TRƯỜNG TH&THCS
KHÁNH THIỆN

ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ I - MÔN NGỮ VĂN 8
NĂM HỌC: 2025 - 2026
Thời gian làm bài: 90 phút
(Không kể thời gian phát đề)

MÃ ĐỀ 01 - ĐỀ CHÍNH THỨC
(Gồm: 02 trang)

Họ và tên:……………..……………………..……………… Lớp: 8A …
MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ I
MÔN NGỮ VĂN, LỚP 8
T
T

1

2

TT

Kĩ
năn
g

Đọc
hiểu

Nội
dung/đơ
n vị kiến
thức

Truyện
ngắn

Viết
đoạn văn
200 chữ
phân tích
chủ đề
của
truyện
Viết
Viết bài
văn nghị
luận về
một vấn
đề của
đời sống.
Tổng
Tỉ lệ %

Chương
/
Chủ đề

Tổng
% điểm

Mức độ nhận thức
Nhận biết
TNK
TL
Q
0

0

2

10%

10

Thông hiểu
TNK
TL
Q
0

0

2

20%

20

Vận dụng
TNK
TL
Q
0

1

40

0

1*

20

0

1*

40

0

70

100

70%

BẢNG ĐẶC TẢ ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ I
MÔN: NGỮ VĂN LỚP 8
Nội
dung/
Đơn vị
kiến

Mức độ đánh giá

Số câu hỏi theo mức độ
nhận thức
Nhận Thông
Vận
biết
hiểu
dụng

1

Đọc
hiểu

thức
Truyện
ngắn

* Nhận biết:
- Nhận biết được thể loại của văn
bản.
- Nhận diện được ngôi kể trong
truyện ngắn.
* Thông hiểu:
- Xác định thán từ trong câu văn.

2 TL

2TL

1TL

- Tìm từ ngữ miêu tả tâm trạng nhận
vật
- Qua hành động, cử chỉ của nhân
vật xác định được phẩm chất của
nhân vật.

2

Viết

Đoạn
văn
nghị
luận
văn học

* Vận dụng:
- Rút ra được thông điệp / bài học /
lời khuyên cho bản thân và người
khác từ nội dung, ý nghĩa của câu
chuyện.
- Thể hiện được ý kiến, thái độ của
bản thân đối với bài học được thể
hiện qua tác phẩm.

* Nhận biết:
- Đoạn văn đảm bảo bố cục 3
phần MĐ,TĐ,KĐ
- Đúng yêu cầu của kiểu bài nghị
luận.
* Thông hiểu:

- Trình bày rõ ràng các khía cạnh của
văn bản.
- Nêu được chủ đề, dẫn ra và phân
tích được tác dụng của một vài nét
đặc sắc về hình thức nghệ thuật được
dùng trong tác phẩm.
* Vận dụng:
- Vận dụng những kỹ năng tạo lập
văn bản, vận dụng kiến thức của bản
thân về những trải nghiệm văn học
để viết được bài văn nghị luận văn
học hoàn chỉnh đáp ứng yêu cầu của
để.
- Nhận xét, rút ra bài học từ trải
nghiệm của bản thân.

1TL*

Viết bài
văn nghị
luận về
một vấn
đề của
đời sống

Tổng

- Có lối viết sáng tạo, hấp dẫn lôi
cuốn; kết hợp các yếu tố miêu tả,
biểu cảm để làm nổi bật ý của bản
thân với vấn đề cần bàn luận.
- Lời văn sinh động, giàu cảm xúc,
có giọng điệu riêng.

* Nhận biết:
- Xác định được kiểu bài nghị
luận về một hiện tượng đời sống.
- Xác định được bố cục bài văn,
văn bản cần nghị luận.
* Thông hiểu:
- Biết triển khai vẫn đề nghị luận:
- Giới thiệu vấn đề, giải thích làm
rõ vấn đề, phân tích làm rõ vấn đề.
* Vận dụng:
- Đưa ra được các dẫn chứng để
làm sáng tỏ vấn đề
- Liên hệ, kết nối với bản thân,
đưa ra bài học trong cuộc sống

Tỉ lệ %
Tỉ lệ chung

1TL*

2TL

2TL

3 TL

10

20

70
70

30

ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ I
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm):
Đọc kĩ văn bản sau và thực hiện yêu cầu bên dưới:
BÀ ỐM
Loan tưởng bà nội chỉ bị cảm cúm sơ sơ. Thế mà chiều hôm ấy, Loan đi học
về, giật mình thấy mẹ rơm rớm nước mắt bảo bố và bác Xuân đã cáng bà đi cấp
cứu ở bệnh viện huyện. Suốt đêm, mẹ và Loan ít ngủ, thương bà, lo cho bà.
Hôm sau, bố ở huyện về, báo tin bà đã tỉnh, không có gì đáng ngại nữa. Bà
dặn Loan phải chăm học, nhớ cho mái mơ ăn thêm rau ( nó thích ăn rau lắm) và
nhốt riêng con gà ri ra, kẻo nó hay bị con gà khác bắt nạt, tội nghiệp nó.

Ôi, mới vắng bà có mấy ngày mà đàn gà cứ ngơ ngác cả ra. Bà chăm chúng
nó thế thảo nào! Còn Loan thì nhìn vào đâu, sờ vào cái gì cũng thấy thiếu bà. Cái
bình vôi ăn trầu của bà kia. Cái chổi bà thường luôn tay quét. Cái rế, cái nồi, cái
rổ bát, bao giờ cũng chùi cũng xếp gọn gàng. Đến cây cối ngoài vườn cũng nhớ
bà, các ngọn mướp cứ ngóc đầu lên chờ đợi được bàn tay tưới tắm. Cái giường bà
nằm mà trống vắng buồn thiu, con cóc ở trong gầm cũng như sốt ruột, cứ nhẩy ra
rồi lại nhẩy vào.
Vì phải đi thi, Loan không lên huyện thăm bà được. Nó chọn đúng mười quả
trứng gà tươi nhất, do con gà mái hoa của nó đẻ - gửi bố mang đi biếu bà. Nó
không quên viết gửi bà mấy chữ:
Bà yêu quý của cháu.
Bà cứ yên tâm chữa bệnh, mẹ cháu mải làm đồng, cháu tưới vườn và chăm
đàn gà đúng như lời bà dặn. Cháu làm bài thi tốt lắm, bà ạ.
Cháu Loan của bà.
Trong thư nó không nói gì về mười quả trứng nó đã gửi biếu bà cả. Nó vốn là
đứa trẻ tế nhị.
Hôm ấy đúng ngày chủ nhật, bố đón bà ở bệnh viện huyện về. Bà còn xanh
lắm, tay phải chống gậy, nhưng bà cười từ ngoài sân cười vào. Loan chạy ra ôm
lấy bà, giụi đầu vào ngực áo bà, khóc òa lên. Bà xoa xoa tóc Loan mắng yêu:
- Bố mày! Bà có chết đâu mà khóc! Nín đi, bà cho quà đây...
Loan nắm lấy tay bà, dắt bà vào giường. Bà bảo bố đưa cho bà cái bị. Bà xếp
ra hai quả cam, sáu quả chuối và năm quả trứng gà. Bà bảo:
- Đây bà thưởng cho.... Nín đi, nín đi nào!...
Loan ngước nhìn bà, khúc khích cười, nhưng miệng nó cười, mà mắt thì vẵn
khóc. Vì nó biết bà đã dành dụm không ăn hết trứng và các thứ quà của nó cùng
mọi người gửi biếu bà. Bà ơi, cháu yêu bà, cháu thương bà quá!
(Trích Những truyện hay viết cho thiếu nhi, Vũ Tú Nam (*),
NXB Kim Đồng, năm 2019, tr 215-217)
(*) Vũ Tú Nam (1929 - 2020) được xem là cây bút gạo cội, một cây đa cây
đề thành công trong làng văn Việt Nam ở cả hai lĩnh vực, viết cho người lớn và trẻ
em. Ông viết cả truyện ngắn, ký và thơ nhưng sở trường là truyện ngắn. Những
áng văn của ông đẹp, giàu cảm xúc, cô đọng được viết nên từ chính tấm lòng yêu
quý và trân trọng thế hệ trẻ. Năm 2001 là một trong những nhà văn được trao
tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học và nghệ thuật.

Câu 1 (0,5 điểm): Văn bản trên được kể theo ngôi kể nào?
Câu 2 (0,5 điểm): Xác định thán từ trong câu văn: Ôi, mới vắng bà có mấy ngày
mà đàn gà cứ ngơ ngác cả ra.
Câu 3 (1,0 điểm): Tìm từ ngữ miêu tả tâm trạng của Loan khi biết tin bà ốm?
Qua đó, em hiểu gì về Loan?
Câu 4 (1,0 điểm): Hành động bà “xoa xoa tóc Loan” và câu mắng yêu: “ Bố
mày! Bà có chết đâu mà khóc! Nín đi, bà cho quà đây...” giúp em hiểu bà là người
thế nào?
Câu 5 (1,0 điểm): Qua truyện ngắn, em rút ra những bài học nào trong cách
cư xử với người thân trong gia đình?
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. Viết đoạn văn 200 chữ phân tích chủ đề của truyện "Bà ốm"
Câu 2. Viết bài văn nghị luận xã hội 400 chữ trình bày suy nghĩ của em về
cách ứng xử của thế hệ trẻ với người lớn tuổi trong gia đình.

Phần

HƯỚNG DẪN ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM
Câu
Yêu cầu
Đọc hiểu
1
- HS xác định đúng ngôi kể: Ngôi kể thứ ba.
- HS chỉ ra đúng thán từ “Ôi”.
2

3
I
4
5

- HS làm đúng yêu cầu:
+ Chỉ ra đúng các từ ngữ miêu tả tâm trạng của Loan sau khi biết tin
bà ốm: rơm rớm nước mắt, ít ngủ, thương bà, lo cho bà.
+ Qua đó, cho thấy Loan là người giàu tình cảm, biết yêu thương, lo
lắng cho bà.
- HS trình bày suy nghĩ của cá nhân. Chẳng hạn:
+ Bà là người chất phác, đôn hậu,…
+ Bà là người giàu tình yêu thương, luôn dành nhũng gì tốt đẹp nhất
cho cháu.
- HS trình bày những bài học nào trong cách cư xử với người thân
trong gia đình phù hợp. Ví dụ:
+ Biết yêu thương, quan tâm đến sức khỏe và cảm xúc của các thành
viên trong gia đình.
+ Luôn trân trọng và chăm sóc những người thân yêu, ngay cả trong

Điểm
4.0
0.5
0.5
1.0
0.5
0.5
1.0
0.5
0.5
1.0

II

1

những việc nhỏ nhất.
+ Biết thể hiện lòng biết ơn và tình cảm chân thành đối với người
thân.
Làm văn
Truyện ngắn "Bà ốm" của Vũ Tú Nam khắc họa sâu sắc tình cảm
gia đình đầm ấm, thiêng liêng qua câu chuyện gần gũi và cảm động
về mối quan hệ giữa bà và cháu. Chủ đề trung tâm của truyện là tình
yêu thương, sự quan tâm chăm sóc lẫn nhau trong gia đình, đặc biệt
là giữa các thế hệ. Xuyên suốt tác phẩm, nhân vật Loan được xây
dựng như một cô bé giàu tình cảm, luôn lo lắng và quan tâm đến bà
nội. Tâm trạng rơm rớm nước mắt, những đêm ít ngủ vì thương bà
của Loan, hay việc em tỉ mỉ chọn mười quả trứng gà đẹp nhất gửi
biếu bà, đều thể hiện tấm lòng hiếu thảo, sự gắn bó sâu đậm với
người bà kính yêu. Bên cạnh đó, hình ảnh bà nội hiện lên với sự đôn
hậu, giàu tình yêu thương. Dù đang bệnh, bà vẫn không quên dặn dò
cháu chăm sóc vườn tược, đàn gà, thể hiện sự chu đáo, hết lòng vì
con cháu. Hành động "xoa tóc" và câu mắng yêu: "Bà có chết đâu mà
khóc!" khiến người đọc cảm nhận được sự ấm áp, gần gũi trong mối
quan hệ giữa bà và cháu. Chủ đề của truyện gửi gắm thông điệp sâu
sắc về giá trị của tình cảm gia đình: đó là nền tảng vững chắc, nuôi
dưỡng tâm hồn mỗi người, đặc biệt là trẻ nhỏ. Truyện khơi dậy lòng
yêu thương và ý thức trách nhiệm trong cách cư xử với người thân,
giúp ta trân trọng hơn những phút giây bình dị nhưng quý giá bên gia
đình. Qua đó, Vũ Tú Nam không chỉ tạo nên một câu chuyện giàu
cảm xúc mà còn để lại bài học nhân văn sâu sắc, trường tồn với mọi
thế hệ.
I. Mở bài
- Trong xã hội hiện đại, nơi các giá trị truyền thống dần bị ảnh hưởng
bởi lối sống công nghiệp hóa và toàn cầu hóa, việc giữ gìn và phát
huy truyền thống tôn trọng người lớn tuổi trong gia đình trở nên quan
trọng hơn bao giờ hết. Thế hệ trẻ hôm nay, trong vai trò là những
người kế thừa và phát triển các giá trị gia đình, cần nhìn nhận đúng
đắn và thực hiện những cách ứng xử phù hợp với người lớn tuổi, góp
phần tạo nên sự hòa thuận và gắn kết trong gia đình.

6.0

2,0

2

II. Thân bài
1. Giải thích vấn đề
Người lớn tuổi trong gia đình, như ông bà, cha mẹ, không chỉ là
những người đã hy sinh, cống hiến cả cuộc đời cho gia đình mà còn là
kho tàng kinh nghiệm sống quý giá. Cách ứng xử của thế hệ trẻ với
người lớn tuổi thể hiện sự trân trọng, lòng biết ơn và ý thức giữ gìn
truyền thống gia đình. Đây không chỉ là một biểu hiện của đạo đức
mà còn là nền tảng cho sự phát triển nhân cách của mỗi người trẻ.
2. Thực trạng
Ngày nay, có những bạn trẻ luôn kính trọng và dành thời gian chăm
sóc ông bà, cha mẹ, như việc trò chuyện, hỏi han sức khỏe hay chia sẻ
những câu chuyện đời thường. Tuy nhiên, bên cạnh đó, không ít bạn
trẻ còn thờ ơ, thiếu quan tâm hoặc thậm chí có thái độ thiếu lễ phép
với người lớn tuổi. Một số người, do mải mê với công nghệ hay bị
ảnh hưởng bởi lối sống cá nhân hóa, đã quên đi sự quan trọng của
việc dành thời gian cho ông bà, cha mẹ. Thậm chí, một số trường hợp
còn xảy ra xung đột do thiếu sự lắng nghe và thấu hiểu giữa các thế hệ
trong gia đình.
3. Nguyên nhân
- Nguyên nhân chủ quan: Nhiều bạn trẻ thiếu nhận thức về vai trò của
người lớn tuổi trong gia đình và ý nghĩa của việc duy trì mối quan hệ
hài hòa. Một phần do áp lực học tập, công việc khiến họ ít thời gian
dành cho gia đình.
- Nguyên nhân khách quan: Sự phát triển của công nghệ và mạng xã
hội đã tạo khoảng cách giữa các thành viên trong gia đình. Bên cạnh
đó, sự khác biệt về thế hệ và cách nhìn nhận cuộc sống cũng là
nguyên nhân dẫn đến những mâu thuẫn.
4. Hậu quả
- Đối với gia đình: Sự thờ ơ, thiếu tôn trọng người lớn tuổi làm giảm
sự gắn kết giữa các thành viên, gây nên những rạn nứt không đáng có.
- Đối với cá nhân: Thái độ thiếu lễ phép với người lớn tuổi làm suy
giảm giá trị đạo đức và ảnh hưởng đến nhân cách của thế hệ trẻ. Họ
có thể mất đi cơ hội học hỏi kinh nghiệm sống và các giá trị văn hóa
từ ông bà, cha mẹ.

4,0

5. Giải pháp
- Về cá nhân:
Thế hệ trẻ cần chủ động tìm hiểu, học hỏi các giá trị truyền thống, biết
trân trọng và bày tỏ lòng biết ơn với ông bà, cha mẹ. Những hành
động nhỏ như thường xuyên trò chuyện, hỏi thăm, giúp đỡ công việc
trong gia đình sẽ giúp cải thiện mối quan hệ.
Hơn nữa, cần điều chỉnh lối sống, giảm bớt thời gian dành cho thiết bị
công nghệ để tập trung xây dựng sự gắn kết gia đình.
- Về gia đình:
Các bậc cha mẹ cần giáo dục con cái về truyền thống hiếu thảo, tạo cơ
hội cho con trẻ gần gũi với ông bà. Gia đình nên tổ chức những hoạt
động chung như bữa cơm gia đình, những chuyến đi chơi để tăng
cường sự gắn kết.
- Về xã hội:
Cần có những chương trình giáo dục cộng đồng, các chiến dịch truyền
thông nhằm nâng cao ý thức của thế hệ trẻ về việc tôn trọng người lớn
tuổi. Các trường học cũng nên lồng ghép giáo dục đạo đức, kỹ năng
sống để xây dựng ý thức tốt cho học sinh.
6. Phản đề
Một số bạn trẻ cho rằng việc dành quá nhiều thời gian cho gia đình có
thể làm ảnh hưởng đến sự phát triển cá nhân. Tuy nhiên, cần nhận
thức rằng sự hài hòa giữa gia đình và cá nhân là yếu tố quan trọng
giúp cân bằng cuộc sống. Việc trân trọng người lớn tuổi không chỉ là
nghĩa vụ mà còn mang lại những giá trị tinh thần to lớn, giúp thế hệ
trẻ hoàn thiện nhân cách và sống nhân văn hơn.
III. Kết bài
Cách ứng xử của thế hệ trẻ với người lớn tuổi trong gia đình không
chỉ phản ánh đạo đức cá nhân mà còn là thước đo giá trị văn hóa của
một gia đình, một xã hội. Trong dòng chảy hiện đại hóa, mỗi người
trẻ cần ý thức sâu sắc vai trò của mình trong việc giữ gìn và phát huy
truyền thống tôn trọng người lớn tuổi. Hãy để lòng kính trọng, sự yêu
thương và trách nhiệm với ông bà, cha mẹ trở thành kim chỉ nam
trong hành trình sống, bởi gia đình luôn là cội nguồn của mọi giá trị
tốt đẹp trong cuộc đời mỗi người.

Lâm Thượng, ngày 22 tháng 12 năm 2025
PHÊ DUYỆT CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
NGƯỜI RA ĐỀ

Đỗ Thị Kim Thúy

Mông Quốc Chính

PHÊ DUYỆT CỦA BAN GIÁM HIỆU
HIỆU TRƯỞNG

Hoàng Chí Cốt