SỞ GD&ĐT PHÚ THỌ
TRƯỜNG THPT VĂN MIẾU ĐỀ CHÍNH THỨC
KIỂM TRA HỌC KỲ I
Năm học: 2020 - 2021
MÔN: NGỮ VĂN LỚP 10 (CƠ BẢN)
Thời gian làm bài: 90 phút, không kể thời gian phát đề

I. Đọc hiểu (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau đây và trả lời các câu hỏi từ Câu 1 đến Câu 4:
Công cha như núi Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Một lòng thờ mẹ kính cha,
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
Câu 1. Văn bản trên thuộc thể loại nào của văn học dân gian Việt Nam?
Câu 2. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản?
Câu 3. ‘Một lòng thờ mẹ kính cha,
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.’
Hai câu cuối nhắc nhở bổn phận làm con phải như thế nào với cha mẹ?
Câu 4. Hãy nêu nội dung, ý nghĩa của văn bản trên.
Câu 5. Xác định và nêu tác dụng biện pháp tu từ từ vựng được sử dụng trong văn bản trên.
Câu 6. Qua văn bản tác giả dân gian muốn truyền đạt đến thông điệp gì cho chúng ta?. Vì sao?
II. Làm văn (6,0 điểm)
Phân tích bài thơ "Cảnh ngày hè" (Bảo kính cảnh giới, số 43) của Nguyễn Trãi.
Rồi hóng mát thuở ngày trường,  Hoè lục đùn đùn tán rợp giương.  Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,  Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.  Lao xao chợ cá làng ngư phủ,  Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.  Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,  Dân giàu đủ khắp đòi phương.
(Theo Hợp tuyển thơ văn Việt Nam, tập II - Văn học thế kỉ X - thế kỉ XVII, Sđđ)
-------- HẾT--------
HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM

PHẦN
CÂU
NỘI DUNG
ĐIỂM

I. Đọc hiểu
Câu 1
Văn bản trên thuộc thể loại ca dao của văn học dân gian Việt Nam
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như Đáp án: 0,5 điểm.
- Học sinh trả lời không đúng thể loại: không cho điểm.
0.5



Câu 2
Phương thức biểu đạt chính của văn bản là Biểu cảm.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như Đáp án: 0,5 điểm.
- Học sinh trả lời không đúngphương thức biểu đạt: không cho điểm.
0.5


Câu 3
Hai câu cuối nhắc nhở bổn phận làm con phải:
-phải thực sự biết ơn và bày tỏ thái độ kính mến đối với cha mẹ.
- Học sinh trả lời như Đáp án: 0,5 điểm.
- Học sinh trả lời 01 trong 02 ý của Đáp án ‘ phải thực sự biết ơn’ ‘ bày tỏ thái độ kính mến đối với cha mẹ’: 0,25 điểm.
0.5


Câu 4
Nội dung, ý nghĩa bài ca dao: Bài ca dao trên ca ngợi công ơn lớn lao của cha mẹ và khuyên răn con cái phải có thái độ hiếu kính đối với cha mẹ.
- Học sinh trả lời như đáp án: 0,75 điểm
- Học sinh trả lời 01 trong 02 ý của đáp án: 0,5 điểm
0.75


Câu 5
Xác định và nêu tác dụng biện pháp tu từ từ vựng được sử dụng trong văn bản trên:
- BPTT so sánh:
+ Công cha được so sánh với núi Thái Sơn.
+ Nghĩa mẹ được so sánh với nước trong nguồn.
- Tác dụng: Ca ngợi công ơn lớn lao của cha mẹ đối với con cái.
- Học sinh trả lời như đáp án: 0,75 điểm
- Học sinh trả lời 01 trong 02 ý của đáp án: 0,5 điểm
0.75


Câu 6





Thông điệp gửi đến:
Công cha được ví như núi Thái Sơn – Nghĩa mẹ sánh với nước trong nguồn. Không phải ngẫu nhiên mà tác giả dân gian mượn hình ảnh núi Thái Sơn và nước trong nguồn vô tận để so sánh với công lao cha mẹ. Bởi lẽ cha mẹ sinh thành ra ta và nuôi dưỡng ta khôn lớn nên người. Công lao của cha mẹ thật lớn, nó sánh với núi cao biển thẳm. Núi Thái Sơn không chỉ hoành tráng về hình dạng, chiều cao mà là biểu tượng của sự bất diệt thiêng liêng. Vì thế, còn nhỏ thì phải biết giúp cha mẹ những công việc vừa sức mình. Khi lớn thì phải báo đáp tình cảm bằng cách hiếu thuận với cha mẹ.
Hướng dẫn chấm:
- Trình bày thuyết phục: 1,0 điểm.
- Trình bày chung chung: 0,