HÖÅI ÀÖÌNG CHÓ ÀAÅO XUÊËT BAÃN
Chuã tõch Höåi àöìng
TS. NGUYÏÎN THÏË KYÃ
Phoá Chuã tõch Höåi àöìng
TS. NGUYÏÎN DUY HUÂNG
Thaânh viïn
TS. NGUYÏÎN AN TIÏM
TS. KHUÊËT DUY KIM HAÃI
NGUYÏÎN VUÄ THANH HAÃO

CHUÃ TÕCH HÖÌ CHÑ MINH
(1890 - 1969)

LÚÂI NHAÂ XUÊËT BAÃN
Kyã niïåm 83 nùm ngaây thaânh lêåp Àaãng Cöång saãn
Viïåt Nam, 123 nùm ngaây sinh cuãa Chuã tõch Höì Chñ Minh,
68 nùm ngaây thaânh lêåp nûúác Cöång hoâa xaä höåi chuã
nghôa Viïåt Nam, 44 nùm thûåc hiïån Di chuác cuãa Ngûúâi,
àöìng thúâi àïí phuåc vuå cho viïåc triïín khai thûåc hiïån Àïì
aán trang bõ saách cho cú súã xaä, phûúâng, thõ trêën theo
Thöng baáo kïët luêån söë 369-TB/TW ngaây 23-11-2010 cuãa
Ban Bñ thû Trung ûúng Àaãng, Nhaâ xuêët baãn Chñnh trõ
quöëc gia - Sûå thêåt taái baãn cuöën saách Di chuác cuãa Chuã
tõch Höì Chñ Minh.
Di chuác laâ möåt vùn kiïån lõch sûã vö giaá, kïët tinh trong
àoá tinh hoa tû tûúãng, àaåo àûác vaâ têm höìn cao àeåp cuãa
Chuã tõch Höì Chñ Minh, möåt vô nhên àaä suöët àúâi phêën àêëu
hy sinh vò Töí quöëc vaâ nhên loaåi.
Di chuác laâ nhûäng lúâi cùn dùån vaâ tònh caãm thiïët tha;
laâ niïìm tin sêu sùæc cuãa Ngûúâi gûãi laåi toaân Àaãng, toaân
dên, toaân quên ta vaâ caác thïë hïå mai sau. Di chuác cuãa
Ngûúâi àaä trúã thaânh thiïng liïng, thaânh cûúng lônh haânh
àöång cuãa toaân Àaãng, toaân dên ta trong sûå nghiïåp xêy
dûång vaâ baão vïå Töí quöëc cuäng nhû trong cöng cuöåc àöíi
múái vò muåc tiïu dên giaâu, nûúác maånh, dên chuã, cöng
bùçng, vùn minh theo àõnh hûúáng xaä höåi chuã nghôa.
Vúái niïìm tûå haâo vaâ kñnh yïu vö haån, chuáng ta thaânh
kñnh tûúãng nhúá Chuã tõch Höì Chñ Minh, laänh tuå vô àaåi cuãa
Àaãng vaâ cuãa dên töåc, Ngûúâi Anh huâng giaãi phoáng dên
töåc, Nhaâ vùn hoáa kiïåt xuêët. Ngûúâi àïí laåi cho toaân Àaãng,

7

toaân dên ta möåt di saãn vö cuâng quyá giaá laâ tû tûúãng
Höì Chñ Minh. Cuâng vúái chuã nghôa Maác - Lïnin, tû tûúãng
Höì Chñ Minh trúã thaânh nïìn taãng tû tûúãng, kim chó nam
cho haânh àöång cuãa Àaãng vaâ cuãa caách maång Viïåt Nam.
Àùåc biïåt, trong cuöåc vêån àöång xêy dûång, chónh àöën Àaãng,
thûåc hiïån tûå phï bònh vaâ phï bònh hiïån nay, chuáng ta
caâng phaãi nghiïn cûáu àïí quaán triïåt sêu sùæc hún nûäa
nhûäng tû tûúãng cuãa Ngûúâi vïì xêy dûång Àaãng maâ Ngûúâi
àaä viïët trong Di chuác.
Trûúác hïët, Ngûúâi cùn dùån: “Àaãng ta laâ möåt Àaãng
cêìm quyïìn”, möîi caán böå, àaãng viïn phaãi luön luön yá thûác
àûúåc sûá mïånh cao caã vaâ traách nhiïåm nùång nïì àoá. Ngûúâi
nhêën maånh têìm quan troång haâng àêìu cuãa vêën àïì àoaân
kïët, “möåt truyïìn thöëng cûåc kyâ quyá baáu cuãa Àaãng vaâ cuãa
dên ta”. Ngûúâi yïu cêìu “caác àöìng chñ tûâ Trung ûúng àïën
caác chi böå cêìn phaãi giûä gòn sûå àoaân kïët nhêët trñ cuãa Àaãng
nhû giûä gòn con ngûúi cuãa mùæt mònh”.
Hai laâ, “trong Àaãng thûåc haânh dên chuã röång raäi”.
Ba laâ, “thûúâng xuyïn vaâ nghiïm chónh tûå phï bònh
vaâ phï bònh laâ caách töët nhêët àïí cuãng cöë vaâ phaát triïín sûå
àoaân kïët vaâ thöëng nhêët cuãa Àaãng”.
Böën laâ, “möîi àaãng viïn vaâ caán böå phaãi thêåt sûå thêëm
nhuêìn àaåo àûác caách maång; thêåt sûå cêìn, kiïåm, liïm,
chñnh, chñ cöng vö tû. Phaãi giûä gòn Àaãng ta thêåt trong
saåch, phaãi xûáng àaáng laâ ngûúâi laänh àaåo, laâ ngûúâi àaây túá
thêåt trung thaânh cuãa nhên dên”.
Caách maång nûúác ta àaä bûúác sang möåt giai àoaån múái,
vúái nhiïìu triïín voång vïì sûå phaát triïín cuãa àêët nûúác trong
nhûäng thêåp kyã àêìu cuãa thïë kyã XXI, vúái loâng tin sêu sùæc
úã sûác maånh to lúán cuãa Àaãng, toaân dên, toaân quên sùén
saâng nùæm vûäng thúâi cú, vûúåt qua thaách thûác, vûäng bûúác

8

tiïën lïn trong sûå nghiïåp cöng nghiïåp hoáa, hiïån àaåi hoáa
àêët nûúác, vò muåc tiïu dên giaâu, nûúác maånh, dên chuã,
cöng bùçng, vùn minh.
Thûåc hiïån Di chuác cuãa Chuã tõch Höì Chñ Minh laâ
nhiïåm vuå cuãa toaân Àaãng, toaân dên, thïí hiïån sûå quyïët
têm cuãa Àaãng ta laâm theo lúâi daåy cuãa Ngûúâi vïì xêy
dûång, chónh àöën Àaãng, laâm cho Àaãng ta ngaây caâng trong
saåch, vûäng maånh, laänh àaåo nhên dên ta vûúåt qua moåi
thûã thaách, khoá khùn, xêy dûång Töí quöëc ta ngaây caâng
àaâng hoaâng hún, to àeåp hún nhû lúâi cùn dùån cuãa Baác Höì.
Cuöën saách Di chuác cuãa Chuã tõch Höì Chñ Minh àûúåc
taái baãn dûåa trïn cú súã cuöën saách xuêët baãn nùm 2012.
Xin trên troång giúái thiïåu cuöën saách quyá cuâng baån àoåc.
Thaáng 1 nùm 2013
NHAÂ XUÊËT BAÃN CHÑNH TRÕ QUÖËC GIA - SÛÅ THÊÅT

9

BUÁT TÑCH DI CHUÁC
CUÃA

CHUÃ TÕCH HÖÌ CHÑ MINH

11

NGUYÏN VÙN
CAÁC BAÃN VIÏËT DI CHUÁC
CUÃA

CHUÃ TÕCH HÖÌ CHÑ MINH

23

VIÏÅT NAM DÊN CHUÃ CÖÅNG HOÂA
Àöåc lêåp, Tûå do, Haånh phuác
(Tuyïåt àöëi bñ mêåt)

Nhên dõp mûâng 75 tuöíi

Ngûúâi laâm thú rêët nöíi tiïëng, úã Trung Quöëc àúâi
nhaâ Àûúâng laâ cuå Àöî Phuã coá cêu thú rùçng: “nhên
sinh thêët thêåp cöí lai hy”. Nghôa laâ: ngûúâi thoå baãy
mûúi, xûa nay hiïëm.
Nùm nay, töi àaä 75 tuöíi. Tinh thêìn vêîn saáng
suöët, thên thïí vêîn maånh khoãe. Tuy vêåy, töi cuäng
àaä laâ lúáp ngûúâi “xûa nay hiïëm”.
Ai àoaán biïët töi seä söëng vaâ phuåc vuå Töí quöëc,
phuåc vuå caách maång mêëy nùm mêëy thaáng nûäa?
Vò vêåy, töi àïí laåi mêëy lúâi naây, chó noái toám tùæt
vaâi viïåc thöi. Phoâng khi töi seä ài gùåp cuå Caác Maác,
cuå Lïnin vaâ caác võ caách maång àaân anh khaác, thò
àöìng baâo caã nûúác vaâ àöìng chñ trong Àaãng khoãi
caãm thêëy àöåt ngöåt.
Trûúác hïët noái vïì Àaãng - Nhúâ àoaân kïët chùåt
cheä, möåt loâng möåt daå phuåc vuå giai cêëp, phuåc vuå
nhên dên, phuåc vuå Töí quöëc, cho nïn tûâ ngaây
thaânh lêåp àïën nay, Àaãng ta àaä àoaân kïët, töí chûác
vaâ laänh àaåo nhên dên ta hùng haái àêëu tranh tiïën
tûâ thùæng lúåi naây àïën thùæng lúåi khaác.
Àoaân kïët laâ möåt truyïìn thöëng cûåc kyâ quyá
baáu cuãa Àaãng vaâ cuãa dên ta. Caác àöìng chñ tûâ
25

Trung ûúng àïën caác chi böå cêìn phaãi giûä gòn sûå
àoaân kïët nhêët trñ cuãa Àaãng nhû giûä gòn con
ngûúi cuãa mùæt mònh.
Trong Àaãng thûåc haânh dên chuã röång raäi,
thûúâng xuyïn vaâ nghiïm chónh tûå phï bònh vaâ
phï bònh laâ caách töët nhêët àïí cuãng cöë vaâ phaát
triïín sûå àoaân kïët vaâ thöëng nhêët cuãa Àaãng. Phaãi
coá tònh àöìng chñ thûúng yïu lêîn nhau.
Àaãng ta laâ möåt àaãng cêìm quyïìn. Möîi àaãng
viïn vaâ caán böå phaãi thêåt sûå thêëm nhuêìn àaåo àûác
caách maång, thêåt sûå cêìn kiïåm liïm chñnh, chñ cöng
vö tû. Phaãi giûä gòn Àaãng ta thêåt trong saåch, phaãi
xûáng àaáng laâ ngûúâi laänh àaåo, laâ ngûúâi àêìy túá thêåt
trung thaânh cuãa nhên dên.
Àoaân viïn vaâ thanh niïn ta noái chung laâ töët,
moåi viïåc àïìu hùng haái xung phong, khöng ngaåi
khoá khùn, coá chñ tiïën thuã. Àaãng cêìn phaãi chùm lo
giaáo duåc àaåo àûác caách maång cho hoå, àaâo taåo hoå
thaânh nhûäng ngûúâi thûâa kïë xêy dûång xaä höåi chuã
nghôa vûâa “höìng” vûâa “chuyïn”.
Böìi dûúäng thïë hïå caách maång cho àúâi sau laâ
möåt viïåc rêët quan troång vaâ rêët cêìn thiïët.
Nhên dên lao àöång ta úã miïìn xuöi cuäng nhû
úã miïìn nuái, àaä bao àúâi chõu àûång gian khöí bõ chïë
àöå phong kiïën vaâ thûåc dên aáp bûác boác löåt, laåi
kinh qua nhiïìu nùm chiïën tranh.
Tuy vêåy, nhên dên ta rêët anh huâng, duäng caãm,
hùng haái, cêìn cuâ. Tûâ ngaây coá Àaãng, nhên dên ta
luön luön ài theo Àaãng, rêët trung thaânh vúái Àaãng.
26

Àaãng cêìn phaãi coá kïë hoaåch thêåt töët àïí phaát
triïín kinh tïë vaâ vùn hoáa, nhùçm khöng ngûâng
nêng cao àúâi söëng cuãa nhên dên.
Cuöåc khaáng chiïën chöëng Myä coá thïí seä keáo daâi
mêëy nùm nûäa. Àöìng baâo ta coá thïí phaãi hy sinh
nhiïìu cuãa nhiïìu ngûúâi. Duâ sao, chuáng ta phaãi
quyïët têm àaánh giùåc Myä àïën thùæng lúåi hoaân toaân.
Coân non, coân nûúác, coân ngûúâi,
Thùæng giùåc Myä, ta seä xêy dûång hún mûúâi
ngaây nay!
Duâ khoá khùn gian khöí àïën mêëy, nhên dên ta
nhêët àõnh seä hoaân toaân thùæng lúåi. Àïë quöëc Myä
nhêët àõnh phaãi cuát khoãi nûúác ta. Töí quöëc ta nhêët
àõnh seä thöëng nhêët. Àöìng baâo Nam, Bùæc nhêët
àõnh seä sum hoåp möåt nhaâ. Nûúác ta seä coá vinh dûå
lúán laâ möåt nûúác nhoã maâ àaä anh duäng àaánh thùæng
hai àïë quöëc to - laâ Phaáp vaâ Myä; vaâ àaä goáp phêìn
xûáng àaáng vaâo phong traâo giaãi phoáng dên töåc.
Vïì phong traâo cöång saãn thïë giúái - Laâ möåt
ngûúâi suöët àúâi phuåc vuå caách maång, töi caâng tûå
haâo vúái sûå lúán maånh cuãa phong traâo cöång saãn vaâ
cöng nhên quöëc tïë bao nhiïu, thò töi caâng àau
loâng bêëy nhiïu vò sûå bêët hoâa hiïån nay giûäa caác
àaãng anh em!
Töi mong rùçng Àaãng ta seä ra sûác hoaåt àöång,
goáp phêìn àùæc lûåc vaâo viïåc khöi phuåc laåi khöëi àoaân
kïët giûäa caác àaãng anh em trïn nïìn taãng chuã
nghôa Maác - Lïnin vaâ chuã nghôa quöëc tïë vö saãn,
coá lyá coá tònh.
27

Töi tin chùæc rùçng caác àaãng anh em vaâ caác
nûúác anh em nhêët àõnh seä phaãi àoaân kïët laåi.
*
*

*

Vïì viïåc riïng - Sau khi töi qua àúâi, chúá nïn töí
chûác àaám àònh, laäng phñ ngaây giúâ vaâ tiïìn baåc cuãa
nhên dên.
Töi yïu cêìu thi haâi töi àûúåc àöët ài, noái chûä
laâ “hoãa taáng”. Töi mong rùçng caách “hoãa taáng”
dêìn dêìn seä àûúåc phöí biïën. Vò nhû thïë àöëi vúái
ngûúâi söëng àaä töët vïì mùåt vïå sinh, laåi khöng töën
àêët. Bao giúâ ta coá nhiïìu àiïån, thò “àiïån taáng”
caâng töët hún.
Tro xûúng thò tòm möåt quaã àöìi maâ chön. Gêìn
Tam Àaão vaâ Ba Vò nhû hònh coá nhiïìu àöìi töët.
Trïn möå, nïn xêy möåt caái nhaâ giaãn àún, röång raäi,
chùæc chùæn, maát meã àïí nhûäng ngûúâi àïën thùm
viïëng coá chöî nghó ngúi.
Nïn coá kïë hoaåch tröìng cêy trïn àöìi. Ai àïën
thùm thò tröìng möåt cêy laâm kyã niïåm. Tröìng cêy naâo
phaãi töët cêy êëy. Lêu ngaây, cêy nhiïìu thaânh rûâng, seä
töët cho phong caãnh vaâ lúåi cho nöng nghiïåp.
Nïëu töi qua àúâi trûúác ngaây nûúác ta àûúåc
thöëng nhêët, thò nïn gûãi möåt ñt tro xûúng cho àöìng
baâo miïìn Nam.
Cuöëi cuâng, töi àïí laåi muön vaân tònh thên yïu
cho toaân dên, toaân Àaãng, cho toaân thïí böå àöåi, cho
caác chaáu thanh niïn vaâ nhi àöìng.
28

Töi cuäng gûãi lúâi chaâo thên aái àïën caác àöìng
chñ, caác bêìu baån, vaâ caác chaáu thanh niïn nhi àöìng
quöëc tïë.
Àiïìu mong muöën cuöëi cuâng cuãa töi laâ: Toaân
Àaãng toaân dên ta àoaân kïët phêën àêëu, xêy dûång
möåt nûúác Viïåt Nam hoâa bònh, thöëng nhêët, àöåc
lêåp, dên chuã vaâ giaâu maånh, vaâ goáp phêìn xûáng
àaáng vaâo sûå nghiïåp caách maång thïë giúái.
Chûáng kiïën,
Bñ thû thûá nhêët
Ban Chêëp haânh Trung ûúng:

Haâ Nöåi, ngaây 15 thaáng 5 nùm 1965

HÖÌ CHÑ MINH

LÏ DUÊÍN

29

VIÏÅT NAM DÊN CHUÃ CÖÅNG HOÂA
Àöåc lêåp, Tûå do, Haånh phuác
(Tuyïåt àöëi bñ mêåt)

Nùm nay, töi vûâa 78 tuöíi, vaâo lúáp nhûäng
ngûúâi “trung thoå”. Tinh thêìn vêîn saáng suöët tuy
sûác khoãe coá keám so vúái vaâi nùm trûúác àêy. Ngûúâi
ta àïën khi tuöíi taác caâng cao thò sûác khoãe caâng
thêëp. Àoá laâ möåt àiïìu bònh thûúâng.
Nhûng khöng ai àoaán biïët àûúåc töi seä söëng vaâ
phuåc vuå Töí quöëc, phuåc vuå caách maång mêëy thaáng,
mêëy nùm nûäa?
Vò vêåy, töi viïët sùén vaâ àïí laåi mêëy lúâi naây, phoâng
khi töi seä ài gùåp cuå Caác Maác, cuå Lïnin vaâ caác võ
caách maång àaân anh khaác, thò àöìng baâo caã nûúác vaâ
àöìng chñ trong Àaãng khoãi caãm thêëy àöåt ngöåt.
Vïì viïåc riïng
Suöët àúâi töi hïët loâng hïët sûác phuåc vuå Töí quöëc,
phuåc vuå caách maång, phuåc vuå nhên dên. Nay duâ
phaãi tûâ biïåt thïë giúái naây, töi khöng coá àiïìu gò phaãi
höëi hêån, chó tiïëc laâ tiïëc rùçng khöng àûúåc phuåc vuå
lêu hún nûäa, nhiïìu hún nûäa.
Sau khi töi àaä qua àúâi, chúá nïn töí chûác àiïëu
phuáng linh àònh, àïí khoãi laäng phñ thò giúâ vaâ tiïìn
baåc cuãa nhên dên.
Töi yïu cêìu thi haâi töi àûúåc àöët ài, tûác laâ “hoãa
taáng”. Töi mong rùçng caách “hoãa taáng” sau naây seä
30

àûúåc phöí biïën. Vò nhû thïë àöëi vúái ngûúâi söëng àaä
töët vïì mùåt vïå sinh, laåi khöng töën àêët ruöång. Khi
ta coá nhiïìu àiïån, thò “àiïån taáng” caâng töët hún.
Tro thò chia laâm ba phêìn, boã vaâo ba caái höåp
saânh. Möåt höåp cho miïìn Bùæc. Möåt höåp cho miïìn
Trung. Möåt höåp cho miïìn Nam.
Àöìng baâo möîi miïìn nïn choån möåt quaã àöìi maâ
chön höåp tro àoá. Trïn maã, khöng nïn coá bia àaá
tûúång àöìng, maâ nïn xêy möåt ngöi nhaâ giaãn àún,
röång raäi, chùæc chùæn, maát meã, àïí nhûäng ngûúâi àïën
thùm viïëng coá chöî nghó ngúi.
Nïn coá kïë hoaåch tröìng cêy trïn vaâ chung
quanh àöìi. Ai àïën thùm thò tröìng möåt vaâi cêy laâm
kyã niïåm. Lêu ngaây, cêy nhiïìu thaânh rûâng seä töët
cho phong caãnh vaâ lúåi cho nöng nghiïåp. Viïåc sùn
soác nïn giao phoá cho caác cuå phuå laäo.

31

Thaáng 5-1968, khi xem laåi thû naây töi thêëy
cêìn phaãi viïët thïm mêëy àiïím khöng ài sêu vaâo
chi tiïët.
Ngay sau khi cuöåc chöëng Myä, cûáu nûúác cuãa
nhên dên ta àaä hoaân toaân thùæng lúåi, cöng viïåc
toaân Àaãng, toaân quên vaâ toaân dên ta phaãi ra sûác
laâm laâ mau choáng haân gùæn vïët thûúng nghiïm
troång do àïë quöëc Myä gêy ra trong cuöåc chiïën
tranh xêm lûúåc daä man. Àoá laâ möåt cöng viïåc cûåc
kyâ to lúán, phûác taåp vaâ khoá khùn. Chuáng ta phaãi
coá kïë hoaåch sùén saâng, roä raâng, chu àaáo, àïí traánh
khoãi bõ àöång, thiïëu soát vaâ sai lêìm. Theo yá töi, viïåc
cêìn phaãi laâm trûúác tiïn laâ chónh àöën laåi Àaãng,
laâm cho möîi àaãng viïn, möîi àoaân viïn, möîi chi böå
àïìu ra sûác laâm troân nhiïåm vuå Àaãng giao phoá cho
mònh, toaân têm toaân yá phuåc vuå nhên dên. Laâm
àûúåc nhû vêåy, thò duâ cöng viïåc to lúán mêëy, khoá
khùn mêëy chuáng ta cuäng nhêët àõnh thùæng lúåi.
Àêìu tiïn laâ cöng viïåc àöëi vúái con ngûúâi.
Àöëi vúái nhûäng ngûúâi àaä duäng caãm hy sinh
möåt phêìn xûúng maáu cuãa mònh (caán böå, binh sô,
dên quên, du kñch, thanh niïn xung phong...),
Àaãng, Chñnh phuã vaâ àöìng baâo phaãi tòm moåi caách
laâm cho hoå coá núi ùn chöën úã yïn öín, àöìng thúâi
phaãi múã nhûäng lúáp daåy nghïì thñch húåp vúái möîi
ngûúâi àïí hoå coá thïí dêìn dêìn “tûå lûåc caánh sinh”.
Àöëi vúái caác liïåt sô, möîi àõa phûúng (thaânh
phöë, laâng xaä) cêìn xêy dûång vûúân hoa vaâ bia kyã
32

niïåm ghi sûå hy sinh anh duäng cuãa caác liïåt sô, àïí
àúâi àúâi giaáo duåc tinh thêìn yïu nûúác cho nhên
dên ta.
Àöëi vúái cha meå, vúå con (cuãa thûúng binh vaâ
liïåt sô) maâ thiïëu sûác lao àöång vaâ tuáng thiïëu, thò
chñnh quyïìn àõa phûúng (nïëu úã nöng thön thò
chñnh quyïìn xaä cuâng húåp taác xaä nöng nghiïåp)
phaãi giuáp àúä hoå coá cöng viïåc laâm ùn thñch húåp,
quyïët khöng àïí hoå bõ àoái reát.
Nhûäng chiïën sô treã tuöíi trong caác lûåc lûúång
vuä trang nhên dên vaâ thanh niïn xung phong
àïìu àaä àûúåc reân luyïån trong chiïën àêëu vaâ àïìu toã
ra duäng caãm. Àaãng vaâ Chñnh phuã cêìn choån möåt
söë ûu tuá nhêët, cho caác chaáu êëy ài hoåc thïm caác
ngaânh, caác nghïì, àïí àaâo taåo thaânh nhûäng caán böå
vaâ cöng nhên coá kyä thuêåt gioãi, tû tûúãng töët, lêåp
trûúâng caách maång vûäng chùæc. Àoá laâ àöåi quên chuã
lûåc trong cöng cuöåc xêy dûång thùæng lúåi chuã nghôa
xaä höåi úã nûúác ta.
Trong sûå nghiïåp chöëng Myä, cûáu nûúác, phuå nûä
àaãm àang ta àaä goáp phêìn xûáng àaáng trong chiïën
àêëu vaâ trong saãn xuêët. Àaãng vaâ Chñnh phuã cêìn
phaãi coá kïë hoaåch thiïët thûåc àïí böìi dûúäng, cêët
nhùæc vaâ giuáp àúä àïí ngaây thïm nhiïìu phuå nûä phuå
traách moåi cöng viïåc kïí caã cöng viïåc laänh àaåo. Baãn
thên phuå nûä thò phaãi cöë gùæng vûún lïn. Àoá laâ möåt
cuöåc caách maång àûa àïën quyïìn bònh àùèng thêåt
sûå cho phuå nûä.
Àöëi vúái nhûäng naån nhên cuãa chïë àöå xaä höåi cuä,
nhû tröåm cùæp, gaái àiïëm, cúâ baåc, buön lêåu, v.v., thò
33

Nhaâ nûúác phaãi duâng vûâa giaáo duåc, vûâa phaãi duâng
phaáp luêåt àïí caãi taåo hoå, giuáp hoå trúã nïn nhûäng
ngûúâi lao àöång lûúng thiïån.
Trong bao nùm khaáng chiïën chöëng thûåc dên
Phaáp, tiïëp àïën chöëng àïë quöëc Myä, àöìng baâo ta,
nhêët laâ àöìng baâo nöng dên àaä luön luön hïët sûác
trung thaânh vúái Àaãng vaâ Chñnh phuã ta ra sûác goáp
cuãa goáp ngûúâi, vui loâng chõu àûång moåi khoá khùn
gian khöí. Nay ta àaä hoaân toaân thùæng lúåi, töi coá yá
àïì nghõ miïîn thuïë nöng nghiïåp möåt nùm cho caác
húåp taác xaä nöng nghiïåp àïí cho àöìng baâo hó haã,
maát daå, maát loâng, thïm niïìm phêën khúãi, àêíy
maånh saãn xuêët.
ÚÃ àêy noái vïì kïë hoaåch xêy dûång laåi thaânh
phöë vaâ laâng maåc àeåp àeä, àaâng hoaâng hún trûúác
chiïën tranh. Khöi phuåc vaâ múã röång caác ngaânh
kinh tïë. Phaát triïín cöng taác vïå sinh, y tïë. Sûãa àöíi
chïë àöå giaáo duåc cho húåp vúái hoaân caãnh múái cuãa
nhên dên, nhû phaát triïín caác trûúâng nûãa ngaây
hoåc têåp nûãa ngaây lao àöång. Cuãng cöë quöëc phoâng.
Chuêín bõ moåi viïåc àïí thöëng nhêët Töí quöëc...
Cöng viïåc trïn àêy laâ rêët to lúán, nùång nïì,
vaâ phûác taåp, maâ cuäng laâ rêët veã vang. Àêy laâ
möåt cuöåc chiïën àêëu chöëng laåi nhûäng gò àaä cuä
kyä, hû hoãng, àïí taåo ra nhûäng caái múái meã, töët
tûúi. Àïí giaânh lêëy thùæng lúåi trong cuöåc chiïën
àêëu khöíng löì naây cêìn phaãi àöång viïn toaân dên,
töí chûác vaâ giaáo duåc toaân dên, dûåa vaâo lûåc lûúång
vô àaåi cuãa toaân dên.

34

10-5-69
Cuöåc chöëng Myä, cûáu nûúác cuãa nhên dên ta
duâ phaãi kinh qua gian khöí hy sinh nhiïìu hún
nûäa, song nhêët àõnh thùæng lúåi hoaân toaân.
Àoá laâ möåt àiïìu chùæc chùæn.
Töi coá yá àõnh àïën ngaây àoá, töi seä ài khùæp hai
miïìn Nam Bùæc, àïí chuác mûâng àöìng baâo, caán böå,
vaâ chiïën sô anh huâng, thùm hoãi caác cuå phuå laäo,
caác chaáu thanh niïn vaâ nhi àöìng yïu quyá cuãa
chuáng ta.
Kïë theo àoá, töi seä thay mùåt nhên dên ta ài
thùm vaâ caãm ún caác nûúác anh em trong phe xaä
höåi chuã nghôa, vaâ caác nûúác bêìu baån khùæp nùm
chêu àaä têån tònh uãng höå vaâ giuáp àúä cuöåc chöëng
Myä, cûáu nûúác cuãa nhên dên ta.
Öng Àöî Phuã laâ ngûúâi laâm thú rêët nöíi tiïëng úã
Trung Quöëc, àúâi nhaâ Àûúâng, coá cêu rùçng “nhên
sinh thêët thêåp cöí lai hy” nghôa laâ “ngûúâi thoå 70,
xûa nay hiïëm”.
Nùm nay, töi vûâa 79 tuöíi, àaä laâ haång ngûúâi
“xûa nay hiïëm” nhûng tinh thêìn, àêìu oác vêîn rêët
saáng suöët, tuy sûác khoeã coá keám so vúái vaâi nùm
trûúác àêy. Khi ngûúâi ta àaä ngoaåi 70 xuên, thò tuöíi
taác caâng cao, sûác khoãe caâng thêëp. Àiïìu àoá cuäng
khöng coá gò laå.
Nhûng ai maâ àoaán biïët töi coân phuåc vuå caách
maång, phuåc vuå Töí quöëc, phuåc vuå nhên dên àûúåc
bao lêu nûäa?

35

Vò vêåy töi àïí sùén mêëy lúâi naây, phoâng khi töi
seä ài gùåp cuå Caác Maác, cuå Lïnin vaâ caác võ caách
maång àaân anh khaác, thò àöìng baâo caã nûúác, àöìng
chñ trong Àaãng vaâ bêìu baån khùæp núi àïìu khoãi
caãm thêëy àöåt ngöåt.

36

DI CHUÁC
CUÃA

CHUÃ TÕCH HÖÌ CHÑ MINH
Cöng böë nùm 1969

37

VIÏÅT NAM DÊN CHUÃ CÖÅNG HOÂA
Àöåc lêåp - Tûå do - Haånh phuác

Cuöåc chöëng Myä, cûáu nûúác cuãa nhên dên ta
duâ phaãi kinh qua gian khöí, hy sinh nhiïìu hún
nûäa, song nhêët àõnh thùæng lúåi hoaân toaân.
Àoá laâ möåt àiïìu chùæc chùæn.
Töi coá yá àõnh àïën ngaây àoá, töi seä ài khùæp hai
miïìn Nam Bùæc, àïí chuác mûâng àöìng baâo, caán böå vaâ
chiïën sô anh huâng; thùm hoãi caác cuå phuå laäo, caác chaáu
thanh niïn vaâ nhi àöìng yïu quyá cuãa chuáng ta.
Kïë theo àoá, töi seä thay mùåt nhên dên ta ài
thùm vaâ caãm ún caác nûúác anh em trong phe xaä
höåi chuã nghôa, vaâ caác nûúác bêìu baån khùæp nùm
chêu àaä têån tònh uãng höå vaâ giuáp àúä cuöåc chöëng
Myä, cûáu nûúác cuãa nhên dên ta.
*
* *
Öng Àöî Phuã laâ ngûúâi laâm thú rêët nöíi tiïëng úã
Trung Quöëc àúâi nhaâ Àûúâng, coá cêu rùçng “nhên
sinh thêët thêåp cöí lai hy”, nghôa laâ “ngûúâi thoå 70,
xûa nay hiïëm”.
Nùm nay, töi vûâa 79 tuöíi, àaä laâ lúáp ngûúâi “xûa
nay hiïëm” nhûng tinh thêìn, àêìu oác vêîn rêët saáng
suöët, tuy sûác khoeã coá keám so vúái vaâi nùm trûúác
àêy. Khi ngûúâi ta àaä ngoaåi 70 xuên, thò tuöíi taác
caâng cao, sûác khoeã caâng thêëp. Àiïìu àoá cuäng
khöng coá gò laå.
39

Nhûng ai maâ àoaán biïët töi coân phuåc vuå caách
maång, phuåc vuå Töí quöëc, phuåc vuå nhên dên àûúåc
bao lêu nûäa?
Vò vêåy, töi àïí sùén mêëy lúâi naây, phoâng khi töi
seä ài gùåp cuå Caác Maác, cuå Lïnin vaâ caác võ caách
maång àaân anh khaác, thò àöìng baâo caã nûúác, àöìng
chñ trong Àaãng vaâ bêìu baån khùæp núi àïìu khoãi
caãm thêëy àöåt ngöåt.
Trûúác hïët noái vïì Àaãng - Nhúâ àoaân kïët chùåt
cheä, möåt loâng möåt daå phuåc vuå giai cêëp, phuåc vuå
nhên dên, phuåc vuå Töí quöëc, cho nïn tûâ ngaây thaânh
lêåp àïën nay, Àaãng ta àaä àoaân kïët, töí chûác vaâ laänh
àaåo nhên dên ta hùng haái àêëu tranh tiïën tûâ thùæng
lúåi naây àïën thùæng lúåi khaác.
Àoaân kïët laâ möåt truyïìn thöëng cûåc kyâ quyá
baáu cuãa Àaãng vaâ cuãa dên ta. Caác àöìng chñ tûâ
Trung ûúng àïën caác chi böå cêìn phaãi giûä gòn sûå
àoaân kïët nhêët trñ cuãa Àaãng nhû giûä gòn con ngûúi
cuãa mùæt mònh.
Trong Àaãng thûåc haânh dên chuã röång raäi,
thûúâng xuyïn vaâ nghiïm chónh tûå phï bònh vaâ phï
bònh laâ caách töët nhêët àïí cuãng cöë vaâ phaát triïín sûå
àoaân kïët vaâ thöëng nhêët cuãa Àaãng. Phaãi coá tònh
àöìng chñ thûúng yïu lêîn nhau.
Àaãng ta laâ möåt àaãng cêìm quyïìn. Möîi àaãng
viïn vaâ caán böå phaãi thêåt sûå thêëm nhuêìn àaåo àûác
caách maång, thêåt sûå cêìn kiïåm liïm chñnh, chñ cöng
vö tû. Phaãi giûä gòn Àaãng ta thêåt trong saåch,
phaãi xûáng àaáng laâ ngûúâi laänh àaåo, laâ ngûúâi àêìy
túá thêåt trung thaânh cuãa nhên dên.
40

Àoaân viïn vaâ thanh niïn ta noái chung laâ
töët, moåi viïåc àïìu hùng haái xung phong, khöng
ngaåi khoá khùn, coá chñ tiïën thuã. Àaãng cêìn phaãi
chùm lo giaáo duåc àaåo àûác caách maång cho hoå, àaâo
taåo hoå thaânh nhûäng ngûúâi thûâa kïë xêy dûång chuã
nghôa xaä höåi vûâa “höìng” vûâa “chuyïn”.
Böìi dûúäng thïë hïå caách maång cho àúâi sau laâ
möåt viïåc rêët quan troång vaâ rêët cêìn thiïët.
Nhên dên lao àöång ta úã miïìn xuöi cuäng
nhû úã miïìn nuái, àaä bao àúâi chõu àûång gian khöí,
bõ chïë àöå phong kiïën vaâ thûåc dên aáp bûác boác löåt,
laåi kinh qua nhiïìu nùm chiïën tranh.
Tuy vêåy, nhên dên ta rêët anh huâng, duäng
caãm, hùng haái, cêìn cuâ. Tûâ ngaây coá Àaãng, nhên
dên ta luön luön ài theo Àaãng, rêët trung thaânh
vúái Àaãng.
Àaãng cêìn phaãi coá kïë hoaåch thêåt töët àïí phaát
triïín kinh tïë vaâ vùn hoáa, nhùçm khöng ngûâng
nêng cao àúâi söëng cuãa nhên dên.
Cuöåc khaáng chiïën chöëng Myä coá thïí coân
keáo daâi. Àöìng baâo ta coá thïí phaãi hy sinh nhiïìu
cuãa, nhiïìu ngûúâi. Duâ sao, chuáng ta phaãi quyïët
têm àaánh giùåc Myä àïën thùæng lúåi hoaân toaân.
Coân non, coân nûúác, coân ngûúâi,
Thùæng giùåc Myä, ta seä xêy dûång hún mûúâi
ngaây nay!
Duâ khoá khùn gian khöí àïën mêëy, nhên dên ta
nhêët àõnh seä hoaân toaân thùæng lúåi. Àïë quöëc Myä
nhêët àõnh phaãi cuát khoãi nûúác ta. Töí quöëc ta nhêët
àõnh seä thöëng nhêët. Àöìng baâo Nam Bùæc nhêët
41

àõnh seä sum hoåp möåt nhaâ. Nûúác ta seä coá vinh dûå
lúán laâ möåt nûúác nhoã maâ àaä anh duäng àaánh thùæng
hai àïë quöëc to - laâ Phaáp vaâ Myä; vaâ àaä goáp phêìn
xûáng àaáng vaâo phong traâo giaãi phoáng dên töåc.
Vïì phong traâo cöång saãn thïë giúái - Laâ
möåt ngûúâi suöët àúâi phuåc vuå caách maång, töi caâng
tûå haâo vúái sûå lúán maånh cuãa phong traâo cöång
saãn vaâ cöng nhên quöëc tïë bao nhiïu, thò töi caâng
àau loâng bêëy nhiïu vò sûå bêët hoâa hiïån nay giûäa
caác àaãng anh em!
Töi mong rùçng Àaãng ta seä ra sûác hoaåt àöång,
goáp phêìn àùæc lûåc vaâo viïåc khöi phuåc laåi khöëi àoaân
kïët giûäa caác àaãng anh em trïn nïìn taãng chuã
nghôa Maác - Lïnin vaâ chuã nghôa quöëc tïë vö saãn,
coá lyá, coá tònh.
Töi tin chùæc rùçng caác àaãng anh em vaâ caác
nûúác anh em nhêët àõnh seä phaãi àoaân kïët laåi.
*
*

*

Vïì viïåc riïng - Suöët àúâi töi hïët loâng hïët sûác
phuåc vuå Töí quöëc, phuåc vuå caách maång, phuåc vuå
nhên dên. Nay duâ phaãi tûâ biïåt thïë giúái naây, töi
khöng coá àiïìu gò phaãi höëi hêån, chó tiïëc laâ tiïëc rùçng
khöng àûúåc phuåc vuå lêu hún nûäa, nhiïìu hún nûäa.
Sau khi töi àaä qua àúâi, chúá nïn töí chûác àiïëu
phuáng linh àònh, àïí khoãi laäng phñ thò giúâ vaâ tiïìn
baåc cuãa nhên dên.
*
*
42

*

Cuöëi cuâng, töi àïí laåi muön vaân tònh thên yïu
cho toaân dên, toaân Àaãng, cho toaân thïí böå àöåi, cho
caác chaáu thanh niïn vaâ nhi àöìng.
Töi cuäng gûãi lúâi chaâo thên aái àïën caác àöìng
chñ, caác bêìu baån, vaâ caác chaáu thanh niïn, nhi
àöìng quöëc t