ChÞu tr¸ch nhiÖm xuÊt b¶n
gi¸m ®èc - tæng biªn tËp

PGS.TS. PHẠM MINH TUẤN
ChÞu tr¸ch nhiÖm néi dung
phã gi¸m ®èc - phã tæng biªn tËp
TS. ®ç quang dòng
Biªn tËp néi dung: ths. ph¹m thÞ kim huÕ

ThS. NGUYỄN THỊ HẢI BÌNH
ths. nguyÔn minh huÖ
ths. hoµng ngäc ®iÖp

ThS. NGUYỄN VIỆT HÀ
Trình bày bìa:

®­êng hång mai

Chế bản vi tính:

Ph¹m nguyÖt nga

Đọc sách mẫu:

hoµng ngäc ®iÖp

VIỆT HÀ

Số đăng ký kế hoạch xuất bản: 427-2021/CXBIPH/11-365/CTQG.
Số quyết định xuất bản: 14-QĐ/NXBCTQG, ngày 18/02/2021.
Nộp lưu chiểu: tháng 4 năm 2021.
Mã ISBN: 978-604-57-6499-2.

Biªn môc trªn xuÊt b¶n phÈm
cña Th­ viÖn Quèc gia ViÖt Nam
Nh÷ng mÈu chuyÖn vÒ tÊm g­¬ng ®¹o ®øc Hå ChÝ
Minh. - XuÊt b¶n lÇn thø 5. - H. : ChÝnh trÞ Quèc gia. 15cm
§TTS ghi: Ban Tuyªn gi¸o Trung ­¬ng. Trung t©m
Th«ng tin c«ng t¸c tuyªn gi¸o
T.1. - 2020. - 424tr.
ISBN 9786045756348
1. §¹o ®øc Hå ChÝ Minh 2. TruyÖn kÓ
170 - dc23
CTM0373p-CIP

ChØ ®¹o biªn so¹n
PGS.TS. §µo Duy Qu¸t

Biªn so¹n
Ng« B¸ To¹i
NguyÔn §øc B×nh
TrÞnh Duy Kim
L­¬ng ThÞ BÝch H­êng
NguyÔn Minh Khai
NguyÔn Qu¸n Phó
NguyÔn ThÞ Oanh

4

lêi Nhµ xuÊt b¶n
Ngµy 07/11/2006, Bé ChÝnh trÞ ®· ban hµnh
ChØ thÞ sè 06-CT/TW vÒ tæ chøc Cuéc vËn ®éng
"Häc tËp vµ lµm theo tÊm g­¬ng ®¹o ®øc Hå
ChÝ Minh" trong toµn §¶ng, toµn d©n. TiÕp ®ã,
Bé ChÝnh trÞ ®· ban hµnh ChØ thÞ sè 03-CT/TW
ngµy 14/5/2011 vÒ tiÕp tôc ®Èy m¹nh viÖc häc
tËp vµ lµm theo tÊm g­¬ng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh;
vµ gÇn ®©y nhÊt lµ ChØ thÞ sè 05-CT/TW ngµy
15/5/2016 vÒ ®Èy m¹nh häc tËp vµ lµm theo t­
t­ëng, ®¹o ®øc, phong c¸ch Hå ChÝ Minh.
Nh÷ng chØ thÞ nµy ®­îc ban hµnh nh»m kh¬i
dËy vµ ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ ®¹o ®øc truyÒn thèng
tèt ®Ñp, ®Êu tranh kh¾c phôc sù suy tho¸i vÒ
®¹o ®øc, lèi sèng; chÆn ®øng, ®Èy lïi quan liªu,
tham nhòng, l·ng phÝ vµ c¸c tÖ n¹n x· héi;

5

h×nh thµnh, ph¸t triÓn c¸c gi¸ trÞ ®¹o ®øc cña
chñ nghÜa x· héi, x©y dùng con ng­êi ViÖt Nam
x· héi chñ nghÜa cã nh©n c¸ch cao ®Ñp, b¶n lÜnh
chÝnh trÞ v÷ng vµng, lèi sèng v¨n minh, x©y
dùng c¸c quan hÖ x· héi lµnh m¹nh, tiÕn bé.
Thùc hiÖn nh÷ng chØ thÞ nãi trªn, nh»m gãp
phÇn vµo viÖc ®Èy m¹nh häc tËp vµ lµm theo t­
t­ëng, ®¹o ®øc, phong c¸ch Hå ChÝ Minh, Nhµ
xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia Sù thËt phèi hîp
víi Trung t©m Th«ng tin c«ng t¸c tuyªn gi¸o
cña Ban Tuyªn gi¸o Trung ­¬ng xuÊt b¶n cuèn
s¸ch Nh÷ng mÈu chuyÖn vÒ tÊm g­¬ng ®¹o
®øc Hå ChÝ Minh, tËp I.
Cuèn s¸ch Nh÷ng mÈu chuyÖn vÒ tÊm
g­¬ng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh, tËp I (xuÊt b¶n
lÇn thø n¨m) gåm 66 c©u chuyÖn. Qua c¸c
mÈu chuyÖn, cuèn s¸ch gãp phÇn n©ng cao
nhËn thøc cho c¸n bé, ®¶ng viªn, c«ng chøc,
viªn chøc vµ nh©n d©n vÒ gi¸ trÞ to lín cña t­
t­ëng, ®¹o ®øc, phong c¸ch Hå ChÝ Minh, t¹o
ra nh÷ng chuyÓn biÕn trong ý thøc tu d­ìng,

6

rÌn luyÖn vµ hµnh ®éng theo t­ t­ëng, ®¹o
®øc, phong c¸ch Hå ChÝ Minh, gãp phÇn ®Èy
lïi sù suy tho¸i vÒ chÝnh trÞ, ®¹o ®øc, lèi sèng
vµ c¸c tÖ n¹n x· héi; x©y dùng §¶ng trong
s¹ch, v÷ng m¹nh, cñng cè niÒm tin cña nh©n
d©n vµo sù l·nh ®¹o cña §¶ng; gi¸o dôc vµ
h­íng con ng­êi tíi c¸i ch©n, thiÖn, mü.
Tuy nhiªn, v× lµ chuyÖn kÓ l¹i, c¸c c©u
chuyÖn diÔn ra c¸ch ®©y ®· rÊt l©u, nh÷ng ng­êi
trùc tiÕp ®­îc gÆp B¸c ®Òu ®· cao tuæi, cã ng­êi
®· mÊt... cho nªn cã mét sè chi tiÕt ch­a ®­îc
®èi chiÕu, x¸c minh l¹i. Nh­ng nh÷ng néi dung
cña tõng c©u chuyÖn hÕt søc ch©n thËt vµ thùc
sù bæ Ých. Nh÷ng khiÕm khuyÕt nãi trªn sÏ tiÕp
tôc ®­îc kh¾c phôc trong nh÷ng lÇn xuÊt b¶n
sau. Nhµ xuÊt b¶n rÊt mong nhËn ®­îc nh÷ng ý
kiÕn ®ãng gãp cña b¹n ®äc.
Xin giíi thiÖu cuèn s¸ch víi ®«ng ®¶o b¹n ®äc.
Th¸ng 4 n¨m 2020
Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia sù thËt

7

MôC LôC
Trang
1. B¶n yªu s¸ch cña nh©n d©n An Nam
göi Héi nghÞ VÐcx©y
2. "Con ®­êng dÉn t«i ®Õn chñ nghÜa
Lªnin"
3. B¸c Hå víi cô Phan Ch©u Trinh
4. B¸c Hå víi cô Phan Béi Ch©u
5. B¸c Hå víi cô Huúnh Thóc Kh¸ng
6. T«i lµ ng­êi céng s¶n nh­ thÕ nµy nµy!
7. Mét lÇn nhí m·i
8. "Võa ®Ñp võa ®ì chãi m¾t ®ång bµo..."
9. B¸c tÆng kh¨n quµng
10. Ng­êi C«ng gi¸o ghi ¬n B¸c Hå
11. B÷a c¬m gia ®×nh
12. "LÞch sö" ba bé quÇn ¸o cña B¸c
13. B¸c Hå thÝch ¨n mãn g× nhÊt

13
25
31
41
45
59
66
69
73
75
79
83
85

9

14. Tµi øng khÈu cña B¸c
15. C¸ch øng ®¸p mÉn tiÖp cña Chñ tÞch
Hå ChÝ Minh
16. Cñng Hå biÕt thuèc giái l¾m
17. Mét ngµy thu kh«ng thÓ quªn
18. B¸c Hå víi Trung thu ®éc lËp ®Çu tiªn
19. B¸c nhí c¸c ch¸u thiÕu niªn dòng sÜ
miÒn Nam
20. Ba lÇn ®­îc gÆp B¸c Hå
21. B¸c cïng c¸c ch¸u thiÕu niªn dòng
sÜ miÒn Nam tiÕp ®oµn ®¹i biÓu Héi
h÷u nghÞ Cuba - ViÖt Nam th¨m
n­íc ta
22. Nh÷ng kh¸ch "®Æc biÖt" cña B¸c Hå
23. §èi thñ ®¸ng yªu
24. Quµ cña B¸c Hå tÆng c¸c ch¸u
25. Mét cuéc ®èi tho¹i sinh ®éng
26. Ch¸u cña B¸c Hå
27. Th­êng ngµy B¸c yªu trÎ con mét
c¸ch l¹
28. Dµnh cho c¸c ch¸u
29. §Ó c¸c ch¸u lµm chñ
30. Trong §¹i héi anh hïng chiÕn sÜ thi
®ua chèng Mü, cøu n­íc

10

90
108
114
117
120
127
130

134
137
144
146
149
151
153
157
159
162

31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.
41.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.

B¸c Hå chø cßn ai!
Mét cuéc gÆp gì bÊt ngê
B¸c Hå th¨m v­ên hoa ngh×n viÖc tèt
C¸c em s¹ch vµ ngoan thËt!
§èi víi c¸c ch¸u bÐ
Qu©y quÇn bªn B¸c
B¸c Hå ®Õn víi c¸c ch¸u må c«i ë tr¹i
Kim §ång
B¸c Hå víi viÖc häc tËp vµ sö dông
tiÕng n­íc ngoµi
B¸c Hå ë P¸c Bã
Tõ P¸c Bã ®Õn T©n Trµo
Nh÷ng ngµy ë T©n Trµo
B¸c Hå ®ãng vai thÇy mo
D­íi gèc ®a T©n Trµo
Th¸ng T¸m n¨m 1945 ë Hµ Néi
Chñ tÞch n­íc còng kh«ng cã ®Æc quyÒn
"ThÕ th× chóng ta ®· gÆp nhau råi"
T¨ng tiªu chuÈn cho chiÕn sÜ
B¸c Hå víi bé ®éi ë §Òn Hïng
B¸c kÕt luËn
B¸c kh«ng th¨m nh÷ng ng­êi nh­
mÑ con thÝm th× cßn th¨m ai?
C¸c chó cã b¸o kh«ng?

165
168
171
174
176
179
182
189
255
269
297
330
333
338
346
349
352
356
359
361
366

11

52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
61.
62.
63.

C¸c chó nãi cã lý nh­ng ch­a hîp lý
Chó nãi ®óng, nh­ng ch­a ®ñ
Chó tr¶ lêi cho râ h¬n!
"§¹n bäc ®­êng"
§¸nh nã xong råi ta ph¶i lµm g×?
§­îc B¸c ®æi tªn
Giê chó tuyªn truyÒn g×?
NhËn tªn míi
N­íng s¾n
Sù ph©n c«ng
TÆng Thñ t­íng bã hoa nµy th× tèt l¾m!
Bµi th¬ næi tiÕng cña B¸c Hå c¨n dÆn
thanh niªn ®­îc ra ®êi nh­ thÕ nµo?
64. ThÕ phô n÷ miÒn B¾c cã d¸m thi ®ua
víi phô n÷ miÒn Nam kh«ng?
65. C¸c ch¸u h¸t ®­îc bµi KÕt ®oµn chø?
66. Thanh niªn ph¶i g­¬ng mÉu trong
®oµn kÕt vµ kû luËt

12

370
373
375
380
382
388
392
395
397
402
404
408
415
417
420

1. B¶N Y£U S¸CH CñA NH¢N D¢N
AN NAM GöI HéI NGHÞ VÐCX¢Y
Th¸ng 6 n¨m 1919, nghe tin c¸c ®oµn
®¹i biÓu m­êi mÊy n­íc §ång minh chiÕn
th¾ng häp ë VÐcx©y c¸ch thñ ®« Pari 14 km,
NguyÔn TÊt Thµnh bµn víi nhµ yªu n­íc
Phan Ch©u Trinh vµ luËt s­, tiÕn sÜ Phan
V¨n Tr­êng viÕt b¶n "Yªu s¸ch cña nh©n
d©n An Nam" göi Héi nghÞ VÐcx©y. Nhµ
yªu n­íc hä Phan trÞnh träng nãi:
- B¶y ®iÒu yªu s¸ch mµ anh Thµnh nªu
ra, theo t«i thËt lµ x¸c ®¸ng vµ ®óng nh­
bän m×nh th­êng trao ®æi víi nhau. Chó
Tr­êng xem cã nªn thªm ®iÒu g× kh«ng?
- T«i thÊy thÕ lµ tèt... Thö xem cßn
vÊn ®Ò g× vÒ quyÒn cña nh©n d©n ta cÇn
13

®ßi... - V¨n Tr­êng nãi vµ gâ nhÑ vµo
tr¸n m×nh theo thãi quen cña «ng khi
cÇn suy tÝnh mét ®iÒu g×.
- Th­a hai b¸c - TÊt Thµnh lªn tiÕng H«m tr­íc ch¸u ph¸c th¶o ra 7 ®iÒu yªu
s¸ch ®­a hai b¸c xem, nh­ng ®ªm h«m qua
ch¸u míi n¶y thªm mét ý. Ch¸u thÊy r»ng
ë §«ng D­¬ng, bän quan l¹i chØ dùa vµo c¸c
s¾c lÖnh cña tªn toµn quyÒn ®Ó cai trÞ d©n
ta mµ kh«ng hÒ cã luËt. Ch¸u muèn ®­a
thªm mét ®iÒu yªu s¸ch n÷a: "Thay thÕ chÕ
®é s¾c lÖnh b»ng chÕ ®é luËt ph¸p".
- §óng! §óng! LuËt s­ hä Phan s«i næi
h­ëng øng. Muèn cho d©n ta cã tù do th×
ph¶i ®ßi hä cai trÞ theo luËt ph¸p!
- T«i còng t¸n ®ång! Phan Ch©u Trinh
nãi nh­ kÕt luËn buæi gÆp mÆt. B©y giê ta
lµm thÕ nµo ®Ó chuyÓn b¶n Yªu s¸ch tíi
Héi nghÞ VÐcx©y ®©y?
TÊt Thµnh:
- Th­a b¸c, ch¸u nghÜ r»ng ph¶i nhê
14

b¸c Phan V¨n Tr­êng viÕt ngay ra b»ng
tiÕng Ph¸p th× míi kÞp.
Hai ngµy sau, NguyÔn TÊt Thµnh ®·
ngåi bªn luËt s­ Phan V¨n Tr­êng, tr­íc
b¶n "Yªu s¸ch cña nh©n d©n An Nam"
võa th¶o xong b»ng tiÕng Ph¸p.
- Chóng ta sÏ ®øng tªn d­íi b¶n yªu
s¸ch nµy nh­ thÕ nµo ®©y? B¸c ®øng tªn
nhÐ. NguyÔn TÊt Thµnh nªu ý kiÕn.
- Kh«ng! Phan V¨n Tr­êng ®¸p - b¶n
Yªu s¸ch nµy tuy lµ t«i chÊp bót viÕt ra
b»ng tiÕng Ph¸p, nh­ng t«i ph¶i viÕt chØ
v× anh ch­a th«ng th¹o Ph¸p v¨n mµ
th«i, chø s¸ng kiÕn lín lao nµy lµ cña
anh, vµ hÇu hÕt ý kiÕn nªu ra trong b¶n
Yªu s¸ch còng lµ cña anh.
- Th­a b¸c, s¸ng kiÕn cña ch¸u còng chØ
lµ ph¶n ¸nh nguyÖn väng chung cña nh÷ng
ng­êi yªu n­íc chø cã ph¶i cña riªng ch¸u
®©u. B¸c lµ mét nh©n vËt cã danh tiÕng, bµ
con ViÖt kiÒu trªn ®Êt Ph¸p ®Òu biÕt b¸c lµ
15

mét luËt s­ yªu n­íc d¸m bªnh vùc c«ng lý,
che chë cho bµ con. B¸c ®øng tªn cho b¶n
yªu s¸ch nµy th× gi¸ trÞ cña nã cµng cao,
¶nh h­ëng cña nã cµng réng.
- Kh«ng! Kh«ng thÓ ®­îc! T«i tuy cã
chót danh väng h¬n anh ngµy nay, nh­ng
c¸i t©m, c¸i chÝ cña anh cßn lín h¬n t«i
nhiÒu. V¶ l¹i vÒ nguyªn t¾c, ng­êi trÝ
thøc kh«ng ®­îc phÐp lÊy c«ng ng­êi
kh¸c lµm c«ng cña m×nh: "C¸i g× cña
Xªda th× ph¶i tr¶ l¹i cho Xªda". §ã míi lµ
lÏ ph¶i. Ch¼ng nh÷ng t«i kh«ng thÓ ®øng
tªn, mµ b¸c Hy M· Phan Ch©u Trinh
còng kh«ng nªn ®øng tªn.
Cuéc trao ®æi gi÷a hai nhµ yªu n­íc
®i tíi kÕt luËn: dïng mét c¸i tªn g× tiªu
biÓu cho nguyÖn väng chung cña nh©n
d©n, nh­ng ph¶i lµ tªn mét c¸ nh©n th×
tÝnh chÊt ph¸p nh©n cña v¨n b¶n míi cã
gi¸ trÞ. Cuèi cïng anh NguyÔn quyÕt
®Þnh tù m×nh ®øng mòi chÞu sµo víi c¸i
16

tªn chung cho tÊm lßng cña mäi ng­êi.
Anh ký:
Thay mÆt nhãm
nh÷ng ng­êi yªu n­íc An Nam
NguyÔn ¸i Quèc

Ngay buæi chiÒu h«m Êy, sau khi b¶n
Yªu s¸ch ®­îc göi ®i, anh NguyÔn rêi khái
nhµ sè 6 ®­êng Vila ®ª G«b¬lanh, n¬i anh
vÉn ë víi luËt s­ Phan V¨n Tr­êng. Anh
sèng bÝ mËt, ®Ò phßng sù truy lïng r¸o riÕt
cña bän mËt th¸m Bé Thuéc ®Þa Ph¸p.
*
* *
Vµo buæi s¸ng sím cã ng­êi ®Õn bÊm
chu«ng c¨n nhµ sè 6, phè §«binhi. §©y lµ
nhµ cña Giuyn C¨mb«ng, ®¹i sø cò cña
Ph¸p ë §øc, hiÖn lµ thµnh viªn cña ®oµn
®¹i biÓu Ph¸p ®i dù Héi nghÞ VÐcx©y.
Gi¬n¬viev¬ Tabui, c« ch¸u g¸i trÎ cña
C¨mb«ng ra më cöa. Sau nµy c« lµ mét
17

nhµ b¸o næi tiÕng, nh­ng lóc bÊy giê c« lµ
th­ ký cña cËu c«. Ng­êi bÊm chu«ng lµ
mét thanh niªn ch©u ¸, m¶nh kh¶nh, cã
khu«n mÆt cëi më, dÔ mÕn, ®«i m¾t to,
s¸ng long lanh. Anh lÞch sù chµo c« vµ
nãi b»ng thø tiÕng Ph¸p kh«ng sâi:
- T«i muèn trao cho ngµi ®¹i sø C¨mb«ng
mét v¨n kiÖn.
Gi¬n¬viev¬ mêi kh¸ch ®Õn sím vµo
nhµ råi ra hiÖu cho kh¸ch ngåi xuèng
c¹nh chiÕc bµn dµi ch¹m træ theo kiÓu ®Õ
chÕ. ChiÕc bµn nµy hiÖn nay vÉn kª trong
phßng kh¸ch gia ®×nh Tabui. C« g¸i hái
ng­êi thanh niªn lµ ai?
- Th­a c«, t«i lµ NguyÔn ¸i Quèc, t«i
muèn gÆp ngµi C¨mb«ng.
Chµng thanh niªn lÊy ra mét cuèn
giÊy buéc b»ng d©y m¶nh. Anh më ra vµ
trao cho c« g¸i.
- T«i ®Õn ®©y ®Ó trao cho ngµi ®¹i sø
"b¶n trÇn t×nh" cña nh©n d©n §«ng D­¬ng.
18

Cã thÓ thÊy ngay lµ nh÷ng tê giÊy
trong cuén giÊy viÕt b»ng mét thø ch÷
rÊt ®Ñp. Tê ®Çu tiªn lµ bøc th­ göi cho
chñ nhµ:
"Th­a ngµi ®¹i sø C¨mb«ng, ®¹i diÖn
toµn quyÒn cña n­íc Ph¸p t¹i Héi nghÞ
VÐcx©y. T«i lµ ng­êi ®¹i diÖn cho nh©n d©n
§«ng D­¬ng. Chóng t«i lµ mét d©n téc
chËm ph¸t triÓn, chóng t«i ®· ®­îc biÕt thÕ
nµo lµ nÒn v¨n minh cña n­íc Ngµi...".
Tµi liÖu mµ ng­êi thanh niªn ch©u ¸
mang ®Õn cã tªn lµ "B¶n Yªu s¸ch cña
nh©n d©n An Nam". B¶n Yªu s¸ch viÕt:
"Trong khi chê cho nguyªn t¾c d©n téc
sÏ tõ lÜnh vùc lý t­ëng chuyÓn vµo lÜnh
vùc hiÖn thùc do chç quyÒn tù quyÕt
thiªng liªng cña c¸c d©n téc ®­îc thõa
nhËn thËt sù, nh©n d©n n­íc An Nam
tr­íc kia, nay lµ xø §«ng - Ph¸p, xin
tr×nh víi c¸c quý ChÝnh phñ trong §ång
minh nãi chung vµ víi ChÝnh phñ Ph¸p
19

®¸ng kÝnh nãi riªng, nh÷ng yªu s¸ch
khiªm tèn sau ®©y:
1. Tæng ©n x¸ cho tÊt c¶ nh÷ng ng­êi
b¶n xø bÞ ¸n tï chÝnh trÞ;
2. C¶i c¸ch nÒn ph¸p lý ë §«ng D­¬ng
b»ng c¸ch cho ng­êi b¶n xø còng ®­îc
quyÒn h­ëng nh÷ng ®¶m b¶o vÒ mÆt
ph¸p luËt nh­ ng­êi ¢u ch©u; xo¸ bá
hoµn toµn c¸c toµ ¸n ®Æc biÖt dïng lµm
c«ng cô ®Ó khñng bè vµ ¸p bøc bé phËn
trung thùc nhÊt trong nh©n d©n An Nam;
3. Tù do b¸o chÝ vµ tù do ng«n luËn;
4. Tù do lËp héi vµ héi häp;
5. Tù do c­ tró ë n­íc ngoµi vµ tù do
xuÊt d­¬ng;
6. Tù do häc tËp, thµnh lËp c¸c tr­êng
kü thuËt vµ chuyªn nghiÖp ë tÊt c¶ c¸c
tØnh cho ng­êi b¶n xø;
7. Thay thÕ chÕ ®é ra c¸c s¾c lÖnh
b»ng chÕ ®é ra c¸c ®¹o luËt;
20

8. §oµn ®¹i biÓu th­êng trùc cña ng­êi
b¶n xø, do ng­êi b¶n xø bÇu ra, t¹i NghÞ
viÖn Ph¸p ®Ó gióp cho NghÞ viÖn biÕt ®­îc
nh÷ng nguyÖn väng cña ng­êi b¶n xø".
Vµi ngµy sau, c¸c ®oµn ®¹i biÓu kh¸c
tham gia Héi nghÞ vµ nhiÒu nghÞ sÜ Ph¸p
còng nhËn ®­îc b¶n yªu s¸ch t­¬ng tù
nh­ vËy. KÌm theo b¶n yªu s¸ch cã bøc
th­ ng¾n:
"Th­a Ngµi! Nh©n dÞp chiÕn th¾ng cña
§ång minh, chóng t«i xin m¹n phÐp göi
®Õn Ngµi kÌm theo ®©y b¶n ghi nh÷ng yªu
s¸ch cña nh©n d©n An Nam. Tin t­ëng ë
sù ®é l­îng cao c¶ cña Ngµi, chóng t«i
mong Ngµi ñng hé b¶n yªu s¸ch nµy tr­íc
nh÷ng ng­êi cã thÈm quyÒn.
Thay mÆt nhãm nh÷ng ng­êi An Nam
yªu n­íc: NguyÔn ¸i Quèc".
Ng­êi ta nhiÒu lÇn b¾t gÆp ng­êi thanh
niªn ViÖt Nam kiªn tr× nµy víi tËp giÊy tê
cÆp d­íi n¸ch t¹i c¸c hµnh lang ån µo, mï
21

mÞt khãi thuèc cña c¸c ban biªn tËp b¸o ë
Pari, trong c¸c gian phßng chËt chéi do c¸c
c«ng ®oµn vµ ®¶ng X· héi thuª ®Ó tæ chøc
c¸c cuéc häp vµ mÝttinh.
Lui ¸cnu, Tr­ëng ban §«ng D­¬ng
cña Së MËt th¸m Ph¸p, sau nµy lµ
Ch¸nh mËt th¸m Ph¸p ë §«ng D­¬ng,
nhón vai khi nghe b¸o c¸o vÒ hµnh ®éng
cña mét ng­êi nµo ®ã tªn lµ NguyÔn ¸i
Quèc vµ vÒ néi dung mét "tµi liÖu chèng
Ph¸p" ®ang ®­îc ng­êi ®ã ph©n ph¸t
kh¾p n¬i. Do nghÒ nghiÖp ®ßi hái, ¸cnu
hÇu nh­ biÕt rÊt râ mäi ng­êi An Nam
kh¶ nghi sèng ë Pari, ®­îc b¸o c¸o tØ mØ
vÒ b­íc ®i cña "nh÷ng kÎ chñ m­u g©y
bÊt an" tõ §«ng D­¬ng sang. Mét trong
nh÷ng ng­êi ®ã lµ Phan Ch©u Trinh, më
mét hiÖu ¶nh vµ thùc tÕ ®· ngõng ho¹t
®éng chÝnh trÞ. V¶ l¹i, hµnh ®éng "khiªu
khÝch" nh­ vËy vèn kh«ng ph¶i lµ Phan
Ch©u Trinh, v× «ng lóc nµo còng cã th¸i
22

®é kÝnh nÓ n­íc Ph¸p. Mét ng­êi kh¸c
lµ luËt s­ Phan V¨n Tr­êng, còng sèng ë
Pari, ®­îc coi lµ nhµ m¸cxÝt, nh­ng chØ
lµ ng­êi dÞch s¸ch b¸o chÝnh trÞ ra tiÕng
ViÖt vµ kh«ng bao giê tham gia lµm
nh÷ng viÖc nh­ vËy. ChØ cßn mét ng­êi
duy nhÊt trong sè nh÷ng nh©n vËt quen
biÕt cò cña Së MËt th¸m d¸m c¶ gan
lµm viÖc nµy lµ Phan Béi Ch©u. Nh­ng
¸cnu biÕt ch¾c ch¾n Phan Béi Ch©u
®ang ë mét n¬i nµo ®ã t¹i miÒn Nam
Trung Quèc, h¬n n÷a, míi ®©y «ng ta cã
cho ®¨ng mét bµi b¸o, lêi lÏ rÊt «n hoµ cã
lîi cho chñ tr­¬ng hîp t¸c Ph¸p - ViÖt.
Vµo lóc ®ã, c¶ ¸cnu - kÎ cã con m¾t có
vä, nhßm ngã kh¾p n¬i, thËm chÝ c¶
nh÷ng ng­êi b¹n gÇn gòi cña ng­êi yªu
n­íc trÎ tuæi ®· c¶ gan cÊt lªn tiÕng nãi
b¶o vÖ nh©n d©n bÞ ¸p bøc cña m×nh ngay
gi÷a tr¸i tim cña bän ®Õ quèc Ph¸p còng
kh«ng biÕt ®­îc vµ còng kh«ng thÓ ngê
23

r»ng, NguyÔn ¸i Quèc - t¸c gi¶ b¶n Yªu
s¸ch, anh V¨n Ba - ng­êi phô bÕp trªn
tµu biÓn, cËu bÐ ham hiÓu biÕt NguyÔn
TÊt Thµnh - ng­êi con trai quan Phã
b¶ng duy nhÊt ë lµng Sen, còng chØ lµ
mét ng­êi mµ th«i.
TrÝch trong KÓ chuyÖn B¸c Hå,
Nxb. Gi¸o dôc, Hµ Néi, 2006,
t.2, tr.19.

24

2. "CON §¦êNG DÉN T¤I §ÕN
CHñ NGHÜA L£NIN"1
Ngay sau ChiÕn tranh thÕ giíi lÇn thø
nhÊt, t«i lµm thuª ë Pari, khi th× lµm cho
mét cöa hµng phãng ®¹i ¶nh, khi th× vÏ
"®å cæ mü nghÖ Trung Hoa" (do mét
x­ëng cña ng­êi Ph¸p lµm ra!). Håi ®ã,
t«i th­êng r¶i truyÒn ®¬n tè c¸o téi ¸c
bän thùc d©n Ph¸p ë ViÖt Nam.
Lóc bÊy giê, t«i ñng hé C¸ch m¹ng
Th¸ng M­êi chØ lµ theo c¶m tÝnh tù
nhiªn. T«i ch­a hiÓu hÕt tÇm quan träng
_________
1. Bµi viÕt cho t¹p chÝ C¸c vÊn ®Ò ph­¬ng
§«ng (Liªn X«) nh©n dÞp kû niÖm lÇn thø 90
ngµy sinh cña V.I. Lªnin.

25

lÞch sö cña nã. T«i kÝnh yªu Lªnin v×
Lªnin lµ mét ng­êi yªu n­íc vÜ ®¹i ®·
gi¶i phãng ®ång bµo m×nh; tr­íc ®ã, t«i
ch­a hÒ ®äc mét quyÓn s¸ch nµo cña
Lªnin viÕt.
T«i tham gia §¶ng X· héi Ph¸p ch¼ng
qua lµ v× c¸c "«ng bµ" Êy - (håi ®ã t«i gäi
c¸c ®ång chÝ cña t«i nh­ thÕ) - ®· tá ®ång
t×nh víi t«i, víi cuéc ®Êu tranh cña c¸c
d©n téc bÞ ¸p bøc. Cßn nh­ §¶ng lµ g×,
c«ng ®oµn lµ g×, chñ nghÜa x· héi vµ chñ
nghÜa céng s¶n lµ g×, th× t«i ch­a hiÓu.
Håi Êy, trong c¸c chi bé cña §¶ng X·
héi, ng­êi ta bµn c·i s«i næi vÒ vÊn ®Ò cã
nªn ë l¹i trong Quèc tÕ thø hai, hay lµ nªn
tæ chøc mét Quèc tÕ thø hai r­ìi, hoÆc
tham gia Quèc tÕ thø ba cña Lªnin? T«i
dù rÊt ®Òu c¸c cuéc häp mét tuÇn hai hoÆc
ba lÇn. T«i ch¨m chó nghe nh÷ng ng­êi
ph¸t biÓu ý kiÕn. Lóc ®Çu, t«i kh«ng hiÓu
®­îc hÕt. T¹i sao ng­êi ta bµn c·i h¨ng
26

nh­ vËy? Víi Quèc tÕ thø hai, hoÆc thø
hai r­ìi, hay lµ thø ba, th× ng­êi ta còng
®Òu lµm ®­îc c¸ch m¹ng c¶, sao l¹i ph¶i
c·i nhau? Vµ cßn Quèc tÕ thø nhÊt n÷a,
ng­êi ta ®· lµm g× víi nã råi?
§iÒu mµ t«i muèn biÕt h¬n c¶ - vµ
còng chÝnh lµ ®iÒu mµ ng­êi ta kh«ng
th¶o luËn trong cuéc häp lµ: vËy th× c¸i
quèc tÕ nµo bªnh vùc nh©n d©n c¸c n­íc
thuéc ®Þa?
Trong mét cuéc häp, t«i ®· nªu c©u hái
Êy lªn, c©u hái quan träng nhÊt ®èi víi t«i.
Cã mÊy ®ång chÝ ®· tr¶ lêi: §ã lµ Quèc tÕ
thø ba, chø kh«ng ph¶i Quèc tÕ thø hai. Vµ
mét ®ång chÝ ®· ®­a cho t«i ®äc LuËn
c­¬ng cña Lªnin vÒ c¸c vÊn ®Ò d©n téc vµ
thuéc ®Þa ®¨ng trªn b¸o Nh©n ®¹o.
Trong LuËn c­¬ng Êy, cã nh÷ng ch÷
chÝnh trÞ khã hiÓu. Nh­ng cø ®äc ®i ®äc
l¹i nhiÒu lÇn, cuèi cïng t«i còng hiÓu
®­îc phÇn chÝnh. LuËn c­¬ng cña Lªnin
27

lµm cho t«i rÊt c¶m ®éng, phÊn khëi,
s¸ng tá, tin t­ëng biÕt bao! T«i vui mõng
®Õn ph¸t khãc lªn. Ngåi mét m×nh trong
buång mµ t«i nãi to lªn nh­ ®ang nãi
tr­íc quÇn chóng ®«ng ®¶o: "Hìi ®ång
bµo bÞ ®äa ®Çy ®au khæ! §©y lµ c¸i cÇn
thiÕt cho chóng ta, ®©y lµ con ®­êng gi¶i
phãng chóng ta!".
Tõ ®ã t«i hoµn toµn tin theo Lªnin, tin
theo Quèc tÕ thø ba.
Tr­íc kia, trong c¸c cuéc häp chi bé t«i
chØ ngåi nghe ng­êi ta nãi; t«i c¶m thÊy
ng­êi nµo còng cã lý c¶, t«i kh«ng ph©n
biÖt ®­îc ai ®óng ai sai. Nh­ng tõ ®ã t«i
còng x«ng vµo nh÷ng cuéc tranh luËn. T«i
tham gia th¶o luËn s«i næi. MÆc dï ch­a
biÕt ®ñ tiÕng Ph¸p ®Ó nãi hÕt ý nghÜ cña
m×nh, t«i vÉn ®Ëp m¹nh nh÷ng lêi lÏ
chèng l¹i Lªnin, chèng l¹i Quèc tÕ thø ba.
Lý lÏ duy nhÊt cña t«i lµ: NÕu ®ång chÝ
kh«ng lªn ¸n chñ nghÜa thùc d©n, nÕu
28

®ång chÝ kh«ng bªnh vùc c¸c d©n téc thuéc
®Þa th× ®ång chÝ lµm c¸i c¸ch m¹ng g×?
Kh«ng chØ tham gia c¸c cuéc häp cña chi
bé mµ th«i, t«i cßn ®Õn nh÷ng chi bé kh¸c
®Ó bªnh vùc lËp tr­êng "cña t«i". ë ®©y, t«i
cÇn nh¾c thªm r»ng c¸c ®ång chÝ M¸cxen
Casanh, Vay¨ng Cutuyariª, M«ngmótx« vµ
nhiÒu ®ång chÝ kh¸c ®· gióp ®ì t«i hiÓu biÕt
thªm. Cuèi cïng ë §¹i héi thµnh phè Tua,
t«i cïng c¸c ®ång chÝ Êy biÓu quyÕt t¸n
thµnh tham gia Quèc tÕ thø ba.
Lóc ®Çu, chÝnh lµ chñ nghÜa yªu n­íc,
chø ch­a ph¶i chñ nghÜa céng s¶n ®· ®­a
t«i tin theo Lªnin, tin theo Quèc tÕ thø
ba. Tõng b­íc mét, trong cuéc ®Êu tranh,
võa nghiªn cøu lý luËn M¸c - Lªnin, võa
lµm c«ng t¸c thùc tÕ, dÇn dÇn t«i hiÓu
®­îc r»ng chØ cã chñ nghÜa x· héi, chñ
nghÜa céng s¶n míi gi¶i phãng ®­îc c¸c
d©n téc bÞ ¸p bøc vµ nh÷ng ng­êi lao
®éng trªn thÕ giíi khái ¸ch n« lÖ.
29

ë n­íc ta vµ ë Trung Quèc còng vËy,
cã c©u chuyÖn ®êi x­a vÒ c¸i "cÈm nang"
®Çy phÐp l¹ thÇn t×nh. Khi ng­êi ta gÆp
nh÷ng khã kh¨n lín, ng­êi ta më cÈm
nang ra, th× thÊy ngay c¸ch gi¶i quyÕt.
Chñ nghÜa Lªnin ®èi víi chóng ta, nh÷ng
ng­êi c¸ch m¹ng vµ nh©n d©n ViÖt Nam,
kh«ng nh÷ng lµ c¸i "cÈm nang" thÇn kú,
kh«ng nh÷ng lµ c¸i kim chØ nam, mµ cßn
lµ mÆt trêi soi s¸ng con ®­êng chóng ta
®i tíi th¾ng lîi cuèi cïng, ®i tíi chñ nghÜa
x· héi vµ chñ nghÜa céng s¶n.
Hå ChÝ Minh: Toµn tËp,
Nxb. ChÝnh trÞ quèc gia Sù thËt, Hµ Néi, 2011, t.12,
tr.561-563.

30

3. B¸C Hå
VíI Cô PHAN CH¢U TRINH

Ngµy 05/6/1911, NguyÔn TÊt Thµnh víi
c¸i tªn lµ Ba rêi Sµi Gßn vµ ngµy 15/7/1911
®Õn c¶ng L¬ Hav¬r¬ (Le Havre) cßn Phan
Ch©u Trinh rêi Sµi Gßn ngµy 01/4/1911 vµ
®Õn Ph¸p vµo ngµy 27/4 cïng n¨m, ngô t¹i
Pari. Kho¶ng c¸ch gi÷a L¬ Hav¬r¬ vµ Pari n¬i cô Phan ®ang sèng - chØ cã h¬n 100 c©y
sè, ®i l¹i dÔ dµng... Ch¾c ch¾n trong dÞp
nµy Ng­êi ®· tranh thñ ®Õn Pari gÆp cô
Phan, lµm quen víi nh÷ng ng­êi quanh
Cô, vµ ®Æc biÖt ®Ó bµn b¹c víi Cô vÒ h­íng
sèng vµ häc tËp. Vµ cã thÓ kh«ng ph¶i chØ
®Õn mét lÇn...
31

Cã ba bøc th­ víi thñ bót cña TÊt
Thµnh mµ cô Phan cßn gi÷ ®­îc ®em vÒ
n­íc n¨m 1925 vµ gia ®×nh ®· göi ra ViÖt
B¾c tÆng Trung ­¬ng trong kh¸ng chiÕn
chèng thùc d©n Ph¸p, nay l­u t¹i B¶o
tµng Hå ChÝ Minh... Cã lÏ do yªu cÇu b¶o
mËt c¸c th­ ®Òu kh«ng ®­îc ghi ngµy
th¸ng nh­ng cã thÓ ph¸n ®o¸n bøc th­
sau ®©y ®· ®­îc viÕt vµo dÞp trªn.
Nguyªn v¨n nh­ sau:
"Hy M· nghi b¸ ®¹i nh¬n,
C¸ch ®©y kh«ng tiÕp ®­îc t«n tÝn,
kh«ng hay B¸c hµnh chØ thÕ nµo vµ sù
thÓ bªn ta thÕ nµo? Vµ ch¸u muèn biÕt
nh­ ch¸u cã thÓ gÆp B¸c tr­íc lóc B¸c
®i hay kh«ng, v× ch¸u rÊt cÇn mét Ýt lêi
t«n héi, xin B¸c tr¶ lêi liÒn cho ch¸u v×
chõng trong tuÇn lÔ ch¸u sÏ xuèng tµu
"®i ch­a biÕt ®©u". KÝnh chóc B¸c,
32

M. Tr­êng vµ em DËt vµ c¸c ®ång bµo
yªn h¶o".
C.§.* TÊt Thµnh
10. Orchard Place
Southampton England
Theo lêi th­ trªn ®©y th×: TÊt Thµnh
biÕt râ t×nh h×nh cô Phan ®ang bÞ Bé
Thuéc ®Þa Ðp ph¶i ®i khái Pari nªn yªu
cÇu Cô tr¶ lêi ngay ®Ó ®Õn gÆp chØ trong
vßng mét tuÇn lÔ... Do ®ã cã thÓ ®o¸n lµ
mÆc dï ghi ®Þa chØ ë Anh nh­ng lóc ®ã
TÊt Thµnh kh«ng ph¶i ë Anh mµ thùc ra
®ang ë kh«ng xa Pari, cã thÓ ë nhµ chñ
tµu t¹i Anh A®¬retx¬ (Saint - Adresse),
ngo¹i « L¬ Hav¬r¬ chØ c¸ch Pari h¬n mét
tr¨m c©y sè. Lêi th¨m hái rÊt th©n t×nh
vÒ mäi ng­êi ë quanh Phan Ch©u Trinh
lóc ®ã, kÓ c¶ luËt s­ Phan V¨n Tr­êng
nãi lªn hä ®· gÆp gì nhau råi.
_________
* C.§.: Cuång §iÖt: ng­êi ch¸u h¨ng say.

33

Sau th­ trªn cã thÓ ®· cã cuéc gÆp gì
gi÷a cô Phan vµ TÊt Thµnh t¹i Pari tr­íc
chuyÕn ®i xa b»ng tµu biÓn.
Theo ph¸n ®o¸n cña chóng t«i th× thêi ®ã
n¬i dõng ch©n cña B¸c Hå sau c¸c chuyÕn ®i
lµ c¶ng L¬ Hav¬r¬. V× mÊy nguyªn nh©n: ®ã
lµ n¬i dõng l©u nhÊt cña tµu Latóts¬
T¬rªvin, cã nhµ cña chñ tµu vµ nhiÒu b¹n bÌ
quen biÕt trªn tµu cã thÓ lµm n¬i t¸ tóc; n¬i
®ã rÊt gÇn Pari, chç ë cña cô Phan vµ nh÷ng
ng­êi b¹n kh¸c, chØ 1 - 2 giê lµ ®Õn gÆp ®­îc;
n¬i ®ã chØ c¸ch n­íc Anh mét eo biÓn
Manche, rÊt dÔ l¸nh sang ®Êt Anh thuéc
chÝnh quyÒn Hoµng gia vèn lóc nµy kh«ng
mÊy th©n thiÖn víi Ph¸p (Nh­ thÓ hiÖn
trong n¨m 1915, ChÝnh phñ Anh kh«ng ®¸p
øng yªu cÇu cña Ph¸p so¸t xÐt n¬i ë cña TÊt
Thµnh ®Ó t×m c¸c th­ phóc ®¸p cña Phan
Ch©u Trinh, hoÆc c¶ sau nµy khi ChÝnh phñ
Hoµng gia ký lÖnh th¶ NguyÔn ¸i Quèc t¹i
Hång K«ng n¨m 1931...).
34

CÇn kh¸m ph¸ ch©u Mü vµ n­íc Mü
®ang thêi kú ph¸t triÓn m¹nh mÏ, TÊt
Thµnh ®· lªn lµm viÖc ë mét chiÕc tµu ®i
Nam Mü vµ B¾c Mü. Anh ®· dõng l¹i ë
Niu Yoãc, lªn bê ®Ó lµm thªm kiÕm sèng,
viÕt th­ vÒ n­íc nhê t×m tin, ®Þa chØ cña
cha vµ ®· gÆp ®¹i diÖn phong trµo yªu
n­íc TriÒu Tiªn t¹i Mü vµ häc tËp kinh
nghiÖm ®Êu tranh cña hä...
Nh­ng TÊt Thµnh kh«ng ë Mü l©u,
trong quý I n¨m 1913 Ng­êi ®· trë vÒ L¬
Hav¬r¬, cïng bµn b¹c víi cô Phan vµ
chuyÓn sang ë Anh, TÊt Thµnh ®· göi
bøc th­ sau cho cô Phan:
"Hy M· nghi b¸ ®¹i nh¬n,
Ch¸u kÝnh chóc B¸c, em DËt vµ «ng
Tr¹ng, mÊy anh em ta ë Pari ®Òu m¹nh
giái. Nay ch¸u ®· t×m n¬i ®Ó häc tiÕng.
MÊy bèn th¸ng r­ìi nay th× chØ lµm víi
T©y, nãi tiÕng T©y lu«n lu«n. Tuy ë Anh
nh­ng ch¼ng kh¸c g× ë Ph¸p vµ ngµy
35

th¸ng chØ lo lµm cho khái ®ãi chø ch¼ng
häc ®­îc bao nhiªu. Ch¸u ao ­íc r»ng 4, 5
th¸ng n÷a khi gÆp B¸c th× ch¸u sÏ nãi vµ
hiÓu ®­îc tiÕng Anh nhiÒu nhiÒu.
Bªn ta cã g× míi kh«ng? Vµ nÕu B¸c dÞch
xong mÊy håi råi xin B¸c gëi cho ch¸u.
ChuyÕn nµy B¸c sÏ ®i nghØ hÌ ë ®©u?".
Nay kÝnh
Cuång §iÖt TÊt Thµnh.
Drayton Court Hotel
West Ealing London
C©u cuèi th­ hái vÒ vÊn ®Ò ®i nghØ hÌ
theo tËp qu¸n ë ph­¬ng T©y vµ kh«ng nãi
g× ®Õn kh«ng khÝ chiÕn tranh, cho phÐp
ta ®o¸n thêi gian viÕt th­ kho¶ng gi÷a
n¨m 1913.
C©u "Xin gëi mÊy håi sau" cña mét
b¶n dÞch ch¾c lµ cña tËp Giai nh¬n kú
ngé mµ TÊt Thµnh ®· ®äc "mÊy håi tr­íc"
trong mét chuyÕn ®Õn th¨m cô Phan
tr­íc ®ã.
36

ë Anh mµ lµm viÖc víi ng­êi Ph¸p vµ
nãi tiÕng Ph¸p, cã thÓ lµ víi sù gëi g¾m
cña b¹n bÌ Ph¸p, TÊt Thµnh ®· vµo lµm
viÖc trong ªkÝp hÇu hÕt lµ ng­êi Ph¸p cña
vua bÕp Excèpphie.
Víi lêi ­íc hÑn "4, 5 th¸ng n÷a khi gÆp
B¸c th× ch¸u sÏ..." cã thÓ thÊy râ h¬n
trong t×nh h×nh b¸c Phan khã di chuyÓn
v× bÞ kiÓm so¸t, tõ Anh, TÊt Thµnh ®· cã
nhiÒu cuéc ®Õn gÆp B¸c Phan t¹i Pari...
Ngoµi hai bøc th­ trªn, cô Phan cßn gi÷
®­îc mét c¸i "c¸c" cña Cuång §iÖt TÊt
Thµnh göi tõ mét ®Þa ph­¬ng tªn lµ
"Xuph¬rarat" mµ tËp s¸ch Hå ChÝ Minh,
biªn niªn tiÓu sö x¸c ®Þnh lµ ë Anh. Néi
dung lµ mét bµi th¬ t¸m c©u b¶y ch÷ nãi lªn
c¶m xóc cña b¶n th©n víi t¸c phÈm: "Giai
nh©n kú ngé", cô Phan ®· phãng t¸c...
Lêi cuèi thËt th¾m thiÕt "Hy M· nghi
b¸ ®¹i nh¬n thÊu Cuång §iÖt".
37

Cã mét bøc th­ thø t­ cña TÊt Thµnh
do bµ Thu Trang t×m ®­îc b¶n dÞch tiÕng
Ph¸p ë th­ khè ¤®in« cña Bé Ngo¹i giao
Ph¸p ®· dÞch l¹i nh­ sau:
KÝnh gëi Nghi b¸ ®¹i nh¬n
TiÕng sóng ®· rÒn vang vµ th©y ng­êi
®· phñ trªn ®Êt. N¨m c­êng quèc ®· vµo
vßng chiÕn vµ chÝn n­íc ®ang ®¸nh nhau.
Ch¸u chît nhí ®Õn th­ c¸ch ®©y mÊy
th¸ng ®· viÕt vÒ c¬n d«ng b·o nµy. §Þnh
mÖnh sÏ dµnh cho chóng ta nhiÒu bÊt ngê
vµ kh«ng thÓ nãi tr­íc ai sÏ th¾ng...
C¸c n­íc trung lËp ®ang cßn l­ìng lù vµ
c¸c n­íc tham chiÕn ch­a râ ®­îc ý hä.
T×nh h×nh nh­ vËy ai nhóng mòi vµo th×
chØ cã thÓ ®øng vÒ phÝa nµy hoÆc phÝa kia.
H×nh nh­ ng­êi NhËt cã ý nhóng tay vµo.
Ch¸u nghÜ trong vßng 3, 4 th¸ng n÷a sè
phËn ch©u ¸ sÏ thay ®æi, vµ thay ®æi nhiÒu.
MÆc kÖ nh÷ng kÎ ®ang ®¸nh nhau vµ b¹o
®éng, phÇn chóng ta h·y cø b×nh t©m.
38

Xin gëi lêi th¨m Nghi b¸ vµ em DËt.
Xin tr¶ lêi ch¸u vÒ ®Þa chØ sau ®©y:
NguyÔn TÊt Thµnh
Sè nhµ 8
Stephen Tottenham Rd.
London
Th­ trªn ®­îc