UBND XÃ

TRƯỜNG THCS

ĐỀ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN SINH GIỎI NGỮ VĂN 8
Thời gian làm bài: 150 phút

CÂU 1: 8 điểm
Trước dòng chảy vô tận của thời gian, trong bài thơ “Câu hỏi từ chiếc đồng hồ”,
nhà thơ Bá Thanh đã chia sẻ những suy tư về nguyên nhân và động lực của sự phát triển
trong cuộc sống:
“Hiện tại là chiếc kim giây
Vì sao mà nhích mãi vòng xoay?
Là do lực đẩy của quá khứ
Hay là lực kéo của tương lai”
(Trích “Lá thơ”- NXB Văn học, 2011)
Bằng những hiểu biết của mình, em hãy viết một bài văn nghị luận khoảng 02
trang giấy thi trình bày suy nghĩ về vấn đề đặt ra trong bài thơ.
CÂU 2: 12 điểm
Có ý kiến cho rằng: “Thơ Đường luật Việt Nam tiếp thu tinh hoa nghệ thuật từ
thơ đời Đường Trung Quốc nhưng đã được Việt hóa sâu sắc, trở thành tiếng nói tâm
hồn dân tộc.”. Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy phân tích một bài thơ Đường luật
mà em yêu thích để làm sáng tỏ nhận định trên.
--- Hết ---

HƯỚNG DẪN CHẤM
PHẦN/CÂU

Câu 1

NỘI DUNG

I. YÊU CẦU CHUNG:
1. Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau
nhưng cần đảm bảo yêu cầu về nội dung, hình thức và
lập luận.
2. Bài viết cần có bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn
đạt mạch lạc, giàu sức thuyết phục.
3. Thể hiện quan điểm cá nhân, có sự sáng tạo, liên hệ thực tế sâu sắc
II. Yêu cầu cụ thể:
1. Mở bài:
• Dẫn dắt từ hình ảnh chiếc kim giây trong bài thơ: Cuộc sống luôn
vận động, con người cũng phải không ngừng tiến lên.
• Giới thiệu vấn đề nghị luận: Điều gì tạo động lực giúp con người
phát triển – lực đẩy của quá khứ hay lực kéo của tương lai?
2. Thân bài:
a) Giải thích vấn đề
- Hiện tại là chiếc kim giây: Hình ảnh ẩn dụ về sự vận động không
ngừng của cuộc sống.
- Lực đẩy của quá khứ: Những trải nghiệm, thành công hay thất bại
trong quá khứ có thể trở thành động lực giúp con người định hướng
hiện tại.
- Lực kéo của tương lai: Những ước mơ, hoài bão, mục tiêu phía
trước chính là động lực để con người không ngừng cố gắng.
- Câu hỏi của nhà thơ không chỉ phản ánh quy luật thời gian mà còn
khơi gợi những suy tư sâu sắc về nguyên nhân và động lực của sự
phát triển trong cuộc sống.
b. Trình bày ý kiến về vấn đề nghị luận:
- Động lực từ quá khứ: Những thành tựu và thất bại trong quá khứ có
ảnh hưởng đến suy nghĩ hành động của con người trong hiện tại
+ Thành công trong quá khứ giúp con người tự tin, có thêm động lực
để tiếp tục phấn đấu.
+ Thất bại trong quá khứ là bài học quý giá, giúp con người sửa sai và
nỗ lực hơn.
+ Dẫn chứng: những người từng thất bại nhưng biết rút kinh nghiệm
để thành công.
- Động lực từ tương lai: Tương lai là động lực thúc đẩy con người tiến
lên:
+ Mục tiêu, khát vọng giúp con người có định hướng rõ ràng, không
ngừng tiến lên.
+ Hy vọng vào tương lai giúp con người vượt qua khó khăn, thử
thách.
+ Dẫn chứng: mục tiêu và nỗ lực để thực hiện mục tiêu cụ thể. Ví dụ:
• Một vận động viên luyện tập chăm chỉ để giành huy chương vàng.
• Một học sinh có ước mơ trở thành bác sĩ sẽ không ngừng học tập để

ĐIỂM

0.5 điểm

1.5 điểm

2.0 điểm

2.0 điểm

Câu 2

đạt được mục tiêu.
- Mối quan hệ giữa quá khứ, hiện tại và tương lai:
+ Quá khứ là nền tảng, là điểm tựa giúp con người học hỏi và trưởng
thành.
+ Tương lai là mục tiêu, giúp con người có động lực để không ngừng
nỗ lực.
+ Hiện tại mới là thời điểm quyết định: Nếu chỉ sống trong quá khứ,
con người dễ bị trì trệ. Nếu chỉ hướng đến tương lai mà không học hỏi
từ quá khứ, ta có thể mắc sai lầm.
Muốn có tương lai tốt đẹp, con người phải biết tận dụng bài học từ
quá khứ để có hành động đúng đắn trong hiện tại.
• Dẫn chứng: phù hợp
3. Kết bài:
- Khẳng định lại ý nghĩa của vấn đề: Con người cần trân trọng quá
khứ, hướng tới tương lai nhưng quan trọng nhất là hành động đúng
trong hiện tại.
- Bài học: Sống có trách nhiệm, không ngủ quên trong quá khứ hay ảo
tưởng về tương lai mà phải sống ý nghĩa và có những hành động thiết
thực ngay trong hiện tại.
- Liên hệ bản thân phù hợp
A.YÊU CẦU CHUNG:
1. Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần
đảm bảo yêu cầu về nội dung, hình thức và lập luận.
2. Bài viết cần có bố cục rõ ràng, mạch lạc, diễn đạt lưu loát, lập luận
chặt chẽ, thể hiện quan điểm cá nhân thuyết phục.
3. Vận dụng tốt thao tác phân tích, chứng minh, bình luận và liên hệ
thực tế.
4. Hạn chế lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.
B .GỢI Ý, ĐỊNH HƯỚNG CỤ THỂ:
I. Mở bài:
- Giới thiệu khái quát về thơ Đường luật trong văn học Việt Nam.
- Dẫn dắt và nêu nhận định: “Thơ Đường luật Việt Nam tiếp thu tinh
hoa nghệ thuật từ thơ đời Đường Trung Quốc nhưng đã được Việt
hóa sâu sắc, trở thành tiếng nói tâm hồn dân tộc.”
-Nêu vấn đề cần nghị luận: làm sáng tỏ nhận định qua phân tích một
bài thơ Đường luật tiêu biểu.
II. Thân bài:
1.Giải thích nhận định:
- Thơ Đường luật: thể thơ có nguồn gốc từ thơ đời Đường Trung
Quốc, với quy tắc nghiêm ngặt về niêm, luật, vần, đối và bố cục.
- Tiếp thu tinh hoa nghệ thuật thơ Đường:
+ Tiếp nhận hệ thống thi luật chặt chẽ.
+ Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình, hàm súc, cô đọng.
+ Bố cục chặt chẽ: với thơ tứ tuyệt là khởi – thừa – chuyển – hợp; với
thơ bát cú là đề - thực – luận – kết.
- Việt hóa sâu sắc:

1.5 điểm

0.5 điểm

1.5điểm

3.0 điểm

+ Nội dung gắn với thiên nhiên, lịch sử, con người Việt Nam.
+ Thể hiện tâm hồn, tình cảm, tư tưởng dân tộc.
+ Ngôn ngữ, hình ảnh gần gũi với đời sống Việt.
→ Khẳng định: thơ Đường luật Việt Nam vừa kế thừa tinh hoa văn
học Trung Hoa vừa sáng tạo để phù hợp với bản sắc dân tộc.
2. Phân tích một bài thơ Đường luật để làm sáng tỏ nhận định:
(Học sinh có thể chọn một bài thơ Đường luật tiêu biểu như Qua Đèo
Ngang, Bạn đến chơi nhà, Cảnh khuya... )
2.1. Sự tiếp thu tinh hoa nghệ thuật thơ Đường:
- Bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt.
- Tuân thủ niêm luật chặt chẽ, gieo vần đúng quy tắc.
- Nghệ thuật đối trong hai câu thực và hai câu luận.
- Bút pháp tả cảnh ngụ tình, hình ảnh cô đọng, hàm súc…
2.2. Sự Việt hóa sâu sắc trong nội dung và cảm xúc:
-Hình ảnh thiên nhiên mang đặc trưng cảnh sắc Việt Nam.
-Thể hiện tình cảm, tâm trạng của con người Việt Nam: Ví dụ:
+ Tình yêu thiên nhiên.
+ Tình yêu quê hương, đất nước.
+ Tình bạn, tình người giản dị.
+ Ngôn ngữ thơ mang sắc thái dân tộc, giàu cảm xúc.
2.3. Giá trị tư tưởng và tâm hồn dân tộc trong bài thơ:
- Bài thơ phản ánh tâm hồn nhạy cảm, tinh tế của người Việt trước
thiên nhiên và cuộc đời.
- Thể hiện tình yêu quê hương, đất nước và ý thức dân tộc sâu sắc.
→Qua đó cho thấy thơ Đường luật khi vào Việt Nam đã trở thành
tiếng nói của tâm hồn dân tộc.
III. Kết bài:
- Khẳng định lại tính đúng đắn của nhận định.
- Nhấn mạnh giá trị của thơ Đường luật Việt Nam: kết hợp hài hòa
giữa tinh hoa văn học Trung Quốc và bản sắc dân tộc Việt Nam.
- Khẳng định giá trị trường tồn của thơ Đường luật Việt Nam.
Lưu ý:
- Trên đây chỉ là gợi ý, định hướng. Thí sinh có thể có
nhiều cách làm khác nhau, giám khảo cần linh hoạt khi
chấm, cần khuyến khích những em có tố chất, có
những phát hiện sáng tạo; bài làm mạch lạc, luận điểm
chặt chẽ, diễn đạt giàu chất văn...
- Trong phần thân bài, HS phân tích một bài thơ Đường
luật cần hướng vào vấn đề nghị luận: tiếp thu tinh hoa
nghệ thuật từ thơ đời Đường Trung Quốc… đã được Việt hóa sâu
sắc, trở thành tiếng nói tâm hồn dân tộc…

2.0điểm

2.0 điểm

2.0 điểm

1.5 điểm