HỌC TẬP VÀ LÀM THEO
PHONG CÁCH "DÂN VẬN KHÉO"
HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Bá Quang (Chủ biên)

HỌC TẬP VÀ LÀM THEO
PHONG CÁCH "DÂN VẬN KHÉO"
HỒ CHÍ MINH

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT
HÀ NỘI - 2012

LÔØI NHAØ XUAÁT BAÛN

Hôn 80 naêm qua, döôùi söï laõnh ñaïo cuûa Ñaûng, thöïc
hieän toát tö töôûng daân vaän cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh,
phong traøo quaàn chuùng ñöôïc phaùt ñoäng heát söùc maïnh
meõ, ñaõ ñoäng vieân, coå vuõ toaøn Ñaûng, toaøn quaân, toaøn
daân taïo thaønh söùc maïnh toång hôïp, hoaøn thaønh söï
nghieäp caùch maïng daân toäc daân chuû, caû nöôùc thoáng
nhaát tieán leân chuû nghóa xaõ hoäi. Böôùc vaøo thôøi kyø ñoåi
môùi, thöïc hieän coâng nghieäp hoaù, hieän ñaïi hoaù ñaát
nöôùc, coâng taùc vaän ñoäng quaàn chuùng caøng caàn ñöôïc
taêng cöôøng, cuûng coá, goùp phaàn xöùng ñaùng vaøo thöïc
hieän thaéng lôïi hai nhieäm vuï chieán löôïc - xaây döïng vaø
baûo veä Toå quoác.
Trong söï nghieäp caùch maïng cuûa Ñaûng ta, coâng taùc
daân vaän coù vai troø vaø yù nghóa ñaëc bieät quan troïng, laø
nhaân toá haøng ñaàu baûo ñaûm thöïc hieän thaéng lôïi caùc
nhieäm vuï caùch maïng. Coù theå thaáy roõ raèng, ôû thôøi kyø
naøo coâng taùc vaän ñoäng vaø toå chöùc quaàn chuùng laøm
caùch maïng cuõng coù yù nghóa chieán löôïc. Thöïc teá caùch
maïng trong maáy chuïc naêm qua cho thaáy nôi naøo, luùc
naøo daân vaän keùm thì vieäc gì cuõng keùm, ôû ñaâu daân vaän

5

kheùo thì vieäc gì cuõng thaønh coâng, ñuùng nhö lôøi Baùc
Hoà kính yeâu ñaõ daïy: “Daân chuùng ñoàng loøng, vieäc gì
cuõng laøm ñöôïc. Daân chuùng khoâng uûng hoä, vieäc gì cuõng
khoâng neân”.
Trong giai ñoaïn caùch maïng môùi, ñeå hoaøn thaønh
muïc tieâu xaây döïng moät nöôùc Vieät Nam hoøa bình, ñoäc
laäp, thoáng nhaát, toaøn veïn laõnh thoå, daân giaøu, nöôùc
maïnh, daân chuû, coâng baèng, vaên minh ñoøi hoûi caàn taïo
ra söï chuyeån bieán maïnh meõ hôn nöõa veà nhaän thöùc,
traùch nhieäm cuûa caùc caáp uûy ñaûng, chính quyeàn, Maët
traän Toå quoác vaø caùc ñoaøn theå nhaân daân caùc caáp, caùc
ngaønh vaø moãi caùn boä, ñaûng vieân trong vieäc tuyeân
truyeàn, giaùo duïc, thuyeát phuïc, vaän ñoäng caùn boä, ñaûng
vieân vaø caùc taàng lôùp nhaân daân thöïc hieän toát caùc chuû
tröông, ñöôøng loái cuûa Ñaûng, chính saùch, phaùp luaät cuûa
Nhaø nöôùc, thaét chaët hôn nöõa moái quan heä gaén boù
maät thieát giöõa Ñaûng vôùi nhaân daân. Ñeå laøm toát coâng
taùc vaän ñoäng quaàn chuùng, caàn thaám nhuaàn ñöôøng loái,
quan ñieåm cuûa Ñaûng vaø phong caùch daân vaän kheùo
cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh. Töø trong thöïc teá ñoù, vieäc
nghieân cöùu ñeå hoïc taäp vaø laøm theo tö töôûng “Daân vaän
kheùo” cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh coù yù nghóa lyù luaän vaø
thöïc tieãn saâu saéc goùp phaàn giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà
ñang ñaët ra cho coâng taùc daân vaän hieän nay.
Ñeå laøm roõ hôn vaø cung caáp theâm nhöõng tö lieäu veà tö
töôûng “Daân vaän kheùo” cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh, Nhaø
xuaát baûn Chính trò quoác gia - Söï thaät xuaát baûn cuoán saùch
Hoïc taäp vaø laøm theo phong caùch “Daân vaän kheùo”
Hoà Chí Minh cuûa taùc giaû Nguyeãn Baù Quang hieän ñang

6

coâng taùc taïi Taïp chí Daân vaän cuûa Ban Daân vaän
Trung öông.
Noäi dung cuoán saùch ñöôïc chia laøm 3 phaàn:
Phaàn thöù nhaát: “Daân vaän kheùo” theo tö töôûng Hoà
Chí Minh - Lyù luaän vaø thöïc tieãn.
Phaàn thöù hai: Laøm theo phong caùch “Daân vaän
kheùo” Hoà Chí Minh.
Phaàn thöù ba: Trích daãn nhöõng caâu noùi vaø vieát veà
daân vaän vaø coâng taùc daân vaän cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh.
Maëc duø caùc taùc giaû ñaõ raát coá gaéng nhöng cuoán
saùch khoâng traùnh khoûi coøn thieáu soùt caàn ñöôïc tieáp tuïc
hoaøn thieän, Nhaø xuaát baûn vaø taùc giaû raát mong nhaän
ñöôïc yù kieán ñoùng goùp cuûa baïn ñoïc.
Xin giôùi thieäu cuoán saùch cuøng baïn ñoïc.
Thaùng 9 naêm 2013
NHAØ XUAÁT BAÛN CHÍNH TRÒ QUOÁC GIA - SÖÏ THAÄT

7

8

Phaàn thöù nhaát
“DAÂN VAÄN KHEÙO” THEO TÖ TÖÔÛNG
HOÀ CHÍ MINH - LYÙ LUAÄN VAØ THÖÏC TIEÃN

I. “DAÂN VAÄN KHEÙO” HOÀ CHÍ MINH - NHÖÕNG
VAÁN ÑEÀ CÔ BAÛN
Ñaïi hoäi Ñaûng toaøn quoác laàn thöù VII (thaùng
6-1991) khaúng ñònh: “Ñaûng laáy chuû nghóa Maùc Leânin vaø tö töôûng Hoà Chí Minh laøm neàn taûng tö
töôûng, kim chæ nam cho haønh ñoäng”1.
Baùo caùo chính trò cuûa Ban Chaáp haønh Trung
öông Ñaûng khoùa VIII taïi Ñaïi hoäi IX (thaùng 4-2001)
ñaõ vieát: “Tö töôûng Hoà Chí Minh laø moät heä
thoáng quan ñieåm toaøn dieän vaø saâu saéc veà nhöõng
vaán ñeà cô baûn cuûa caùch maïng Vieät Nam, laø keát
quaû cuûa söï vaän duïng vaø phaùt trieån saùng taïo chuû
nghóa Maùc - Leânin vaøo ñieàu kieän cuï theå cuûa nöôùc
ta, keá thöøa vaø phaùt trieån caùc giaù trò truyeàn thoáng
toát ñeïp cuûa daân toäc, tieáp thu tinh hoa vaên hoùa
nhaân loaïi. Ñoù laø tö töôûng veà giaûi phoùng daân toäc,
1. Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam: Vaên kieän Ñaûng Toaøn taäp,
Nxb. Chính trò quoác gia, Haø Noäi, 2007, t. 51, tr. 29.

9

giaûi phoùng giai caáp, giaûi phoùng con ngöôøi; veà ñoäc
laäp daân toäc gaén lieàn vôùi chuû nghóa xaõ hoäi, keát
hôïp söùc maïnh daân toäc vôùi söùc maïnh thôøi ñaïi; veà
söùc maïnh cuûa nhaân daân, cuûa khoái ñaïi ñoaøn keát
daân toäc; veà quyeàn laøm chuû cuûa nhaân daân, xaây
döïng Nhaø nöôùc thaät söï cuûa daân, do daân, vì daân;
veà quoác phoøng toaøn daân, xaây döïng löïc löôïng vuõ
trang nhaân daân; veà phaùt trieån kinh teá vaø vaên
hoùa, khoâng ngöøng naâng cao ñôøi soáng vaät chaát vaø
tinh thaàn cuûa nhaân daân; veà ñaïo ñöùc caùch maïng,
caàn, kieäm, lieâm, chính, chí coâng voâ tö; veà chaêm lo
boài döôõng theá heä caùch maïng cho ñôøi sau; veà xaây
döïng Ñaûng trong saïch, vöõng maïnh, caùn boä, ñaûng
vieân vöøa laø ngöôøi laõnh ñaïo, vöøa laø ngöôøi ñaày tôù
thaät trung thaønh cuûa nhaân daân... Tö töôûng Hoà
Chí Minh soi ñöôøng cho cuoäc ñaáu tranh cuûa nhaân
daân ta giaønh thaéng lôïi, laø taøi saûn tinh thaàn to
lôùn cuûa Ñaûng vaø daân toäc ta”1.
Tö töôûng Hoà Chí Minh laø moät heä thoáng quan
ñieåm toaøn dieän vaø saâu saéc veà nhöõng vaán ñeà cô
baûn cuûa caùch maïng Vieät Nam, trong ñoù coù tö
töôûng veà daân vaän - moät boä phaän heát söùc quan
troïng trong toaøn boä di saûn voâ giaù maø Ngöôøi ñeå
laïi cho Ñaûng vaø nhaân daân ta. Tö töôûng daân vaän
cuûa Hoà Chí Minh khoâng nhöõng chöùa ñöïng tinh
1. Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam: Vaên kieän Ñaïi hoäi ñaïi bieåu
toaøn quoác laàn thöù IX, Nxb. Chính trò quoác gia, Haø Noäi, 2001,
tr. 83-84.

10

thaàn troïng daân, thöông daân, heát loøng chaêm lo lôïi
ích cuûa nhaân daân, nhaän roõ söùc maïnh cuûa nhaân
daân, maø coøn chæ ra noäi dung vaø phöông thöùc vaän
ñoäng, taäp hôïp nhaân daân. Tö töôûng daân vaän cuûa
Chuû tòch Hoà Chí Minh coù yù nghóa saâu saéc veà lyù
luaän vaø thöïc tieãn ñoái vôùi thaéng lôïi cuûa caùch maïng
Vieät Nam vaø phong traøo giaûi phoùng daân toäc ôû caùc
nöôùc thuoäc ñòa theá kyû XX.
“Daân vaän kheùo” laø noäi dung quan troïng trong
tö töôûng daân vaän cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh, naèm
trong toång theå tö töôûng Hoà Chí Minh veà caùch
maïng Vieät Nam, ñöôïc baét nguoàn töø nhöõng truyeàn
thoáng toát ñeïp cuûa daân toäc Vieät Nam vaø trí tueä
thôøi ñaïi.
1. “Daân vaän kheùo” laø gì?
Chuùng ta bieát raèng hai nhaân toá coù tính chaát
quyeát ñònh ñeán thaéng lôïi cuûa caùch maïng laø: Thöù
nhaát, ñöôøng loái laõnh ñaïo ñuùng ñaén cuûa moät ñaûng
caùch maïng chaân chính. Khoâng coù Ñaûng thì quaàn
chuùng khoâng coù ai daãn ñöôøng. Thöù hai, quaàn
chuùng nhaân daân. Ñaûng maø khoâng coù quaàn chuùng
nhaân daân thì khoâng ñuû löïc löôïng. Song vaán ñeà
quan troïng laø ôû choã “Ñaûng coù vöõng caùch maïng
môùi thaønh coâng, cuõng nhö ngöôøi caàm laùi coù vöõng
thì thuyeàn môùi chaïy”; nhaân daân maø khoâng coù
ñöôïc söï giaùc ngoä, giaùo duïc, toå chöùc chaët cheõ thì
haønh ñoäng cuõng chæ laø töï phaùt.
11

Ñaûng vöõng caàn nhieàu yeáu toá, noùi toång quaùt
thì ñoù phaûi laø moät ñaûng ñaïo ñöùc, vaên minh, baûn
lónh, coù caùch laõnh ñaïo khoa hoïc. Noùi chi tieát thì
Ñaûng vöõng laø moät ñaûng phaûi coù chuû nghóa “laøm
coát”; tuaân thuû caùc nguyeân taéc toå chöùc sinh hoaït
Ñaûng; coù ñoäi nguõ caùn boä, ñaûng vieân trong saïch,
vöõng maïnh; Ñaûng phaûi gaén boù maät thieát vôùi daân.
Nhö vaäy, trong quan nieäm veà “Ñaûng vöõng” coù yeáu
toá huy ñoäng, toå chöùc ñöôïc löïc löôïng nhaân daân.
Khoâng quy tuï ñöôïc nhaân daân thì khoâng coù thaéng
lôïi cuûa caùch maïng. Ñoù chính laø daân vaän. Trong baøi
baùo Daân vaän, Chuû tòch Hoà Chí Minh ñònh nghóa:
“Daân vaän laø vaän ñoäng taát caû löïc löôïng cuûa moãi moät
ngöôøi daân khoâng ñeå soùt moät ngöôøi daân naøo, goùp
thaønh löïc löôïng toaøn daân, ñeå thöïc haønh nhöõng
coâng vieäc neân laøm, nhöõng coâng vieäc Chính phuû
vaø Ñoaøn theå ñaõ giao cho”1. Toång hôïp nhieàu baøi
noùi, baøi vieát cuûa Ngöôøi, chuùng ta coù theå hieåu moät
caùch roäng hôn. Daân vaän laø phaûi vaän theá naøo cho
toaøn theå nhaân daân ñoäng, nghóa laø laøm cho toaøn
theå quaàn chuùng nhaân daân hieåu roõ quyeàn lôïi cuûa
daân toäc, cuûa töøng giôùi, töøng ngöôøi vaø traùch nhieäm
cuûa ngöôøi daân trong moät nöôùc daân chuû; laøm cho
caùc giôùi tham gia vaøo toå chöùc cuûa mình (nhö Hoäi
Noâng daân cöùu quoác, Hoäi Coâng nhaân cöùu quoác...) ñeå
phaán ñaáu cho muïc ñích cuûa mình vaø tích cöïc tham
1. Hoà Chí Minh: Toaøn taäp, Nxb. Chính trò quoác gia Söï thaät, Haø Noäi, 2011, t. 6, tr. 232.

12

gia vaøo coâng vieäc cuûa ñaát nöôùc. Daân vaän laø toå chöùc
nhaân daân thaät chaët cheõ, ñoaøn keát nhaân daân thaät
khaêng khít, huaán luyeän nhaân daân giaùc ngoä, laõnh
ñaïo nhaân daân haêng haùi tham gia coâng vieäc caùch
maïng cho lôïi ích cuûa moãi ngöôøi vaø cuûa Toå quoác.
Trong coâng taùc daân vaän coù nhieàu caùch vaän
ñoäng, huy ñoäng löïc löôïng, nhöng thoâng thöôøng coù
hai caùch. Thöù nhaát, caùch quan lieâu, meänh leänh,
eùp daân laøm. Ñoùng cöûa laïi maø ñaët keá hoaïch, vieát
chöông trình roài ñöa ra coät vaøo coå quaàn chuùng,
baét daân chuùng theo. Laøm theo caùch quan lieâu
thì daân oaùn, daân gheùt, tuy coâng vieäc coù theå xong
mau, laïi khoâng raày raø, taïm thôøi coù chuùt thaønh
coâng, nhöng veà maët chính trò laø thaát baïi. “Maët
chính trò” maø Chuû tòch Hoà Chí Minh noùi tôùi ôû ñaây
laø khoâng ñöôïc loøng daân, maát nieàm tin cuûa nhaân
daân, maø maát nieàm tin laø maát taát caû. Thöù hai, laøm
theo caùch quaàn chuùng. Vieäc gì cuõng hoûi yù kieán
daân chuùng, cuøng daân chuùng baøn baïc, giaûi thích
cho daân chuùng hieåu roõ, ñöôïc daân chuùng ñoàng yù.
Do daân chuùng vui loøng ra söùc laøm. Ñoù laø caùch vaän
ñoäng kheùo, “daân vaän kheùo”. Vaäy “Daân vaän kheùo”
laø gì? Tuy Chuû tòch Hoà Chí Minh khoâng ñöa ra
moät ñònh nghóa cuï theå naøo veà “Daân vaän kheùo”,
song toång hôïp nhöõng tö lieäu thaønh vaên vaø tìm
hieåu phong caùch öùng xöû Hoà Chí Minh khi tieáp xuùc
vôùi caùn boä, nhaân daân, coù theå ruùt ra ñònh nghóa
nhö sau:
13

“Daân vaän kheùo” laø vaän ñoäng nhaân daân baèng
nhöõng cöû chæ, haønh ñoäng, lôøi leõ thích hôïp, laøm
ñoâng ñaûo quaàn chuùng nhaân daân vöøa loøng, theo
mình ñeå ñaït ñöôïc keát quaû nhö mong muoán.
“Daân vaän kheùo” laø moät kieåu daân vaän khoa
hoïc, laø moät ngheä thuaät, ñoøi hoûi tính saùng taïo,
tinh thaàn chòu khoù, chòu khoå, tinh thaàn phuï traùch
tröôùc nhaân daân.
“Daân vaän kheùo” laø cuïm töø coù leõ ñöôïc Chuû tòch
Hoà Chí Minh neâu ra ñaàu tieân, vöøa laø phöông phaùp
vöøa laø muïc ñích. “Daân vaän kheùo” phuï thuoäc vaøo
nhieàu yeáu toá, coù nhieàu naác thang, nhöng khoâng
coù naác thang cao nhaát. Daân vaän kheùo bao nhieâu
thì thaønh coâng baáy nhieâu.
2. Phöông thöùc “Daân vaän kheùo” laø gì?
Muoán hieåu phöông thöùc “Daân vaän kheùo” theo
quan ñieåm cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh, tröôùc heát
caàn laøm roõ khaùi nieäm “phöông thöùc” laø gì?
Noùi moät caùch toång quaùt, phöông thöùc laø
phöông phaùp vaø caùch thöùc (laøm caùi gì ñoù, trong
hoaït ñoäng naøo ñoù). Trong phöông phaùp bao goàm
caû caùch thöùc, neân nhieàu khi coù khoâng ít ngöôøi
hieåu phöông thöùc ñoàng nghóa vôùi phöông phaùp.
Theo caùch hieåu naøy thì phöông thöùc goàm caû caùch
nhaän thöùc, nghieân cöùu hieän töôïng cuûa töï nhieân
vaø ñôøi soáng xaõ hoäi, chöùa ñöïng trong ñoù heä thoáng
caùc caùch söû duïng ñeå tieán haønh moät hoaït ñoäng
naøo ñoù (ví duï: hoïc taäp, tuyeân truyeàn, vaän ñoäng...).
14

Nhö vaäy coù theå hieåu raèng: Phöông thöùc daân
vaän laø quaù trình nhaän thöùc, nghieân cöùu ñôøi soáng
cuûa caùc taàng lôùp nhaân daân trong coäng ñoàng caùc
daân toäc Vieät Nam ñeå tieán haønh vaän ñoäng löïc
löôïng cuûa moãi moät ngöôøi daân, goùp thaønh löïc
löôïng toaøn daân, ñeå thöïc haønh nhöõng coâng vieäc
neân laøm, nhöõng coâng vieäc Chính phuû vaø Ñoaøn
theå ñaõ giao cho.
Phöông thöùc daân vaän khoâng phaûi chæ coù vaän
ñoäng töøng ngöôøi hay moïi ngöôøi maø moät khía
caïnh heát söùc quan troïng coù tính chaát môû ñöôøng,
ñoù laø nhaän thöùc vaø nghieân cöùu ñôøi soáng, taâm lyù,
tình caûm cuûa moãi ngöôøi. Töùc laø phaûi naém vöõng
daân tình, daân taâm, daân yù ñeå ñi tôùi vaän ñoäng töøng
ngöôøi. Cuõng khoâng phaûi nhaän thöùc, nghieân cöùu
xong roài môùi ñi vaän ñoäng maø ñaây laø “hai trong
moät”, vöøa nhaän thöùc, nghieân cöùu vöøa vaän ñoäng;
trong quaù trình vaän ñoäng laïi tieáp tuïc nhaän thöùc,
nghieân cöùu. Cuoäc soáng voán phong phuù, ña daïng
vaø luoân luoân vaän ñoäng. Ñôøi soáng cuûa moãi caù nhaân
cuõng khoâng naèm ngoaøi söï vaän ñoäng cuûa ñôøi soáng
xaõ hoäi, coù nhieàu maët coøn phöùc taïp hôn ñôøi soáng
kinh teá - xaõ hoäi. Vì vaäy, trong khi vaän ñoäng phaûi
boå sung nhaän thöùc, tieáp tuïc nghieân cöùu saâu ñôøi
soáng xaõ hoäi vaø moãi con ngöôøi ñeå laøm cho coâng taùc
vaän ñoäng ñaït keát quaû ngaøy caøng lôùn hôn.
Ñieåm xuaát phaùt trong coâng taùc daân vaän laø
phaûi hieåu bieát veà ñoái töôïng mình vaän ñoäng,
15

thuyeát phuïc, höôùng daãn. Hieåu ñoái töôïng laø hieåu
nhu caàu, lôïi ích, taâm theá, tö töôûng, nhöõng vöôùng
maéc, nhöõng nieàm vui vaø noãi buoàn hay baát haïnh
cuûa hoï. Hieåu ñoái töôïng khoâng chæ laø moät caù nhaân
maø coøn laø moät coäng ñoàng, moät taäp theå luoân bieán
ñoåi, ñaày maâu thuaãn vaø ña daïng. Hieåu ñoái töôïng
coøn laø hieåu hoï trong caùc tình huoáng cuï theå ñang
dieãn ra, coù nhö theá thì khi ta vaän ñoäng, thuyeát
phuïc, hay ñaùp öùng yeâu caàu cuûa ngöôøi daân môùi
ñuùng vaø truùng ñoái töôïng.
Töø nhöõng kinh nghieäm thöïc teá qua hoaït ñoäng
daân vaän caùc caáp, caùc ngaønh trong thôøi kyø caùch
maïng daân toäc daân chuû, khaùng chieán cöùu quoác vaø
xaây döïng ñaát nöôùc ñoåi môùi ngaøy nay cho thaáy
raèng, phaûi söû duïng toång hôïp nhieàu phöông phaùp.
Muïc tieâu moät, bieän phaùp möôøi, taát nhieân tuyø töøng
thôøi kyø, töøng khi, töøng luùc, töøng ñoái töôïng nhaán
maïnh phöông phaùp naøo laø chính.
Trong baøi baùo Daân vaän, sau khi trình baøy boán
noäi dung: I. Nöôùc ta laø nöôùc daân chuû. II. Daân vaän
laø gì? III. Ai phuï traùch daân vaän? vaø IV. Daân vaän
phaûi theá naøo?, cuoái baøi baùo Ngöôøi keát luaän: “Löïc
löôïng cuûa daân raát to. Vieäc daân vaän raát quan troïng.
Daân vaän keùm thì vieäc gì cuõng keùm. Daân vaän kheùo
thì vieäc gì cuõng thaønh coâng”1. Nhö vaäy chuùng ta
coù theå hieåu phöông thöùc “Daân vaän kheùo” lieân quan
1. Hoà Chí Minh: Toaøn taäp, Sñd, t. 6, tr. 234.

16

tôùi nhaän thöùc coù chaát löôïng khoa hoïc veà nöôùc ta
laø moät nöôùc daân chuû; nhaän thöùc veà daân vaø daân
vaän, vai troø, phaåm chaát, naêng löïc cuûa ngöôøi phuï
traùch daân vaän. Cuoái cuøng laø caùch daân vaän.
Phöông thöùc “Daân vaän kheùo” laø caùch thöùc laøm
coâng taùc daân vaän sao cho coù khoa hoïc vaø ngheä
thuaät ñeå thöïc hieän thaéng lôïi nhöõng muïc tieâu,
nhieäm vuï caùch maïng trong töøng thôøi kyø nhaát ñònh.
Trong lòch söû coâng taùc daân vaän, Ñaûng ta
thöïc hieän nhieàu daïng phöông thöùc nhö: phaùt
ñoäng phong traøo thi ñua; toå chöùc caùc cuoäc vaän
ñoäng; tham quan du lòch, giaùo duïc truyeàn thoáng;
mít tinh, bieåu tình...
Ñeå ñaùnh giaù moät phöông thöùc “Daân vaän kheùo”
theo tö töôûng Hoà Chí Minh caàn döïa treân nhöõng
tieâu chí sau:
Coù muïc tieâu, nhieäm vuï cuï theå, roõ raøng, phaûn
aùnh ñöôïc yeâu caàu cuûa nhieäm vuï caùch maïng trong
thôøi kyø ñoù vaø nguyeän voïng cuûa nhaân daân, töø ñoù
xaây döïng keá hoaïch thöïc hieän cuï theå.
Thöïc hieän moät phöông thöùc daân vaän xong
(hoaøn thaønh moät cuoäc vaän ñoäng, keát thuùc moät
phong traøo thi ñua...) coù thu ñöôïc keát quaû thöïc teá
veà ba maët sau:
+ Ñöôïc ngöôøi. Qua trieån khai moät phöông
thöùc daân vaän, coù taùc duïng gì trong vieäc giaùo duïc
naâng cao nhaän thöùc, giaùc ngoä, trình ñoä hieåu bieát
cho moãi ngöôøi tham gia, cuõng nhö caû coäng ñoàng.
17

+ Ñöôïc vieäc. Sau moãi cuoäc vaän ñoäng, moãi
phong traøo thi ñua... coù hoaøn thaønh muïc tieâu
kinh teá - xaõ hoäi nhö theá naøo? Hieäu quaû cuï theå
ñöôïc ñaùnh giaù nhö theá naøo?
+ Ñöôïc toå chöùc. Qua vieäc thöïc hieän moät
phöông thöùc daân vaän, toå chöùc, ñôn vò, cô quan,
ñòa phöông ñöôïc xaây döïng, cuûng coá, naâng cao chaát
löôïng vaø soá löôïng nhö theá naøo? Coù ruùt ra ñöôïc
nhöõng kinh nghieäm thaønh coâng hay thaát baïi gì?
Coù xuaát hieän vaø neâu ñöôïc moâ hình ñieån hình toát?
Caùn boä coù tröôûng thaønh khoâng?...
Ba tieâu chí naøy raát quan troïng vì ñoù laø cô
sôû ñeå nhaän bieát, phaân bieät giöõa “Daân vaän kheùo”
vôùi nhöõng kieåu caùch “mò daân” cuûa caùc traøo löu tö
töôûng khaùc.
3. Nhöõng chæ daãn cuûa Hoà Chí Minh veà
phöông thöùc “Daân vaän kheùo”
Thöù nhaát, khoâng nhaän thöùc ñöôïc ñuùng veà
nöôùc ta laø moät nöôùc daân chuû thì khoâng theå laøm
ñöôïc coâng taùc daân vaän chöù chöa noùi ñeán “Daân vaän
kheùo”. Noùi ñeán nöôùc ta laø nöôùc daân chuû coù nghóa
laø trong ñaát nöôùc ñoù ñòa vò cao nhaát laø daân; daân laø
chuû vaø daân laøm chuû. Nhaän thöùc naøy bao haøm caû
traùch nhieäm vaø quyeàn lôïi cuûa ngöôøi daân. Thaønh
quaû lôùn nhaát coù tính chaát ñoät phaù, môû ñöôøng cuûa
phong traøo giaûi phoùng daân toäc Vieät Nam döôùi söï
laõnh ñaïo cuûa Ñaûng laø mang laïi quyeàn laøm chuû
18

thaät söï cho ngöôøi daân. Ñoù laø cuoäc caùch maïng ñaõ
“bieán ngöôøi noâ leä thaønh ngöôøi töï do”. Noùi ñeán
nöôùc ta laø nöôùc daân chuû coù nghóa laø lôïi ích vì daân,
quyeàn haïn cuûa daân, traùch nhieäm cuûa daân, coâng
vieäc cuûa daân, Chính phuû do daân cöû, Ñaûng (Ñoaøn
theå) do daân toå chöùc. Noùi toùm laïi, quyeàn haønh vaø
löïc löôïng ñeàu ôû nôi daân. Nhaän thöùc khoa hoïc veà
quyeàn haønh vaø löïc löôïng ñeàu ôû nôi daân ñeå coù caùch
vaän ñoäng nhaân daân, taïo ra nhieàu quyeàn löïc cho
daân, ñoàng thôøi ñeå Ñaûng vaø Chính phuû coù theâm
nhieàu löïc löôïng. Khoâng daân vaän kheùo thì quyeàn
löïc cuûa daân giaûm ñi cuõng coù nghóa laø laøm cho löïc
löôïng nhaân daân töùc laø löïc löôïng caùch maïng yeáu
ñi. Noùi caùch khaùc, khoâng nhaän thöùc ñöôïc roõ trong
moät nöôùc daân chuû thì ñòa vò cao nhaát laø daân ñeå coù
caùch “Daân vaän kheùo” thì seõ laøm thui choät ñoäng
löïc chuû yeáu cuûa caùch maïng. Muoán laøm ñöôïc ñieàu
ñoù thì Ñaûng phaûi naâng cao naêng löïc laøm chuû cuûa
ngöôøi daân, laøm cho nhaân daân bieát höôûng quyeàn
daân chuû, bieát duøng quyeàn daân chuû cuûa mình, daùm
noùi, daùm laøm.
Thöù hai, muoán “Daân vaän kheùo” thì phaûi coù
nhaän thöùc ñuùng veà ngöôøi phuï traùch daân vaän. Daân
vaän khoâng phaûi chæ laø coâng vieäc cuûa Ban Daân
vaän, hay cuûa Ñoaøn theå (Ñaûng), chính quyeàn. Caøng
khoâng phaûi chæ cöû ra moät ban hoaëc vaøi ngöôøi, maø
laïi cöû nhöõng caùn boä keùm roài boû maëc, khoâng troâng
nom, giuùp ñôõ, khoâng coù traùch nhieäm. Daân vaän
19

hay daân vaän kheùo laø coâng vieäc cuûa taát caû caùn boä
chính quyeàn, taát caû caùn boä ñoaøn theå vaø taát caû hoäi
vieân cuûa caùc toå chöùc nhaân daân. Chæ coù nhö vaäy
môùi huy ñoäng ñöôïc löïc löôïng nhaân daân ñeå giaûi
quyeát moïi coâng vieäc cuûa khaùng chieán, kieán quoác
vaø xaây döïng ñaát nöôùc. Moät ñieàu quan troïng laø toå
chöùc vaø caù nhaân laøm coâng taùc daân vaän thì phaûi
cuøng nhau baøn tính kyõ caøng, cuøng nhau phaân
coâng roõ reät, cuøng nhau giaûi thích cho daân hieåu, coå
ñoäng daân, giuùp daân ñaët keá hoaïch, toå chöùc phaân
coâng saép xeáp vieäc laøm, khuyeán khích, ñoân ñoác,
theo doõi, giuùp ñôõ daân giaûi quyeát khoù khaên.
Thöù ba, caùch laøm “Daân vaän kheùo”. Moïi nhaän
thöùc vaø toå chöùc coù yù nghóa heát söùc quan troïng,
vì khoâng coù nhaän thöùc ñuùng ñaén, khoa hoïc thì
khoâng theå soi ñöôøng cho coâng taùc daân vaän. Nhaän
thöùc laø môû ñöôøng cho haønh ñoäng, nhaän thöùc khoa
hoïc thì haønh ñoäng coù hieäu quaû; ngöôïc laïi, nhaän
thöùc phieán dieän, meùo moù nhö kieåu xem khinh
vieäc daân vaän thì raát nguy hieåm, daãn tôùi haønh
ñoäng leäch laïc.
Toå chöùc boä maùy vaø con ngöôøi laø moät khaâu
khoâng theå thieáu trong quy trình cuûa coâng taùc daân
vaän kheùo. Löïa choïn con ngöôøi, toå chöùc boä maùy
khoa hoïc seõ ñem laïi hieäu quaû lôùn, gaáp nhieàu laàn
so vôùi caùch toå chöùc khoâng phuø hôïp, thieáu khoa
hoïc. Ví duï, gaén con ngöôøi vôùi boä maùy laø phaûi coù
nghò quyeát, chæ thò, saùch vôû, baùo chí, mít tinh,
20

khaåu hieäu... Thieáu nhöõng phöông tieän ñoù seõ raát
khoù cho nhöõng ngöôøi laøm coâng taùc daân vaän.
Tuy nhieân, nhaän thöùc vaø toå chöùc chæ laø khaâu
ñoät phaù, coù yù nghóa quan troïng haøng ñaàu, maø
thieáu noù thì khoâng theå laøm ñöôïc coâng taùc daân
vaän, chöa noùi tôùi daân vaän kheùo. Vaán ñeà coù yù nghóa
quyeát ñònh cuûa “Daân vaän kheùo” laø phaûi thaät thaø
nhuùng tay vaøo vieäc, phaûi oùc nghó, maét troâng, tai
nghe, chaân ñi, mieäng noùi, tay laøm.
- OÙc nghó. Muoán coâng taùc daân vaän coù keát quaû
thì phaûi kheùo, maø muoán kheùo thì phaûi ñaàu tö
trí tueä, phaûi suy nghó. Bôûi vì, neáu khoâng naém
vöõng daân tình, daân taâm, daân yù thì khoâng theå
laøm toát coâng taùc daân vaän. Toå chöùc vaø caù nhaân
laøm coâng taùc daân vaän phaûi nghó veà noäi dung, bieän
phaùp, böôùc ñi, ñaët ra nhieàu tình huoáng ñeå giaûi
quyeát. Neáu khoâng suy nghó moät caùch nghieâm tuùc
vaø khoa hoïc maø laøm theo kieåu laøm ñeán ñaâu nghó
ñeán ñoù, tuøy tieän, qua loa thì khoâng nhöõng khoâng
coù keát quaû maø coù khi coøn coù haïi. Muoán vaän ñoäng
taát caû löïc löôïng cuûa moãi moät ngöôøi daân thì phaûi
coù kieán thöùc vaø chòu khoù suy nghó ñeå giaûi thích
cho ngöôøi daân hieåu roõ raøng. Nhaân daân thì nhieàu
taàng lôùp, nhieàu giai caáp, do ñoù phaûi ñaàu tö trí
tueä ñeå nghieân cöùu, xem xeùt, vaän ñoäng, khoâng ñeå
soùt moät ngöôøi daân naøo. Caùi caùch laøm “vaän ñöôïc
thì toát, khoâng vaän ñöôïc cuõng maëc” laø caùch laøm
cho xong chuyeän, coù theå do thieáu tinh thaàn traùch
21

nhieäm, nhöng cuõng raát coù theå laø do khoâng coù khaû
naêng vaän ñoäng nhaân daân vì thieáu hieåu bieát, thieáu
trí tueä, thieáu ñaàu tö suy nghó veà coâng taùc mình
phuï traùch.
- Maét troâng. Daân vaän khoâng theå “chæ duøng baùo
chöông, saùch vôû, mít tinh, khaåu hieäu, truyeàn ñôn,
chæ thò maø ñuû”. Muoán laøm toát coâng taùc daân vaän
thì phaûi quan saùt, luoân quan saùt, ngay caû khi ñi
xuoáng cô sôû vôùi daân. Baøi hoïc veà taám göông “quan
saùt” cuûa Baùc Hoà khoâng bao giôø cuõ, vaãn mang tính
thôøi söï noùng hoåi. Muoán quan saùt, maét troâng thì
khoâng theå laøm daân vaän theo kieåu “troáng giong côø
môû”, “cöôõi ngöïa xem hoa” maø phaûi xem xeùt thaät
kyõ ñeå coù bieän phaùp giaûi quyeát.
- Tai nghe. Baát cöù vieäc gì, ñaëc bieät laø “Daân
vaän kheùo”, maø khoâng nghe daân noùi, khoâng hieåu
ñöôïc loøng daân thì keát quaû chæ laø soá khoâng. Muoán
“vaän” ñeå cho daân “ñoäng” thì phaûi laéng nghe taâm
tö, nguyeän voïng cuûa töøng ngöôøi daân, khoâng phaûi
chæ nghe ñaïi bieåu cuûa daân. Muoán nghe ñöôïc daân,
hieåu ñöôïc daân thì phaûi coù caùch, phaûi kheùo laøm
baèng caùch taïo ra baàu khoâng khí daân chuû ñeå cho
daân daùm noùi ra. “Kheùo” laøm khoâng phaûi theo
kieåu mò daân maø phaûi thaät söï chia seû suy nghó vôùi
daân. Nghe daân noùi khoâng phaûi chæ nghe nhöõng
ñieàu daân ca ngôïi mình, maø phaûi laøm sao khuyeán
khích, gôïi ra ñeå cho daân noùi nhöõng ñieàu “nghòch
tai”. Chæ khi naøo ngöôøi laøm coâng taùc daân vaän
22

“vaän” ñöôïc moãi ngöôøi daân daùm pheâ bình khuyeát
ñieåm cuûa Chính phuû vaø caùn boä, ñaûng vieân thì môùi
coù theå goïi laø thaønh coâng. Nhaän ra khuyeát ñieåm,
tìm roõ nguyeân nhaân vì ñaâu sinh ra khuyeát ñieåm
ñoù, roài tìm moïi caùch söûa chöõa, khaéc phuïc khuyeát
ñieåm ñoù, ñoù laø moät giaù trò.
- Chaân ñi. Theo taám göông Hoà Chí Minh thì
khi baøn veà “chaân ñi”, quan troïng nhaát laø caùch
ñi. Caùn boä xuoáng vôùi daân ñeå hoïc daân, hieåu daân,
hoûi daân thì khoâng theå ñi theo kieåu quan caùch oâ
loïng. Neáu nhö vaäy seõ khoù nghe ñöôïc nhöõng ñieàu
daân noùi, ñaëc bieät laø noùi thaät. Bôûi vì hoï nghó raèng
nhöõng ngöôøi ñeán vôùi daân theo kieåu ñoù thì khoâng
phaûi thaät söï vì daân. Chaân ñi laø caùn boä tænh phaûi
ñeán taän caùc huyeän, caùc xaõ. Ca