https://thuviensach.vn

ALBERT EINSTEIN
Nguồn: vietsciences.free.fr
Tác giả: nhiều tác giả
Mục lục:
Tiểu sử Einstein
Einstein, nhà bác học đam mê và chân thật
Thuyết Tương Ðối
Thuyết Tương Ðối Thu Hẹp và Tổng quát của Einstein
Sự co rút thời gian
Sách báo viết về Einstein
Albert einstein (1879 - 1955 ), vĩ nhân thứ tám
- Phạm Văn Tuấn             17/04/2005

 

Thủ bút bằng tiếng Ðức của một bài báo đăng bằng tiếng Anh  về  E = mc²
tựa đề:   "The Most Urgent Problem of Our Time". Ðăng trong   tờ Science

https://thuviensach.vn

Illustrated, 1946.
Sau khi Thế Chiến Thứ Hai chấm dứt, có một nhà đại bác học được toàn thế
giới ca ngợi về một phương trình lừng danh nhất của Khoa Học, đó là phương
trình cho biết năng lượng của vật chất: E=mc2. Trong hàng chục năm trời, E =
mc2 vẫn chỉ là đề tài của các cuộc tranh luận về mặt lý thuyết, nhưng sự san
bằng thành phố Hiroshima vào năm 1945 do quả bom nguyên tử đã chứng minh
sự thật của phương trình đó.



Trước lời ca tụng, trước vinh quang rực rỡ, Albert Einstein, tác giả của phương
trình lừng danh kể trên lại, giữ một bộ mặt thẹn thùng, xa lạ.
Sự quảng cáo
thanh danh đã quấy nhiễu ông suốt đời nhưng tất cả đều bị ông coi thường, lãnh
đạm.
Einstein chỉ khao khát độc nhất sự trầm lặng để có thể suy nghĩ và làm
việc.





1- Thời niên thiếu.



Albert Einstein sinh ngày 14-3-1879 tại Ulm, miền Wurtemberg, nước
Đức. Cái tỉnh nhỏ bé này không mang lại cho Albert một kỷ niệm nào cả vì
năm sau, gia đình Einstein đã di chuyển tới Munich. Sống tại nơi đây được một
năm, một người em gái của Einstein ra chào đời và từ đó không có thêm tiếng
trẻ thơ nữa.
Chủ gia đình, ông Hermann Einstein là người lạc quan, tính tình vui
vẻ.
Còn bà mẹ, bà Pauline Koch, đã tỏ ra có óc thẩm mỹ ngoài bản tính cần cù,
tế nhị. Bà hay khôi hài và yêu thích âm nhạc.



Vốn dòng dõi Do Thái nhưng gia đình Einstein lại sinh sống như người Đức vì
tổ tiên của họ đã sinh cơ lập nghiệp tại nước Đức lâu đời. Các phong tục Do
Thái cũ đều còn lại rất ít, trong khi tôn giáo bao giờ cũng là thứ mà họ giữ gìn.
Vào các ngày lễ riêng của đạo Do Thái, nhóm dân này thường cử hành các buổi
lễ theo nghi thức cổ truyền. Ngoài ra, cứ vào ngày thứ năm, gia đình Einstein
thường mời một sinh viên Do Thái nghèo túng đến dùng cơm rồi cùng nhau
nhắc nhở lại các điều răn trong Thánh Kinh

https://thuviensach.vn




Cha Hermann Einstein                                           Mẹ Pauline Koch
Munich, thành phố mà Albert Einstein đã sống trong thời thơ ấu, là trung
tâm chính trị và văn hóa của nước Đức tại miền nam.
Ông Hermann đã mở tại
thành phố này một cái xưởng nhỏ về điện cơ. Ông có một người em là kỹ sư
điện nhiều kinh nghiệm, hai anh em cùng góp sức vào việc khai thác nguồn lợi:
anh trông nom về mặt giao dịch buôn bán còn em cai quản phần kỹ thuật
chuyên môn.



Từ ngày lọt lòng mẹ, cậu Albert chẳng có gì khác hơn những đứa trẻ thông
thường.
Cậu chậm biết nói đến nỗi lên 3 tuổi mà còn bập bẹ tiếng một khiến
cho cha mẹ tưởng cậu bị câm.
Hai ba năm sau, Albert vẫn còn là đứa trẻ ít nói,
rút rát, thường lánh xa mọi đứa trẻ cùng phố.
Cậu ít bạn và không ưa thích đồ
chơi. Đoàn lính bằng chì của cha tặng cho cũng không làm cậu vui thích, điều
này quả là khác thường bởi vì xứ sở này phải gọi là quê hương của những đoàn
quân thiện chiến, của các tướng lãnh lừng danh như Bismarck, như Von Moltke.
Cách giải trí mà cậu ưa thích là hát khe khẽ các bài thánh ca khi dạo mát một
mình ngoài cánh đồng.
Einstein đã sống trong tình thương của cha mẹ và bên
cạnh người chú tài ba.
Chính nhờ ông này mà Einstein có được các khái niệm
đầu tiên về Toán Học.

https://thuviensach.vn

Hình lớp học tại Munich năm 1889. Einstein đứng thứ hai, bên phải, hàng
đầu. Câu chỉ giỏi toán và la tinh (Hình của Stadtarchiv, Ulm
)


Thời bấy giờ tại nước Đức, các trường tiểu học không phải do chính phủ mở ra
mà được các giáo hội phụ trách. Tuy theo đạo Do Thái nhưng ông Hermann lại
cho con theo học một trường tiểu học Thiên Chúa giáo, có lẽ ông muốn con
mình về sau này sinh sống như một đứa trẻ Đức. Einstein đã theo dần các lớp
tiểu học mà không hề cảm thấy mình là một đứa trẻ khác đạo. Tại trường học,
Albert Einstein không tỏ ra xuất sắc.
Bản tính rút rát và ưa tư lự của cậu khiến
cho các bạn thường chế riễu cậu là người mơ mộng.

 
Năm lên 10 tuổi, Albert Einstein rời trường tiểu học vào Gymnasium tức là
trường trung học Đức. Việc học của các thiếu niên Đức từ 10 tới 18 tuổi đều do
Gymnasium quyết định và cho phép lên Đại Học hay bước sang các ngành kỹ
thuật. Tại bậc trung học, học sinh phải học rất nhiều về tiếng La-Tinh và Hy
Lạp. Kỷ luật nhà trường rất nghiêm khắc, các giáo sư thường độc đoán và xa
cách học sinh. Sống tại một nơi có nhiều điều bó buộc như vậy, Albert Einstein
cảm thấy khó chịu. Có lần cậu nói: “Tại bậc tiểu học, các thầy giáo đối với tôi
như các ông Thượng Sĩ, còn tại bậc trung học, giáo sư là các ông Thiếu Úy”.
Sự so sánh này làm nhiều người liên tưởng tới đội quân của Vua Wilhelm II,
với các ông Thượng Sĩ là những người thô tục và tàn bạo còn sĩ quan thường ưa
thích uy quyền, lại tỏ ra bí mật và quan trọng.



Từ thuở nhỏ, Albert Einstein đã yêu thích học hỏi về Vật Lý.
Cậu còn nhớ khi
lên 5 tuổi, cha cậu cho cậu một chiếc địa bàn. Chiếc kim lúc nào cũng chỉ về
một hướng làm cho cậu bé này thắc mắc, suy nghĩ. Lớn lên, Einstein ưa thích

https://thuviensach.vn

đọc các loại sách Khoa Học. Chàng sinh viên Do Thái tới ăn cơm vào ngày thứ
năm đã khuyên Einstein đọc bộ sách “Khoa Học Phổ Thông” của Aaron
Bernstein. Nhờ cuốn này mà Einstein hiểu biết thêm về Sinh Vật, Thực Vật, Vũ
Trụ, Thời Tiết, Động Đất, Núi Lửa cùng nhiều hiện tượng thiên nhiên khác.



Về Toán Học, không phải nhà trường cho cậu các khái niệm đầu tiên mà là gia
đình và ông chú ruột đã chỉ dạy cho cậu rõ ràng hơn các giáo sư tại
Gymnasium. Nhà trường đã dùng phương pháp cổ điển, cứng rắn và khó hiểu
bao nhiêu thì tại nhà, chú của cậu lại làm cho cách giải các bài toán trở nên vui
thích, dễ dàng, nhờ cách dùng các thí dụ đơn giản và các ý tưởng mới lạ.




Năm 12 tuổi, Albert Einstein
được tặng một cuốn sách về Hình Học. Cậu nghiền ngẫm cuốn sách đó và lấy
làm thích thú về sự rõ ràng cùng các thí dụ cụ thể trong sách. Nhờ cuốn này,
cậu học được cách lý luận phân minh và cách trình bày thứ tự của một bài tính.
Do đó, cậu hơn hẳn các bạn về môn Toán. Vì được cha mẹ cho học đàn vĩ cầm
từ khi lên 6 tuổi nên càng về sau, Einstein càng yêu thích âm nhạc và cảm thông
được vẻ trong sáng và bay bướm trong các nhạc phẩm của Mozart. Năm 14
tuổi, Albert Einstein đã được dự vào các buổi trình diễn âm nhạc và nhờ vậy,
cậu thấy mình còn kém về kỹ thuật vĩ cầm.



Đời sống tại nước Đức càng ngày càng khó khăn. Vào năm 1894, ông Hermann
đành phải bán cửa hàng của mình rồi sang Milan, nước Ý, mở một cơ xưởng
tương tự. Ông để con trai ở lại nước Đức theo nốt bậc trung học, vì chính nơi
đây sẽ cho phép con ông bước lên bậc Đại Học. Vốn bản tính ưa thích Tự Do,
Albert Einstein cảm thấy ngạt thở khi phải sống tại Gymnasium. Rồi quang
cảnh ngoài đường phố nữa: vào mỗi buổi chiều, khi đoàn lính đi qua, tiếng

https://thuviensach.vn

trống quân hành đã kéo theo hàng trăm đứa trẻ. Các bà mẹ Đức thường bế con
đứng xem đoàn thanh niên trong bộ quân phục diễn qua, và ước mơ của các
thiếu nhi Đức là một ngày kia, chúng sẽ được đi đứng hiên ngang như các bậc
đàn anh của chúng. Trái với sở thích chung kể trên, Albert Einstein lại rất ghét
Quân Đội, rất ghét Chiến Tranh. Về sau này, có lần Einstein đã nói: “Tôi hết
sức kinh rẻ kẻ nào có thể vui sướng mà đi theo nhịp quân hành, nếu họ có một
khối óc thì quả là nhầm lẫn rồi, một cái tủy xương sống là đủ cho họ”.



Nền kỹ nghệ phát triển rất nhanh tại nước Đức đã khiến cho con người hầu như
quên lãng thiên nhiên. Trái lại tại nước Ý, cảnh thiên nhiên rực rỡ và bầu trời
trong sáng của miền Địa Trung Hải đã khiến cho Einstein tin tưởng đó là thiên
đường nơi hạ giới. Vì sống trong cảnh cô đơn quá đau khổ nên nhiều lần Albert
Einstein đã định bỏ trường học mà sang nước Ý sống với cha mẹ. Cuối cùng
cậu tìm đến một y sĩ và xin giấy chứng nhận mình bị suy yếu thần kinh, cần
phải tĩnh dưỡng tại nước Ý trong 6 tháng. Ông Hermann rất bực mình khi biết
con bỏ dở việc học mà theo sang Milan. Albert lại cho cha biết ý định từ bỏ
quốc tịch Đức bởi vì cậu đã chán ghét sự bó buộc của xứ sở đó.
Nhưng cuộc
sống tại Milan không phải dễ dàng.
Ông Hermann cũng không quyết định cư
ngụ tại nơi đây và việc xin cho Albert nhập quốc tịch Ý chưa chắc đã thành
công trong một thời gian ngắn, như vậy Albert sẽ là một người không có tổ
quốc. Ông Hermann khuyên con trai nên chờ đợi.



Thời gian sống tại nước Ý đối với Einstein thật là sung sướng. Cậu lang thang
khắp các đường phố, đâu đâu cũng vang lên tiếng hát của người dân yêu thích
âm nhạc. Cậu đi thăm rất nhiều viện bảo tàng, và các lâu đài tráng lệ với các tác
phẩm nghệ thuật đã làm cho mọi người phải say sưa, lưu luyến. Phong cảnh của
nước Ý thực là hữu tình nên đã khiến cho con người yêu mến thiên nhiên.
Người dân tại nơi đây không làm việc như một cái máy, không sợ quyền hành,
không bị ràng buộc vào các điều lệ nhân tạo gò bó mà trái lại, tất cả mọi người
đều cởi mở, vui vẻ và hồn nhiên.



Tại Milan, nghề điện đã không giúp được cho gia đình Einstein sung túc. Ông
Hermann phải bảo con trai đi kiếm một việc làm nuôi thân.
Albert tính rằng để
có thể tiếp tục sự học, điều hay nhất là cậu xin vào một trường nào cấp học
bổng.
Vì không tốt nghiệp từ Gymnasium, Albert không thể nào xin lên đại học

https://thuviensach.vn

được, vả lại cậu khá về toán học nên một trường kỹ thuật sẽ hợp với cậu hơn.





2- Lúc trưởng thành.




Tại châu Âu vào thời kỳ đó, ngoài các trường kỹ thuật của nước Đức ra,
trường Bách Khoa tại Zurich là nơi danh tiếng.
Trường này thuộc Liên Bang
Thụy Sĩ là một nước có nền chính trị trung lập ở châu Âu. Các sinh viên ngoại
quốc nào không thể theo đuổi sự học tại nước mình vì lý do chính trị, có thể
tiếp tục sự học tại nơi đây. Vì vậy trong trường Bách Khoa, số sinh viên nước
ngoài cũng khá đông.
Muốn vào trường, sinh viên phải qua một kỳ thi tuyển.
Einstein cũng nộp đơn dự thi nhưng chàng bị rớt: chàng thiếu điểm về môn sinh
ngữ và vạn vật, tuy rằng bài toán của chàng thừa điểm. Thực vậy, sự hiểu biết
của Einstein về Toán đã vượt hơn các bạn.




https://thuviensach.vn

Sau khi thi rớt, Einstein bắt đầu lo ngại.
Cái viễn ảnh đen tối hiện lên trong trí
óc chàng.
Cuộc mưu sinh của cha chàng tại nước Ý cũng gặp nhiều trắc trở.
Einstein tự trách đã nông nổi bỏ sang nước Ý và hối tiếc sự học tại Gymnasium
khi trước, tuy bó buộc thực nhưng đủ bảo đảm cho tương lai. Nhưng may mắn
cho Albert, bài làm xuất sắc về Toán của chàng đã khiến cho viên giám đốc
trường Bách Khoa chú ý. Ông ta khuyên chàng nên theo học tại một trường khá
nổi danh thuộc tỉnh Aarau. Einstein tự hỏi liệu nơi mình sẽ tới học có giống như
các trường tại nước Đức không?
Cái hình ảnh cũ của ký túc xá hồi còn nhỏ
khiến cho chàng sợ hãi lối sống cũ và phân vân trước khi bước vào một nơi học
mới.
Bất đắc dĩ, Einstein đành phải nhận lời.



Khi tới Aarau, Einstein đã ngạc nhiên hết sức: tất cả các điều ước đoán của
chàng khi trước đều sai hết. Nơi đây không có điều gì giống Gymnasium của
nước Đức. Tinh thần của thầy trò nơi đây khác hẳn: kỷ luật sắt không có, giáo
sư cố công hướng dẫn học sinh biết cách suy nghĩ và tự làm việc. Các bậc thầy
đều là những người cởi mở, luôn luôn tiếp xúc với học sinh, bàn bạc cùng cho
họ những lới khuyên bảo chân thành. Tinh thần học hành tại nơi đây đã theo
đường lối dân chủ thì phương pháp học tập cũng được canh tân theo đà tiến bộ.
Học sinh được làm lấy các thí nghiệm về Vật Lý và Hóa Học, được xem tận
mắt các máy móc, các dụng cụ khoa học. Còn các môn học khác cũng được
giảng dạy bằng cách căn cứ vào các dẫn chứng cụ thể, rõ ràng.



Sau một năm theo học tại Aarau, Einstein tốt nghiệp trung học và được nhận
vào trường Bách Khoa Zurich mà không phải qua một kỳ thi nào khác. Trường
kỹ thuật này đã cho chàng các sự hiểu biết căn bản về Vật Lý và Toán Học.
Ngoài ra, vào các thời giờ nhàn rỗi, Einstein thường nghiền ngẫm các tác phẩm
khoa học của Helmholtz, Kirchhoff, Boltzmann, Maxwell và Hertz.



Càng chú tâm đọc sách Vật Lý , Einstein lại càng cảm thấy cần phải có trình độ
hiểu biết rất cao về Toán Học. Tuy nhiên, vài giờ Toán tại trường đã không
khiến cho chàng chú ý, phải chăng do giáo sư toán thiếu khoa sư phạm? Thực
vậy, ông Hermann Minkowski, Giáo Sư Toán, đã không hấp dẫn được sinh viên
vào các con số tuy rằng ông là một nhà toán học trẻ tuổi nhưng xuất sắc. Dù
sao, những ý tưởng về các định luật Toán Học do ông Minskowski đề cập cũng
đã thấm nhập ít nhiều vào trí óc của Einstein và giúp cho chàng phát triển về
môn Vật Lý sau này.


https://thuviensach.vn




Tại nước Ý, cơ xưởng của ông
Hermann chỉ mang lại một nguồn lợi nhỏ nên Albert Einstein sống nhờ vào tiền
trợ cấp của một người trong họ. Hàng tháng chàng nhận được 100 quan Thụy
Sĩ. Tuy món tiền này quá nhỏ nhưng Einstein phải để dành 20 quan, hy vọng
sau này sau khi tốt nghiệp, chàng có đủ tiền xin được quốc tịch Thụy Sĩ. Vì
cách tiết kiệm này, chàng phải chịu cảnh thiếu thốn và không hề biết tới sự xa
hoa.



Từ thuở nhỏ, Einstein đã ít chơi đùa cùng các đứa trẻ trong xóm thì ngày nay
khi sống tại trường đại học, chàng cũng vẫn là một sinh viên dè dặt.
Tuy vậy,
không phải Einstein không có bạn thân. Chàng hay tiếp xúc với Friedrich Adler.
Anh chàng này là người Áo, con một nhà lãnh tụ phe Dân Chủ Xã Hội thuộc
thành phố Vienna và ông này không muốn con trai của mình dính dáng tới
chính trị nên đã gửi Adler tới Zurich
theo học. Einstein còn có một cô bạn gái
rất thân: cô Mileva Maritsch, người Hung. Cô này thường trao đổi bài vở với
Einstein.




https://thuviensach.vn

Vào năm 1901, Albert Einstein tốt nghiệp
trường Bách Khoa và cũng trở nên công dân Thụy Sĩ. Đối với những sinh viên
mới ra trường và có năng khiếu về Khoa Học thì ước mơ của họ là làm thế nào
có thể xin được một chân giúp việc cho một giáo sư đại học nhiều kinh nghiệm
rồi nhờ vậy có thể học hỏi thêm những phương pháp khảo cứu khoa học của
ông ta. Einstein cũng mong ước như thế nhưng các đơn xin đều bị khước từ.
Không xin được việc tại trường đại học, Einstein quay sang việc nạp đơn vào
một trường trung học, nhưng mặc dù có nhiều thư giới thiệu nồng nàn, mặc dù
xuất thân từ trường Bách Khoa và có quốc tịch Thụy Sĩ, Einstein vẫn không xin
được việc làm. Phải chăng người ta đã không coi chàng như một người dân
chính gốc mà chỉ là một công dân trên giấy tờ?



Chờ mãi thì phải có việc: một người bạn của Einstein giới thiệu chàng với ông
Haller, giám đốc Phòng Văn Bằng ở Berne. Văn Phòng này đang thiếu một
người thạo về các phát minh khoa học trong khi Einstein lại chưa có một kinh
nghiệm gì về kỹ thuật cả.
Nhưng sau một thời gian thử việc, Einstein được chấp
nhận. Bổn phận của chàng là phải xem xét các bằng sáng chế: công việc này
không phải là dễ vì các nhà phát minh thường là các tài tử, không biết diễn tả
những điều khám phá theo thứ tự, rõ ràng.

https://thuviensach.vn

Nhờ làm việc tại Phòng Văn
Bằng, Einstein được lãnh lương 3 ngàn quan.
Cuộc sống tương đối dễ chịu
khiến chàng nghĩ đến việc hôn nhân.
Einstein cưới cô bạn gái cũ là Mileva
Maritsch tuy nàng hơn chàng vài tuổi. Mileva là người có tư tưởng hơi tiến bộ
lại không biết cách sống hòa mình với các người chung quanh, vì vậy gia đình
Einstein không được hạnh phúc lắm. Ít lâu sau, hai người con trai ra đời, đứa
con cả cũng mang tên Albert như cha. Einstein đã tìm được hạnh phúc bên hai
đứa con kháu khỉnh.



3- Thời kỳ khảo cứu Khoa Học.



Sau nhiều tháng sống tại Berne, Albert Einstein thấy rằng các công việc tại
Phòng Văn Bằng càng ngày càng trở nên dễ dàng hơn, vì vậy ông có đủ thời
giờ để tâm tới môn Vật Lý Toán Học.



Tuy Einstein ưa thích lối sống cô đơn nhưng không phải là ông không có cảm
tình với các người chung quanh. Tư tưởng cởi mở của ông khiến cho ông có
nhiều bạn.
Sự vui đùa và cách châm biếm khiến ông luôn luôn vui nhộn và đầy
nhựa sống.
Nụ cười hiện ra trên môi làm cho mọi người phải chú ý đến ông.
Người nào đã sống gần Einstein đều nhận thấy rằng sự cười đùa của ông là một
nguồn vui, song đôi khi nó còn là sự chỉ trích. Hình như Einstein có cảm tình
với bất cứ ai, nhưng ông lại không thích đi tới sự quá thân mật khiến cho ông
thiếu tự do. Phải chăng sự ưa thích sống cô đơn để hy sinh hoàn toàn cho Khoa
Học đã làm cho Einstein xa cách các bạn bè trong khi nội tâm của ông lại có
tình cảm với tất cả mọi người. Mãi về sau, vào năm 1930, Einstein đã phân tích
cái trạng thái tình cảm đó như sau: “vì tôi say mê sự công bằng và nhiệm vụ xã
hội nên tôi đã phạm phải một điều tương phản kỳ lạ khá quan trọng là tôi thiếu

https://thuviensach.vn

sự hợp tác trực tiếp với mọi người. Tôi là một con ngựa tự thắng lấy yên
cương". 
Tại Berne, ngoài thời giờ khảo cứu về Toán và Vật Lý Học, Einstein còn để
tâm đến Triết Học. Vài triết gia đã giúp ông học được các nguyên tắc đại cương
của phương pháp luận lý. Chính phương pháp này cho phép các nhà bác học
diễn tả những điều nhận xét trực tiếp thành các định luật rõ ràng. David Hume,
Ernest Mach, Henri Poincaré và Emmanuel Kant thuộc vào hạng các triết gia kể
trên. Còn Schopenhauer và Nietzsche khiến Einstein chú ý vì các vị này đã phát
biểu các tư tưởng đôi khi không cần thiết, đôi khi tối nghĩa bằng các câu văn
đẹp đẽ, gợi lên cho người đọc những cảm xúc, khiến cho người ta phải mơ
màng, suy nghĩ, chẳng khác gì một người biết nhạc được thưởng thức vài khúc
tiết tấu nhịp nhàng. Tuy nhiên, David Hume
(1711-1776, người Anh)   vẫn là
người được Einstein ưa thích nhất. Nhiều người biết rằng triết gia gốc Anh này
là người khởi xướng phương pháp luận lý thực nghiệm và cách trình bày suy
luận của ông ta thực là sáng sủa, phân minh.



Suốt trong 5 năm trường, từ 1901 tới 1905, các cố gắng tư tưởng của Einstein
đã mang lại kết quả: ông đã nghiên cứu và lập ra định luật liên kết thời gian và
không gian. Vào một buổi sáng tháng 6 năm 1905, viên chủ nhiệm tạp chí
Annalen der Physik tại Munich tiếp một thanh niên tóc đen không chải, quần áo
cũ kỹ. Thanh niên đó đưa viên chủ nhiệm một cuộn giấy 30 trang và yêu cầu
đăng trên tạp chí khoa học.
Albert Einstein đã trình bày “Thuyết Tương Đối” của mình trên tờ báo vật lý
Annalen der Physik. Ông đã đề cập đến sự tương quan của năng lượng và khối
lượng bằng một phương trình lừng danh nhất của Khoa Học: E = MC2. Nói một
cách đại cương, phương trình trên có nghĩa là năng lượng của vật chất thì bằng
khối lượng nhân với bình phương tốc độ của ánh sáng. Theo lý thuyết này, nếu
người ta biết một phương pháp kỹ thuật, thì với một ký than gỗ, hay một ký đá
sỏi, hay một ký mỡ heo, người ta có thể rút ra một năng lượng tương đương với
25 ngàn triệu (tỷ) kilowatt-giờ điện lực [1], nghĩa là số điện lực sản xuất thời
bấy giờ của tất cả các nhà máy phát điện tại Hoa Kỳ chạy suốt trong một tháng
mà không nghỉ.



Sau khi bài khảo cứu của Albert Einstein được phổ biến tại châu Âu, thì Henri
Poincaré ở Pháp, Hendrik Lorentz ở Hòa Lan, Max Planck ở Đức, cùng tất cả
các đầu óc khoa học vĩ đại thời bấy giờ đều sửng sốt và đã viết thư hỏi tòa báo :
- “Ai đã viết bài báo đó ? Có phải là một giáo sư đại học không? ". Tòa báo đã

https://thuviensach.vn

trả lời : - “Một thanh niên Do Thái, quốc tịch Đức, 26 tuổi, giúp việc tại Phòng
Văn Bằng tại Berne”.



Bài khảo cứu của Einstein đã làm cho nhiều người thắc mắc, nghi ngờ. Vào thời
kỳ đó, ít người đo lường nổi sự quan trọng lớn lao của học thuyết Einstein
nhưng dù sao, lý thuyết đó đã cách mạng hóa quan niệm của con người về Vũ
Trụ. Henri Poincaré khi đó đã viết về Albert Einstein như sau: “Ông Einstein là
một trong các đầu óc khoa học phi thường mà tôi chưa từng thấy. Đứng trước
một bài tính vật lý, ông Einstein đã không bằng lòng với các nguyên tắc cổ điển
sẵn có, mà còn nghiên cứu tất cả các trường hợp có thể nhận được”.



Thật là kỳ lạ khi công trình khảo cứu có giá trị lớn lao đó lại do một nhân viên
xoàng của Phòng Văn Bằng phổ biến. Người ta vội mời ông giảng dạy tại
trường Đại Học Zurich.
Mọi người đều biết rằng tại các trường Đại Học, trước
khi trở thành một giáo sư thực thụ, ai cũng phải trải qua thời kỳ của một giảng
sư. Einstein nhận giữ chân này theo lời khuyên của Giáo Sư Kleiner.



Chân Giáo Sư môn Vật Lý Lý Thuyết tại trường Đại Học Zurich bị trống. Vì
vấn đề chính trị, hội đồng quản trị đại học mời Friedrich Adler, giảng sư, lên
phụ trách, nhưng Adler đã từ chối và nói: - “Nếu có thể có một người như
Einstein vào Đại Học của chúng ta thì việc gọi đến tôi thật là vô lý. Tôi thú
nhận rằng trình độ hiểu biết của tôi không thấm vào đâu với Einstein.
Chúng ta
không nên vì vấn đề chính trị mà không mời một người có thể làm cho mức
hiểu biết tại bậc đại học được cao hơn".
Vì vậy vào năm 1909, Einstein được bổ
nhiệm làm “Giáo Sư Đặc Cách” của trường Đại Học Zurich.



Tuy bước lên một địa vị cao hơn trong xã hội, nhưng lúc nào Einstein cũng thản
nhiên, bình dị.
Cuộc sống mới này tuy khá hơn trước về mặt tài chính, nhưng bà
vợ ông vẫn phải chứa trọ các sinh viên để kiếm thêm tiền. Trước tình trạng vật
chất còn eo hẹp đó, Einstein đã có lần nói đùa như sau: “Trong Thuyết Tương
Đối của tôi, tôi đã đặt rất nhiều đồng hồ tại khắp nơi trong Vũ Trụ nhưng thực
ra, tôi thấy không có đủ tiền mua nổi một chiếc để đặt ngay trong phòng của
chính mình”. Thời gian sinh sống tại Zurich thật là phẳng lặng, hai ông bà
Einstein cùng hồi tưởng thời sinh viên và coi cái tỉnh này như một tổ quốc nhỏ
bé, nhưng yêu dấu.


https://thuviensach.vn



Năm 1910, Đại Học Đường thuộc Đức tại Prague, Tiệp Khắc, thiếu một chân
giáo sư vật lý lý thuyết.
Đây là trường đại học cổ nhất của miền Trung Âu.
Trong hậu bán thế kỷ 19, các giáo sư Tiệp và Đức cùng nhau giảng dạy, nhưng
rồi cuộc tranh chấp chính trị đã khiến cho nhà cầm quyền quyết định rằng từ
năm 1888, trường đại học này được phân ra làm hai, một đại học Đức, một đại
học Tiệp. Sự phân chia đó đã làm cho các giáo sư và sinh viên của hai đại học
đường không liên lạc gì với nhau và còn hiềm khích nhau nữa.



Theo nguyên tắc, trường đại học đề nghị các giáo sư vào các ghế trống, còn ông
Bộ Trưởng Giáo Dục chỉ định vị được tuyển dụng nhưng thực ra vào thời kỳ
đó, quyền chọn lựa thuộc về nhà vật lý học Anton Lampa, một người đã có
công trong việc canh tân phương pháp giáo dục. Lúc bấy giờ có 2 người đủ khả
năng: Gustave Jaumann, giáo sư thuộc Viện Kỹ Thuật Brno và Albert Einstein
là người thứ hai. Theo quy luật, thứ tự các người được chọn lựa phải căn cứ vào
công cuộc khảo cứu khoa học của họ, và vì lý thuyết của Einstein được nhiều
người biết tới, Einstein được xếp lên trên Jaumann. Nhưng cuối cùng, ông Bộ
Trưởng Giáo Dục lại trao chức vụ cho Jaumann, vì ông ta không muốn bổ
nhiệm một người ngoại quốc.
Jaumann từ chối. Chức vụ về tay Einstein.



Phải rời bỏ Zurich để đến một nơi xa lạ là một điều gia đình Einstein không
muốn, ông do dự nhưng cuối cùng nhận lời. Sống tại Prague, Einstein thường
gặp gỡ Ernest Mach, Viện Trưởng Đại Học và cũng là một nhân vật nổi danh về
một ngành Triết Học. Trong thời gian giảng dạy tại Prague, ngoài việc xây
dựng lý thuyết về trọng lực, Einstein còn để t