MỤC LỤC

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ........................................................................................................2
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.....................................................................................................2
5. Phương pháp nghiên cứu.................................................................................................3
PHẦN II: NỘI DUNG...........................................................................................................5
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN.................................................................................5
1. Cơ sở lí luận.................................................................................................................... 5
2. Cơ sở thực tiễn................................................................................................................6
III. PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN.....................................................................................8
1. Sử dụng Gemini để xây dựng hệ thống câu hỏi thực tiễn trong dạy học Khoa học Tự
nhiên 9................................................................................................................................. 8
2. Khai thác Gemini trong tạo video minh họa – mô phỏng thông qua Veo3.....................11
3. Chuyển đổi kiến thức thành sách truyện khoa học bằng Gemini...................................15
4. Tạo mô phỏng ảo và game tương tác với Gemini..........................................................18

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 xác định môn Khoa học Tự nhiên lớp 9
là lớp học bản lề, đóng vai trò kết thúc giai đoạn giáo dục cơ bản và chuẩn bị cho học
sinh bước vào định hướng nghề nghiệp ở bậc THPT. Ở cấp lớp này, nội dung môn
học bao gồm các mạch kiến thức chủ chốt thuộc Vật lí, Hóa học, Sinh học và Khoa
học Trái Đất, trong đó mức độ tích hợp được nâng lên rõ rệt. Kiến thức vừa có tính hệ
thống, vừa mở rộng theo chiều sâu, đòi hỏi học sinh không chỉ ghi nhớ mà phải hiểu
bản chất, phân tích hiện tượng, giải thích quy luật tự nhiên và vận dụng vào đời sống.
Các chủ đề học đều chứa nhiều khái niệm trừu tượng, nhiều quá trình vi mô khó quan
sát trực tiếp và cần đến sự hỗ trợ của mô phỏng hoặc học liệu trực quan.
Đồng thời, môn Khoa học tự nhiên 9 giữ vị trí quan trọng trong việc hình thành
cho học sinh năng lực nhận thức khoa học, năng lực tìm hiểu tự nhiên và năng lực vận
dụng kiến thức vào thực tiễn. Giáo viên vì vậy phải dành nhiều thời gian để xây dựng
bài giảng, tìm tư liệu, thiết kế câu hỏi thực tiễn và tạo hoạt động trải nghiệm nhằm
đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực học sinh.
Trong những năm gần đây, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, đặc
biệt là nền tảng Gemini, đã mang đến nhiều công cụ hỗ trợ hiệu quả cho giáo viên.
Gemini không còn là một công nghệ xa lạ, nhiều giáo viên đã biết đến và bước đầu
ứng dụng vào việc soạn bài hoặc tạo một số tư liệu đơn giản. Tuy nhiên, việc khai
thác công cụ này trong dạy học môn Khoa học Tự nhiên mới chỉ dừng ở mức độ cơ
bản, rời rạc và chưa phát huy hết tiềm năng đa phương thức vốn có của nó. Các tính
năng mạnh như tạo mô phỏng 3D, thiết kế video Veo3, xây dựng truyện khoa học hay
tạo bộ câu hỏi thực tiễn chưa được khai thác triệt để trong thực tế dạy học.
Trong bối cảnh đó, việc sử dụng Gemini một cách hệ thống, toàn diện và có
định hướng sư phạm rõ ràng sẽ đem lại những thay đổi tích cực: giúp giáo viên tiết
kiệm thời gian, làm phong phú học liệu, trực quan hóa các hiện tượng tự nhiên và tạo
2

cơ hội để học sinh học tập tích cực hơn. Đây cũng là yêu cầu tất yếu của chuyển đổi
số trong giáo dục, đồng thời phù hợp với xu hướng ứng dụng AI trong đổi mới
phương pháp dạy học.
Xuất phát từ yêu cầu đổi mới, từ những khó khăn thực tế và từ tiềm năng lớn
chưa được khai thác hết của nền tảng Gemini, tôi quyết định thực hiện đề tài “Khai
thác toàn diện nền tảng Gemini để nâng cao hiệu quả dạy học môn Khoa học Tự
nhiên 9” nhằm góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, đưa công nghệ vào thực sự
phục vụ học sinh và xây dựng một môi trường học tập hiện đại, phù hợp với thời đại
trí tuệ nhân tạo.
tạo video mô phỏng thông qua Veo nhằm trực quan hóa các hiện tượng tự nhiên
khó quan sát, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động và dễ hiểu hơn.
Một nội dung quan trọngkhác là khảo sát khả năng chuyển kiến thức khoa học
thành truyện minh họa bằng Gemini, góp phần tăng hứng thú và hỗ trợ học sinh ghi
nhớ. Ngoài ra, nghiên cứu còn xem xét việc sử dụng Gemini để tạo các mô phỏng ảo
và thí nghiệm tương tác nhằm thay thế hoặc bổ trợ cho thí nghiệm thật trong điều kiện
cơ sở vật chất hạn chế.
Từ những nội dung trên, nghiên cứu nhằm xác định những ưu điểm, hạn chế và
khả năng ứng dụng thực tiễn của việc khai thác toàn diện nền tảng Gemini trong dạy
học Khoa học Tự nhiên 9, làm cơ sở đề xuất các giải pháp phù hợp và hiệu quả.
5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong sáng kiến bao gồm kết hợp
nghiên cứu lí luận và nghiên cứu thực tiễn.
Trước hết, tôi nghiên cứu các tài liệu liên quan đến chương trình Giáo dục phổ
thông 2018, đặc điểm nội dung môn Khoa học Tự nhiên 9 và các văn bản chỉ đạo về
đổi mới phương pháp dạy học và chuyển đổi số để xác định cơ sở khoa học cho việc
ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

3

Song song đó, tôi quan sát các giờ dạy thực tế khi sử dụng học liệu được tạo từ
nền tảng Gemini để nhận diện mức độ phù hợp, sự hứng thú và khả năng tiếp thu của
học sinh. Tôi cũng tiến hành khảo sát giáo viên và học sinh bằng phiếu hỏi để thu thập
ý kiến về tính trực quan, hiệu quả và mức độ dễ tiếp cận của các sản phẩm do Gemini
hỗ trợ.
Cuối cùng, tôi tổ chức thực nghiệm sư phạm bằng cách so sánh kết quả học tập
giữa lớp học có ứng dụng Gemini và lớp học dạy theo phương pháp truyền thống
nhằm đánh giá tác động thực sự của các giải pháp đề xuất. Việc kết hợp các phương
pháp này giúp quá trình nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, khoa học và có cơ sở
thực tiễn vững chắc.
Điểm mới của đề tài thể hiện ở cách tiếp cận toàn diện khi khai thác nền tảng
Gemini phục vụ dạy học môn Khoa học Tự nhiên 9. Thay vì sử dụng công cụ này ở
mức độ hỗ trợ đơn lẻ như soạn thảo văn bản hay tìm kiếm tư liệu, sáng kiến nghiên
cứu việc ứng dụng đồng bộ các tính năng đa phương thức của Gemini vào toàn bộ quá
trình dạy học. Việc sử dụng Gemini để tạo câu hỏi thực tiễn, xây dựng mô phỏng, tạo
video qua Veo, thiết kế truyện khoa học và tạo thí nghiệm ảo đã mở ra hướng tiếp cận
mới, trong đó công nghệ không chỉ hỗ trợ mà trở thành thành phần quan trọng của
tiến trình dạy học.
Tính mới của đề tài còn thể hiện ở việc kết hợp công nghệ AI với yêu cầu tích
hợp của chương trình Khoa học Tự nhiên 9. Các học liệu do Gemini tạo ra giúp làm
rõ mối liên hệ giữa các nội dung vật lí, hóa học và sinh học, từ đó hỗ trợ hình thành
biểu tượng khoa học và phát triển năng lực nhận thức của học sinh theo đúng tinh
thần của chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Việc ứng dụng mô phỏng và video
3D giúp trực quan hóa các hiện tượng vi mô và vĩ mô, tạo điều kiện để học sinh tiếp
cận kiến thức bằng nhiều kênh khác nhau.

4

Sáng kiến đồng thời mang lại giá trị khoa học nhờ sự gắn kết giữa công nghệ và
sư phạm. Học liệu số được tạo từ Gemini không chỉ chính xác về nội dung mà còn
được sử dụng có chủ đích trong dạy học, gắn với mục tiêu bài học, phát huy tư duy
khám phá và năng lực vận dụng kiến thức của học sinh. Điều này tạo nên cách tiếp
cận mới, trong đó trí tuệ nhân tạo đóng vai trò đồng hành cùng giáo viên trong đổi
mới phương pháp.
Từ những điểm trên, có thể khẳng định đề tài vừa có giá trị khoa học, vừa có
giá trị thực tiễn khi đáp ứng yêu cầu trực quan hóa, cá nhân hóa và hiện đại hóa dạy
học môn Khoa học Tự nhiên 9 trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục. Đây là hướng
tiếp cận phù hợp với xu thế và có khả năng nhân rộng trong nhà trường.
PHẦN II: NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1. Cơ sở lí luận
Nền tảng lý luận cho việc đổi mới dạy học môn Khoa học Tự nhiên trong
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được xác định từ yêu cầu phát triển phẩm chất
và năng lực học sinh, đặc biệt là năng lực nhận thức khoa học, năng lực tìm hiểu tự
nhiên và năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Đây là chương trình nhấn mạnh
tính tích hợp, tính trực quan và tính ứng dụng, yêu cầu giáo viên tổ chức dạy học bằng
các phương pháp hiện đại, tăng cường khai thác học liệu số, mô phỏng ảo và công
nghệ thông tin nhằm hỗ trợ học sinh tiếp cận tri thức sâu hơn và chủ động hơn.
Nghị quyết số 29 NQ TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Ban Chấp hành
Trung ương Đảng khóa XI đã định hướng đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và
đào tạo theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, gắn giáo dục với
khoa học công nghệ và yêu cầu hội nhập quốc tế. Định hướng này đặt ra yêu cầu
mạnh mẽ đối với đội ngũ giáo viên về việc ứng dụng phương tiện dạy học hiện đại,

5

phát triển các hình thức học tập mới và tận dụng các tiến bộ công nghệ để nâng cao
chất lượng giảng dạy.
Trên cơ sở đó, Thông tư số 32/2018/TT BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018
ban hành Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, trong đó môn Khoa học Tự nhiên
được thiết kế theo hướng tích hợp, phát triển năng lực, đẩy mạnh hoạt động trải
nghiệm, yêu cầu tăng cường sử dụng công nghệ thông tin, mô phỏng và học liệu số.
Đây là căn cứ quan trọng khẳng định sự cần thiết của việc đổi mới phương thức tổ
chức dạy học, đặc biệt đối với những nội dung trừu tượng và khó quan sát của môn
Khoa học Tự nhiên lớp 9.
OECD cũng đưa ra các khuyến nghị về năng lực khoa học trong chương trình
giáo dục phổ thông, trong đó yêu cầu học sinh phải phát triển khả năng đặt câu hỏi,
quan sát khoa học, phân tích dữ liệu, mô hình hóa và giải quyết vấn đề. Các nghiên
cứu của OECD về năng lực khoa học và phương pháp đánh giá PISA cho thấy học
sinh tiếp thu tốt hơn khi được học thông qua mô phỏng, tình huống thực tiễn và học
liệu trực quan. Điều này phù hợp với cách tiếp cận của môn Khoa học Tự nhiên 9 và
đặc biệt tương thích với việc sử dụng công nghệ AI như Gemini để tạo học liệu đa
dạng.
Từ các căn cứ trên, có thể khẳng định rằng việc khai thác toàn diện nền tảng
Gemini trong dạy học môn Khoa học Tự nhiên 9 hoàn toàn phù hợp với định hướng
đổi mới giáo dục, chuyển đổi số của Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo và của
Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là cơ sở lí luận và pháp lí vững chắc để triển khai sáng
kiến trong thực tiễn một cách hiệu quả và bền vững.
2. Cơ sở thực tiễn
Thực tiễn dạy học môn Khoa học Tự nhiên lớp 9 tại các trường trung học cơ sở
cho thấy đội ngũ giáo viên đang đứng trước nhiều yêu cầu mới của Chương trình Giáo
dục phổ thông 2018. Giáo viên phải chuyển từ cách dạy truyền thụ kiến thức sang tổ
chức hoạt động học tập nhằm hình thành năng lực khoa học cho học sinh. Tuy nhiên,
6

quá trình triển khai gặp không ít khó khăn. Nhiều nội dung của môn học có mức độ
trừu tượng cao, đòi hỏi sự hỗ trợ của mô phỏng số, thí nghiệm ảo, video minh họa và
học liệu trực quan. Trong khi đó, trang thiết bị thí nghiệm của một số trường còn thiếu
hoặc không đủ để tổ chức trải nghiệm cho toàn bộ lớp. Giáo viên phải tự tìm tòi và
thiết kế học liệu, nhưng việc này tốn nhiều thời gian và đòi hỏi kĩ năng công nghệ mà
không phải ai cũng thành thạo. Phần lớn giáo viên đã biết đến các công cụ AI như
Gemini, nhưng chủ yếu chỉ sử dụng ở mức độ hỗ trợ soạn bài hoặc tìm tài liệu, chưa
khai thác toàn diện các tính năng nâng cao như tạo video Veo, mô phỏng, truyện khoa
học hay bài tập thực tiễn. Điều đó khiến việc đổi mới phương pháp dạy học theo
hướng tích hợp và phát triển năng lực chưa đạt hiệu quả như mong đợi.
Về phía học sinh, thực tiễn cho thấy trình độ và kĩ năng học tập của các em còn
chưa đồng đều. Học sinh lớp 9 vẫn gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận những nội dung
yêu cầu tư duy phân tích, mô hình hóa, giải thích cơ chế hoặc liên hệ kiến thức vào
thực tiễn. Thói quen học tập của nhiều em còn thiên về ghi nhớ máy móc, chưa chủ
động tìm hiểu thêm hoặc khai thác học liệu số. Khi đối diện với các dạng mô phỏng,
biểu đồ, thí nghiệm trực quan hoặc câu hỏi mở rộng, học sinh thường lúng túng do
thiếu kĩ năng quan sát, xử lí thông tin và suy luận khoa học. Bên cạnh đó, năng lực tự
học, tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn của học sinh còn hạn
chế, đặc biệt trong bối cảnh môn Khoa học Tự nhiên đòi hỏi sự kết nối giữa các lĩnh
vực vật lí, hóa học và sinh học. Trong khi học sinh có xu hướng học tốt hơn qua hình
ảnh, video và mô phỏng, thì nguồn học liệu dạng này chưa được cung cấp đầy đủ
trong thực tế dạy học, dẫn đến việc tiếp thu bài của các em chưa đạt hiệu quả cao.
Bên cạnh những khó khăn trên, một yếu tố thực tiễn quan trọng là sự quan tâm
và hỗ trợ của nhà trường đối với đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng công
nghệ. Đa số các trường THCS hiện nay đều đang tích cực triển khai nhiệm vụ chuyển
đổi số theo các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo và của Sở Giáo dục và Đào tạo.
Nhà trường thường xuyên động viên giáo viên mạnh dạn đổi mới, khuyến khích ứng
dụng công nghệ thông tin và tạo điều kiện về cơ sở hạ tầng như phòng bộ môn, đường
7

truyền internet, thiết bị trình chiếu và các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn. Lãnh đạo
nhà trường ủng hộ các sáng kiến có ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học, sẵn sàng
tạo môi trường thực nghiệm, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ giáo viên trong việc triển
khai các giải pháp mới nhằm nâng cao chất lượng dạy học. Đây là điều kiện quan
trọng giúp giáo viên mạnh dạn nghiên cứu và ứng dụng các công cụ hiện đại như
Gemini vào thực tiễn lớp học.
Từ thực tế về giáo viên, học sinh và nhà trường có thể thấy rằng việc khai thác
toàn diện nền tảng Gemini trong dạy học môn Khoa học Tự nhiên 9 là nhu cầu cấp
thiết. Công cụ này có khả năng hỗ trợ giáo viên giảm tải công việc, cung cấp học liệu
đa phương thức, trực quan hóa kiến thức phức tạp, đồng thời giúp học sinh nâng cao
hứng thú học tập, cải thiện kĩ năng khoa học và phát triển năng lực tư duy. Đây chính
là cơ sở thực tiễn quan trọng để triển khai sáng kiến một cách phù hợp và hiệu quả
trong bối cảnh giáo dục hiện nay.
III. PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
1. Sử dụng Gemini để xây dựng hệ thống câu hỏi thực tiễn trong dạy học Khoa
học Tự nhiên 9
Trong dạy học môn Khoa học tự nhiên lớp 9, việc giúp học sinh hiểu được bản
chất của các hiện tượng vật lí, hóa học hay sinh học luôn là một thử thách lớn. Nhiều
nội dung, dù quen thuộc, lại mang tính trừu tượng, chẳng hạn như dòng điện cảm ứng,
sự khúc xạ ánh sáng, quá trình hình thành hợp chất hay biến đổi năng lượng trong cơ
thể sống – nếu chỉ giảng bằng lời thì học sinh khó hình dung và dễ quên. Chính vì
vậy, việc sử dụng video và các hoạt cảnh minh họa trở thành một công cụ sư phạm
hiệu quả, giúp trực quan hóa kiến thức, kích thích hứng thú học tập và nâng cao khả
năng quan sát, phân tích của học sinh.
Thực tiễn giảng dạy cho thấy giáo viên trung học cơ sở thường chịu áp lực lớn
về thời gian chuẩn bị bài giảng. Họ phải soạn giáo án, chuẩn bị thiết bị dạy học, xây
dựng hoạt động, kiểm tra đánh giá và xử lí nhiều công việc chuyên môn khác. Trong
8

khi đó, việc tạo một câu hỏi thực tiễn chất lượng đòi hỏi giáo viên phải xác định bối
cảnh phù hợp, xây dựng tình huống hợp lý, kiểm chứng nội dung khoa học, đồng thời
điều chỉnh mức độ nhận thức sao cho phù hợp với học sinh lớp 9. Đây là quy trình tốn
thời gian, khiến giáo viên khó tập trung cho nhiệm vụ trọng tâm: tổ chức hoạt động
học tập, dẫn dắt học sinh khám phá, tương tác và phát triển năng lực khoa học.
Trong bối cảnh này, Gemini trở thành một công cụ hỗ trợ mạnh mẽ, giúp giảm
đáng kể khối lượng công việc chuẩn bị của giáo viên. Gemini có khả năng tạo nhanh
các câu hỏi thực tiễn cho từng bài học, từng chủ đề và từng mức độ nhận thức. Công
cụ này có thể đưa ra các tình huống bám sát thực tế Việt Nam, gắn với bối cảnh của
địa phương như TP. Hồ Chí Minh, Đồng bằng sông Cửu Long, miền núi phía Bắc
hoặc các vùng ven biển. Ngoài việc tạo ra câu hỏi, Gemini còn có thể tích hợp bảng
số liệu, biểu đồ, hình ảnh mô tả hiện tượng hoặc dữ liệu mô phỏng, giúp câu hỏi trở
nên trực quan và hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, cần khẳng định rõ rằng Gemini chỉ đóng vai
trò hỗ trợ; giáo viên vẫn là người quyết định cuối cùng. Giáo viên phải kiểm tra lại
toàn bộ nội dung, điều chỉnh thuật ngữ, thay đổi bối cảnh hoặc giảm – tăng độ khó để
đảm bảo tính chính xác, phù hợp và an toàn về mặt khoa học.
Dưới đây là một số câu hỏi thực tiễn tiêu biểu, giúp minh họa cho cách ứng
dụng Gemini trong thực tế:
Bài 16: Tính chất chung của kim loại
Câu 1: Một người thợ điện khi nối dây điện (lõi đồng) phải rất cẩn thận dùng
kìm có bọc nhựa để tuốt lớp vỏ nhựa bên ngoài. Tại sao lõi dây phải là đồng (kim
loại) và lớp vỏ bọc phải là nhựa (phi kim)?
Giải thích: 1. Lõi Đồng (Kim loại): Đồng có tính dẫn điện cực tốt. 2. Vỏ Nhựa
(Phi kim): Nhựa cách điện (không dẫn điện), ngăn rò rỉ điện.
Câu 2: Ở làng nghề dát vàng Kiêu Kỵ (Hà Nội), người thợ có thể đập một thỏi
vàng (Au) rất nhỏ thành lá vàng siêu mỏng. Nhưng không ai có thể làm điều tương tự
với một cục than (Carbon, phi kim). Tính chất gì của kim loại cho phép làm điều này?
9

Giải thích: Đó là tính dẻo. Vàng là kim loại dẻo nhất. Các kim loại có tính dẻo
do các ion dương trong mạng tinh thể có thể trượt lên nhau. Phi kim (như than) rất
giòn.
Bài 17: Dãy hoạt động hóa học. Tách kim loại
Câu 1: Một chiếc thuyền tôn (sắt tráng kẽm) bị xước sâu, lộ cả lớp sắt (Fe).
Khi thuyền hoạt động ở vùng nước lợ (mặn), lớp Kẽm (Zn) xung quanh vết xước bị
ăn mòn, trong khi lớp Sắt lại được bảo vệ. Tại sao Kẽm lại "hi sinh" để bảo vệ Sắt?
Giải thích: Đây là bảo vệ điện hóa. Kẽm (Zn) hoạt động hóa học mạnh hơn Sắt
(Fe). Khi tiếp xúc với nước mặn (chất điện ly), Zn (cực âm) bị ăn mòn thay cho Sắt
(cực dương).
Câu 2: Gia đình anh Nam dùng vỉ nướng bằng thép (Fe) để nướng thịt. Sau khi
dùng xong, anh rửa sạch nhưng vô tình làm dính nước chanh (có acid) lên vỉ. Sáng
hôm sau, anh thấy chỗ dính nước chanh bị gỉ sét nhanh hơn. Giải thích.
Giải thích: Nước chanh là dung dịch acid (chất điện ly). Sắt (Fe) và Carbon
(C) trong thép tạo thành pin điện hóa. Sắt (cực âm) bị ăn mòn rất nhanh (
2 +¿+2 e¿

Fe → F e

). Môi trường acid làm tăng tốc độ ăn mòn.

Bài 18: Giới thiệu về hợp kim
Câu 1: Khi đi chọn mua xoong, nồi, chị Lan thấy nồi bằng Nhôm (Al) nguyên
chất thì nhẹ nhưng dễ móp méo. Nồi Inox (hợp kim Fe-Cr-Ni) thì đắt hơn, nặng hơn,
nhưng cứng cáp. Tại sao hợp kim (Inox) lại cứng hơn?
Giải thích: Trong kim loại nguyên chất (Nhôm), các nguyên tử xếp ngay ngắn,
dễ trượt lên nhau. Khi tạo hợp kim (Inox), người ta trộn các nguyên tử (Cr, Ni) có
kích thước khác nhau vào mạng tinh thể Sắt. Sự lộn xộn này cản trở sự trượt của các
lớp nguyên tử, làm hợp kim cứng hơn.
Câu 2: Vành xe máy cổ được "mạ Crom (Cr)" dù đã 20 năm vẫn sáng bóng,
không gỉ, trong khi phần khung sườn bằng thép (Fe) đã bị gỉ. Tại sao lớp mạ Crom lại
bền bỉ đến vậy?
10

Giải thích: Crom (Cr) phản ứng với O2 không khí tạo ra một lớp màng C r 2 O 3.
Lớp màng này siêu mỏng, trong suốt, cực kỳ cứng và trơ (thụ động hóa), bám chặt
vào bề mặt, ngăn cản O2 và nước tiếp xúc với kim loại bên trong.
Bài 19: Sự khác nhau cơ bản giữa phi kim và kim loại
Câu 1: Một người nông dân ở vùng đất phèn (chua) thường phải "bón vôi" (là
CaO , oxide của kim loại Ca) để cải tạo đất. Tại sao oxide kim loại lại có thể "sửa"

vùng đất bị chua (thừa acid)?
Giải thích: Đất chua là đất có chứa nhiều acid ( H +¿¿ ). Vôi (CaO ) là một oxide
base. Khi gặp nước, nó tạo Base (Ca ¿). Base (Ca ¿) sẽ trung hòa lượng Acid dư thừa
trong đất.
Câu 2: Khi đốt than đá (chủ yếu là Carbon - phi kim, có lẫn Lưu huỳnh - phi
kim), khí thải S O 2 là nguyên nhân gây mưa acid. Mưa acid này làm hỏng các bức
tượng đá vôi (CaC O3 - hợp chất của kim loại Ca). Tại sao khí thải từ phi kim lại có thể
ăn mòn hợp chất của kim loại?
Giải thích: 1. Khi phi kim (S) cháy, nó tạo ra oxide phi kim ( S O2). 2. Oxide phi
kim này là oxide acid (tạo H 2 S O4 với nước mưa). 3. Acid này sau đó phản ứng (ăn
mòn) đá vôi (CaC O3), vốn là một hợp chất có tính base.
2. Khai thác Gemini trong tạo video minh họa – mô phỏng thông qua Veo3
Trong dạy học môn Khoa học Tự nhiên 9, các video tình huống và video giải
thích ngắn đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút sự chú ý, kích thích tò mò khoa
học và dẫn dắt học sinh bước vào bài học một cách tự nhiên. Những video ngắn về
hiện tượng thực tế như xe đạp bị gỉ sau mưa, tình huống giấm khử mùi, bánh mì để
lâu bị cứng hoặc hình ảnh khói bụi từ nhà máy đã chứng minh hiệu quả lớn trong việc
tạo ra tình huống có vấn đề. Video với hình ảnh gần gũi giúp học sinh dễ liên hệ với
đời sống, từ đó chủ động đặt câu hỏi, suy luận và chuẩn bị tâm thế tiếp nhận kiến thức
mới.

11

Tuy nhiên, việc xây dựng video theo cách truyền thống lại gặp nhiều hạn chế.
Giáo viên phải tự lên ý tưởng, tìm tư liệu, cắt ghép hình ảnh hoặc chọn video trên
mạng nhưng thường gặp các vấn đề như chất lượng thấp, nội dung không sát bài học,
bị chèn chữ nước ngoài, hoặc chứa kiến thức sai. Ngoài ra, việc dựng một video hoàn
chỉnh tốn rất nhiều thời gian – điều mà phần lớn giáo viên THCS không có điều kiện
đảm bảo khi phải cùng lúc soạn bài, chuẩn bị thiết bị, kiểm tra đánh giá và quản lí lớp.
Trong bối cảnh đó, nền tảng Gemini kết hợp Veo 3 mang đến một giải pháp
hiệu quả. Theo thông tin chính thức, Veo 3 là mô hình tạo video từ văn bản (text-tovideo) do Google DeepMind phát triển, cho phép tạo video chất lượng cao với âm
thanh và chuyển động thực tế. Giáo viên chỉ cần nhập mô tả chi tiết vào Gemini và
chuyển sang Veo 3 để xuất video ngắn, đúng bối cảnh Việt Nam, phù hợp với học sinh
lớp 9. Gemini hỗ trợ viết kịch bản gồm bối cảnh, nhân vật, hành động, ánh sáng và
hiệu ứng, từ đó Veo 3 tạo ra video chuyên nghiệp mà giáo viên không cần kỹ thuật
phức tạp.
Để áp dụng giải pháp này thành công, giáo viên thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Xác định nội dung bài học cần đặt vấn đề, giải thích trực quan hoặc
một kiến thức trong bài.

12

Bước 2: Tạo prompt - giáo viên yêu cầu Gemini tạo prompt chi tiết gồm bối
cảnh (ví dụ sân trường sau mưa, phòng thí nghiệm đơn giản, nhà dân vùng ven biển),
nhân vật (học sinh, giáo viên, người dân), hành động (nhìn thấy vết gỉ, mùi giấm bốc
lên), hiệu ứng (âm thanh mưa, gỉ chảy, hơi giấm bay lên) và mục đích video (giải
thích hiện tượng, đặt câu hỏi khởi động).
Bước 3: Chọn tính năng Tạo video bằng Veo ở Gemini và nhập prompt đã có ở
bước 2 vào để tạo video

Bước 4: Nhận video từ Veo 3 và xem lại: giáo viên kiểm tra tính khoa học, phù
hợp với học sinh lớp 9, loại bỏ hoặc chỉnh sửa nếu có sai sót về danh pháp, tên chất
hoặc tình huống không phù hợp.
Bước 5: Vì Veo mỗi video là 8s, nên tiếp tục thao tác ghép các video ngắn lại
để hoàn chỉnh video dài theo kịch bản
13

Bước 6: Chèn video vào hoạt động dạy học: sử dụng trong phần khởi động để
tạo sự tò mò, hoặc trong phần giải thích kiến thức để học sinh quan sát và đặt câu hỏi.
Kết hợp với hoạt động thảo luận hoặc câu hỏi gợi mở để học sinh suy nghĩ và liên hệ
với thực tế.
Trong quá trình ứng dụng, giáo viên cũng cần nhận thức một số hạn chế của
giải pháp. Hiện nay, việc s