PHÒNG GD & ĐT
Trường TH&THCS

ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I
NĂM HỌC 2024 – 2025
MÔN: NGỮ VĂN 9

Thời gian làm bài: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
PHẦN I: ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
(Tóm tắt phần đầu: Nàng Từ Nhị Khanh vốn con nhà nghèo, kết duyên cùng
Phùng Trọng Quỳ con nhà quan giàu có. Nhị Khanh tuy hãy còn nhỏ, nhưng sau
khi về nhà họ Phùng biết cư xử rất khéo, được mọi người khen là người nội trợ
hiền. Trọng Quỳ lớn lên, dần sinh ra chơi bời lêu lổng; Nhị Khanh thường vẫn
phải can ngăn. Năm Trọng Quỳ 20 tuổi, cha chàng được bổ làm quan ở Nghệ An.
Chàng cùng cha đi vào phương Nam 6 năm trời không tin tức gì. Ở nhà có quan
tướng quân họ Bạch muốn lấy Nhị Khanh làm vợ, đem tiền bạc đến khẩn cầu:
“Nhà nước từ ngày họ Nhuận Hồ tiếm vị, ngày tháng hoang chơi, triều chính đổ
nát, họa loạn sẽ xảy ra chỉ trong sớm tối; mà Phùng lang từ ngày ra đi, thấm
thoắt đã sáu năm nay, tin tức không thông, mất còn chẳng rõ. Lỡ ra gặp lúc rồng
tranh hổ chọi, Tra Lợi¹ mắc vào tay, Áp Nha² không sẵn mặt, chỉ e tơ liễu trôi bay
đi đến tận phương nào. Chi bằng bạn lành kén lựa, duyên mới vương xe, lấp
những lời giăng gió cợt trêu, nương dưới bóng tùng quân cao cả. Tội gì mà bơ vơ
trơ trọi, sống cái đời sương phụ buồn tênh.”. Nhưng Nhị Khanh quyết thủ tiết chờ
chồng, “không mặc áo xiêm của chồng để đi làm đẹp với người khác”. Sau Nhị
Khanh nhờ người bõ³ già lặn lội vào tận Nghệ An hỏi thăm tin tức mới hay cha
chồng đã mất được mấy năm rồi, vì Trọng Quỳ ham chơi nên gia sản sạch sành
sanh. Trọng Quỳ về đến nhà, vợ chồng mừng rỡ, cùng trông nhau mà khóc.)
Song Quỳ vì quen thân phóng lãng, thuộc tính chơi bời, về nhà ít lâu rồi nết
cũ lại đâu đóng đấy, hằng ngày cùng người lái buôn là Đỗ Tam bê tha lêu lổng.
Quỳ thì thích Đỗ có tiền nhiều. Đỗ thì ham Quỳ có vợ đẹp. Những khi uống rượu
với nhau rồi đánh bạc, Đỗ thường lấy lợi nhử Quỳ. Quỳ đánh lần nào cũng được,
thấy kiếm tiền dễ như thò tay vào túi mình lấy đồ vật vậy. Nhị Khanh vẫn răn bảo
rằng:
- Những người lái buôn phần nhiều là giảo quyệt, đừng nên chơi thân với họ; ban
đầu tuy họ thả cho mình được, nhưng rồi họ sẽ vét hết của mình cho mà xem.
Quỳ không nghe. Một hôm Quỳ cùng các bè bạn họp nhau đánh tứ sắc. Đỗ
bỏ ra trăm vạn đồng tiền để đánh và đòi Quỳ đánh bằng Nhị Khanh. Trọng Quỳ
quen mui vẫn được luôn, chẳng suy nghĩ gì, liền bằng lòng cách ấy. Giấy giao kèo
viết xong rồi vừa uống rượu vừa gieo quân. Trọng Quỳ gieo ba lần đều thua cả ba,
sắc mặt tái mét; cử tọa cũng đều ngơ ngác buồn rầu hộ.
Trọng Quỳ phải cho gọi Nhị Khanh đến, bảo rõ thực tình, đưa tờ giao kèo
cho xem và yên ủi rằng:
- Tôi vì nỗi nghèo nó bó buộc, để lụy đến nàng. Việc đã đến thế này, hối lại
cũng không kịp nữa. Thôi thì bi hoan tán tụ cũng là việc thường của người ta.

Nàng nên tạm về với người mới, khéo chiều chuộng hắn, rồi bất nhật tôi sẽ đem
tiền đến chuộc.
Nàng liệu cơ không thể thoát khỏi, giả vờ nói tử tế rằng:
- Bỏ nghèo theo giàu, thiếp lẽ đâu từ chối. Số giời xếp đặt, há chẳng là tiền
định hay sao! Nếu chồng mới không nỡ rẻ bỏ, còn đoái thu đến cái dung nhan tàn
tạ này, thiếp xin sửa túi nâng khăn, hết lòng hầu hạ như đã đối với chàng xưa nay.
Nhưng xin cho uống một chén rượu, mượn làm một chén tiễn biệt và cho về từ giã
các con một chút.
Đỗ cả mừng, rót đầy một chén rượu xà cừ đưa mời nàng uống. Uống xong,
nàng về nhà ôm lấy hai con, vỗ vào lưng mà bảo rằng:
- Cha con bạc tình, mẹ đau buồn lắm. Biệt ly là việc thường thiên hạ, một cái
chết với mẹ có khó khăn gì. Nhưng mẹ chỉ nghĩ thương các con mà thôi.
Nói xong, lấy đoạn dây tơ thắt cổ mà chết.
Trọng Quỳ hối hận vô cùng, sắm đồ liệm táng tử tế rồi làm một bài văn tế
vợ.
Trọng Quỳ đã goá vợ, rất ăn năn tội lỗi của mình, song sinh kế ngày một cùng
quẫn, ăn bữa sớm lo bữa tối, phải đi vay quanh của mọi người làng xóm. Nhân nghĩ
có một người bạn cũ, hiện làm quan ở Quy Hóa⁴, bèn tìm đến để mong nhờ vả. Dọc
đường buồn ngủ, chàng nằm ghé xuống ngủ ở gốc cây bàng, bỗng nghe trên không có
tiếng gọi rằng: "Có phải Phùng lang đấy không? Nếu còn nghĩ đến tình xưa thì ngày
ấy tháng ấy xin đến chờ thiếp ở cửa đền Trưng Vương⁵. Ân tình thiết tha, đừng coi là
âm dương cách trở".
Quỳ lấy làm lạ tiếng giống như tiếng Nhị Khanh, mở mắt ra nhìn thì chỉ thấy
trên trời một đám mây đen bay về tây bắc. Quỳ tuy rất lấy làm ngờ nhưng cũng muốn
thử xem ra sao, bèn đúng hẹn đến trước đền ấy. Song đến nơi chỉ thấy bóng tà rọi cửa,
rêu biếc đầy sân, năm ba tiếng quạ kêu ở trên cành cây xao xác. Quỳ buồn rầu toan về
thì mặt trời đã lặn, bèn ngả mình nằm ở một tấm ván nát trên một cái cầu. Khoảng
cuối canh ba⁶, bỗng nghe thấy tiếng khóc nức nở từ xa rồi gần; khi thấy tiếng khóc
chỉ còn cách mình độ nửa trượng⁷, nhìn kỹ thì người khóc chính là Nhị Khanh. Nàng
bảo với Quỳ rằng:
- Đa tạ ơn chàng, từ xa lặn lội tới đây, biết lấy gì để tặng chàng được!
Trọng Quỳ chỉ tự nhận tội lỗi của mình; nhân hỏi đầu đuôi, Nhị Khanh nói:
- Thiếp sau khi mất đi, Thượng đế thương là oan uổng bèn ra ân chỉ, hiện thiếp
được lệ thuộc vào tòa đền này, coi giữ về những sớ văn tấu đối, không lúc nào nhàn
rỗi để thăm nhau được. Bữa nọ nhân đi làm mưa, chợt trông thấy chàng nên mới gọi;
nếu không thì nghìn thu dằng dặc, chẳng biết đến bao giờ được gặp gỡ nhau.
[…] Bèn dắt tay nhau đi, cùng nhau chuyện trò thủ thỉ. Khi nói đến việc hiện
thời, Nhị Khanh chau mày:
- Thiếp thường theo chầu tả hữu Đức Bà ở đây, được trộm nghe chư tiên nói
chuyện với nhau, bảo Hồ triều sẽ hết vào năm Bính Tuất⁸, binh cách nổi lớn, số
người bị giết chóc đến chừng hơn 20 vạn, ấy là chưa kể số bị bắt cướp đi. Nếu
không phải người trồng cây đức đã sâu thì chỉ e ngọc đá đều bị cháy cả. Bấy giờ

có một vị chân nhân họ Lê, từ miền tây nam xuất hiện; chàng nên khuyên hai con
bền chí đi theo vị ấy, thiếp dù chết cũng không nát.
Trời gần sáng, Nhị Khanh vội cáo biệt, vừa đi vừa ngoảnh đầu nhìn lại, rồi
thoắt chốc thì biến đi mất. Trọng Quỳ bèn không lấy ai nữa, chăm chỉ nuôi hai con
cho nên người. Đến khi vua Lê Thái Tổ tuốt gươm đứng dậy ở Lam Sơn, hai
người con trai đều đi theo, trải làm đến chức Nhập thị nội. Đến nay ở Khoái Châu⁹
hiện còn con cháu.
(Trích Người nghĩa phụ ở Khoái Châu, Truyền kì mạn lục, Nguyễn Dữ,
in trong cuốn Văn xuôi tự sự Việt Nam thời trung đại, tập 1,
Nguyễn Đăng Na giới thiệu và tuyển soạn, NXB Giáo dục, 1997, tr 242 – 250)
¹Tra Lợi: dưới thời vua Đức Tông nhà Đường có vị quan là Hàn Hoành. Thủa hàn vi
có người hiệp sĩ là Lý Sinh đem vợ lẽ là Liễu Thị tặng cho, lại giúp cho một số tiền
lớn. Sau gặp loạn, vợ chồng mỗi người mỗi nơi, Liễu Thị giữ tiết với chồng cắt tóc đi
tu ở chùa Pháp Linh. Khi hết loạn, Hoành thuê người đi tìm. Nhưng khi Hoành về thì
Liễu đã bị tướng Phiên là Sa Tra Lợi bắt đi. Có người hiệp khách là Hứa Tuấn vì
thương hại Hàn Hoành nên đột nhập vào phủ tướng Phiên cướp được Liễu Thị đem về
trả cho Hoành. Hai người lại được đoàn viên.
²Áp Nha: Đời Đường, Lưu Vô Song là vợ chưa cưới của Vương Tiên Khách. Gặp
loạn, nàng bị bắt vào cung. Tiên Khách nhờ được nghĩa sĩ Cổ Áp Nha dùng kế đưa
thuốc vào cho Vô Song. Uống xong nàng chết. Áp Nha giả làm người thân xin chuộc
xác nàng mang ra. Đến ngoài, thuốc nhạt, nàng tỉnh lại, vợ chồng đưa nhau đi trốn rồi
ở với nhau đến già.
³bõ: người đầy tớ.
⁴Quy Hoá: nguyên chú “thuộc xứ Hưng Hoá”, nay thuộc tỉnh Phú Thọ.
⁵đền Trưng Vương: nguyên chú “tại xã Hát Giang, huyện Phú Lộc”, nay thuộc tỉnh Hà
Tây.
⁶canh ba: từ 23 giờ đến 1 giờ sáng.
⁷trượng: (đơn vị đo lường) 1 trượng = 4,7 mét.
⁸Bính Tuất: năm này ở đây là 1406.
⁹Khoái Châu: tên huyện, nay thuộc tỉnh Hưng Yên.
Trả lời câu hỏi:
Câu 1. Chỉ ra đặc điểm không gian và thời gian nghệ thuật trong đoạn trích trên.
Câu 2. Chỉ ra lời của nhân vật, lời của người kể chuyện trong những câu văn sau: 
Nhị Khanh nói:
- Vừa rồi thiếp nhân theo xe mây, lên có việc ở nơi Đế sở. Vì cớ có chàng nên
thiếp đã phải bẩm xin về trước đấy; thành ra cũng sai hẹn với chàng một chút.
Câu 3. Cho biết yếu tố “ biệt” trong từ “ biệt ly” và “cáo biệt” có phải là yếu tố đồng
âm với không?
Câu 4. Chỉ ra và nêu tác dụng của yếu tố kì ảo trong đoạn trích.

Câu 5. Từ số phận của nàng Nhị Khanh trong đoạn trích, em có suy nghĩ gì về số
phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa?
II.VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm) Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) cảm nhận vẻ đẹp của nhân vật
Nhị Khanh trong đoạn trích và bày tỏ suy nghĩ về vẻ đẹp của người phụ nữ Việt
Nam?
Câu 2. (4,0 điểm)
Viết bài văn (khoảng 700 chữ) trình bày ý kiến của em về vấn đề tác động của
biến đổi khí hậu đối với cuộc sống của con người.
-----------Hết----------Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm

HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần
I

Câ
1
2

3

4

Nội dung
ĐỌC HIỂU
- Không gian trong đoạn trích: đan xen giữa cõi trần và
cõi tiên
- Thời gian: kết hợp thời gian thực và thời gian kì ảo
- Lời của người kể chuyện: Nhị Khanh nói
- Lời của nhân vật: - Vừa rồi thiếp nhân theo xe mây, lên
có việc ở nơi Đế sở. Vì cớ có chàng nên thiếp đã phải
bẩm xin về trước đấy; thành ra cũng sai hẹn với chàng
một chút.
Yếu tố “ biệt” trong từ “ biệt ly” không phải là yếu tố
đồng âm với “ biệt” trong “cáo biệt”. Vì :
+“ Biệt” trong từ “ biệt ly” có nghĩa là xa cách nhau,
mỗi người ở một nơi.
+ “ Biệt” trong từ “ cáo biệt” có nghĩa là "nói về sự chia
tay”.
Hai yếu tố này có cách phát âm giống nhau, gần nghĩa
nhau nên không phải là những yếu tố Hán Việt đồng âm
- Yếu tố kì ảo trong đoạn trích:
+ Nhị Khanh sau khi chết, được Thượng đế cho coi giữ
sổ sách ở tòa đền Trưng Vương.
+ Nhị Khanh báo mộng để hẹn gặp Trọng Quỳ
+ Cuộc gặp giữa Nhị Khanh và Trọng Quỳ

Điểm
4.0
0,75
0,75

0,75

0,75

5

II
1

+ Câu chuyện của chư tiên mà Nhị Khanh nghe được, dự
báo Hồ triều sẽ hết vào năm Bính Tuất, binh cách nổi
lớn, có một vị chân nhân họ Lê, từ miền tây nam xuất
hiện, đó chính là Lê Thái Tổ.
- Tác dụng của yếu tố kì ảo:
+ Làm câu chuyện thêm lôi cuốn, hấp dẫn người đọc.
+ Thể hiện thái độ, tình cảm của tác giả phê phán triều
Hồ và ủng hộ vua Lê Thái Tổ.
- Số phận của nàng Nhị Khanh: Cuộc đời của nàng là
1,0
hiện thân của bi kịch với số phận bất hạnh. Dù có nhân
phẩm cao đẹp thì Nhị Khanh vẫn phải chịu chung kết
cục như nhiều người phụ nữ khác trong “Truyền kì mạn
lục”. Bao năm thủ tiết chờ chồng những mong được đền
đáp tấm chân tình, nhưng chồng nàng vì ham vui cờ bạc
đến khánh kiệt gia sản, phải đem vợ ra đánh bạc với Đỗ
Tam, đem nghĩa vợ chồng ra làm trò cá cược trên canh
bạc. Khi thua bạc, Trọng Quỳ đành gán nợ vợ.
- Người phụ nữ trong xã hội phong kiến có nhan sắc,
đức hạnh nhưng lại chịu một số phận bất hạnh, bi kịch.
Họ bị coi thường, vùi dập, không có tiếng nói riêng,
không tìm được lối thoát nên phải tìm đến cái chết oan
khuất…
- Bày tỏ thái độ: Đồng cảm, xót thương, lên ác xã hội bất
công…
LÀM VĂN
Viết đoạn văn ngắn 200 chữ
a. Đảm bảo thể thức của đoạn văn
0,25
b. Xác định đúng và nêu được vấn đề nghị luận
0,25

2

c. Nội dung: Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách
nhưng cơ bản trình bày được
- Nhị Khanh là người phụ nữ hội tụ đủ những phẩm chất
tốt đẹp mà bao người ngưỡng mộ.
+ Yêu thương chồng
+ Có trách nhiệm, hết lòng vun vén cho gia đình....
- Qua nhân vật này, ta càng thêm nể phục phẩm chất của
người phụ nữ Việt Nam. Từ ngàn đời nay, người phụ nữ
Việt Nam vẫn luôn sáng ngời trái tim ấm nóng, tấm lòng
cao cả. Họ đều yêu chồng, thương con và chăm lo vun
vén cho gia đình. Họ cũng rất đỗi tần tảo, chăm chỉ.
Hình như phụ nữ Việt thời nào cũng vậy, cũng đều
khiêm nhường, vị tha và giàu đức hi sinh. Bởi vậy, họ
luôn là người giữ lửa gia đình. Họ đều mang thiên tính
dịu dàng, thùy mị. Nhận ra những vẻ đẹp đáng quý ấy, ta
càng thêm trân trọng, kính yêu người phụ nữ Việt.
d. Sáng tạo: Có quan điểm riêng, suy nghĩ mới mẻ phù
hợp với chuẩn mực đạo đức, văn hóa, pháp luật.
Viết bài văn
a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận xã hội
b. Xác định đúng yêu cầu của đề: tác động của biến đổi
khí hậu đối với cuộc sống của con người
c. Viết bài
HS có thể triển khai bài viết theo nhiều cách, nhưng cần
đảm bảo các yêu cầu sau:
- Mở bài: Giới thiệu vấn đề (tác động của biến đổi khí
hậu đối với cuộc sống của con người)
- Thân bài:
+ Luận điểm 1: Giải thích hiện tượng biến đổi khí hậu
và nguyên nhân (Biến đổi khí hậu là sự thay đổi của hệ
thống khí hậu (sinh quyển, khí quyển, thuỷ quyển, thạch
quyển) trong hiện tại và tương lai do tác động chủ yếu
của con người; nguyên nhân do tác động của con người
vào môi trường tự nhiên và sự thay đổi trong nội tại của
tự nhiên).
+ Luận điểm 2: Thực trạng một số tác động của biến
đổi khí hậu (Trái Đất nóng lên, mực nước biển dâng, các
hệ sinh thái bị phá huỷ, thiên tai, dịch bệnh, nghèo đói,
di cư,... tất cả đều nguy hiểm đến sự sống còn của hàng
triệu người trên Trái Đất).
+ Nêu ý kiến trái chiều: phủ nhận biến đổi khí hậu hoặc

1,25

0,25

0,25
0,25
3,0

giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của biến đổi khí hậu và
cho rằng các nỗ lực của con người để giảm thiểu biến
đổi khí hậu có thể là không cần thiết hoặc thậm chí vô
ích.
+ Luận điểm 3: Giải pháp (hành động của các quốc gia
và mỗi người).
- Kết bài: Khẳng định tầm quan trọng của việc nhận
thức đúng và có giải pháp hiệu quả để ứng phó với tác
động của biến đổi khí hậu.
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
d. Chính tả, ngữ pháp
0,25
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.
e. Sáng tạo: Bố cục mạch lạc, lời văn sinh động, sáng 0,25
tạo.
TỔNG ĐIỂM
10,0
PHÒNG GD & ĐT
Trường TH&THCS

ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I
NĂM HỌC 2024 – 2025
MÔN: NGỮ VĂN 9
ĐỀ DÀNH CHO HS KHUYẾT TẬT

Thời gian làm bài: 90 phút (không kể thời gian giao đề)

PHẦN I: ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
(Tóm tắt phần đầu: Nàng Từ Nhị Khanh vốn con nhà nghèo, kết duyên cùng
Phùng Trọng Quỳ con nhà quan giàu có. Nhị Khanh tuy hãy còn nhỏ, nhưng sau
khi về nhà họ Phùng biết cư xử rất khéo, được mọi người khen là người nội trợ
hiền. Trọng Quỳ lớn lên, dần sinh ra chơi bời lêu lổng; Nhị Khanh thường vẫn
phải can ngăn. Năm Trọng Quỳ 20 tuổi, cha chàng được bổ làm quan ở Nghệ An.
Chàng cùng cha đi vào phương Nam 6 năm trời không tin tức gì. Ở nhà có quan
tướng quân họ Bạch muốn lấy Nhị Khanh làm vợ, đem tiền bạc đến khẩn cầu:
“Nhà nước từ ngày họ Nhuận Hồ tiếm vị, ngày tháng hoang chơi, triều chính đổ
nát, họa loạn sẽ xảy ra chỉ trong sớm tối; mà Phùng lang từ ngày ra đi, thấm
thoắt đã sáu năm nay, tin tức không thông, mất còn chẳng rõ. Lỡ ra gặp lúc rồng
tranh hổ chọi, Tra Lợi¹ mắc vào tay, Áp Nha² không sẵn mặt, chỉ e tơ liễu trôi bay
đi đến tận phương nào. Chi bằng bạn lành kén lựa, duyên mới vương xe, lấp
những lời giăng gió cợt trêu, nương dưới bóng tùng quân cao cả. Tội gì mà bơ vơ
trơ trọi, sống cái đời sương phụ buồn tênh.”. Nhưng Nhị Khanh quyết thủ tiết chờ
chồng, “không mặc áo xiêm của chồng để đi làm đẹp với người khác”. Sau Nhị
Khanh nhờ người bõ³ già lặn lội vào tận Nghệ An hỏi thăm tin tức mới hay cha
chồng đã mất được mấy năm rồi, vì Trọng Quỳ ham chơi nên gia sản sạch sành
sanh. Trọng Quỳ về đến nhà, vợ chồng mừng rỡ, cùng trông nhau mà khóc.)

Song Quỳ vì quen thân phóng lãng, thuộc tính chơi bời, về nhà ít lâu rồi nết
cũ lại đâu đóng đấy, hằng ngày cùng người lái buôn là Đỗ Tam bê tha lêu lổng.
Quỳ thì thích Đỗ có tiền nhiều. Đỗ thì ham Quỳ có vợ đẹp. Những khi uống rượu
với nhau rồi đánh bạc, Đỗ thường lấy lợi nhử Quỳ. Quỳ đánh lần nào cũng được,
thấy kiếm tiền dễ như thò tay vào túi mình lấy đồ vật vậy. Nhị Khanh vẫn răn bảo
rằng:
- Những người lái buôn phần nhiều là giảo quyệt, đừng nên chơi thân với họ; ban
đầu tuy họ thả cho mình được, nhưng rồi họ sẽ vét hết của mình cho mà xem.
Quỳ không nghe. Một hôm Quỳ cùng các bè bạn họp nhau đánh tứ sắc. Đỗ
bỏ ra trăm vạn đồng tiền để đánh và đòi Quỳ đánh bằng Nhị Khanh. Trọng Quỳ
quen mui vẫn được luôn, chẳng suy nghĩ gì, liền bằng lòng cách ấy. Giấy giao kèo
viết xong rồi vừa uống rượu vừa gieo quân. Trọng Quỳ gieo ba lần đều thua cả ba,
sắc mặt tái mét; cử tọa cũng đều ngơ ngác buồn rầu hộ.
Trọng Quỳ phải cho gọi Nhị Khanh đến, bảo rõ thực tình, đưa tờ giao kèo
cho xem và yên ủi rằng:
- Tôi vì nỗi nghèo nó bó buộc, để lụy đến nàng. Việc đã đến thế này, hối lại
cũng không kịp nữa. Thôi thì bi hoan tán tụ cũng là việc thường của người ta.
Nàng nên tạm về với người mới, khéo chiều chuộng hắn, rồi bất nhật tôi sẽ đem
tiền đến chuộc.
Nàng liệu cơ không thể thoát khỏi, giả vờ nói tử tế rằng:
- Bỏ nghèo theo giàu, thiếp lẽ đâu từ chối. Số giời xếp đặt, há chẳng là tiền
định hay sao! Nếu chồng mới không nỡ rẻ bỏ, còn đoái thu đến cái dung nhan tàn
tạ này, thiếp xin sửa túi nâng khăn, hết lòng hầu hạ như đã đối với chàng xưa nay.
Nhưng xin cho uống một chén rượu, mượn làm một chén tiễn biệt và cho về từ giã
các con một chút.
Đỗ cả mừng, rót đầy một chén rượu xà cừ đưa mời nàng uống. Uống xong,
nàng về nhà ôm lấy hai con, vỗ vào lưng mà bảo rằng:
- Cha con bạc tình, mẹ đau buồn lắm. Biệt ly là việc thường thiên hạ, một cái
chết với mẹ có khó khăn gì. Nhưng mẹ chỉ nghĩ thương các con mà thôi.
Nói xong, lấy đoạn dây tơ thắt cổ mà chết.
Trọng Quỳ hối hận vô cùng, sắm đồ liệm táng tử tế rồi làm một bài văn tế
vợ.
Trọng Quỳ đã goá vợ, rất ăn năn tội lỗi của mình, song sinh kế ngày một cùng
quẫn, ăn bữa sớm lo bữa tối, phải đi vay quanh của mọi người làng xóm. Nhân nghĩ
có một người bạn cũ, hiện làm quan ở Quy Hóa⁴, bèn tìm đến để mong nhờ vả. Dọc
đường buồn ngủ, chàng nằm ghé xuống ngủ ở gốc cây bàng, bỗng nghe trên không có
tiếng gọi rằng: "Có phải Phùng lang đấy không? Nếu còn nghĩ đến tình xưa thì ngày
ấy tháng ấy xin đến chờ thiếp ở cửa đền Trưng Vương⁵. Ân tình thiết tha, đừng coi là
âm dương cách trở".
Quỳ lấy làm lạ tiếng giống như tiếng Nhị Khanh, mở mắt ra nhìn thì chỉ thấy
trên trời một đám mây đen bay về tây bắc. Quỳ tuy rất lấy làm ngờ nhưng cũng muốn
thử xem ra sao, bèn đúng hẹn đến trước đền ấy. Song đến nơi chỉ thấy bóng tà rọi cửa,

rêu biếc đầy sân, năm ba tiếng quạ kêu ở trên cành cây xao xác. Quỳ buồn rầu toan về
thì mặt trời đã lặn, bèn ngả mình nằm ở một tấm ván nát trên một cái cầu. Khoảng
cuối canh ba⁶, bỗng nghe thấy tiếng khóc nức nở từ xa rồi gần; khi thấy tiếng khóc
chỉ còn cách mình độ nửa trượng⁷, nhìn kỹ thì người khóc chính là Nhị Khanh. Nàng
bảo với Quỳ rằng:
- Đa tạ ơn chàng, từ xa lặn lội tới đây, biết lấy gì để tặng chàng được!
Trọng Quỳ chỉ tự nhận tội lỗi của mình; nhân hỏi đầu đuôi, Nhị Khanh nói:
- Thiếp sau khi mất đi, Thượng đế thương là oan uổng bèn ra ân chỉ, hiện thiếp
được lệ thuộc vào tòa đền này, coi giữ về những sớ văn tấu đối, không lúc nào nhàn
rỗi để thăm nhau được. Bữa nọ nhân đi làm mưa, chợt trông thấy chàng nên mới gọi;
nếu không thì nghìn thu dằng dặc, chẳng biết đến bao giờ được gặp gỡ nhau.
[…] Bèn dắt tay nhau đi, cùng nhau chuyện trò thủ thỉ. Khi nói đến việc hiện
thời, Nhị Khanh chau mày:
- Thiếp thường theo chầu tả hữu Đức Bà ở đây, được trộm nghe chư tiên nói
chuyện với nhau, bảo Hồ triều sẽ hết vào năm Bính Tuất⁸, binh cách nổi lớn, số
người bị giết chóc đến chừng hơn 20 vạn, ấy là chưa kể số bị bắt cướp đi. Nếu
không phải người trồng cây đức đã sâu thì chỉ e ngọc đá đều bị cháy cả. Bấy giờ
có một vị chân nhân họ Lê, từ miền tây nam xuất hiện; chàng nên khuyên hai con
bền chí đi theo vị ấy, thiếp dù chết cũng không nát.
Trời gần sáng, Nhị Khanh vội cáo biệt, vừa đi vừa ngoảnh đầu nhìn lại, rồi
thoắt chốc thì biến đi mất. Trọng Quỳ bèn không lấy ai nữa, chăm chỉ nuôi hai con
cho nên người. Đến khi vua Lê Thái Tổ tuốt gươm đứng dậy ở Lam Sơn, hai
người con trai đều đi theo, trải làm đến chức Nhập thị nội. Đến nay ở Khoái Châu⁹
hiện còn con cháu.
(Trích Người nghĩa phụ ở Khoái Châu, Truyền kì mạn lục, Nguyễn Dữ,
in trong cuốn Văn xuôi tự sự Việt Nam thời trung đại, tập 1,
Nguyễn Đăng Na giới thiệu và tuyển soạn, NXB Giáo dục, 1997, tr 242 – 250)
¹Tra Lợi: dưới thời vua Đức Tông nhà Đường có vị quan là Hàn Hoành. Thủa hàn vi
có người hiệp sĩ là Lý Sinh đem vợ lẽ là Liễu Thị tặng cho, lại giúp cho một số tiền
lớn. Sau gặp loạn, vợ chồng mỗi người mỗi nơi, Liễu Thị giữ tiết với chồng cắt tóc đi
tu ở chùa Pháp Linh. Khi hết loạn, Hoành thuê người đi tìm. Nhưng khi Hoành về thì
Liễu đã bị tướng Phiên là Sa Tra Lợi bắt đi. Có người hiệp khách là Hứa Tuấn vì
thương hại Hàn Hoành nên đột nhập vào phủ tướng Phiên cướp được Liễu Thị đem về
trả cho Hoành. Hai người lại được đoàn viên.
²Áp Nha: Đời Đường, Lưu Vô Song là vợ chưa cưới của Vương Tiên Khách. Gặp
loạn, nàng bị bắt vào cung. Tiên Khách nhờ được nghĩa sĩ Cổ Áp Nha dùng kế đưa
thuốc vào cho Vô Song. Uống xong nàng chết. Áp Nha giả làm người thân xin chuộc
xác nàng mang ra. Đến ngoài, thuốc nhạt, nàng tỉnh lại, vợ chồng đưa nhau đi trốn rồi
ở với nhau đến già.
³bõ: người đầy tớ.
⁴Quy Hoá: nguyên chú “thuộc xứ Hưng Hoá”, nay thuộc tỉnh Phú Thọ.

⁵đền Trưng Vương: nguyên chú “tại xã Hát Giang, huyện Phú Lộc”, nay thuộc tỉnh Hà
Tây.
⁶canh ba: từ 23 giờ đến 1 giờ sáng.
⁷trượng: (đơn vị đo lường) 1 trượng = 4,7 mét.
⁸Bính Tuất: năm này ở đây là 1406.
⁹Khoái Châu: tên huyện, nay thuộc tỉnh Hưng Yên.
Câu 1. Chỉ ra đặc điểm không gian và thời gian nghệ thuật trong đoạn trích trên.
Câu 2. Chỉ ra lời của nhân vật, lời của người kể chuyện trong những câu văn sau: 
Nhị Khanh nói:
- Vừa rồi thiếp nhân theo xe mây, lên có việc ở nơi Đế sở. Vì cớ có chàng nên
thiếp đã phải bẩm xin về trước đấy; thành ra cũng sai hẹn với chàng một chút.
Câu 3. Cho biết yếu tố “ biệt” trong từ “ biệt ly” và “cáo biệt” có phải là yếu tố đồng
âm với không?
Câu 4. Chỉ ra và nêu tác dụng của yếu tố kì ảo trong đoạn trích.
Câu 5. Từ số phận của nàng Nhị Khanh trong đoạn trích, em có suy nghĩ gì về số
phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa?
PHẦN II.VIẾT (6,0 điểm)
Viết bài văn trình bày ý kiến của em về vấn đề tác động của biến đổi khí hậu đối
với cuộc sống của con người.
-----------Hết----------Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần
I

Câ
1
2

3

Nội dung

Điểm

ĐỌC HIỂU
4.0
- Không gian trong đoạn trích: đan xen giữa cõi trần và 0,75
cõi tiên
- Thời gian: kết hợp thời gian thực và thời gian kì ảo
- Lời của người kể chuyện: Nhị Khanh nói
0,75
- Lời của nhân vật: - Vừa rồi thiếp nhân theo xe mây, lên
có việc ở nơi Đế sở. Vì cớ có chàng nên thiếp đã phải
bẩm xin về trước đấy; thành ra cũng sai hẹn với chàng
một chút.
Yếu tố “ biệt” trong từ “ biệt ly” không phải là yếu tố
0,75
đồng âm với “ biệt” trong “cáo biệt”. Vì :
+“ Biệt” trong từ “ biệt ly” có nghĩa là xa cách nhau,
mỗi người ở một nơi.

4

5

II

+ “ Biệt” trong từ “ cáo biệt” có nghĩa là "nói về sự chia
tay”.
Hai yếu tố này có cách phát âm giống nhau, gần nghĩa
nhau nên không phải là những yếu tố Hán Việt đồng âm
- Yếu tố kì ảo trong đoạn trích:
+ Nhị Khanh sau khi chết, được Thượng đế cho coi giữ
sổ sách ở tòa đền Trưng Vương.
+ Nhị Khanh báo mộng để hẹn gặp Trọng Quỳ
+ Cuộc gặp giữa Nhị Khanh và Trọng Quỳ
+ Câu chuyện của chư tiên mà Nhị Khanh nghe được, dự
báo Hồ triều sẽ hết vào năm Bính Tuất, binh cách nổi
lớn, có một vị chân nhân họ Lê, từ miền tây nam xuất
hiện, đó chính là Lê Thái Tổ.
- Tác dụng của yếu tố kì ảo:
+ Làm câu chuyện thêm lôi cuốn, hấp dẫn người đọc.
+ Thể hiện thái độ, tình cảm của tác giả phê phán triều
Hồ và ủng hộ vua Lê Thái Tổ.
- Số phận của nàng Nhị Khanh: Cuộc đời của nàng là
hiện thân của bi kịch với số phận bất hạnh. Dù có nhân
phẩm cao đẹp thì Nhị Khanh vẫn phải chịu chung kết
cục như nhiều người phụ nữ khác trong “Truyền kì mạn
lục”. Bao năm thủ tiết chờ chồng những mong được đền
đáp tấm chân tình, nhưng chồng nàng vì ham vui cờ bạc
đến khánh kiệt gia sản, phải đem vợ ra đánh bạc với Đỗ
Tam, đem nghĩa vợ chồng ra làm trò cá cược trên canh
bạc. Khi thua bạc, Trọng Quỳ đành gán nợ vợ.
- Người phụ nữ trong xã hội phong kiến có nhan sắc,
đức hạnh nhưng lại chịu một số phận bất hạnh, bi kịch.
Họ bị coi thường, vùi dập, không có tiếng nói riêng,
không tìm được lối thoát nên phải tìm đến cái chết oan
khuất…
- Bày tỏ thái độ: Đồng cảm, xót thương, lên ác xã hội bất
công…
LÀM VĂN
Viết bài văn
a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận xã hội
b. Xác định đúng yêu cầu của đề: tác động của biến đổi
khí hậu đối với cuộc sống của con người
c. Viết bài
HS có thể triển khai bài viết theo nhiều cách, nhưng cần
đảm bảo các yêu cầu sau:

0,75

1,0

1,0
1,0
2,0

- Mở bài: Giới thiệu vấn đề (tác động của biến đổi khí
hậu đối với cuộc sống của con người)
- Thân bài:
+ Luận điểm 1: Giải thích hiện tượng biến đổi khí hậu
và nguyên nhân (Biến đổi khí hậu là sự thay đổi của hệ
thống khí hậu (sinh quyển, khí quyển, thuỷ quyển, thạch
quyển) trong hiện tại và tương lai do tác động chủ yếu
của con người; nguyên nhân do tác động của con người
vào môi trường tự nhiên và sự thay đổi trong nội tại của
tự nhiên).
+ Luận điểm 2: Thực trạng một số tác động của biến
đổi khí hậu (Trái Đất nóng lên, mực nước biển dâng, các
hệ sinh thái bị phá huỷ, thiên tai, dịch bệnh, nghèo đói,
di cư,... tất cả đều nguy hiểm đến sự sống còn của hàng
triệu người trên Trái Đất).
+ Nêu ý kiến trái chiều: phủ nhận biến đổi khí hậu hoặc
giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của biến đổi khí hậu và
cho rằng các nỗ lực của con người để giảm thiểu biến
đổi khí hậu có thể là không cần thiết hoặc thậm chí vô
ích.
+ Luận điểm 3: Giải pháp (hành động của các quốc gia
và mỗi người).
- Kết bài: Khẳng định tầm quan trọng của việc nhận
thức đúng và có giải pháp hiệu quả để ứng phó với tác
động của biến đổi khí hậu.
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
d. Chính tả, ngữ pháp
1,0
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.
e. Sáng tạo: Bố cục mạch lạc, lời văn sinh động, sáng 1,0
tạo.
TỔNG ĐIỂM
10,0