Sở Giáo dục và đào tạo
thanh hoá

Kỳ thi chọn học sinh giỏi tỉnh
Năm học 2006-2007
Môn thi: Hóa học - Lớp: 9 THCS
Ngày thi: 28/03/2007.
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề thi)
Đề thi này có 1 trang gồm 4 câu.

Đề chính thức

Câu 1. (6,5 điểm)
1. Khi cho bột nhôm tác dụng với dung dịch NaOH đun nóng thu được dung dịch X 1 và khí X2. Thêm vào
X1 một ít tinh thể NH4Cl rồi tiếp tục đun nóng thấy tạo thành kết tủa X3 và có khí X4 thoát ra. Xác định X1,
X2 , X3 , X4. Viết phương trình hoá học biểu diễn các phản ứng xảy ra.
2. Xác định các chất A, B, C, D, E, F, H và hoàn thành sơ đồ biến hóa sau:

C

+ NaOH

A  B
t0

+E

Biết rằng H là thành phần chính của đá phấn; B là khí
+ NaOH
D
+F
dùng nạp cho các bình chữa cháy(dập tắt lửa).
3. a. Bằng phương pháp hóa học hãy tách SO2 ra khỏi hỗn hợp gồm các khí SO2 , SO3 , O2.
b. Bằng phương pháp hóa học hãy tách riêng từng kim loại ra khỏi hỗn hợp gồm Mg, Al, Fe, Cu.
4. Có 5 chất rắn: BaCl2 , Na2SO4 , CaCO3 , Na2CO3 , CaSO4.2H2O đựng trong 5 lọ riêng biệt. Hãy tự chọn
2 chất dùng làm thuốc thử để nhận biết các chất rắn đựng trong mỗi lọ.
+NaOH

+HCl

H

Câu 2: (5,5 điểm)
1. Viết công thức cấu tạo các đồng phân ứng với công thức phân tử: C2H4O2 , C3H8O, C5H10 .
2. Chất A có công thức phân tử C4H6. Xác định công thức cấu tạo của A, B, C, D và hoàn thành phương
trình hóa học biểu diễn các phản ứng theo sơ đồ:
+Cl2

A

dd NaOH

B
1:1

+H2

C

H2SO4đđ

D
Ni,t0

t0,xt,p

A

Cao su

1700C

3. Hỗn hợp khí gồm CO, CO2, C2H4 và C2H2. Trình bày phương pháp dùng để tách từng khí ra khỏi hỗn
hợp

Câu3: (4,0 điểm)
Có hai dung dịch; H2SO4 (dung dịch A), và NaOH (dung dịch B). Trộn 0,2 lít dung dịch A với 0,3 lít
dung dịch B được 0,5 lít dung dịch C.
Lấy 20 ml dung dịch C, thêm một ít quì tím vào, thấy có màu xanh. Sau đó thêm từ từ dung dịch HCl
0,05M tới khi quì tím đổi thành màu tím thấy hết 40 ml dung dịch axit.
Trộn 0,3 lít A với 0,2 lít B được 0,5 lít dung dịch D. Lấy 20 ml dung dịch D, thêm một ít quì tím vào
thấy có màu đỏ. Sau đó thêm từ từ dung dịch NaOH 0,1M tới khi quì tím đổi thành màu tím thấy hết 80 ml
dung dịch NaOH.
a. Tính nồng độ mol/l của 2 dung dịch A và B.
b. Trộn VB lít dung dịch NaOH vào VA lít dung dịch H2SO4 ở trên ta thu được dung dịch E. Lấy V ml
dung dịch E cho tác dụng với 100 ml dung dịch BaCl2 0,15 M được kết tủa F. Mặt khác lấy V ml dung
dịch E cho tác dụng với 100 ml dung dịch AlCl3 1M được kết tủa G. Nung F hoặc G ở nhiệt độ cao đến
khối lượng không đổi thì đều thu được 3,262gam chất rắn. Tính tỉ lệ VB:VA

Câu 4: (4,0 điểm)
Đốt cháy hoàn toàn 3,24 gam hỗn hợp X gồm hai chất hữu cơ A và B khác dãy đồng đẳng và cùng
loại hợp chất, trong đó A hơn B một nguyên tử cacbon, người ta chỉ thu được nước và 9,24 gam CO 2. Biết
tỉ khối hơi của X đối với H2 là 13,5.
a. Tìm công thức cấu tạo của A, B và tính thành phần trăm theo khối lượng của mỗi chất trong hỗn hợp X.
b. Từ B viết sơ đồ phản ứng điều chế CH3COOCH3 và CH3COO –CH -- CH3
CH3
(Cho: O=16, H=1, C=12, Ca=40, Ba=137, Na=23, S=32, Cl=35,5 )

--------------------------------------------- Hết ----------------------------------------------Lưu ý: Học sinh được sử dụng máy tính thông thường, không được sử dụng bất kì tài

liệu gì (kể cả bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học).
Họ và tên: .............................................Số báo danh:....................................................
Sở Giáo dục và Đào tạo
Hướng dẫn chấm bài Thi
Thanh hóa
học sinh giỏi lớp 9 THCS Năm học 2006 – 2007
Môn : Hoá

học

Đáp án
Câu 1:
1.
Các phương trình hóa học:
2Al + 2NaOH + 2H2O  NaAlO2 + 3H2  .....................................................................
NaOH + NH4Cl  NaCl + NH3 + H2O
NaAlO2 + NH4Cl + H2O  Al(OH)3 +NH3 + NaCl -------------------------------------

=> Dung dịch X1 chứa NaOH dư và NaAlO2
- Khí A2 là H2.
- Kết tủa A3 là Al(OH)3
- Khí A4 là NH3.
................................................................
2.
Các phương trình hóa học:
t0
MgCO3 
MgO + CO2


CO2 + NaOH  NaHCO3
CO2 + 2NaOH  Na2CO3 + H2O
NaHCO3 + NaOH  Na2CO3 + H2O .........................................................................
Na2CO3 + HCl  NaHCO3 + NaCl
NaHCO3 + Ca(OH)2  CaCO3 + NaOH + H2O
Na2CO3 + CaCl2  CaCO3 + 2NaCl ........................................................................

=> B là CO2 , A là muối cacbonnat dễ bị nhiệt phân như MgCO3, BaCO3..., C là
NaHCO3 , D là Na2CO3 , E là Ca(OH)2 , F là muối tan của canxi như CaCl2,
Ca(NO3)2 ..., H là CaCO3.
..............................................................................
3.
a.
Cho hỗn hợp qua dd NaOH dư, còn lại O2:
SO2 + 2NaOH  Na2SO3 + H2O
SO3 + 2NaOH  Na2SO4 + H2O

Thang
điểm
6,5đ
1,5
0,5
0,5

0,5
1,5

0,5

0,5

0,5
2,0
0,5

0,25

dung dịch thu được tác dụng với H2SO4 loãng:
Na2SO3 + H2SO4  Na2SO4 + H2O + SO2.

b.
Hoà tan hỗn hợp trong dd NaOH dư, Al tan theo phản ứng:
2Al + 2NaOH + 2H2O  2NaAlO2 + 3H2. ...................................................................

- Lọc tách được Fe, Mg, Cu không tan. Thổi CO2 dư vào nước lọc:

0,25
1,5
0,25

NaAlO2 + CO2 + 2H2O  Al(OH)3 + NaHCO3

- Lọc tách kết tủa Al(OH)3, nung đến khối lượng không đổi thu được Al2O3, điện
phân nóng chảy thu được Al:
t0
 Al2O3 + 3H2O
2Al(OH)3 
dpnc
2Al2O3 
 4Al + 3O2

.....................................................................................

- Hoà tan hỗn hợp 3 kim loại trong dd HCl dư, tách được Cu không tan và dung dịch

0,25

hai muối:
Mg + 2HCl  MgCl2 + H2
Fe + 2HCl  FeCl2 + H2

- Cho dd NaOH dư vào dung dịch 2 muối :
MgCl2 + 2NaOH  Mg(OH)2 + 2NaCl
FeCl2 + 2NaOH  Fe(OH)2 + 2NaCl ...............................................................................

- Lọc kết tủa và nung ở nhiệt độ cao:

0,25

Mg(OH)2  MgO + H2O
t
4Fe(OH)2 + O2 
 2Fe2O3 + 4H2O
0

- Thổi CO dư vào hỗn hợp 2 oxit đã nung ở nhiệt độ cao:
t0
Fe2O3 + 3CO 
 2Fe + 3CO2
MgO + CO không phản ứng
- Hoà tan hỗn hợp (để nguội) sau khi nung vào H2SO4 đặc nguội dư, MgO tan còn Fe
không tan được tách ra:
.........................................................................................
 MgSO4 + H2O
MgO + H2SO4 (đặc nguội) 

- Tiến hành các phản ứng với dung dịch còn lại thu được Mg:

0,5

MgSO4 +2NaOH dư  Mg(OH)2 + Na2SO4
Mg(OH)2 + 2HCl  MgCl2 + 2H2O
dpnc
MgCl2 
 Mg + Cl2

4.
- Hoà tan các chất trong nước dư, phân biệt hai nhóm chất:

0,25
1.5

- Nhóm 1 gồm các chất không tan: CaCO3 , CaSO4.2H2O. Dùng dd HCl nhận được
0,5
các chất nhóm 1 (Viết PTHH).
...........................................................................
- Nhóm 2 gồm các chất tan là BaCl2 , Na2SO4 , Na2CO3 .
- Dùng dd HCl nhận được Na2CO3. ...........................................................................
- Dùng Na2CO3 mới tìm ; nhận được BaCl2 . Còn lại Na2SO4.
Na2CO3 +2HCl  2NaCl + CO2 + H2O
Na2CO3 + BaCl2  BaCO3 + 2NaCl .......................................................................................

Câu 2:
1. Các đồng phân
+ C2H4O2: CH3COOH , HCOOCH3 , CH2(OH) CHO. ........................................................
+ C3H8O: CH3CH2CH2OH , CH3CH(OH) CH3 , CH3-O-CH2CH3 ......................................
+C5H10: CH2= CHCH2CH2CH3 , CH2= CH-CH(CH3)CH3 , CH2= C(CH3) –CH2CH3 ,
CH3-CH=CH-CH2CH3 , CH3CH=C(CH3)2 . .......................................................................

2.

0,5

0,5
5,5đ
1,5
0,5
0,5
0,5
2,0

Theo đề ra công thức cấu tạo của các chất là :
A: CH2=CH-CH=CH2 ,
C: CH2OH-CH=CH-CH2OH.

B: CH2Cl-CH=CH-CH2Cl
D: CH2OH-CH2- CH2-CH2OH ..............................

Phương trình hóa học:

1,0

1,4
 CH2Cl-CH=CH-CH2Cl
CH2=CH-CH=CH2 + Cl2 

t c
 CH2OH-CH=CH-CH2OH.+2NaCl
CH2Cl-CH=CH-CH2Cl + 2NaOH 
o

Ni ,t c
 CH2OH-CH2- CH2-CH2OH
CH2OH-CH=CH-CH2OH. + H2 
o

170 C , H2 SO4 dac
 CH2=CH-CH=CH2
CH2OH-CH2- CH2-CH2OH 
0

t , xt , p
 (-CH2-CH=CH-CH2-)n
nCH2=CH-CH=CH2 
0

1,0

2,0

3.
- Dẫn hỗn hợp khí qua dung dịch Ca(OH)2dư ; CO2 được giữ lại:
CO2 + Ca(OH)2  CaCO3 + H2O

- Nhiệt phân CaCO3 thu được CO2:
t0
CaCO3 
 CaO + CO2 ................................................................................
0,5
- Dẫn hỗn hợp khí còn lại qua dung dịch Ag2O dư trong NH3 ; lọc tách thu được kết
tủa và hỗn hợp khí CO , C2H4 và NH3:
NH 3
 C2Ag2 + H2O
C2H2 + Ag2O 

- Cho kết tủa tác dụng với dd H2SO4 loãng dư thu được C2H2 :
t0
C2Ag2 + H2SO4 
..........................................................
 C2H2 + Ag2SO4
- Dẫn hỗn hợp CO, C2H4 và NH3 qua dd H2SO4 loãng dư, đun nóng; thu được CO:

0,75

2NH3 + H2SO4  (NH4)2SO4
d .dH 2 SO4
 CH3CH2OH
C2H4 + H2O 

- Chưng cất dung dịch thu được C2H5OH. Tách nước từ rượu thu được C2H4.
1700 C , H2 SO4 dac
CH3CH2OH 
 C2H4 + H2O ...............................................................
Câu 3 .
a.
PTHH:
+ Lần thí nghiệm 1: 2NaOH + H2SO4  Na2SO4 + 2H2O
(1)
Vì quì tím hóa xanh, chứng tỏ NaOH dư. Thêm HCl:
HCl + NaOH  NaCl + H2O

0,75
4,0
1,5

(2) .................................... 0,5

+ lần thí nghiệm 2: phản ứng (1) xảy ra, sau đó quì hóa đỏ chứng tỏ H2SO4 dư. Thêm
NaOH:
2NaOH + H2SO4  Na2SO4 + 2H2O (3) ..............................................
+ Đặt x, y lần lượt là nồng độ mol/l của dung dịch A và dd B: Từ (1),(2),(3) ta có:

0,25

0, 05.40 500
.
= 0,05 (I)
1000 20
0, 2 y 0,1.80 500
0,3x =
= 0,1 (II)
2
1000.2 20

0,3y - 2.0,2x =

Giải hệ (I,II) ta được: x = 0,7 mol/l , y = 1,1 mol/l ..................................................
b.
Vì dung dịch E tạo kết tủa với AlCl3 , chứng tỏ NaOH còn dư.
AlCl3 + 3NaOH  Al(OH)3 + 3NaCl

 Al2O3 + 3H2O
2Al(OH)3 
Na2SO4 + BaCl2  BaSO4 + 2NaCl
t0

(4)
(5)
(6) ...............................................

Ta có n(BaCl2) = 0,1.0,15 = 0,015 mol
n(BaSO4) =

0,5

3, 262
= 0,014mol < 0,015
233

=> n(H2SO4) = n(Na2SO4) = n(BaSO4) = 0,014mol . Vậy VA =
n(Al2O3) =

0,75
2,5

3, 262
=0,032 mol và n(AlCl3) = 0,1.1 = 0,1 mol.
102

0,014
= 0,02 lít
0,7

...................

+ Xét 2 trường hợp có thể xảy ra:
- Trường hợp 1: Sau phản ứng với H2SO4 , NaOH dư nhưng thiếu so vời AlCl3 (ở pư
(4): n(NaOH) pư trung hoà axit = 2.0,014 = 0,028 mol
n(NaOH pư (4) = 3n(Al(OH)3) = 6n(Al2O3) = 6.0,032 = 0,192 mol.

0,75

tổng số mol NaOH bằng 0,028 + 0,192 = 0,22 mol
Thể tích dung dịch NaOH 1,1 mol/l là

0, 22
= 0,2 lít . Tỉ lệ VB:VA = 0,2:0,02 =10 .....
1,1

0,75

- Trường hợp 2: Sau (4) NaOH vẫn dư và hoà tan một phần Al(OH)3:
Al(OH)3 + NaOH  NaAlO2 + 2H2O (7)
Tổng số mol NaOH pư (3,4,7) là: 0,028 + 3.0,1 + 0,1 - 2.0,032 = 0,364 mol
Thể tích dung dịch NaOH 1,1 mol/l là

0,364
≃ 0,33 lít
1,1

=> Tỉ lệ VB:VA = 0,33:0,02 = 16,5
Câu 4.
a.
Theo đề ra: MX= 13,5.2 = 27 => MB < MX < MA.
- MB < 27 => B là CH4 (M = 16) hoặc C2H2 (M = 26). ...............................................
- Vì A,B khác dãy đồng đẳng và cùng loại hợp chất nên:
* Khi B là CH4 (x mol) thì A là C2H4(y mol) :
t0
CH4 + 2O2 
 CO2 + 2H2O
t0
C2H4 + 3O2 
......................................................................
 2CO2 + 2H2O
Từ các pthh và đề ra: mX = 16x + 28y =3,24
n CO = x + 2y = 0,21
Giải phương trình đại số: x = 0,15 , y = 0,03
mCH 4 = 16.0,15 = 2,4 gam. => 74,07% ; %mC 2 H 4 = 25,93% ......................................
* Khi B là C2H2 thì A là C3H6 hoặc C3H8.
+ Khi A là C3H6: công thức cấu tạo của A là CH3-CH=CH2 hoặc CH2-CH2
CH2
t0
 4CO2 + 2H2O
PTHH đốt cháy: 2C2H2 + 5O2 
t0
2C3H6 + 9O2 
 6CO2 + 6H2O
Từ các pthh và đề ra: mX = 26x + 42y =3,24
n CO = 2x + 3y = 0,21
Giải ph trình đại số: y = 0,17, x = - 0,15 => loại
...............................
+ Khi A là C3H8: công thức cấu tạo của A là CH3-CH2- CH3 .
t0
PTHH đốt cháy: 2C2H2 + 5O2 
 4CO2 + 2H2O
t0
 3CO2 + 4H2O
C3H8 + 5O2 
Từ các pthh và đề ra: mX = 26x + 44y =3,24
n CO = 2x + 3y = 0,21
Giải ph trình đại số: x < 0 => loại
VậyB là CH4 và A là C2H4 .
.......................................................................

0,5
4,0đ
2,5
0,75

0,5

2

0,25

2

0,5

2

b.
* Sơ đồ điều chế CH3COOCH3 từ CH4 :
+ CH4 → CH≡CH → CH2=CH2 → C2H5OH → CH3COOH ...............................................
+ CH4 → CH3Cl → CH3OH → CH3COOCH3

* Sơ đồ điều chế CH3COOCH(CH3)2 từ CH4 :
+ CH4 → CH≡CH → CH2=CH2 → C2H5OH → CH3COOH
+C2H5OH → CH2=CH-CH=CH2 → CH3CH2CH2CH3 → CH3CH=CH2 → (CH3)2CHOH →
CH3COOCH(CH3)2 .............................................................................................................

0,5
1,5
0,75

0,75
Chú ý khi chấm thi:
- Trong các phương trình hóa học nếu viết sai công thức hóa học thì không cho điểm,
nếu không viết điều kiện phản ứng hoặc không cân bằng phương trình hoặckhông ghi trạng thái
các chất phản ứng hoặc cả ba thì cho 1/2 số điểm của phương trình đó.
- Nếu làm các cách khác mà đúng vẫn cho điểm tối đa ứng với mỗi ý, câu của đề ra.
đề thi học sinh giỏi - lớp 9 THCS
Môn : Hoá học - Thời gian : 150 phút

Câu 1 : (6 điểm)
1- Cho biết tổng số hạt proton, nơtron, electron trong 2 nguyên tử của nguyên tố A
và B là 78, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 26 hạt. Số hạt
mang điện của A nhiều hơn số hạt mang điện của B là 28 hạt. Hỏi A, B là nguyên tố gì ?
Cho biết điện tích hạt nhân của một số nguyên tố sau :
ZN = 7 ; ZNa = 11; ZCa = 20 ; ZFe = 26 ; ZCu = 29 ; ZC = 6 ; ZS = 16.
2 - Hợp chất của A và D khi hoà tan trong nước cho một dung dịch có tính kiềm.
Hợp chất của B và D khi hoà tan trong nước cho dung dịch E có tính axit yếu. Hợp chất A,
B, D không tan trong nước nhưng tan trong dung dịch E. Xác định hợp chất tạo bởi A và D;
B và D; A,B,D. Viết phương trình phản ứng.
3 - Một số nguyên nhân của sự hình thành canxicacbonat trong thạch nhũ ở các hang
động đá vôi tuỳ thuộc vào thực tế vì canxihiđrocacbonat là :
a, Chất kết tinh và có thể sủi bọt khí.
b, Có thể tan và không bền.
c, Dễ bay hơi và có thể chảy rữa.
d, Chất kết tinh và không tan.
Câu 2 : (4 điểm)
1 - Tìm các chất A,B,C,D,E (hợp chất của Cu) trong sơ đồ sau và viết phương trình
hoá học :
A

B

C

D
Cu

B

C

A

E

2 - Chỉ dùng thêm nước hãy nhận biết 4 chất rắn : Na2O, Al2O3, Fe2O3, Al chứa trong
các lọ riêng biệt. Viết các phương trình phản ứng.
Câu 3 : (4 điểm)
Cho 27,4 g Ba vào 400 g dung dịch CuSO4 3,2 % thu được khí A, kết tủa B và dung
dịch C.
a, Tính thể tích khí A (đktc).
b, Nung kết tủa B ở nhiệt độ cao đến khối lượng không đổi thì thu được bao nhiêu
gam chất rắn ?
c, Tính nồng độ phần trăm của chất tan trong dung dịch C.
Câu 4 : (6 điểm)
A là hỗn hợp gồm rượu Etylic và 2 axit hữu cơ kế tiếp nhau có dạng C nH2n+1COOH
và Cn+1H2n+3COOH. Cho 1/2 hỗn hợp A tác dụng hết với Na thoát ra 3,92 lít H2 (đktc). Đốt
1/2 hỗn hợp A cháy hoàn toàn, sản phẩm cháy được hấp thụ hết vào dung dịch Ba(OH) 2 dư
thì có 147,75g kết tủa và khối lượng bình Ba(OH)2 tăng 50,1 g .
a, Tìm công thức 2 axit trên .
b, Tìm thành phần hỗn hợp A.
Hướng dẫn chấm đề thi học sinh giỏi môn Hoá học 9

Câu 1 : (6 điểm)
1 - (3 điểm)
Gọi Z, N, E và Z', N', E' là số hạt proton, nơtron, electron của hai nguyên tử A, B. Ta
có các phương trình :

(0,5 điểm)

Z + N + E + Z' + N' + E' = 78 .
hay :

(2Z + 2Z' ) + (N + N')

= 78

(1)

(0,5 điểm)

(2Z + 2Z' ) - (N + N')

= 26

(2)

(0,5 điểm)

(3)

(0,5 điểm)

(2Z - 2Z' ) = 28
hay :

(Z - Z' )

= 14

Lấy (1) + (2) sau đó kết hợp với (3) ta có : Z = 20 và Z' = 6

(0,5 điểm)

Vậy các nguyên tố đó là : A là Ca ; B là C .

(0,5 điểm)

2 - (2 điểm)

Hợp chất của A và D hoà tan trong nước cho một dung dịch có tính kiềm : Hợp chất
của A và D là CaO .

(0,25 điểm)

Hợp chất của B và D khi tan trong nước cho dung dịch E có tính axit yếu : Hợp chất
của B và D là CO2 .

(0,25 điểm)

Hợp chất A, B, D không tan trong nước nhưng tan trong dung dịch E. Vậy hợp chất
đó là CaCO3 .

(0,5 điểm)

PTHH : CaO + H2O  Ca(OH)2
(r)
(l)
(dd)
CO2 + H2O
(k) (l)

(1 điểm)

H2CO3
(dd)

CaCO3 + CO2 + H2O
(r)
(k) (l)
3 - (1 điểm)

 Ca(HCO3)2

(dd)

Do Ca(HCO3)2 có thể tan được dễ bị phân huỷ cho CO2. Do đó câu trả lời đúng là b.
(1 điểm)
Câu 2 : (4 điểm)
1 - (2 điểm)
Chọn đúng chất, phù hợp với yêu cầu đề bài.

(0,5 điểm)

Viết đúng các phương trình :

(1,5 điểm)

Học sinh làm đúng theo sơ đồ khác vẫn cho điểm tối đa .
A - Cu(OH)2

B- CuCl2

(1)
Cu(OH)2

(2)

D- CuO

(3)

CuCl2

(5)
CuCl2

C - Cu(NO3)2
Cu(NO3)2

(6)

(4)
CuO

(7)

Cu(NO3)2

Cu(OH)2

(8)
CuSO4

(1) Cu(OH)2 + 2 HCl  CuCl2 + 2 H2O
(2) CuCl2 + 2AgNO3

 2AgCl + Cu(NO3)2

t0
(3) 2Cu(NO3)2



2CuO + 4 NO2 + O2

t0
(4) CuO + H2



E - CuSO4

Cu + H2O

Cu

(5) CuCl2 + 2AgNO3



2AgCl + Cu(NO3)2

(6) Cu(NO3)2 + 2 NaOH



(7) Cu(OH)2 + H2SO4



Cu(OH)2 + 2 NaNO3
CuSO4 + 2H2O

(8) Fe + CuSO4  FeSO4 + Cu .
Các chất trong PTHH phải ghi đầy đủ trạng thái chất mới cho điểm tối đa.
2 - Lấy một ít mỗi chất rắn cho vào từng ống nghiệm chứa nước.
Chất rắn nào tan là Na2O
Na2O + H2O  2NaOH
(r)
(l)
(dd)
* Lấy một ít mỗi chất rắn còn lại cho vào từng ống nghiệm chứa dung dịch NaOH
thu được ở trên :
Chất nào tan và có bọt khí thoát ra là Al .
2Al + 2NaOH + 2H2O  2NaAlO2 + 3H2 
(r)
(dd)
(l)
(dd) (k)
Chất nào chỉ tan là Al2O3
Al2O3 + 2NaOH  2NaAlO2 + H2O
(r)
(dd)
(dd)
(l)
Chất nào không tan là Fe2O3 .
Nhận biết được mỗi chất 0,5 điểm.
Câu 3 : (4 điểm)
Các phương trình ghi đầy đủ trạng thái chất mới cho điểm tối đa .
PTHH :
Ba + 2H2O  Ba(OH)2 + H2 
Ba(OH)2 + CuSO4  BaSO4 + Cu(OH)2
t0
BaSO4
 BaSO4
t0
Cu(OH)2  CuO + H2O
27,4
= 0,2 mol
137

nBa =
nCuSO

4

=

400.3,2
= 0,08 mol
100.160

(1)
(2)
(1 điểm)

(3)
(0,5 điểm)

Từ (1) ta có:

VH

2

(0,5 điểm)

= VA = 0,2 x22,4 = 4,48 lít .

Từ (2) và (3) chất rắn gồm BaSO4 và CuO vì Ba(OH)2 dư nên:

nBaSO = nCu(OH)
4

2

= nCuO = 0,08 mol

m chất rắn = 0,08.233 + 0,08. 80 = 25,04 (g)

(1 điểm)

Trong dung dịch C chỉ còn Ba(OH)2
mdd = 400 + 27,4 - 0,2 . 2 - 0,08 .233 - 0,08 .98 = 400,52 (g)
C% Ba(OH)2 =

(0,2  0,08).171
.100%  5,12 %
400,52

(1 điểm)

Câu 4: (6 điểm)
Điểm viết đúng các phương trình hoá học là 1,5 điểm.

nH

2

=

3,92
= 0,175 (mol)
22,4

PT phản ứng :
2C2H5OH + 2Na  2C2H5ONa + H2

(1)

2CnH2n+1 COOH +2Na  2CnH 2n+1COONa + H2 (2)
2Cn+1H2n+3 COOH +2Na  2Cn+1H2n+3COONa + H2

(3)

Biện luận theo trị số trung bình .
Tổng số mol 3 chất trong 1/2 hỗn hợp = 0,175.2= 0,35 (mol) (0,5 điểm)
t0
C2H6O + 3O2

 2CO2 + 3H2O

(4)

t0

3x  2
O2  xCO2 + xH2O
(5)
2
147,75
Chất kết tủa là BaCO3  nBaCO3 =
= 0,75 (mol)
197

CxH2xO2 +

PT : CO2 + Ba(OH)2  BaCO3 + H2O (6)
Theo PT (6) ta có : nCO2 = nBaCO3 = 0,75 (mol)
 mCO2 = 0,75 x44 = 33(g)
 mH2O = m tăng - mCO2

 mH2O = 50,1 - 33 = 17,1 (g)

(0,5 điểm)

 nH2O =

17,1
= 0,95 (mol)
18

(0,5 điểm)

Từ PT (4) ta thấy ngay :
Số mol rượu C2H5OH = 0,95 - 0,75 = 0,2 ( mol)

(0,5 điểm)

Theo PT (4) ta thấy số mol CO2 tạo ra là
nCO2 = 2.nC2H5OH = 2.0,2 = 0,4 (mol)
Suy ra : 2 a xít cháy tạo ra 0,75 - 0,4 = 0,35 (mol CO2)

(0,5 điểm)

Từ PT (4) ta thấy nH2O = 3.nC2H5OH = 3.0,2 = 0,6 (mol)
Suy ra 2 axit cháy tạo ra : 0,95 - 0,6 = 0,35 mol H2O

(0,5 điểm)

Với số mol 2axit = 0,35 - 0,2 = 0,15  x = 0,35 : 0,15 = 2,33
(x là số mol trung bình giữa n+1 và n+2)  2 axit là CH3COOH và C2H5COOH.
(0,5 điểm)
Gọi số mol CH3COOH, C2H5COOH trong 1/2 A là a, b .
Theo phương trình đốt cháy ta có :
n2 axit = 0,15mol = a + b .
nCO2 sinh ra = 2a + 3 b = 0,35 . Giải ra ta có : a = 0,1; b = 0,05 .
Vậy hỗn hợp có 0,2 mol CH3COOH là 12 g và 0,10 mol C2H5COOH là 7,4g
(1điểm)
Học sinh làm cách khác đúng vẫn cho điểm tối đa.
C = 12 ; H= 1 ; S = 32 ; Cu = 64 ; O = 16 ; Ba = 137.
Thí sinh được sử dụng máy tính và hệ thống tuần hoàn khi làm bài.
(Đề thi gồm 2 trang, đáp án gồm 4 trang )
Tài liệu tham khảo:
- 150 câu hỏi trắc nghiệm và 350 bài tập Hoá học chọn lọc dùng cho học sinh THCS.
- Bồi dưỡng hoá học THCS .
- Đề thi HS giỏi Hoá học các tỉnh năm 1998 .

đề thi học sinh giỏi
Môn thi: Hoá học

Thời gian làm bài: 150 phút

Đề bài

Câu 1 (4,5 điểm): Một hỗn hợp gồm Al, Fe, Cu được chia làm 3 phần A, B, C đều nhau
a/
- Phần A tác dụng với dung dịch NaOH dư
- Phần B tác dụng với dung dịch HCl dư
- Phần C tác dụng với dung dịch HNO3 đặc dư
Trình bày hiện tượng hoá học xảy ra
b/ Gạn lọc kết tủa ở các phần trên, thu được các dụng dịch A, B, C
- Cho dung dịch HCl vào A cho đến dư
- Cho dung dịch NaOH vào B cho đến dư
- Cho dung dịch NaOH vào C cho đến dư
Trình bày hiện tượng hoá học xảy ra
Câu 2 (3 điểm)
a/ Giải thích vì sao đồ dùng bằng nhôm không dùng đựng dung dịch kiềm mạnh.
b/ Đặt hai cốc trên đĩa cân. Rót dung dịch H 2SO4 loãng vào hai cốc, lượng axít ở hai cốc
bằng nhau, cân ở vị trí thăng bằng.
Cho mẫu Kẽm vào một cốc và mẫu Sắt vào cốc kia. Khối lượng của hai mẫu như nhau. Cân
sẽ ở vị trí nào sau khi kết thúc phản ứng ?
Câu 3: (3 điểm)
a/ Cho các nguyên liệu Fe3O4, KMnO4, HCl.
- Hãy viết các phương trình phản ứng điều chế FeCl3
b/ Viết các phản ứng có thể để điều chế FeCl3
Câu 4: (4 điểm)
Hỗn hợp Mg, Fe có khối lượng m gam được hoà tan hoàn toàn bởi dung dịch HCl.
Dung dịch thu được tác dụng với dung dịch NaOH dư. Kết tủa sinh ra sau phản ứng đem
nung trong không khí đến khối lượng không đổi giảm đi a gam so với trước khi nung.
a/ Xác định % về khối lượng mỗi kim loại theo m, a
b/ áp dụng với
m = 8g
a = 2,8g
Câu 5: (5,5 điểm) Người ta đốt cháy một hidrôcacbon no bằng O2 dư rồi dẫn sản phẩm
cháy đi lần lượt qua H2SO4 đặc rồi đến 350ml dung dịch NaOH 2M thu được dung dịch A.
Khi thêm BaCl2 dư vào dung dịch A thấy tác ra 39,4gam kết tủa BaCO3 còn lượng H2SO4
tăng thêm 10,8gam. Hỏi hiđrô các bon trên là chất nào ?

Đáp án và hướng dẫn chấm đề thi
Môn thi: hoá học
Thời gian làm bài: 150 phút
Câu 1: (4,5đ)
a/ Khi cho A tác dụng với dung dịch NaOH dư thì có bọt khi H 2 thoát ra khỏi

2,25đ
0,75

dung dịch liên tục kim loại bị hoà tan hết là Al, còn Fe, Cu không tan.
2Al + 2H2O  NaAlO2 + H2
- Khi cho B tác dụng với dung dịch HCl dư còn bọt khí H2 thoát ra khỏi dung

0,75

dịch liên tục. Kim loại bị tan hết là Fe, Al còn Cu không tan
2Al + 6HCl  2AlCl3 + 3H2
Fe + 2HCl  FeCl2 + H2
- Khi cho C tác dụng với dung dịch HNO3 đặc dư thì có khí màu nâu thoát ra

0,75

khỏi dung dịch. Kim loại bị hoà tan hết đó là Cu, còn Al, Fe không hoà tan.
Cu + 4HNO3  Cu(NO3)2 + 2NO2 + 2H2O
b/ Gạn lọc kết tủa ở các phần trên thì dung dịch A thu được chứa NaAlO 2 và (2,25đ)
NaOH dư; dung dịch B chứa: FeCl2, AlCl3, HCl dư; dung dịch C chứa
Cu(NO3)2, HNO3 dư.
- Cho dung dịch HCl vào dung dịch A xảy ra phản ứng:

0,75

HCl + NaOH  NaCl + H2O
Đồng thời xuất hiện kết tủa màu trắng:
NaAlO2 + HCl + H2O  Al(OH)3 + NaCl
Đến một lúc nào đó kết tủa dần tan thu được dung dịch trong suốt khi HCl
dùng dư.
Al(OH)3 + 3HCl  AlCl3 + 3H2O
- Khi cho dung dịch NaOH vào dung dịch B xảy ra phản ứng
NaOH + HCl  NaCl + H2O
Đồng thời kết tủa trắng xuất hiện
FeCl2 + 2NaOH  Fe(OH)2 + 2NaCl
AlCl3 + 3NaOH  Fe(OH)3 + 3NaCl

0,75

Đến một lúc nào đó kết tủa tan dần nhưng vẫn còn kết tủa trắng hơi xanh khi
NaOH dùng dư (vì Fe(OH)2 có màu trắng xanh)
Al(OH)3 + NaOH  NaAlO2 + 2H2O
- Khi cho dung dịch NaOH vào dung dịch C xảy ra phản ứng

0,75

NaOH + HNO3  NaNO3 + H2O
Đồng thời kết tủa xanh xuất hiện
Cu(NO3)2 + 2NaOH  Cu(OH)2 + 2NaNO3
Câu 2: (3đ)
- Không thể dùng đồ nhôm đựng dung dịch kiềm mạnh, chẳng hạn nước vôi

1đ

trong là do:
+ Trước hết lớp Al2O3 bị phá huỷ vì Al2O3 là một hợp chất lưỡng tính

0,3đ

Al2O3 + Ca(OH)2  Ca(AlO2)2 + H2O
+ Sau khi lớp Al2O3 bị hoà tan, Al phản ứng với nước mạnh
2Al + 6H2O  2Al(OH)3 + 3H2

0,3đ
0,4đ

+ Sự phá huỷ Al xảy ra liên tục bởi vì Al(OH)3sinh ra đến đâu lập tức bị hoà
tan ngay bởi Ca(OH)2, do Al(OH)3 là hợp chất lưỡng tính
2Al(OH)3 + Ca(OH)2  Ca(AlO2)2 + 4H2O
Phản ứng chỉ dừng lại khi nào hết nhôm hoặc hết nước vôi trong
b/ * Trường hợp axít đủ hoặc dư

1đ

Cân sẽ nghiêng về cốc cho kẽm vào nếu a xít đủ hoặc dư
Phương trình phản ứng hoá học là:

0,4đ

Zn + H2SO4  ZnSO4 + H2
65g

2g

ag

2a
g
65

Fe + H2SO4  FeSO4 + H2
56g

2g

ag

2a
g
56

0,4đ

Vì

2a
2a
g>
g cho nên cân sẽ nghiêng về cốc cho miếng sắt.
56
65

0,3đ

* Nếu a xít thiếu thì lượng H2 được tính theo lượng axit. Do lượng axit bằng
nhau nên lượng H2 thoát ra ở hai cốc bằng nhau. Cân vẫn ở vị trí cân bằng

1đ

sau khi kết thúc phản ứng
Câu 3: (3đ)
a/ Trước hết điều chế Cl2

0,5
t0

16HCl + 2KMnO4

 2KCl + 2MnCl2 + 5Cl2  + 8H2O

- Dùng HCl hoà tan Fe3O4

0,5

Fe3O4 + 8HCl  FeCl2 + 2FeCl3 + 4H2O
- Cho khí Cl2 thu được trên sục vào dung dịch chứa FeCl2, FeCl3

0,5

2FeCl2 + Cl2  2FeCl3
b/ Các phản ứng điều chế
t0

Cách 1:

2Fe + 3Cl2

 2FeCl3

0,25

Cách 2:

Fe2O3 + 6HCl  2FeCl3 + 3H2O

0,25

Cách 3:

Fe(OH)3 + 3HCl

Cách 4:

Fe2(SO4)3 + 3BaCl2  3BaSO4 + 2FeCl3

0,25

Cách 5:

Fe(NO3)3 + 3HCl  FeCl3 + 3HNO3

0,25

Cách 6:

2FeCl2 + Cl2  2FeCl3

0,25

t

 FeCl3 + 3H2O

0,25

Câu 4: (4đ)
Do lượng HCl dư nên Mg, Fe được hoà tan hết
Mg + 2HCl  MgCl2 + H2
Fe + 2HCl  FeCl2 + H2

0,3đ

(1)
(2)

Dung dịch thu được ở trên khi tác dụng với dung dịch NaOH dư thì toàn bộ 0,3đ
các kation kim loại được kết tủa dưới dạng hyđrôxit.
FeCl2 + 2NaOH  2NaCl + Fe(OH)2

(3)

MgCl2 + 2NaOH  NaCl + Mg(OH)2

(4)

Khi đem nung kết tủa trong không khí đến khối lượng không đổi xảy ra các phản ứng 0,4

Mg(OH)2  MgO + H2O

(5)

4Fe(OH)2 + O2  2Fe2O3 + 4H2O

(6)

Giả sử trong hỗn hợp ban đầu có x mol Mg và y mol Fe, theo giả thiết ta có phương
trình
24x + 56y = m (*)
Mặt khác theo định luật bảo toàn suy ra số phân tử gam Mg(OH) 2 là x; số phân tử gam
0,5đ

Fe(OH)2 là y.
Khi nung khối lượng các chất rắn giảm một lượng
18x + 18y -

y
.32  a
4

(**)

0,5đ

Giải hệ phương trình gồm (*) và (**) được

24 x.6  56 y.6  6m

18x.8  10 y.8  8a
 256y = 6m - 8a  y =
Vậy khối lượng Fe =

0,25đ

6m  8a
256

6m  8a
.56
256

0,5đ
0,25đ

Kết quả % về khối lượng của Fe

(6m  8a )56.100%
 %
256.m

0,25đ

% về khối lượng của Mg
100% - % = %

0,25đ

b/ áp dụng bằng số:
%Fe : % =

(6.8  8.2,8).56.100%
 70%
256.8

% Mg : % = 100% - 70% = 30%

0,25đ
0,25đ

Câu 5: (5,5đ)
- Sản phẩm cháy khi đốt Hiđrô cac bon bằng khí O2 là CO2; H2O; O2 dư.
Khi dẫn sản phẩm cháy đi qua H2SO4 đặc thì toàn bộ H2O bị giữ lại (do
H2SO4 đặc hút nước mạnh), do vậy lượng H2SO4 tăng 10,8gam, chính

1,5đ

bằng lượng nước tạo thành ( mH O = 10,8gam), khí còn lại là CO2, O2 dư
2

tiếp tục qua dung dịch NaOH, xảy ra phản ứng giữa CO2 và NaOH
CO2 + 2NaOH  Na2CO3 + H2O

(1)

CO2 + NaOH  NAHCO3

(2)

0,5đ

Tuỳ thuộc vào số mol của CO2 và NaOH mà có thể tạo ra muối

0,25đ

trung hoà Na2CO3 lẫn muối axit NaHCO3)
* Trường hợp 1:

2đ

NaOH dư, sản phẩm của phản ứng giữa CO2 và NaOH chỉ là muối trung

0,5đ

hoà. Dung dịch A gồm Na2CO3 + H2O
Khi phản ứng với dung dịch BaCl2, toàn bộ muối gốc cacbonat bị chuyển thành kết tủa
BaCO3.
Na2CO3 + BaCl2  BaCO3 + 2NaCl (3)

n BaCO = n CO

Ta có:

3

n BaCO =

Vì:

3

0,5đ

2

39,4
 0,2(mol)
197

 n CO = 0,2 (mol)

0,5đ

2

10,8
 0,6(mol )
18

Trong khi: n H O =
2

Suy ra: Tỷ số

n CO 0,2 1

 không tồn tại hiđrô các bon no nào như vậy vì tỷ số nhỏ nhất
n H O 0,6 3
2

2

là

1
ở CH4 cháy
2

0,5đ

* Trường hợp 2:

2,0đ

- Như vậy NaOH không dư. Nghĩa là NaOH phản ứng hết. Đồng thời tạo ra cả muối axít và
muối trung hoà (cả phản ứng (1) và (2) đều xảy ra, lượng CO2 phản ứng hoàn toàn, lượng
CO2 bị giữ lại hoàn toàn)

0,25đ

- Theo phương trình (1) n NaOH ban đầu = 0,35 . 2 = 0.7 (mol)
nNaOH = 2. n Na CO = 2 . n BaCO = 2 . 0,2 = 0,4 (mol)
2

3

 n CO ở (1) = 0,2 (mol) (*)
2

3

0,25đ

Lượng NaOH còn lại: 0,7 - 0,4 = 0,3 (mol). Tham gia phản ứng (2)

0,25đ

- Theo phương trình (2): n CO = n NaOH = 0,3 (mol) (**)

0,25đ

2

- Vậy từ (*), (**) lượng khí CO2 tạo thành trong phản ứng cháy là

n CO = 0,2 + 0,3 = 0,5 (mol)
2

0,25đ

Gọi CTHH hiđrô các bon no là CnH2n+2 (n  1)
Phản ứng cháy;
CnH2n+2 +
Do đó;

3n  1
O 2  n CO2 + (n + 1)H2O
2

n
0,5

n5
n  1 0,6

Vậy hiđrô các bon cần tìm có công thức hoá học C5H12
Chú ý: Nếu học sinh làm cách khác đúng vẫn cho điểm tối đa

0,25đ
0,25đ
0,25đ

Sở GD&ĐT Thanh Hoá
Đề chính thức
Số báo danh: ................

kỳ thi chọn hsg cấp tỉnh
Ngày thi: 28 tháng 3 năm 2008
Môn thi: Hoá Học – Lớp: 9 THCS
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)

Nguyên liệu
Sản phẩm
Câu 1. (5,0 điểm)
A, B, C
1.
Gang được sản xuất từ quặng sắt trong lò cao theo sơ đồ:
E, F, G
a. Em hãy cho biết tên, công thức hoá học(nếu có) của các
chất: A, B, C, D, E, F, H, G, I.
H
b. Nếu quặng sắt đem dùng là manhetit thì phản
D
I
ứng xảy ra trong lò cao như thế nào?
2.
a. Khi ta thổi mạnh một luồng không khí vào bếp củi đang cháy, có thể xáy ra hiện
tượng gì?
b. Vì sao các viên than tổ ong được chế tạo nhiều lỗ xuyên dọc, còn khi nhóm bếp than
tổ ong người ta thường úp thêm một ống khói cao lên miệng lò?
3. Có các chất: KMnO4, MnO2, dung dịch HCl đặc. Nếu khối lượng các chất KMnO4 và
MnO2 bằng nhau, em sẽ chọn chất nào để có thể điều chế được nhiều khí clo hơn? Nếu số
mol của KMnO4 và MnO2 bằng nhau, em sẽ chọn chất nào để có thể điều chế được nhiều
khí clo hơn? Nếu muốn điều chế một thể tích khí clo nhất định, em sẽ chọn KMnO4 hay
MnO2 để tiết kiệm được axit clohiđric?
Hãy biện lụân trên cơ sở của những phản ứng hoá học đối với mỗi sự lựa chọn trên.
Câu 2. (6,0 điểm)
1. A, B, D, F, G, H, I là các chất hữu cơ thoả mãn các sơ đồ phản ứng sau:
, xt
, xt
, xt
t

D

F ;

G + E
A 
B + C ; B + C t
; D + E t
F + O2 t
t , xt
t
 I + C
 H + E
F + G 
;
H + NaOH  I + F ;
G+L 
Xác định A, B, D, F, G, H, I, L. Viết phương trình hoá học biểu diễn sơ đồ phản ứng trên.
2. Viết công thức cấu tạo các đồng phân của A ứng với công thức phân tử C 5H12. Xác
định công thức cấu tạo đúng của A biết rằng khi A tác dụng với clo(askt) theo tỷ lệ 1 : 1 về
số mol tạo ra một sản phẩm duy nhất.
3. Từ nguyên liệu chính là đá vôi, than đá, các chất vô cơ và điều kiện cần thiết. Viết sơ
đồ phản ứng điều chế các rượu CH3OH; C2H5OH; CH3 – CH2 – CH2OH và các axit tương
ứng.
Câu 3. (5,0 điểm)
Cho hỗn hợp gồm MgO, Al2O3 và một oxit của kim loại hoá trị II kém hoạt động. Lấy
16,2 gam A cho vào ống sứ nung nóng rồi cho một luồng khí H 2 đi qua cho đến phản ứng
hoàn toàn. Lượng hơi nước thoát ra được hấp thụ bằng 15,3 gam dung dịch H2SO4 90%, thu
được dung dịch H2SO4 85%. Chất rắn còn lại trong ống đem hoà tan trong HCl với lượng
vừa đủ, thu được dung dịch B và 3,2 gam chất rắn không tan. Cho dung dịch B tác dụng với
0,82 lít dung dịch NaOH 1M, lọc lấy kết tủa, sấy khô và nung nóng đến khối lượng không
đổi, được 6,08 gam chất r...