KHUNG MA TRẬN
ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HSG CẤP HUYỆN

PHÒNG GD&ĐT HƯNG HÀ

Năm học: 2023 – 2024
Phân Môn: Sinh học -KHTN 8
Thời gian làm bài: 120 phút

ĐỀ ĐỀ XUẤT

ST
T
1
2
3
4
5
6
7

Số câu

Số điểm

Tỷ lệ

Thông hiểu

8

20

100%

9đ

Chủ đề
Hệ vận động ở
người
Dinh dưỡng và tiêu
hoá ở người
Máu và hệ tuần
hoàn của cơ thể
người
Hệ hô hấp ở người
Hệ thần kinh và các
giác quan ở người
Hệ nội tiết ở người
Sinh sản
Số câu
Tổng số điểm

45%

Vận dụng
8đ

Vận dụng cao

40%

3đ

15%

Thông hiểu

Vận
dụng

Vận
dụng
cao

Tổng số
câu

Tổng số điểm

0

1,0

1,5

1

2.5

0

2,5

0

1

2.5

1,0

1,0

1,5

1

3.5

1,0

2,5

0

1

3.5

3,5

0

0

2

3.5

2,5
1,0

0
1,0

0
0

2.5
2

9

8

3

1
1
8

20

1

PHÒNG GD&ĐT HƯNG HÀ
ĐỀ ĐỀ XUẤT

ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HSG CẤP HUYỆN

Năm học: 2023 – 2024
Phân Môn: Sinh học -KHTN 8
Thời gian làm bài: 120 phút

Câu 1(2,5đ).
a. Để nâng cao thể lực và thể hình cho bản thân, em hãy đề xuất chế độ luyện tập phù
hợp?
b. Có nên tự tập những môn thể thao nặng trong thời gian dài như tập tạ không, vì
sao? Khi gặp người bị gãy xương cột sống(đoạn lưng), một bạn học sinh đã bế người
đó lên xe và đưa đến trạm y tế cấp cứu. Cách làm của bạn học sinh đó có đúng ko,
giải thích?
Câu 2.(2,5đ)
a. Người bị đau dạ dày ko nên và nên sử dụng thức ăn, đồ uống nào?
b. Loại thực phẩm nào cần được ăn nhiều nhất, loại nào ăn ít nhất trong ngày, Vì sao?
Muốn quá trình đào thải phân được điều hòa không bị táo bón cần chú ý điều gì?
Câu 3.(3,5đ)
a. Để đảm bảo an toàn khi truyền máu chúng ta cần lưu ý điều gì, Tại sao? Nếu
truyền nhóm máu không phù hợp sẽ dẫn đến hậu quả gì? Nêu ý nghĩa thông tin về
nhóm máu trong sổ khám sức khỏe.?
b. Bằng những hiểu biết về hiến máu em hãy tuyên truyền cho mọi người xung quanh
về hiến máu? Vì sao con người sống trong môi trường có nhiều vi khuẩn có hại
nhưng vẫn có thể sống khỏe mạnh?
Câu 4(3,5đ).
a. Nêu một số bệnh về phổi, đường hô hấp và biện pháp phòng tránh?
b. Ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến hô hấp như thế nào? Vai trò của việc chống ô
nhiếm không khí liên quan đến các bệnh về hô hấp? Em và gia đình đã thực hiện
những biện pháp nào cải thiện ô nhiễm không khí?
c. Thanh thiếu niên và học sinh không nên thử, sử dụng thuốc lá, vì sao?
Câu 5.(2,0đ)
a. Nêu nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng tránh tật cận thị?
b. Ý nghĩa của việc đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông?
Câu 6(1,5đ)
a.Tác hại của chất gây nghiện với hệ thần kinh?
b.Từ những hiểu biết của chất gây nghiện em hãy tuyên truyền với những người xung
quanh?
Câu 7(2,5đ)
a. Nêu nguyên nhân, triệu chứng, hậu quả và biện pháp phòng tránh bệnh tiểu đường?
b. Vì sao đồng bào các dân tộc thiểu số hay mắc bệnh bướu cổ? Khẩu phần ăn thiếu
iodine có thể dẫn đến hậu quả gì đối với sức khỏe?
Câu 8 (2,0đ)
a. Kể tên một số bệnh lây truyền qua đường sinh dục, cách phòng tránh các bệnh đó?
b. Là học sinh em hãy đề xuất các biện pháp phòng tránh mang thai ngoài ý muốn?
---== Hết ==--2

Đáp án, biểu điểm
Câ
u
1

1

Ý

Đáp án

a Đề xuất chế độ luyện tập phù hợp cho bản thân:
Ngày Buổi sáng
Buổi chiều
1 - 2 - Khởi động 7 – 10 phút.
- Khởi động 7 – 10 phút.
- Nhảy dây trong vòng 10 – - Nhảy dây trong vòng 10 –
15 phút: Nhảy 2 chân chạm 15 phút: Nhảy 2 chân chạm
đất với tốc độ chậm rãi đất với tốc độ chậm rãi
khoảng 60 lần/ phút. Tập khoảng 60 lần/ phút.
khoảng 3 phút nghỉ một Tập khoảng 3 phút nghỉ một
lần.
lần.
- Thả lỏng.
- Thả lỏng.
3 - 4 - Khởi động 7 – 10 phút.
- Khởi động 7 – 10 phút.
- Nhảy dây trong vòng 10 – - Nhảy dây trong vòng 10 –
15 phút: Nhảy 2 chân chạm 15 phút: Nhảy 2 chân chạm
đất với tốc độ nhanh hơn. đất với tốc độ nhanh hơn. Tập
Tập khoảng 3 phút nghỉ khoảng 3 phút nghỉ một lần.
một lần.
- Thả lỏng.
- Thả lỏng.
5 trở - Khởi động 7 – 10 phút.
- Khởi động 7 – 10 phút.
đi
- Nhảy dây trong vòng 10 – - Nhảy dây trong vòng 10 –
15 phút: Kết hợp nhảy theo 15 phút: Kết hợp nhảy theo 2
2 kiểu trước và áp dụng kiểu trước và áp dụng nhảy
nhảy dây bằng một chân, cố dây bằng một chân, cố gắng
gắng tăng dần tốc độ nhảy. tăng dần tốc độ nhảy. Tập
Tập khoảng 3 phút nghỉ khoảng 3 phút nghỉ một lần.
một lần.
- Thả lỏng
- Thả lỏng.
b *Có nên tự tập những môn thể thao nặng trong thời gian dài như
tập tạ không, vì sao?
-Ta không nên tự tập luyện những môn thể thao nặng trong thời gian
dài như tập tạ… mà không có sự hướng dẫn của thầy cô có chuyên
môn
-vì khi tập những môn thể thao nặng, kéo dài sẽ ảnh hưởng xấu đến
sự phát triển của bộ xương, các động tác luyện tập cần chính xác, phù
hợp với lứa tuổi, thể trạng của từng người tránh gây tổn thương ảnh
hưởng đến sự phát triển của xương..
* Khi gặp người bị gãy xương cột sống(đoạn lưng), một bạn học
sinh đã bế người đó lên xe và đưa đến trạm y tế cấp cứu. Cách làm
của bạn học sinh đó có đúng ko, giải thích?
-Cách làm của bạn học sinh đó chưa đúng
- vì xương cột sống bảo vệ tủy sống nếu sơ cứu không đúng cách có
thể làm tổn thương tủy sống gây hậu quả nặng nề. Khi gẫy xương cột

Điểm
1,0đ

0,75
đ

0,75
đ

3

2

2

sống cần để nạn nhân nằm yên, trên mặt phẳng cố định rồi chuyển
đến cơ sở y tế gần nhất.
a Người bị đau dạ dày ko nên và nên sử dụng thức ăn, đồ uống nào? 1,5đ
*Nên sử dụng:
-Thực phẩm giàu tinh bột: Cơm, bánh quy, khoai lang… có hàm
lượng tinh bột cao hi ăn giúp tạo chất nhầy bảo vệ lớp niêm mạc dạ
dày, làm dịu vết loét, ngăn cản sự bào mòn của acide trong dịch vị.
-Bánh mì và trứng: Bánh mì hút dịch tốt giúp giảm lượng acide trong
dịch vị của dạ dày. Trứng có hàm lượng dinh dưỡng cao tạo lớp lót
trong dạ dày làm giảm iếp xúc của acide trong dịch vị với lớp niêm
mạc dạ dày
-Sữa chua giúp kìm hãm hoạt động gây viêm loét dạ dày của vi
khuẩn H. Pylori, bổ sung lợi khuẩn cho hệ tiêu hóa. Ngoài ra việc
tăng cường rau củ, trái cây giàu vitamin, ít chất xơ như đu đủ, chuối
chín, thanh long… giàu vitamin A, B, C, E giúp tái cấu trúc lớp niêm
mạc dạ dày, chữa lành vết loét giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh.
* Không nên sử dụng:
-Thức ăn dai cứng như: thịt nhiều gân, sụn, rau củ sống…khi ăn gây
cọ sát làm tổn thương lớp niêm mạc dạ dày, khiến dạ dày phải làm
việc nhiều
-Thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ ăn nhanh gây khó tiêu hóa, tức bụng, mệt
mỏi
-Thức ăn chua, cay nóng gây kích ứng niêm mạc dạ dày khiến các
vết loét dạ dày nặng thêm.
b *Loại thực phẩm nào cần được ăn nhiều nhất, loại nào ăn ít nhất
0,5đ
trong ngày, Vì sao?
- Loại thực phẩm cần ăn nhiều nhất là ngũ cốc. Vì ngũ cốc chứa
nhiều chất xơ, protein, vitamin, khoáng chất, chứa ít chất béo và đặc
biệt không chứa cholesterol nên vừa đảm bảo nhu cầu của cơ thể vừa
không gây hại cho sức khỏe của cơ thể.
- Loại thực phẩm cần ăn ít nhất là đường và muối. Vì đường và muối
là loại chất mà cơ thể chỉ cần với một lượng rất nhỏ, nếu ăn quá 0,5đ
nhiều sẽ gây hại cho cơ thể.
* Muốn quá trình đào thải phân được điều hòa không bị táo bón
cần chú ý:
- Cần bổ xung lượng chất xơ phù hợp( tăng cường rau xanh, củ, quả
hằng ngày)
-Trong khẩu phần ăn kết hợp với luyện tập thể dục thể thao thường
xuyên, uống đủ nước.

4

3

3

a Để đảm bảo an toàn khi truyền máu chúng ta cần lưu ý điều gì, Tại
sao?
- Truyền máu phù hợp, tốt nhất là truyền cùng nhóm máu. Vì khi
truyền nhóm máu ko phù hợp, kháng nguyên sẽ gặp kháng thể tương
ứng gây ngưng kết hồng cầu, hồng cầu bị phá hủy nguy hiểm đến
tính mạng người nhận máu.
- Truyền máu sạch để tránh nhiễm bệnh lây qua đường máu
Nếu truyền nhóm máu không phù hợp sẽ xảy ra hiện tượng kết dính
làm phá hủy hồng cầu của máu truyền ngay trong lòng mạch máu,
đồng thời, có thể gây ra hiện tượng sốc và nguy hiểm đến tính mạng
người nhận máu.
Ý nghĩa thông tin về nhóm máu trong sổ khám sức khỏe : Giúp
các bác sĩ và bệnh nhân xác định chính xác nhóm máu, từ đó, có thể
thực hiện truyền máu phù hợp và an toàn trong các trường hợp cần
thiết
b Bằng những hiểu biết về hiến máu em hãy tuyên truyền cho mọi
người xung quanh về hiến máu?
* Hiểu biết về hiến máu:
- Hiến máu không có hại cho sức khỏe nếu thể tích máu hiến phù hợp
với thể trạng cũng như tần suất hiến hợp lí.
- Giải thích:
Nếu hiến máu phù hợp thì mặc dù sau khi hiến máu, các chỉ số trong
cơ thể có chút thay đổi nhưng vẫn nằm trong giới hạn sinh lí bình
thường, không gây ảnh hưởng đến hoạt động thường ngày của cơ thể.
Thậm chí, hiến máu còn được xem là một cơ hội giúp sức khỏe được
tăng cường tốt hơn vì giúp kích thích khả năng tạo máu, thải sắt ứ trệ
trong các cơ quan.
* Những ai có thể hiến máu được và những ai không thể hiến
máu?
- Những người có thể hiến máu được là:
+ Người từ 18 – 60 tuổi, cân nặng ít nhất là 42 kg đối với nữ và 45 kg
đối với nam. Không bị nhiễm hoặc không có các hành vi lây nhiễm
HIV và các bệnh lây nhiễm qua đường truyền máu khác.
+ Người đã hiến máu lần gần nhất trước đó 12 tuần hoặc hiến thành
phần máu lần gần nhất trước đó 3 tuần. Phụ nữ không có thai hoặc
không nuôi con nhỏ dưới 1 tuổi.
- Những người không thể hiến máu là:
+ Người nghiện ma tuý, đã nhiễm hoặc đã thực hiện hành vi có nguy
cơ nhiễm HIV.
+ Người đã nhiễm viêm gan B, viêm gan C và các virus lây qua
đường truyền máu. Người có các bệnh mãn tính: tim mạch, huyết áp,
hô hấp,…
Vì sao con người sống trong môi trường có nhiều vi khuẩn có hại
nhưng vẫn có thể sống khỏe mạnh?

0,5đ

0,25
đ
0,25
đ
1,5đ

1,0đ
5

4

Cơ thể hình thành hệ miễn dịch:
-Hàng rào bảo vệ tự nhiên: Da, niêm mạc, dịch tiết ngăn ko cho mầm
bệnh xâm nhập vào cơ thể.
-Nếu mầm bệnh xâm nhập vào cơ thể thì cơ thể tiêu diệt mầm bệnh
bằng cách:
+Thực bào: Do bạch cầu trung tính và bạch cầu mô nô di chuyển tới
ổ sưng viêm, nuốt và tiêu hóa mầm bệnh.
+Sinh kháng thể: Tế bào lymphoB sinh kháng thể để tiêu diệt vi sinh
vật gây bệnh hoặc bất hoạt độc tố của chúng.
+Phá hủy các tế bào đã nhiễm bệnh: Tế bào lymphoT nhận diện, tiếp
xúc, làm tan tế bào nhiễm vi sinh vật gây bệnh.
a Nêu một số bệnh về dường hô hấp và cách phòng tránh:
*Một số bệnh về đường hô hấp như: Viêm mũi họng, viêm phổi, lao
phổi
*Biện pháp phòng tránh:
- Giữ vệ sinh cá nhân,vệ sinh môi trường xung quanh nơi ở, nơi làm
việc sạch sẽ. Trồng nhiều cây xanh, xây dựng môi trường không có
khói thuốc lá
-Ăn uống đủ chất, uống đủ nước hằng ngày, Tiêm phòng vaccine,
đeo khẩu trang nơi công cộng.
-Luyện tập thể dục thể thao hàng ngày để tăng khả năng chịu đựng
của cơ thể.
b Ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến hô hấp như thế nào?
- Ô nhiễm không khí gây ra các bệnh về phổi, đường hô hấp: Hen
suyễn, viêm phổi, viêm đường dẫn khí.
-Do bụi mịn và hóa chất gây kích ứng hệ hô hấp, tê liệt lớp lông rung
trong đường dẫn khí, cản trở hồng cầu vận chuyển O2. Từ đó gây tổn
thương hệ hô hấp, suy giảm chức năng phổi
Vai trò của việc chống ô nhiếm không khí liên quan đến các
bệnh về hô hấp?
Chống ô nhiễm không khí sẽ giúp giảm hoặc tránh các bệnh về phổi,
đường hô hấp: Hen suyễn, viêm phổi, viêm đường dẫn khí.
Em và gia đình đã thực hiện những biện pháp nào cải thiện ô
nhiễm không khí?
+ Hình thành thói quen Đeo khẩu trang khi ra đường, nơi công cộng
+ Kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm không khí: Khí thải của các nhà
máy, khói thuốc lá, phương tiện giao thông…
+ Trồng thêm nhiều cây xanh, ko hút thuốc lá
c Thanh thiếu niên và học sinh không nên thử, sử dụng thuốc lá, vì
hút thuốc lá có hại cho sức khoẻ :
-Trong khói thuốc lá có chứa trên 4000 hóa chất độc hại trong đó có
43 hóa chất là nguyên nhân gây ung thư đặc biệt nguy hiểm là chất
nicôtin làm tê liệt lớp lông rung của phế quản, giảm hiệu quả lọc sạch
không khí, có thể gây ung thư phổi.
-Các loại khí dạng NOx gây sưng viêm lớp niêm mạc cản trở trao đổi

1,0đ

0,5đ

0,25
đ

0,75
đ

1,0đ

6

5

a

b

6

a

b

7

a

khí và có thể gây nguy hiểm tới tính mạng khi ở nồng độ cao.
-Khí CO chiếm chỗ của Ô xy trong hồng cầu làm cơ thể ở trạng thái
thiếu Ô xy nên mệt mỏi, kém tập trung.
-Ngoài ra các khí độc khác trong khói thuốc lá còn gây ra các bệnh về
huyết áp, răng lợi, tim mạch, suy giảm trí tuệ…
Nêu nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng tránh tật cận thị?
*Nguyên nhân:
+ Bẩm sinh: Do cầu mắt dài
+ Không giữ đúng khoảng cách trong vệ sinh học đường, làm việc
trong điều kiện ánh sáng ko phù hợp làm cho thể thuỷ tinh phồng, lâu
dần mất tính đàn hồi.
*Triệu chứng: Tật mà mắt chỉ có khả năng nhìn gần
*Biện pháp phòng tránh:
+ Giữ vệ sinh mắt thường xuyên, chế độ dinh dưỡng đủ vitamin A.
+ Học tập và làm việc trong môi trường ánh sáng thích hợp, tránh đọc
sách với khoảng cách gần, thiếu ánh sáng
+Tránh sử dụng các thiết bị điện tử trong thời gian dài, liên tục.
+ Đeo kính cận phù hợp, khám mắt định kì.
Ý nghĩa của việc đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông?
Giúp bảo vệ não bộ tránh các tình huống va chạm có thể gây tổn
thương não. Những tổn thương về hệ thần kinh đặc biệt là não thường
gây hậu quả nặng nề. Vì vậy đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao
thông và chấp hành tốt luật giao thông là những hành động đẹp giúp
bảo vệ chính mình và những người tham gia giao thông.
Tác hại của chất gây nghiện với hệ thần kinh?
- Các chất gây nghiện như: Thuốc lá, rượu, ma tuý
- Tác hại với hệ thần kinh:
+ Kích thích thần kinh, làm thay đổi chức năng bình thường của cơ
thể, làm cho cơ thể phụ thuộc, có cảm giác thèm ở các mức độ khác
nhau
+ Đặc biệt ma tuý có ảnh hưởng nghiêm trọng đến cơ thể sẽ nghiện
sau thời gian ngắn sử dụng, rất khó cai và dễ tái nghiện. Ma tuý gây
tổn thương hệ thần kinh, giảm sút sức khoẻ.
Từ những hiểu biết của chất gây nghiện em hãy tuyên truyền với
những người xung quanh?
+ Ko nên thử, sử dụng các chất gây nghiện trên.
+ Xây dựng thói quen sống lành mạnh, có lý tưởng, cố gắng thực
hiện được ước mơ hoài bão.
+ Tố cáo với các cơ quan chức năng về các hành vi mua bán, tàng
trữ và sử dụng các chất gây nghiện đặc biệt là ma tuý.
Nêu nguyên nhân, triệu chứng, hậu quả và biện pháp phòng tránh
bệnh tiểu đường?
-Nguyên nhân: Do thiếu hooc môn inulin hoặc inulin được tiết ra
nhưng bị giảm tác dụng điều hoà lượng đường trong máu dẫn đến

1,5đ

0,5đ

0,75
đ

0,75
đ

1,5đ

7

8

lượng glucozo trong máu tăng nhưng tế bào không hấp thụ đủ để làm
nguyên liệu cho hoạt động trao đổi chất. Khi đó đường trong máu sẽ
thải ra ngoài cùng với nước tiểu.
-Triệu chứng: Ăn uống nhiều, đi tiểu nhiều, sút cân nhanh
-Hậu quả: Bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như: Mù loà,
tổn thương dây thần kinh, hoại tử da
-Biện pháp phòng tránh:
+Kiểm soát cân nặng, Tăng cường vận động thể lực
+Ăn nhiều rau củ tốt cho sức khoẻ( cà chua, ớt chuông…), tránh các
thực phẩm chứa nhiều đường. Ko hút thuốc lá, ít uống rượu bia
+ Thăm khám sức khoẻ theo định kì để phát hiện sớm bệnh và chữa
trị kịp thời
b *Vì sao đồng bào các dân tộc thiểu số hay mắc bệnh bướu cổ?
Do đồng bào các dân tộc thiểu số thường sử dụng thiếu I-Ốt hằng
ngày. I- ốt là nguyên liệu cấu tạo nên hooc môn tuyến giáp(Tiroxin).
Thiếu I- ốt thì hooc môn tuyến giáp ko đc tiết ra, khi đó tuyến yên tiết
hooc môn thúc đẩy tuyến giáp tăng cường hoạt động gây phì đại
tuyến giáp(bướu cổ).
*Khẩu phần ăn thiếu iodine có thể dẫn đến hậu quả gì đối với sức
khỏe?
- Nếu thiếu iodine ở phụ nữ mang thai sẽ dễ gây ra sảy thai, thai chết
lưu hoặc sinh non.
- Nếu thiếu iodine ở trẻ em sẽ gây bệnh bướu cổ, thiểu năng tuyến
giáp dẫn đến ảnh hưởng lớn đến sự phát triển thể chất và trí tuệ của
trẻ (trẻ chậm lớn, trí não kém phát triển). Bướu cổ ở người lớn sẽ
khiến hoạt động thần kinh giảm sút, trí nhớ kém.
a Kể tên một số bệnh lây truyền qua đường sinh dục, cách phòng
tránh các bệnh đó?
- Một số bệnh lây truyền qua đường sinh dục: HIV, Lậu, Giang mai..
- Biện pháp phòng tránh:
+ Quan hệ tình dục(QHTD) an toàn, sử dụng bao cao su khi QHTD.
Ko dung chung các vật có dính máu hoặc dịch cơ thể
+Khám phụ khoa định kì, tiêm vacxin phòng bệnh
+Cần thăm khám kịp thời tại các cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất
thường ở cơ quan sinh dục.
b Là học sinh em hãy đề xuất các biện pháp phòng tránh mang thai
ngoài ý muốn?
- Có lối sống lành mạnh, tích cực, tập trung vào học tập, rèn luyện tốt
- Không quan hệ tình dục trong độ tuổi vị thành niên
- Xây dựng tình bạn trong sáng, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ
- Sử dụng các biện pháp tránh thai khi cần thiết.

0,5đ

0,5đ

1,0đ

1,0đ

8