BẢNG MÔ TẢ MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ II - MÔN NGỮ VĂN 12
Mức độ nhận thức
T
T

Kĩ
năng

Nhận biết
Tỉ lệ
(%)

Thông hiểu

Tổng

Vận dụng
cao

Vận dụng

Thời
Thời
Thời
Tỉ lệ
Tỉ lệ
Tỉ lệ
gian
gian
gian
(%)
(%)
(%)
(phút)
(phút)
(phút)

Thời
gian
(phút)

%
Tổng
điểm

Số
câu
hỏi

Thời
gian
(phút)

4

20

30

1

Đọc
hiểu

15

10

10

5

5

5

2

Viết
đoạn
văn
nghị
luận
xã hội

5

5

5

5

5

5

5

5

1

20

20

3

Viết
bài
văn
nghị
luận
văn
học

20

10

15

10

10

20

5

10

1

50

50

40

25

30

20

20

30

10

15

6

90

100

Tổng
Tỉ lệ %
Tỉ lệ
chung

40

30
70

20

10
30

100
100

BẢNG ĐẶC TẢ KĨ THUẬT ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ II - MÔN NGỮ VĂN 12
TT

1

Nội
dung
kiến
thức/
kĩ năng
ĐỌC
HIỂU

Đơn vị
kiến
thức/kĩ
năng
Truyện
hiện đại
Việt Nam
từ
sau
Cách
mạng
tháng
Tám năm
1945 đến
hết thế kỉ
XX

Mức độ kiến thức,
kĩ năng cần kiểm tra,
đánh giá

Nhận biết:
- Nhận diện được ngôi
kể, đề tài, cốt truyện,
chi tiết, sự việc tiêu
biểu. ,
- Xác định phương thức
biểu đạt hệ thống nhân
vật, biện pháp nghệ
thuật,...của văn bản/đoạn
trích.

(Ngữ liệu Thông hiểu:
ngoài sách - Hiểu những đặc sắc về
giáo khoa) nội dung và nghệ thuật
của văn bản/đoạn trích:
chủ đề tư tưởng, ý
nghĩa của các chi tiết,
sự việc tiêu biểu, ý
nghĩa của hình tượng
nhân vật, nghệ thuật
trần thuật, bút pháp
nghệ thuật,...
- Hiểu một số đặc
điểm của truyện ngắn
hiện đại Việt Nam từ
sau Cách mạng tháng
Tám năm 1945 đến
hết thế kỉ XX được
thể hiện trong văn
bản/đoạn trích.
Vận dụng:
- Nhận xét về nội
dung và nghệ thuật
của văn bản/đoạn
trích truyện ngắn
hiện đại Việt Nam từ
sau Cách mạng tháng
Tám năm 1945 đến
hết thế kỉ XX.
- Bày tỏ quan điểm
của bản thân về vấn
đề đặt ra trong văn

Số câu hỏi theo mức độ
nhận thức
Vận
Nhận Thông
Vận
dụng
biết
hiểu
dụng
cao
2

1

1

0

Tổng

4

TT

Nội
dung
kiến
thức/
kĩ năng

Đơn vị
kiến
thức/kĩ
năng

Mức độ kiến thức,
kĩ năng cần kiểm tra,
đánh giá

Số câu hỏi theo mức độ
nhận thức
Vận
Nhận Thông
Vận
dụng
biết
hiểu
dụng
cao

Tổng

bản/đoạn trích.
- Rút ra thông
điệp/bài học cho bản
thân.
2

VIẾT
ĐOẠN
VĂN
NGHỊ
LUẬN
XÃ HỘI
(khoảng
150 chữ)

Nghị luận
về
tư
tưởng, đạo
lí

Nhận biết:
- Xác định được tư
tưởng đạo lí cần bàn
luận.
- Xác định được cách
thức trình bày đoạn
văn.
Thông hiểu:
- Diễn giải về nội
dung, ý nghĩa của tư
tưởng đạo lí.
Vận dụng:
- Vận dụng các kĩ
năng dùng từ, viết
câu, các phép liên kết,
các phương thức biểu
đạt, các thao tác lập
luận phù hợp để triển
khai lập luận, bày tỏ
quan điểm của bản
thân về tư tưởng đạo
lí.
Vận dụng cao:
- Huy động được kiến
thức và trải nghiệm
của bản thân để bàn
luận về tư tưởng đạo
lí.
- Có sáng tạo trong
diễn đạt, lập luận làm
cho lời văn có giọng
điệu, hình ảnh; đoạn
văn giàu sức thuyết
phục.

Nghị luận Nhận biết:
về
một - Nhận diện hiện
hiện tượng tượng đời sống cần
đời sống

1*

TT

Nội
dung
kiến
thức/
kĩ năng

Đơn vị
kiến
thức/kĩ
năng

Mức độ kiến thức,
kĩ năng cần kiểm tra,
đánh giá

Số câu hỏi theo mức độ
nhận thức
Vận
Nhận Thông
Vận
dụng
biết
hiểu
dụng
cao

Tổng

nghị luận.
- Xác định được cách
thức trình bày đoạn
văn.
Thông hiểu:
- Hiểu được thực
trạng/nguyên
nhân/
các mặt lợi - hại, đúng
- sai của hiện tượng
đời sống.
Vận dụng:
- Vận dụng các kĩ
năng dùng từ, viết
câu, các phép liên kết,
các phương thức biểu
đạt, các thao tác lập
luận phù hợp để triển
khai lập luận, bày tỏ
quan điểm của bản
thân về hiện tượng đời
sống.
Vận dụng cao:
- Huy động được kiến
thức và trải nghiệm
của bản thân để bàn
luận về hiện tượng đời
sống.
- Có sáng tạo trong
diễn đạt, lập luận làm
cho lời văn có giọng
điệu, hình ảnh; đoạn
văn giàu sức thuyết
phục.
3

VIẾT
BÀI
VĂN
NGHỊ
LUẬN
VĂN
HỌC

Nghị luận
về một tác
phẩm, một
đoạn trích
văn xuôi:
Hồn
Trương
Ba,
da
hàng thịt
(trích, Lưu

Nhận biết:
- Xác định kiểu bài
nghị luận, vấn đề cần
nghị luận.
- Giới thiệu tác giả,
tác phẩm.
- Nhớ được cốt truyện,
nhân vật; xác định
được chi tiết, sự việc

1*

TT

Nội
dung
kiến
thức/
kĩ năng

Đơn vị
kiến
thức/kĩ
năng
Quang
Vũ)

Mức độ kiến thức,
kĩ năng cần kiểm tra,
đánh giá

tiêu biểu,...
Thông hiểu:
- Diễn giải về giá trị
nội dung, giá trị nghệ
thuật của truyện hiện
đại: vấn đề số phận
con người, cảm hứng
anh hùng ca và cảm
hứng thế sự, tình yêu
quê hương đất nước;
nghệ thuật xây dựng
nhân vật, nghệ thuật
xây dựng tình huống
truyện, bút pháp trần
thuật mới mẻ.
- Lí giải một số đặc
điểm cơ bản của truyện
hiện đại Việt Nam được
thể hiện trong văn
bản/đoạn trích.
Vận dụng:
- Vận dụng các kĩ
năng dùng từ, viết
câu, các phép liên kết,
các phương thức biểu
đạt, các thao tác lập
luận để phân tích, cảm
nhận về nội dung,
nghệ thuật của truyện
hiện đại Việt Nam.
- Nhận xét về nội
dung và nghệ thuật
của văn bản/đoạn
trích; vị trí và đóng
góp của tác giả.
Vận dụng cao:
- So sánh với các tác
phẩm khác, liên hệ với
thực tiễn; vận dụng
kiến thức lí luận văn
học để đánh giá, làm
nổi bật vấn đề nghị
luận.

Số câu hỏi theo mức độ
nhận thức
Vận
Nhận Thông
Vận
dụng
biết
hiểu
dụng
cao

Tổng

TT

Nội
dung
kiến
thức/
kĩ năng

Đơn vị
kiến
thức/kĩ
năng

Mức độ kiến thức,
kĩ năng cần kiểm tra,
đánh giá

Số câu hỏi theo mức độ
nhận thức
Vận
Nhận Thông
Vận
dụng
biết
hiểu
dụng
cao

Tổng

- Có sáng tạo trong
diễn đạt, lập luận làm
cho lời văn có giọng
điệu, hình ảnh; bài văn
giàu sức thuyết phục.
Tổng
Tỉ lệ %
Tỉ lệ chung

40

70

30

20

30

10

6
100
100

SỞ GD&ĐT BÌNH ĐỊNH
TRƯỜNG THPT NGÔ LÊ TÂN
ĐỀ CHÍNH THỨC
(Đề thi có 02 trang)

ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KỲ II
Môn: Ngữ văn lớp 12
Năm học: 2022 -2023
Thời gian: 90 phút (không kể thời gian phát đề)

Họ và tên học sinh........................................................................
Số báo danh: .................................................................................. Lớp.......................
I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm):
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Trong mỗi chú bé đều âm ỉ giấc mơ bay lên. Tôi cũng thấy thế. Em chắc vẫn còn nuôi giấc mơ đó.
Nhưng khi lớn lên, đôi khi những tầng mây thâm thấp thôi cũng khiến ta như bị che khuất tầm nhìn. Tệ
hơn, những tầng mây sũng nước thậm chí có thể che khuất cả những giấc mơ, đè nén khát vọng của mỗi
người. Một ngày mây mù có thể khiến ta yếu ớt và bi lụy. Một chút thất bại cũng như mây mù kéo đến, có
thể làm em rút vào tổ kén u uất, bi quan. Ai đó nói rằng cách tốt nhất để hóa giải khó khăn là đi xuyên
qua nó. Đi xuyên qua mây mù bằng giấc mơ phi công gìn giữ từ thơ bé. Đi xuyên qua gian khó bằng lòng
lạc quan. Đi xuyên qua u mê bằng khao khát hướng đến trí tuệ, thông sáng. Đi xuyên qua thất bại bằng sự
điềm đạm trưởng thành.
Vì triệu năm đã là như thế, cuộc đời có hôm nắng đẹp, có ngày mưa dầm, có tuần mây đen như đè
nặng, có khoảnh khắc u ám tối dạ, rỗng đầu, nhưng Mặt Trời vẫn mọc mỗi sớm mai. Không phải ai cũng
có thể trở thành phi công lái Airbus hay Boeing đúng y như giấc mơ tuổi nhỏ. Nhưng ai cũng có thể học
cách giữ cho mình giấc mơ bay xuyên qua những tầng mây, đón nắng rọi sáng tâm hồn khiến nụ cười luôn
nở trên môi mỗi người.
(Bay xuyên những tầng mây, Hà Nhân, NXB Văn học, 2016, tr.98)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Chỉ ra phương thức biểu đạt của đoạn trích?
Câu 2. Theo đoạn trích, làm thế nào để hóa giải những khó khăn trong cuộc sống?
Câu 3. Vì sao tác giả cho rằng cách tốt nhất để hóa giải khó khăn là đi xuyên qua nó?
Câu 4. Điều anh/chị tâm đắc nhất từ đoạn trích trên là gì? Vì sao?
II. LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1. (2.0 điểm)
Anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) bàn về vai trò của ước mơ đối với tuổi trẻ.
Câu 2. (5.0 điểm)
Xác hàng thịt: (bắt đầu) Vô ích, cái linh hồn mờ nhạt của ông Trương Ba khốn khổ kia ơi, ông
không tách ra khỏi tôi được đâu, dù tôi chỉ là thân xác…
Hồn Trương Ba: A, mày biết nói kia à? Vô lí, mày không thể biết nói! Mày không có tiếng nói,
mày chỉ là xác thịt âm u đui mù…
Xác hàng thịt: Có đấy! Xác thịt có tiếng nói đấy! Ông đã biết tiếng nói của tôi rồi, đã luôn luôn bị
tiếng nói ấy sai khiến. Chính vì âm u, đui mù mà tôi có sức mạnh ghê gớm, lắm khi át cả linh hồn cao
khiết của ông đấy!
Hồn Trương Ba: Nói láo! Mày chỉ là cái vỏ bên ngoài, không có ý nghĩa gì hết, không có tư
tưởng, không có cảm xúc!
Xác hàng thịt: Có thật thế không?
Hồn Trương Ba: Hoặc nếu có, thì chỉ là những thứ thấp kém, mà bất cứ con thú nào cũng có
được: thèm ăn ngon, thèm rượu thịt,…
Xác hàng thịt: Tất nhiên, tất nhiên. Sao ông không kể tiếp: Khi ông ở bên nhà tôi… Khi ông đứng
bên cạnh vợ tôi, tay chân run rẩy, hơi thở nóng rực, cổ nghẹn lại … Đêm hôm đó, suýt nữa thì …
Hồn Trương Ba: Im đi! Đấy là mày chứ, chân tay mày, hơi thở của mày …
Xác hàng thịt: Thì tôi có ghen đâu! Ai lại ghen với chính thân thể mình nhỉ! Tôi chỉ trách là sao
đêm ấy ông lại tự dưng bỏ chạy, hoài của !...Này, nhưng ta nên thành thật với nhau một chút: Chẳng lẽ
ông không xao xuyến chút gì? Hà hà, cái món tiết canh, cổ hũ, khấu đuôi và đủ các thứ thú vị khác không

làm hồn ông lâng lâng cảm xúc sao? Để thỏa mãn thôi, chẳng lẽ ông không tham dự vào chút đỉnh gì?
Nào hãy thành thật trả lời!
Hồn Trương Ba: Ta … ta … đã bảo mày im đi!
Xác hàng thịt: Rõ ràng là ông không dám trả lời. Giấu ai chứ không thể giấu tôi được! Hai ta đã
hòa với nhau làm một rồi!
Hồn Trương Ba: Không! Ta vẫn có một đời sống riêng: nguyên vẹn, trong sạch, thẳng thắn …
Xác hàng thịt: Nực cười thật! Khi ông phải tồn tại nhờ tôi, chiều theo những đòi hỏi của tôi, mà
còn nhận là nguyên vẹn, trong sạch, thẳng thắn!
(Trích Hồn Trương Ba, da hàng thịt, Lưu Quang Vũ, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt
Nam, tr.144 – 145)
Phân tích màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt trong đoạn trích trên. Từ đó rút ra ý
nghĩa triết lí mà tác giả gửi gắm.
............…Hết…..........

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ 2
MÔN NGỮ VĂN 12
Phần
I

Câu/Ý
1
2

3

4

II

1

Nội dung

Đọc hiểu
Phương thức biểu đạt chính: nghị luận.
Theo đoạn trích, để hóa giải những khó khăn là đi xuyên qua nó. Đi
xuyên qua mây mù bằng giấc mơ phi công giữ gìn từ thơ bé. Đi
xuyên qua gian khó bằng lòng lạc quan. Đi xuyên qua u mê bằng
khao khát hướng đến trí tuệ, thông sáng. Đi xuyên qua thất bại bằng
sự điềm đạm trưởng thành.
Tác giả cho rằng cách tốt nhất để hóa giải khó khăn là đi xuyên qua
nó. Bởi khi ta có đủ dũng cảm dám đối mặt với thử thách, không né
tránh, không nản lòng, tìm cách khắc phục, giải quyết khó khăn, con
người sẽ vững vàng, trưởng thành, rèn luyện bản lĩnh và thành công.
Thí sinh có thể trả lời theo suy nghĩ, quan điểm của cá nhân nhưng
cần lí giải một cách lôgic, phù hợp với chuẩn mực đạo đức, pháp
luật.
Gợi ý:
- Không ngừng nuôi dưỡng ước mơ, khát vọng cho bản thân trong
mọi hoàn cảnh vì ước mơ giúp con người sống có ý nghĩa, có lí
tưởng, có khát vọng và hoài bão...
- Trong cuộc sống, con người có lúc gặp phải khó khăn, thử thách,
thất bại, thậm chí là mất mát nhưng nếu con người có bản lĩnh và
kiên trì sẽ vượt qua tất cả...
Làm văn
Anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) bàn về vai
trò của ước mơ đối với tuổi trẻ.
a. Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận 200 chữ
Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp,
tổng - phân - hợp, song hành hoặc móc xích.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:
Vai trò của ước mơ đối với tuổi trẻ.
c. Triển khai vấn đề nghị luận: Thí sinh lựa chọn các thao tác lập
luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng
phải làm rõ vai trò của ước mơ đối với tuổi trẻ. Có thể triển khai theo
hướng sau:
*Giải thích: Ước mơ là những điều tốt đẹp trong tương lai mà con
người luôn hướng tới, mong muốn, khao khát đạt được nó.
* Bàn luận (phân tích, chứng minh):
 Ước mơ có vai trò vô cùng quan trọng đối với con người, đặc biệt là
với tuổi trẻ:
- Giúp các bạn trẻ định hướng tương lai, sống có mục đích, vượt qua
mọi khó khăn, trở ngại, thử thách để đạt được thành công.
- Giúp người trẻ tạo động lực sống có ý nghĩa với tập thể, xã hội,
cộng đồng.
- Để thực hiện được ước mơ, con người cần trang bị cho mình những
kiến thức và kĩ năng cần thiết. Đồng thời cũng cần cả lòng kiên trì và
ý chí để thực hiện và theo đuổi ước mơ.
- Phê phán những người sống không có ước mơ, hoài bão, lí tưởng…
* Bài học nhận thức và hành động: Tuổi trẻ cần sống có ước mơ,
hoài bão để thiết lập một tương lai tốt đẹp cho bản thân, gia đình và
xã hội.

Điểm
3.0
0.75
0,75

1.0

0.5

2.0
0.25
0.25
1.0

2

d. Sáng tạo
Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn
đề nghị luận.
e. Chính tả, dùng từ, đặt câu:
Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.

0.25

Xác hàng thịt: (bắt đầu) Vô ích, cái linh hồn mờ nhạt của ông
Trương Ba khốn khổ kia ơi, ông không tách ra khỏi tôi được đâu, dù
tôi chỉ là thân xác…
Hồn Trương Ba: A, mày biết nói kia à? Vô lí, mày không thể biết
nói! Mày không có tiếng nói, mày chỉ là xác thịt âm u đui
mù………………………..
Xác hàng thịt: Nực cười thật! Khi ông phải tồn tại nhờ tôi, chiều
theo những đòi hỏi của tôi, mà còn nhận là nguyên vẹn, trong sạch,
thẳng thắn!
(Trích Hồn Trương Ba, da hàng thịt, Lưu Quang Vũ,
Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, tr.144 – 145)
Phân tích màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt
trong đoạn trích trên. Từ đó rút ra ý nghĩa triết lí mà tác giả gửi
gắm.

5.0

1. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi
(có ý phụ)
Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài nêu được vấn đề,
thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề.
2. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Phân tích màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt qua
đoạn trích trên và rút ra ý nghĩa triết lí được gửi gắm qua màn đối
thoại đó.
3. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; thể hiện sự
cảm nhận sâu sắc và vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp
chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Cụ thể:
* Giới thiệu tác giả, tác phẩm, vấn đề nghị luận
- Lưu Quang Vũ được coi là nhà soạn kịch tài năng nhất của nền văn
học nghệ thuật Việt Nam hiện đại; đóng góp thiết thực vào công
cuộc đổi mới đất nước và góp phần đem đến cho sân khấu Việt Nam
đương đại một sức sống mới; qua đó khẳng định khát vọng hoàn
thiện cách sống, hoàn thiện con người.
- Một trong những vở kịch để lại tiếng vang trong sự nghiệp sáng tác
của ông là tác phẩm: “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”;
- Nêu vấn đề cần nghị luận: Trong vở kịch, Hồn Trương Ba khi đối
thoại với Xác đã thể hiện sâu sắc bi kịch của nhân vật, thể hiện rõ
thông điệp về khát vọng được sống là chính mình và sự đấu tranh
chống lại cái dung tục để hoàn thiện nhân cách.
* Phân tích màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt và
rút ra ý nghĩa
- Giới thiệu nhân vật và hoàn cảnh của cuộc đối thoại
Trương Ba là một ông lão làm vườn, hiền lành, nhân hậu và có tài
chơi cờ rất giỏi với những nước cờ rất khoáng hoạt và trí tuệ. Do sự
tắc trách của Nam Tào, Bắc Đẩu, Trương Ba bị bắt chết nhầm. Để
sửa sai, Đế Thích đã cho Trương Ba được sống lại trong xác của anh
hàng thịt. Trương Ba dần thay đổi, trở nên tầm thường, thô lỗ... nhận
thấy sự thay đổi đó, ông đau khổ, tuyệt vọng và vô cùng chán nản,
muốn thoát khỏi tình cảnh sống nhờ, sống gửi để được sống là chính

0.25

0.25

0.5

0.5

3,0

mình. Từ mong muốn đó, hồn Trương Ba đã tách ra khỏi xác hàng
thịt và cả hai có một cuộc tranh luận vô cùng căng thẳng.
- Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt:
+ Mở đầu màn đối thoại, hồn Trương Ba đã lớn tiếng mắng mỏ xác
hàng thịt với thái độ đầy tức giận và khinh thường, nhằm phủ định
hoàn toàn sự tồn tại của thể xác: “Vô lí! Mày không thể biết nói…
không có tiếng nói, mà chỉ là xác thịt âm u đui mù, chỉ là cái vỏ bên
ngoài, không có ý nghĩa gì hết, không có tư tưởng, không có cảm
xúc!”. Từ chỗ hồn kiên quyết không công nhận sự tồn tại của thân
xác, coi khinh xác chỉ thứ vô nghĩa, hồn Trương Ba buộc phải thừa
nhận sự tồn tại của xác nhưng gán cho nó gắn với những thứ tầm
thường, thấp kém: “Nếu có thì chỉ là những thứ thấp kém, mà bất cứ
con thú nào cũng có được: thèm ăn ngon, thèm rượu thịt, …”. Lời
thoại dài, giọng điệu mạnh mẽ, cách xưng hô “Ta – mày” càng
khẳng định thái độ coi thường, khinh bỉ, căm ghét của Hồn đối với
xác - loại thấp kém so với sự cao quý của tâm hồn. Cho nên, tất cả
những hành động tầm thường như sự rung động trước cô vợ người
hàng thịt hay sự xao xuyến trước các món tiết canh, cổ hũ, khấu
đuôi, … đều là của sự thỏa mãn thèm khát của xác: “Đó là mày chứ,
chân tay mày, hơi thở mày, …”.
+ Không chỉ khẳng định sự cao quý của mình trước xác, hồn còn
khẳng định cho xác thấy sự tồn tại độc lập, nguyên vẹn, thẳng
thắn của mình, không hề bị thể xác vấy bẩn, tha hóa: “Không! Ta
vẫn có một đời sống riêng: nguyên vẹn, trong sạch, thẳng thắn…”.
Hồn vẫn ngụy biện rằng dù ở trong thân xác của xác hàng thịt dung
tục nhưng hồn vẫn giữ được sự trong sạch của mình, không vì hoàn
cảnh tầm thường mà trở thành thô thiển, phàm tục. Tuy nhiên, trước
những lí lẽ và dẫn chứng của xác, hồn cũng đã vô cùng đau khổ,
không thể che giấu được sự xấu hổ và tìm cách chạy trốn: “Im đi! ….
Ta đã bảo mày im đi!”.
+ Ban đầu, xác nhạo báng gọi hồn là “cái linh hồn mờ nhạt” và
khẳng định sự tồn tại của mình: “Xác thịt có tiếng nói đấy! …có sức
mạnh ghê gớm, lắm khi át cả linh hồn cao khiết” của hồn. Xác đưa
ra những bằng chứng về sức mạnh sai khiến ghê gớm, lấn át cả linh
hồn cao khiết mà hồn cũng phải thừa nhận, bằng thái độ ngạo nghễ,
thách thức, giễu cợt và cách xưng hô ngang hàng “tôi – ông”. Đó là
cái đêm khi ông đứng cạnh vợ anh hàng thịt với “tay chân run rẩy”,
“hơi thở nóng rực”, “cổ nghẹn lại”, đêm hôm đó suýt nữa thì…; đó
là cảm giác “xao xuyến” trước những món ăn mà trước đây hồn cho
là “phàm”: tiết canh, cổ hũ, khấu đuôi, …Đó còn là cái lần ông tát
thằng con “toé máu mồm máu mũi”,…, cơn giận có thêm sức mạnh
đôi tay. Xác cũng cười nhạo cái lí lẽ mà hồn đưa ra để ngụy
biện: “Ta vẫn có một đời sống riêng: nguyên vẹn, trong sạch, thẳng
thắn,…”. Xác chỉ rõ cho hồn thấy sự tha hóa của hồn khi ở trong
xác, hồn Trương Ba đã bị xác sai khiến, lấn át và thậm chí đã thay
đổi hoàn toàn, đã trở thành con người khác, không còn có đời sống
riêng, trong sạch như hồn đã khẳng định.
+ Trong màn đối thoại với xác hàng thịt, hồn Trương Ba từ thế chủ
động ban đầu đã dần trở nên yếu thế, đuối lí và bị dồn vào thế bị
động, lời thoại ngắn dần, chỉ còn là những lời kêu, tiếng than đầy đau
khổ, nhát gừng: “Nhưng …nhưng…”. Cuối cùng, hồn đành bần thần
nhập lại vào xác trong sự ngậm ngùi, tuyệt vọng. Còn xác hàng thịt,
luôn ở thế chủ động, lấn lướt hồn, xảo quyệt an ủi, dụ dỗ hồn thỏa

Tổng điểm

hiệp, chiều theo những đòi hỏi của mình.
 -Ý nghĩa của màn đối thoại
+ Hai hình tượng hồn và xác mang ý nghĩa ẩn dụ. Hồn biểu tượng
cho khát vọng, lí tưởng sống thanh cao, trong sạch, cho những gì đẹp
đẽ bên trong con người; còn xác là biểu tượng cho sự dung tục, tầm
thường, những nhu cầu bản năng của con người.
+ Màn đối thoại giữa hồn và xác gửi gắm nhiều thông điệp có ý
nghĩa triết lí:
. Phản ánh bi kịch sống không được là chính mình của Trương Ba.
Trương Ba được trả lại cuộc sống nhưng đó là cuộc sống đáng hổ
thẹn vì phải sống chung với cái dung tục và bị cái dung tục đồng
hóa.
. Đặt ra vấn đề: con người sống là chính mình, phải có sự hài hòa
giữa tâm hồn và thể xác.
. Cảnh báo khi con người phải sống cùng với cái dung tục thì tất yếu
sẽ bị nó ngự trị, lấn át và tàn phá những gì trong sạch, đẹp đẽ, cao
quý trong con người.
* Đánh giá, mở rộng liên hệ
- Cuộc đối thoại giữa hồn và xác chính là xung đột diễn ra trong bản
thân nhân vật, hai phần trong một con người. Giữa xác hàng thịt và
hồn Trương Ba có sự đối lập giữa nhiều yếu tố như tốt - xấu, thanh
cao - phàm tục, bản năng - lí trí ...
- Qua đây, Lưu Quang Vũ muốn khẳng định: không gì hạnh phúc
bằng khi được sống đúng là mình, sống với những gì mình đã có.
Như thế cuộc đời sẽ thanh thản, nhẹ nhàng và ý nghĩa biết bao. Cuộc
sống chỉ có giá trị khi con người được trở về đúng bản chất của
mình, được sống trong một cơ thể thống nhất. Quá trình đấu tranh
cũng như cân bằng giữa hai mặt này đòi hỏi mỗi một người phải
trung thực, vừa phải nghiêm khắc với bản thân, thậm chí còn cần đến
cả bản lĩnh và lòng dũng cảm.
4. Sáng tạo
Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn
đề nghị luận.
5. Chính tả, dùng từ, đặt câu
Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu

0.5
0.25
10,0