PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TAM ĐẢO
TRƯỜNG TIỂU HỌC HỒ SƠN
********&*********
/




KIẾN THỨC CƠ BẢN MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 5 (ĐẠI TRÀ)

Giáo viên biên soạn: Trần Xuân Trường



Họ và tên học sinh:……………………………….
Lớp 5…

















Hồ Sơn, tháng 9 năm 2021
PHẦN I. LÝ THUYẾT
A. CẤU TẠO CỦA TIẾNG
- Tiếng thường gồm 3 bộ phận: Âm đầu, vần và thanh. VD: nhà, học, vui,…
Tiếng
Thanh


Âm đầu
Phần vần


- Tiếng nào cũng phải có vần và thanh (tức là ít nhất cũng phải có 2 bộ phận). Có tiếng không có âm đầu. VD1: ao, ôi, an, oanh, anh, uyên,…
- Tiếng cấu tạo nên từ. Từ cấu tạo nên câu.
Trong Tiếng Việt có 6 dấu thanh để ghi các tiếng là: thanh ngang, thanh huyền, thanh sắc, thanh hỏi, thanh ngã, thanh nặng.
Dấu thanh đánh ở âm chính.
Có 8 nguyên âm là âm chính âm đôi: iê, yê, ia, ya, ua, uô, ưa, ươ.

+ iê: hiền, chiến, biện, tiến, …..
+ yê: huyền, thuyền, yêu, yên, …….
+ia: mía, thìa, chìa,…..
+ ya: khuya, tuya,….
+ ua: của, chua, mua, búa,…..
+ uô: chuông, buôn, buồm, muốn,….
+ ưa: mưa, thưa, trưa, ………
+ ươ: trường, lương, phương, ……….

* Âm đệm chỉ có thể là o hoặc u:
+ Ghi bằng con chữ o khi đứng trước các nguyên âm: a, ă, e.
VD: các tiếng có âm đệm o là: hoa, hoàn, hoặc, ngoặc, hoe, ….
+ Ghi bằng con chữ u khi đứng trước các nguyên âm y, ê, ơ, â.
VD: các tiếng có âm đệm u là: huyền, huệ, huơ vòi, luật, ….
Một số từ dễ lẫn, không có nguyên âm đôi là: luật, hoan, quả, huynh, tuấn, ….
VD2: Thảo nguyên xanh, sữa mát lành..
Tiếng
Âm đầu
Vần
Thanh

Thảo




nguyên




xanh




sữa




mát




lành





B. CẤU TẠO CỦA TỪ


Từ





Từ đơn


Từ phức

Láy phụ âm đầu













Từ láy
Láy vần











Từ ghép


Láy cả âm và vần











TG phân loại
TG tổng hợp


Láy tiếng (hoàn toàn)

1. Từ đơn
- Từ đơn là từ chỉ gồm một tiếng. VD: tường, bút, ngủ, ăn,…
2. Từ phức
- Từ phức là từ gồm hai hay nhiều tiếng.
VD: học sinh, xinh đẹp, bàn ghế, ca sĩ, diễn viên,…..
- Cách phân biệt từ và cụm từ (có những trường hợp 2 tiếng là 1 từ ghép, nhưng cũng có thể là 2 từ đơn)
+ Từ ghép có cấu tạo chặt chẽ không thể xen một tiếng nào vào giữa, còn cụm từ có cấu tạo lỏng ta có thể xen vào giữa mà ý nghĩa vẫn không thay đổi.
VD: hoa hồng (tên một loại hoa) => không xen được từ nào vào giữa => từ ghép.
hoa tím (không phải tên loài hoa nào) => có thể xen từ màu vào giữa = > cụm từ => 2 từ đơn (hoa màu tím) => nghĩa không đổi.
+ Tuy nhiên nhiều trường hợp phải đặt câu vào hoàn cảnh cụ thể mới phân biệt được. VD: áo dài, cha ông, ….
VD1: Ngày khai giảng, các cô mặc áo dài truyền thống rất đẹp => áo dài là từ ghép.
Chị cho em chiếc áo dài mặc không vừa. => áo rất dài => 2 từ đơn.
VD2: Cha ông chưa đi làm về. => cha và ông là 2 từ đơn.
“Ôi tiếng của cha ông thưở trước”. => cha ông ý chỉ thế hệ trước => từ ghép.
3. Từ ghép
- Từ ghép là từ ghép những tiếng có nghĩa lại với nhau.
VD: vững chắc, nhân dân, giáo viên, dẻo dai, ghi nhớ,…
- Có 2 loại từ ghép:
* Từ ghép có nghĩa tổng hợp: Là từ ghép mà quan hệ