https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

epub©vctvegroup
08-11-2017

https://thuviensach.vn

Để tưởng nhớ những chàng trai đã ra đi không trở về
Dâng tặng Ngoại và cha mẹ của tôi, Hameeda Paveen và G.A.Peer
-----★-----

https://thuviensach.vn

“Con người bị mắc
kẹt trong lịch sử và
lịch sử bị mắc kẹt
trong con người.”
• Những ghi chép
của người con trai
bản xứ, - James
Baldwin

“Cái thành phố, nơi
không tin tức nào có
thể đến được, lúc này
hiện ra mồn một
trong
đêm
giới
nghiêm của nó đến
nỗi thứ tồi tệ nhất
cũng trở nên xác
thực: Từ cầu Zero,
một cái bóng bị rượt
đuổi bởi ánh đèn pha
đang bỏ chạy để đi
tìm thân xác của nó.”
• Đất nước không có
bưu điện, - Agha
Shahid Ali

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Phần Một

Ký Ức

https://thuviensach.vn

  1  

Mong manh xứ sở thần tiên

○○○

Tôi sinh ra vào mùa đông ở Kashmir. Làng tôi nằm trên rìa một rặng núi ở
vùng phía nam của Anantnag. Bao quanh những ngôi nhà được đắp bằng
bùn và gạch là những cánh đồng lúa xanh mướt vào đầu hè và vàng ươm khi
thu đến. Vào mùa đông, tuyết trượt chầm chậm từ trên mái nhà của chúng
tôi rồi đổ uỵch xuống mặt cỏ. Tôi và đứa em trai cùng đắp những thằng
người tuyết với đôi mắt làm bằng những mẩu than vụn. Và khi mẹ bận rộn
với việc nội trợ và Ngoại đi ra ngoài, chúng tôi phóng lên mái nhà, bẻ mấy
cục nước đá trên đó, trộn chúng với hỗn hợp sữa và đường ăn cắp ở nhà bếp
rồi cùng ăn món kem tự chế của mình. Bọn tôi thường đi trượt tuyết trên
sườn đồi, nhìn xuống làng mình hoặc chơi cricket trên một cái hồ đóng
băng. Chúng tôi cũng liều, vì chơi như thế có thể bị Ngoại, cũng là hiệu
trưởng của trường tôi, mắng mỏ hoặc đánh đòn. Nếu bắt gặp chúng tôi chơi
cricket vào mùa đông, ông sẽ bộc lộ chủ trương chú trọng sách vở hơn là
cricket bằng tiếng quát tháo khiếp đảm: “Cái lũ ăn hại!” Nghe tiếng quát
quen thuộc của ông, mấy đứa chơi cricket tản ra và lẩn đi mất. Không chỉ lũ
cháu ngoại mà tất cả trẻ con trong làng đều sợ ông thầy hiệu trưởng như lính
sợ quân luật.
Những chiều mùa đông, Ngoại và mấy người hàng xóm ngồi trước
những cửa tiệm và sưởi ấm bằng kangris, một loại bình giữ lửa tiện dụng,
rồi tán gẫu, hoặc nói chuyện tuyết rơi sẽ ảnh hưởng thế nào đến vụ mù tạt
vào mùa xuân. Sau khi thầy tu báo giờ triệu tập cuộc lễ chiều, họ rời các cửa
tiệm để về nhà, cho đàn gia súc ăn, cầu nguyện ở đền thờ trong làng, rồi
quay lại mấy cửa tiệm đó để trò chuyện tiếp.

https://thuviensach.vn

Mùa xuân là mùa của những đồng cỏ và sườn núi xanh mơn mởn, của
tuyết hồng và những thảm hoa mù tạt vàng trải rộng trên những cánh đồng
bao quanh làng chúng tôi. Trên đài phát thanh Kashmir, người ta phát những
bài hát bằng tiếng Kashmir ca ngợi những đóa hoa trên đồng cỏ và các chú
sơn ca đậu trên cành liễu. Bài hát yêu thích nhất của tôi kết thúc bằng điệp
khúc: “Và bầy sơn ca hát với những đóa hoa rằng: đất đai của chúng ta là
một khu vườn!” Khi chúng tôi phải thu hoạch vụ mùa, hàng xóm và bạn bè
sẽ cử người đến giúp và đến lượt họ, chúng tôi sẽ giúp lại. Bạn không bao
giờ cần một lời đề nghị trịnh trọng trước đó nhiều tuần lễ. Lúc nào cũng sẽ
có người đến giúp bạn.
Trong vụ mùa, giáo sĩ Akhoon, người không chịu tin là Neil Armstrong
đã đặt chân lên mặt trăng, than phiền về lượng người đi lễ thưa thớt ở đền
thờ của làng. Tôi phải cố nén cười khi dân làng vì nôn nóng quay về với việc
trồng trọt, đã giả vờ ho trong lúc cầu nguyện để cho ông ấy kết thúc nhanh
hơn. Ông thỏa hiệp bằng cách đọc những đoạn kinh Koran ngắn hơn. Sau đó
trong ngày, ông sẽ trở lại đồng ruộng để thu tiền cúng của mùa, cũng là tiền
công của ông cho việc dẫn dắt các cuộc cầu nguyện trong đền thờ.
Vào mùa hè, sau khi thu hoạch mù tạt chúng tôi gieo mạ. Những ngày
trong tuần, trước khi đến trường tôi và đứa em mang mấy ấm samovar đựng
trà kahwa[1], thoang thoảng mùi nghệ tây, quả hạnh và quế cho những người
làm công ở cánh đồng nhà mình. Cuối tuần, tôi phụ khiêng các bao đựng hạt
giống đến vườn ươm. Mẹ, các dì và những người phụ nữ khác, từng hàng,
khom lưng trên những cánh đồng tốt tươi, gieo trồng và ca hát.
Ngoại canh chừng gã nông dân thuê đất cạnh đồng nhà tôi. Mỗi khi
thấy gã đi về hướng đồng nhà mình, Ngoại lại quay sang bảo tôi: “Này, con
thấy ai không?” “Con thấy con Vện[2] ạ.” Tôi đáp. Và chúng tôi cười phá
lên. Vóc người thấp, dẻo dai với khuôn mặt nhăn nhúm, gã Vện chuyên đầu
têu những chuyện dẫn đến cãi vã, như tháo nước sang đồng của hắn hay
dùng xẻng cào đất ruộng nhà chúng tôi để làm mảnh ruộng thuê của hắn
rộng thêm vài phân.
Gã Vện, Ngoại và tất cả dân làng đều lo lắng về tiết mây và những trận
mưa. Mưa không đúng lúc có thể làm hỏng mùa màng. Người ta nói, nếu có

https://thuviensach.vn

mây ở đường chân trời phía bắc thì sẽ có mưa. Và vào khoảng xế chiều, nếu
thấy những vệt đỏ trên bầu trời, họ sẽ nói, “Chắc có một vụ giết người ở đâu
đó. Nếu ai đó bị giết, bầu trời sẽ chuyển sang sắc đỏ.”
Đến mùa thu, chỉ trong vài tuần trà kahwa là lúa đã được đập xong.
Thóc được chứa trong những vựa gỗ và mấy đụn rơm cứ cao dần lên như
những trái núi nhỏ, xung quanh là mấy đứa trẻ con chơi trò trốn tìm. Táo
trong vườn sẽ được hái, phân loại và đóng vào những chiếc thùng mỏng
bằng ván liễu rồi bán cho lái thương. Bởi lũ trẻ trong làng hay ăn trộm táo,
tôi và đứa em trai phải thay phiên nhau canh chừng sau khi đi học về. Rất ít
đứa dám trộm trong vườn chúng tôi, bởi bọn nó sợ Ngoại. “Nếu hôm nay
chúng ăn trộm táo thì ngày mai chúng sẽ ăn cướp ngân hàng. Mấy thằng bé
này lớn lên sẽ giống như thằng Janak Singh,” Ngoại nói vậy. Nhiều năm
trước, gã Janak Singh ở làng bên đã giết một người bảo vệ trong lúc cướp
ngân hàng. Gã bị bắt và lãnh án mười bốn năm tù. Trước và sau vụ đó không
có ai trong vùng chúng tôi giết người cả.
Trên đường từ nhà đến trường trong những buổi trưa, giữa những năm
tám mươi, tôi thường nhìn chằm chằm vào ngôi nhà mái lợp rạ của gã Janak
Singh qua cửa sổ xe buýt như thể nếu nhìn nó thêm lần nữa thì có thể khám
phá thêm vài điều bí mật. Nhà tôi, một hình hộp chữ nhật ba tầng xây bằng
gạch đỏ và gỗ đánh véc-ni, mái lợp tôn, chỉ cách đường cái chừng một dặm.
Tôi sẽ đứng trên bậc cửa và nhìn xe buýt chở khách du lịch chạy ngang qua.
Đám xe buýt sặc sỡ chở khách tham quan từ những thành phố xa xôi như
Bombay, Calcutta và Delhi và cả rất nhiều angrez – từ dùng để chỉ người
Anh và từ duy nhất chúng tôi dùng để chỉ người phương Tây. Các angrez rất
thú vị. Một số để tóc rất dài và một số cạo trọc. Họ chạy những chiếc mô tô
to đùng và có khi còn cởi trần nữa. Chúng tôi vẫy tay với họ và họ vẫy tay
lại. Tôi đã hỏi một người hàng xóm làm trong khách sạn, “Sao người angrez
đi du lịch còn chúng ta thì không?” “Bởi vì họ là angrez còn chúng ta thì
không,” ông nói. Nhưng tôi cũng đoán ra được lý do. Họ phải đi du lịch để
được nhìn thấy Kashmir chứ.
Cha mua cho tôi một cuốn từ điển truyện tranh của Mỹ, loại sách dạy từ
vựng qua những truyện Siêu nhân, Người dơi và Robin và Tia chớp. Tôi

https://thuviensach.vn

thường đọc nó dưới ánh sáng vàng vọt của ngọn đèn dầu và nghĩ, nếu Tia
Chớp sống ở Kashmir, chúng tôi có thể nhờ anh ta sửa nguồn điện chập
chờn của nhà mình. Tôi thích đọc truyện tranh hơn mớ sách Ngoại muốn tôi
đọc cho tinh thông. Người ta đã thêm thắt những câu chuyện mới vào tuyển
tập các huyền thoại của xứ Ba Tư và Kashmir mà tôi đã được nghe kể bởi bà
ngoại và ông giúp việc Akram của chúng tôi – những huyền thoại đại loại
như chuyện cổ tích về tình yêu của chàng Farhad dành cho nàng Shirin. Ông
Akram luôn bắt đầu câu chuyện bằng cách kể, “Chuyện kể rằng, ngày xửa
ngày xưa ở Iran, có một hoàng hậu xinh đẹp tuyệt trần tên là Shirin...”
Chàng điêu khắc trẻ Farhad đã phải lòng Shirin và cứ quanh quẩn gần bên,
tìm kiếm một ánh mắt của nàng. Thời gian trôi qua, Shirin bắt đầu thấy thích
chàng. Chồng nàng là vua Khusro nổi cơn thịnh nộ và các quan tham mưu
của vua dâng lên một kế sách nhằm trừ khử chàng: nàng Shirin sẽ thuộc về
chàng nếu chàng có thể đào một con kênh từ ngọn núi Behistun xa xôi đến
cung điện. Shirin nói với Farhad về nhiệm vụ bất khả thi này và chàng tìnhnhân nghệ-sĩ đến ngọn núi với cái mai đào đất của mình. Farhad đã quần
quật làm việc một mình nhiều năm trời, đẽo núi đá, gào tên người mình yêu
và tạc khuôn mặt nàng Shirin vào vách đá dọc theo con kênh.
Khi con kênh sắp sửa hoàn thành, vua Khusro rất lo lắng khi nghĩ đến
việc phải giữ lời hứa và để vợ mình lấy một người đàn ông khác, một phó
thường dân. Những quan tham mưu của vua đã hiến kế: họ đưa một mụ già
tới ngọn núi để báo với Farhad rằng nàng Shirin đã chết.
Điều này sẽ bẻ gãy quyết tâm của Farhad và làm chàng bỏ dở việc đào
kênh. Farhad đang quần quật làm việc thì một mụ già đến, khóc lóc, nghẹn
ngào không nói nên lời. “Sao bà lại khóc?” chàng hỏi. “Ta khóc thương một
sắc đẹp đã chết,” mụ nói. “Và ta khóc thương con, chàng trai dũng cảm ạ!”
“Khóc thương con ư?” Farhad ngạc nhiên hỏi. “Con đã xẻ núi, chàng trai
dũng cảm! Nhưng người con yêu, nàng Shirin xinh đẹp đã chết rồi!” Farhad
đã tự đánh gục mình bằng chiếc mai và ngã xuống, tiếng gào cuối cùng của
chàng vang rền qua những ngọn núi: Shirin nàng ơi!
Gia đình tôi ăn tối cùng nhau trong gian bếp đồng thời là phòng khách,
cùng ngồi quanh một tấm thảm dài màu vàng trải trên sàn, dọc đường biên

https://thuviensach.vn

của nó là những dòng thơ tiếng Farsi[3] và Urdu[4] được viết bằng mực đen
ca ngợi vẻ đẹp của lòng hiếu khách. Bữa tối thường bắt đầu với cảnh ông
ngoại dựa lưng vào chiếc đệm ở giữa phòng và quay sang mẹ tôi: “Hama à,
có vẻ như hôm nay mẹ con sẽ bỏ đói chúng ta đấy.” Bà ngoại sẽ ngừng bập
bập cái ống tẩu[5] và nói, “Tôi đang nghĩ đến những lời cầu nguyện buổi tối.
Nhưng thôi, để tôi cho ông ăn trước đã.” Rồi bà sẽ thong thả đến bên chiếc
ghế gỗ của bà ở gần lò sưởi, bên trên là chén đĩa bằng đồng tráng thiếc đặt
trên nhiều kệ khác nhau. Mẹ sẽ bỏ bộ kim đan hay mớ bài vở học trò của mẹ
xuống và nhanh chóng đến sắp xếp chén đĩa gần chỗ “ngai vàng” của bà.
Tôi sẽ cho nước vào vại và lấy riêng một chậu để rửa tay. “Gọi đám con gái
đi,” mẹ sẽ nói thế và tôi sẽ chạy lên lầu gọi các dì xuống ăn tối.
Hai người dì trẻ – Tasleema và Rubeena – sống cùng chúng tôi, những
dì khác đã có chồng nhưng thường xuyên ghé thăm cùng chồng và con họ.
Dì Tasleema như con mọt sách, lúc nào cũng cắm đầu vào những cuốn sách
hóa học và động vật học dày cộp hoặc chuẩn bị mấy bài thuyết trình cho
nhóm tranh luận ở trường đại học và còn tập các điệu bộ bằng tay trước
gương. Dì Rubeena không quan tâm lắm đến sách vở nhưng đặc biệt thích
những cuốn tạp chí phụ nữ, truyện trinh thám và những bài hát Bollywood
luôn được mở nho nhỏ trong chiếc máy thu thanh được đặt có tính toán bên
cạnh dì để được tắt thật nhanh nếu dì nghe có tiếng ai đó đi lên lầu.
Chúng tôi sẽ ngồi thành vòng tròn xung quanh ông ngoại và cùng ăn.
Hầu hết những lần chúng tôi nấu thịt, ông cắt một phần của mình rồi để vào
dĩa của tôi và kêu dì Tasleema mang một ly sữa cho ông Akram, người hẳn
mệt mỏi sau một ngày dài làm việc trong vườn hay ngoài đồng.
Vào buổi sáng, chúng tôi sẽ tụ tập quanh chiếc ấm samovar đựng hồng
trà mằn mặn và sau đó ông ngoại và mẹ sẽ đi dạy, còn các dì, em trai tôi và
tôi đi học. Trường tôi là một tòa nhà gỗ xập xệ trong thị trấn nhỏ cạnh
Mattan, được đặt là Lyceum. Ngày thứ bảy đồng nghĩa với các bài vấn đáp,
các cuộc thảo luận và thi viết luận. Một lần tôi giành được giải nhất – phần
thưởng là ba cây bút chì than và hai cuốn tập được gói trong giấy hồng – cho
bài viết về những mối nguy của một cuộc chiến tranh hạt nhân. Hiroshima
và Nagasaki rồi mấy trái bom có tên kỳ lạ – Thằng Bé[6] và Ông Mập[7] –

https://thuviensach.vn

chỉ là những cái tên được học thuộc lòng cho một kỳ kiểm tra. Tôi quan tâm
hơn đến việc tập chạy xe đạp, chơi cricket cho đội của trường và chộp lấy
phần bánh fireen (một loại bánh pút-đinh ngọt làm bằng hạnh nhân, nho khô,
sữa và bột hòn, trên mặt là những hạt anh túc, được dùng vào lúc nghỉ ngơi
trong những buổi cầu nguyện thâu đêm ở đền thờ trước lễ Eid) hoặc cố kéo
dài thời gian ăn uống trước bình minh trong kỳ lễ Ramadan[8].
Chúng tôi thức dậy trước bình minh rất lâu trong thời gian diễn ra lễ
Ramadan. Bà ngoại và mẹ hâm nóng thức ăn và món trà mặn truyền thống.
Ông ngoại đọc kinh Koran, còn Wajahat em trai tôi và tôi ngáp vắn ngáp dài
cho đến lúc ăn. Chúng tôi ăn nhanh để khỏi phải ngưng bữa khi nghe gọi cầu
kinh. Chúng tôi thường cắn thêm vài miếng sau khi nghe azaan, tiếng nhắc
nhở cầu nguyện, rồi ngó ra cửa sổ bếp và quay lại nói, “Ta không thể thấy
được lông cánh tay nếu không có ánh sáng nhân tạo.” Câu thành ngữ này có
từ xa xưa khi chưa có đồng hồ. Người ta xác định rạng đông bằng cách nhìn
vào cánh tay mình. Nếu họ có thể thấy được lông cánh tay, thì họ biết đó là
thời điểm rạng đông và ngừng ăn. Dù đã có những chiếc đồng hồ điện tử của
Nhật, truyền thống này vẫn có ích khi bạn đang cố nuốt thêm một ít trà và ăn
thêm một miếng gì đó. Ông ngoại, một người ăn rất ít, sẽ nhắc nhở chúng tôi
mục đích của việc nhịn ăn: “Để hiểu thế nào là đói và học cách cư xử tử tế
với người nghèo.”
Đến cuối kỳ lễ Ramanda, việc nói về ý nghĩa của sự nhịn ăn thưa dần,
tôi và em trai càng thêm háo hức về lễ Eid. Vào tối ngày hai mươi chín, mọi
người tràn trề hy vọng tìm kiếm trên bầu trời một mảnh trăng non bàng bạc
báo hiệu thời gian nhịn ăn đã qua. Nhưng vầng mặt trời màu cam dường như
còn do dự sau những đỉnh núi nhấp nhô, như thể nó đang bị cầm tù trong
đêm. Tất cả trẻ con trong làng sẽ đứng trong sân nhà chúng tôi nhìn chăm
chú về phía đường chân trời khi nó chuyển dần từ sắc đỏ sang cam rồi sang
xanh thẫm. Chúng tôi nhìn và hét toáng lên với nhau, “Mày thấy nó chưa?”
“Chưa.” Ngay sau đó chúng tôi sẽ chạy lên cầu thang nhà mình, tiếp tục
cuộc tìm kiếm qua những ô cửa sổ. Tiếng hò hét của bọn tôi ngày càng lớn
khi bọn tôi chạy từ tầng một lên tầng hai rồi đến tầng ba. Nếu vầng trăng
lưỡi liềm vẫn còn lẩn khuất, tôi và thằng em sẽ vọt xuống nhà bếp, nơi ông

https://thuviensach.vn

ngoại đang dò hết đài này đài khác, hy vọng nghe được một tin về việc
mảnh trăng lưỡi liềm xuất hiện.
Trong suốt lễ Eid, sáng nào mẹ cũng pha trà kahwa. Em trai và tôi đi
theo cha và ông ngoại ra khoảng đất trống trên sườn núi nhìn xuống ngôi
làng thấp thoáng những cây óc chó, khoảng đất đó được dùng làm Eidgah –
nơi hành lễ một năm hai lần của làng dành cho những dịp cầu nguyện của lễ
Eid và được đánh dấu bằng một cái bục vòng cung đặt ở góc hướng tây, nơi
vị Imam[9] dẫn dắt lễ cầu nguyện và thuyết giảng. Chúng tôi gặp bà con và
bạn bè trên đường đi. Ai cũng mặc đồ mới và cười hết cỡ. Chúng tôi ngồi
thành những dãy dài trên những chiếc chiếu đay được mang đến từ đền thờ
của mình. Những lần cầu nguyện chỉ kéo dài vài phút, nhưng theo sau là một
bài thuyết giảng dài. Năm nào ông giáo sĩ cũng giảng bài đó và tôi với đám
bạn đều tìm cách chuồn ra ngoài. Cha mẹ, bà con và hàng xóm cho chúng
tôi tiền để mua đồ chơi và bánh quy.
Đám trai tráng trong làng sẽ mướn một xe buýt để đến rạp xinê Thiên
Đường ở thị trấn Anantnag cạnh bên và xem bộ phim mới nhất của
Bollywood[10]. Tôi không được phép đi theo họ, nhưng khi họ quay về, tôi
mê mẩn nghe kể lại từng chi tiết của bộ phim. Tôi liên tưởng các phim của
họ với những khuôn mặt trên các biển quảng cáo phim. Những tấm bạt phủ
đầy các màu đỏ vàng, lục và nâu, được treo lên các cây cột điện dọc theo
đường làng hay lên chiếc tonga, loại xe ngựa kéo, rồi được chở vòng chiếc
loa qua quanh làng mỗi tuần một lần trong lúc người phát thanh đứng bên
cạnh người đánh xe ngựa, gọi là tonga wallah, thông báo qua chiếc loa về bộ
phim mới đầy kịch tính. Mỗi poster đều được chắp ghép những cảnh lâm li
cao độ: một anh hùng vận áo sơ mi xanh lá và quần tây xanh dương đang
giận dữ, lăm lăm trong tay khẩu súng lục, trên mặt máu chảy thành dòng;
một phụ nữ vận tấm sari[11] đỏ bị trói vào cột bằng dây chão, tóc tai rũ rượi
và gương mặt thì hoang mang; một tên côn đồ với bộ ria mép bóng bẩy, mặc
com-lê vàng, miệng ngậm tẩu hoặc cười đểu giả.
Tôi làm bài tập vào hầu hết buổi tối. Một tối nọ tôi bị xao nhãng bởi
giai điệu một bài hát Bollywood vọng sang từ nhà hàng xóm. Tôi cắm mặt
vào quyển vở, nhưng tiếng nhạc làm người tôi bồn chồn, không yên. Tôi cố

https://thuviensach.vn

tập trung vào những bài toán cộng nhưng không ra được đáp án đúng. Ông
ngoại bạt tai tôi và bỏ ra khỏi phòng. Đứa học trò nào cũng bị vài gậy hay
bạt tay vì tội không làm bài tập đàng hoàng. Ngoại đã cố gắng không để
tiếng nhạc vang lên trong nhà tôi, bất kỳ cái gì ông cho rằng không thuộc về
đạo Hồi đều bị cấm. Cách diễn giải cứng nhắc của đạo Hồi cho rằng âm
nhạc – ngoại trừ ở đám cưới – là phi Hồi giáo. Mohammed Iqbal[12], nhà thơ
viết tiếng Urdu vĩ đại và triết gia của tổ tiên người Kashmir, học triết ở
Munich, chịu ảnh hưởng của Nietzsche, tuyên truyền thứ lý tưởng về giới trẻ
đạo Hồi tựa như siêu nhân, lại được chào đón. Những nữ diễn viên
Bollywood nhảy múa quanh các thân cây, hát những bài ca ngợi tình yêu và
khát vọng có thể đưa đến một sự tụt dốc và tệ hơn nữa: một đức tin bị mềm
yếu. Có một lần tôi không đứng đầu lớp và phải trốn dưới gầm giường của
cha tôi để thoát một trận đòn. “Thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho
bùi,” Ngoại rất thích nói như vậy. Ông bỏ hai tiếng đồng hồ mỗi tối để dạy
tôi học, kiểm tra bài tập của tôi, mỉm cười khi hài lòng và la mắng khi thất
vọng. Ngoại muốn tôi giống như người học trò xuất sắc nhất của ông: cha
tôi.
Vào cuối những năm 1960, khi đang dạy tại một trường cấp ba ở làng
bên, Ngoại để ý đến một cậu học trò lớp tám. Ahmad thông minh nhất
trường và cũng nghèo nhất trường – một cậu bé mồ côi được nuôi bởi anh
chị họ, cậu bé mặc toàn quần áo cũ thùng thình và mang dép dùng trong nhà
tắm thay vì mang giày. Ngoại cảm thấy nếu được giáo dục tốt và được sự hỗ
trợ của gia đình, Ahmad có thể tiến xa và ông thường nói với bà ngoại về
cậu. “Đi nói chuyện với gia đình nó đi. Chúng ta có thể hỗ trợ nó,” bà nói
với người chồng trẻ của mình. Và thế là ông trở thành thầy kèm cặp kiêm
người cha không chính thức của cậu bé Ahmad.
Ahmad dạy ở một trường tư thục trong khi học đại học. Sau khi tốt
nghiệp anh làm giáo viên cấp ba, giống như ngoại tôi. Rồi một số bạn bè của
Ngoại gợi ý ông nên gả Ahmad cho cô con gái lớn nhất của ông là cô
Hameeda, người cũng đã tốt nghiệp đại học và trở thành cô giáo. Ahmad và
Hameeda quen biết nhau từ thời đi học. Họ ưng thuận lời mai mối và lấy
nhau. Một năm sau, Ahmad vượt qua kỳ tuyển chọn khắc nghiệt vào ngành

https://thuviensach.vn

hành chính dân sự của Kashmir và được bổ nhiệm làm thẩm phán. Và rồi
tôi, đứa con trai đầu lòng của họ, ra đời vào mùa xuân năm 1977. Công việc
ở những thị trấn khác nhau trên khắp Kashmir làm ông gần như vắng nhà
suốt.
Vào những năm tám mươi, hầu như tối thứ bảy nào trong thời thơ ấu
của tôi cũng có một chiếc xe jeep hiệu Willys chạy về làng tôi ở phía nam
Kashmir. Nó sẽ chạy theo con đường trông như một dải ruy băng màu đen
ngăn cánh đồng lúa bát ngát với cánh đồng mù tạt trong một thung lũng nhỏ
được trấn giữ bởi dãy Himalaya linh thiêng. Những ngôi nhà hai, ba tầng
bằng gạch và bùn có mái lợp tôn và rạ hướng mặt ra đường. Hầu hết được
xây bằng gạch trần và dù một số được sơn phết sáng sủa, bụi thời gian đã
phủ một màu nâu sẫm lên những cánh cửa sổ và cửa đi làm bằng gỗ thô sơ.
Cứ ba nhà thì có một nhà sửa gian tầng trệt thành cửa tiệm. Dân làng ngồi
trên bục gỗ trước các cửa tiệm, nói chuyện chính trị và các trận cricket, vẫy
tay mỗi khi có xe jeep chạy qua. Một người đàn ông không cao lắm khoảng
ba mươi tuổi, hầu như lúc nào cũng mặc vét, thắt cà vạt cùng màu và mang
giày hiệu Bata, sẽ giơ tay phải của ông ta lên chào. Ông có đôi mắt sâu màu
nâu thẫm, chiếc mũi dọc dừa, hai má hồng đầy đặn và một cái bụng bắt đầu
phệ. Chiếc Willys sẽ từ từ dừng lại ở bãi đất của làng, cách không xa lắm
biển chỉ đường màu xanh dương và xanh lá cây viết tên làng chúng tôi:
SEER, cây số 0.
Cha sẽ bước ra khỏi chiếc xe jeep, đi ngang qua tiệm rau và tiệm thuốc
tây để đến chỗ chúng tôi. Những người ở trước các cửa tiệm sẽ nói, “Ngài
Sahib đã về.” Họ đứng dậy, đồng thanh chào rồi bắt tay chào mừng ông về
nhà. Người đầu tiên cha bắt tay là Ngoại, người hẳn sẽ đỏ ửng mặt vì hãnh
diện. Tôi sẽ chạy về phía cha và vơ lấy chồng sách báo và hồ sơ văn phòng
ông đang mang. Ông sẽ ngồi xuống góc thường lệ của mình trong phòng
khách, nhìn ra đường. Tôi sẽ chạy đến tiệm bánh mì gần hiệu thuốc tây để
mua bánh mì mới ra lò. Mẹ sẽ mang ra một ấm samovar đang sôi đựng noon
chai, một loại hồng trà mặn của Kashmir.
Cha kể cho tôi nghe những câu chuyện trong sách báo và khuyến khích
tôi đọc các tạp chí tin tức, trả lời những câu hỏi của tôi trong lúc uống vài

https://thuviensach.vn

tách trà. Trong một lần như vậy, ông nói là ông muốn tôi tham gia vào bộ
máy hành chính dân sự của Ấn Độ khi tôi lớn. Đó là một kỳ sát hạch chuyên
nghiệp khó hơn kỳ thi vào hệ thống hành chính của tỉnh Kashmir, nghĩa là sẽ
dẫn đến một vị trí cao hơn vị trí của cha tôi hiện tại. “Cha không có được
nguồn lực và thời gian như con,” mẹ nói. Cha bắt đầu chuẩn bị cho tôi, đem
về cho tôi những cuốn sách dành cho trẻ con, viết về chính trị, lịch sử và văn
chương Anh, như cuốn Các câu chuyện của Shakespeare của hai chị em
Charles và Mary Lamb hay cuốn Một trăm cuộc đời vĩ đại. Chúng tôi sẽ
cùng đọc với nhau mỗi khi cha về nhà. Một trong những vị anh hùng của
ông là Abraham Lincoln và ông kể rất nhiều về việc Lincoln đã đọc sách
dưới ánh nến và bằng sự chăm chỉ cùng với tính trung thực, đã trở thành
tổng thống của nước Mỹ như thế nào. Trong vòng vài năm, chúng tôi đã
chuyển sang đọc Othello, Hamlet và Người lái buôn thành Venice vào những
ngày chủ nhật. Mặc dù cuộc sống hoàn toàn yên bình, tôi đã bắt đầu có một
cảm giác mơ hồ về nền chính trị hỗn loạn ở Kashmir. Năm 1986 Ấn Độ và
Pakistan thi đấu với nhau trong trận chung kết của giải cricket tại Các Tiểu
Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất. Vào ngày diễn ra trận đấu, không khí trên
chuyến xe buýt tôi đi từ trường về nhà rất sôi động. Đàn ông, đàn bà, trẻ em
– một số đứng ở lối đi, số khác ngồi trên ghế – tụm lại quanh mấy chiếc
radio, rướn người lên lắng nghe từng lời bình luận. Đội Pakistan đang rượt
đuổi tỉ số với đội Ấn Độ và số lượng banh họ được đánh đang giảm đi nhanh
chóng. Tôi đứng trong cái góc đằng sau ghế tài xế và để ý bác tài đạp chân
ga mạnh hơn và liên tục bỏ tay ra khỏi vôlăng để tăng núm âm lượng chiếc
đài bán dẫn trên bảng điều khiển xe. Mọi người đều muốn về nhà để kịp
xem phiên cuối của trận đấu. Mỗi lần Javed Miandad, cầu thủ đánh banh của
đội Pakistan, bỏ lỡ một trái, cả xe buýt bùng nổ trong những câu chửi rủa.
Mỗi lần anh ta đánh trúng banh và ghi điểm, chúng tôi thét lớn phấn khích.
Chiếc xe buýt dừng lại ở một cái chợ bé xíu gần nhà tôi. Những đám
đông phấn khích đang tụ tập ở hiệu thuốc và tiệm thịt. Trận đấu đang đến
hồi kết thúc. Ông già hàng thịt Abu đang bặm môi. Tôi vọt thật nhanh về
nhà để bỏ cặp. Trong phòng khách nhà tôi, ông, các dì và mẹ ngồi qu