SKKN HÓA HỌC 9

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Trọng Kỳ Anh
Ngày gửi: 21h:41' 23-03-2026
Dung lượng: 709.0 KB
Số lượt tải: 3
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Trọng Kỳ Anh
Ngày gửi: 21h:41' 23-03-2026
Dung lượng: 709.0 KB
Số lượt tải: 3
Số lượt thích:
0 người
Sáng kiến:
THIẾT KẾ ĐA DẠNG CÁC HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC MỚI TRONG GIẢNG DẠY MÔN KHOA
HỌCKIẾN
TỰ NHIÊN 9-PHÂN MÔN HOÁ HỌC NHẰM TẠO
SÁNG
HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH LỚP 9A1TRƯỜNG THCS SUỐI NGÔ
BÁO CÁO
TÓM TẮT NỘI DUNG SÁNG KIẾN
- Tên cá nhân thực hiện: Lê Thị Thu Huấn
- Thời gian đã được triển khai thực hiện: 20/9/2023 đến 01/4/2024
1. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến
Trong bối cảnh đổi mới toàn diện giáo dục phổ thông, việc dạy học không
chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức, mà phải truyền cảm hứng, khơi dậy
tinh thần tự học và phát triển năng lực toàn diện cho người học. Đặc biệt,
môn Hóa học lớp 9 – một phân môn quan trọng trong chương trình Khoa học
tự nhiên – giữ vai trò cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, giữa hiểu biết khoa
học và khả năng vận dụng vào đời sống. Tuy nhiên, thực tế tại lớp 9A1 Trường THCS Suối Ngô cho thấy, nhiều học sinh vẫn tiếp cận kiến thức Hóa
học một cách rời rạc, thiếu hứng thú, ghi nhớ máy móc và ngại tham gia các
hoạt động học tập tích cực.
Xuất phát từ trăn trở ấy, tôi nhận thấy: Nếu chỉ dạy bằng cách “nói cho học
sinh nghe – viết cho học sinh chép – kiểm tra để ghi điểm”, thì việc học Hóa
sẽ trở nên khô khan và xa rời thực tế. Điều cần thiết là phải thiết kế lại các
hoạt động hình thành kiến thức, làm mới từng tiết học, để mỗi giờ lên lớp
không còn là một buổi "đọc chép", mà trở thành một hành trình khám phá.
Sáng kiến này ra đời từ mong muốn thiết lập một nhịp cầu giữa "kiến thức
sách vở" và "trải nghiệm thực tế", giữa "người dạy" và "người học". Thông
qua các hoạt động học tập đa dạng như trò chơi, thí nghiệm nhóm, trạm
xoay, tình huống thực tiễn, sơ đồ tư duy,... sáng kiến nhằm giúp học sinh chủ
động tiếp cận bài mới, hứng thú khi học, sâu sắc khi hiểu và tự tin khi vận
dụng. Không chỉ vậy, việc thiết kế linh hoạt các hoạt động còn giúp giáo
viên có thêm “chìa khóa” để tổ chức lớp học sinh động, giàu tương tác và tạo
môi trường học tập tích cực, phù hợp với định hướng của Chương trình Giáo
dục phổ thông 2018.
Mục tiêu sau cùng không chỉ là nâng cao kết quả học tập, mà là gieo lại niềm
yêu thích với môn Hóa học – một môn học vốn tiềm ẩn nhiều điều kỳ diệu –
trong trái tim của mỗi học sinh.
2. Mô tả sáng kiến
Sáng kiến tập trung thiết kế hệ thống các hoạt động hình thành kiến thức mới
trong chương trình Khoa học tự nhiên phân môn Hóa học lớp 9 theo định
hướng phát triển năng lực học sinh. Các giải pháp đưa ra gồm:
a. Giải pháp 1: Thiết kế các hoạt động hình thành kiến thức mới bằng trò
chơi vận dụng khả năng tư duy sáng tạo.
b. Giải pháp 2: Thiết kế nhiệm vụ bằng phiếu học tập, yêu cầu hoàn thành.
c. Giải pháp 3: Ứng dụng Bing AI trong tạo hình ảnh chất lượng minh họa
trong hoạt động hình thành kiến thức.
3. Phạm vi triển khai thực hiện
Phân môn Hóa học – KHTN 9
4. Tính mới của sáng kiến
Lần đầu tiên tổ chức đồng bộ và hệ thống hóa hoạt động hình thành kiến
thức mới cho toàn bộ chương trình Hóa học 9
Tích hợp hiệu quả các kỹ thuật dạy học tích cực theo định hướng phát triển
năng lực;
Kết hợp dạy học STEM, liên hệ thực tiễn và các hình thức học tập trực
tuyến hỗ trợ.
5. Kết quả, hiệu quả mang lại
Sau khi vận dụng các giải pháp của sáng kiến vào thực tế các tiết dạy, chúng
tôi nhận thấy sáng kiến đã đạt được hiệu quả sau :
‐ Đối với giáo viên: Phát triển kỹ năng thiết kế hoạt động học tập linh hoạt,
sáng tạo.
‐ Đối với học sinh: Hứng thú học tập tăng, kiến thức được tiếp thu sâu, nhớ
lâu, biết vận dụng;
‐ Đối với nhà trường: Góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứng
Lê Thị Thu
I. MỞ ĐẦU
1. Tên sáng kiến: “Thiết kế đa dạng các hoạt động hình thành kiến thức mới
trong giảng dạy môn Khoa học tự nhiên 9- phân môn Hoá học nhằm tạo hứng
thú học tập cho học sinh lớp 9A1- Trường THCS Suối Ngô”.
2. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiên sáng kiến:
Trong bối cảnh đổi mới toàn diện giáo dục phổ thông, việc dạy học không
chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức, mà phải truyền cảm hứng, khơi dậy
tinh thần tự học và phát triển năng lực toàn diện cho người học. Đặc biệt,
môn Hóa học lớp 9 – một phân môn quan trọng trong chương trình Khoa học
tự nhiên – giữ vai trò cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, giữa hiểu biết khoa
học và khả năng vận dụng vào đời sống. Tuy nhiên, thực tế tại lớp 9A1 Trường THCS Suối Ngô cho thấy, nhiều học sinh vẫn tiếp cận kiến thức Hóa
học một cách rời rạc, thiếu hứng thú, ghi nhớ máy móc và ngại tham gia các
hoạt động học tập tích cực.
Xuất phát từ trăn trở ấy, tôi nhận thấy: Nếu chỉ dạy bằng cách “nói cho học
sinh nghe – viết cho học sinh chép – kiểm tra để ghi điểm”, thì việc học Hóa
sẽ trở nên khô khan và xa rời thực tế. Điều cần thiết là phải thiết kế lại các
hoạt động hình thành kiến thức, làm mới từng tiết học, để mỗi giờ lên lớp
không còn là một buổi "đọc chép", mà trở thành một hành trình khám phá.
Sáng kiến này ra đời từ mong muốn thiết lập một nhịp cầu giữa "kiến thức
sách vở" và "trải nghiệm thực tế", giữa "người dạy" và "người học". Thông
qua các hoạt động học tập đa dạng như trò chơi, thí nghiệm nhóm, trạm
xoay, tình huống thực tiễn, sơ đồ tư duy,... sáng kiến nhằm giúp học sinh chủ
động tiếp cận bài mới, hứng thú khi học, sâu sắc khi hiểu và tự tin khi vận
dụng. Không chỉ vậy, việc thiết kế linh hoạt các hoạt động còn giúp giáo
viên có thêm “chìa khóa” để tổ chức lớp học sinh động, giàu tương tác và tạo
môi trường học tập tích cực, phù hợp với định hướng của Chương trình Giáo
dục phổ thông 2018.
Mục tiêu sau cùng không chỉ là nâng cao kết quả học tập, mà là gieo lại niềm
yêu thích với môn Hóa học – một môn học vốn tiềm ẩn nhiều điều kỳ diệu –
trong trái tim của mỗi học sinh.
3. Đối tượng nghiên cứu:
‐ Hoạt động dạy học trong giai đoạn hình thành kiến thức mới môn Hóa học
lớp 9 theo chương trình GDPT 2018.
‐ Học sinh lớp 9A1 - Trường THCS Suối Ngô.
4. Phạm vi nghiên cứu: Phân môn Hóa học – KHTN 9
5. Phương pháp nghiên cứu:
‐ Phương pháp nghiên cứu tài liệu:
Tìm hiểu chương trình GDPT 2018, sách giáo khoa Khoa học Tự nhiên 9
(phần Hóa học), tài liệu tập huấn và các tài liệu liên quan đến phương pháp
dạy học tích cực.
‐ Phương pháp điều tra, khảo sát thực tiễn:
Khảo sát tình hình học tập, mức độ yêu thích môn Hóa học và hiệu quả tiếp
thu kiến thức của học sinh lớp 9A1 trước khi áp dụng sáng kiến.
‐ Phương pháp thực nghiệm sư phạm:
Thiết kế, tổ chức và triển khai các hoạt động hình thành kiến thức mới
trong giảng dạy thực tế tại lớp 9A1 theo hướng phát triển năng lực.
‐ Phương pháp quan sát và đánh giá:
Theo dõi quá trình học tập của học sinh, ghi nhận sự thay đổi về thái độ học
tập, mức độ tương tác, chủ động chiếm lĩnh kiến thức.
‐ Phương pháp so sánh – đối chiếu:
So sánh kết quả học tập và mức độ hứng thú của học sinh trước và sau khi
áp dụng các giải pháp đổi mới, từ đó rút ra kết luận về hiệu quả sáng kiến.
II. NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
1.1. Văn bản chỉ đạo của cấp trên
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành
đã xác định rõ mục tiêu giáo dục là phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực
học sinh. Theo đó, mỗi môn học không chỉ cung cấp kiến thức mà còn phải tạo
điều kiện cho học sinh hình thành và phát triển các năng lực cốt lõi như: tự chủ
và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo.
Để thực hiện hiệu quả chương trình này, Bộ GD&ĐT đã ban hành nhiều văn
bản hướng dẫn, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo hướng
tổ chức các hoạt động học tập tích cực, lấy học sinh làm trung tâm. Giáo viên
được khuyến khích thiết kế bài học dưới dạng hoạt động, trong đó học sinh là
người khám phá, chiếm lĩnh và vận dụng kiến thức thông qua trải nghiệm và
tương tác.
Bên cạnh đó, các văn bản chỉ đạo từ Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục
và Đào tạo địa phương cũng đặc biệt nhấn mạnh việc áp dụng các phương
pháp dạy học tích cực, tích hợp liên môn, ứng dụng công nghệ thông tin, nhằm
nâng cao hiệu quả dạy học và phù hợp với thực tiễn từng địa phương.
1.2. Các quan điểm khác về giáo dục
Nhiều lý thuyết giáo dục hiện đại như học thuyết kiến tạo, dạy học theo dự án,
dạy học trải nghiệm,... đã chỉ ra rằng người học cần được chủ động tham gia
vào quá trình xây dựng tri thức. Trong đó, giáo viên giữ vai trò là người tổ
chức, định hướng và hỗ trợ học sinh trong việc khám phá, thảo luận và vận
dụng kiến thức.
Các nhà giáo dục cũng đồng thuận rằng việc học cần gắn liền với thực tiễn
cuộc sống. Những kiến thức mang tính hàn lâm nếu không được minh họa
bằng tình huống thực tiễn sẽ rất khó khơi dậy hứng thú và động lực học tập
cho học sinh. Do đó, việc lồng ghép các tình huống thực tiễn, trò chơi học tập,
hoạt động nhóm, kỹ thuật dạy học tích cực như mảnh ghép, học theo trạm, sơ
đồ tư duy,… là xu hướng cần thiết trong bối cảnh giáo dục hiện nay.
Từ những quan điểm trên, có thể khẳng định rằng việc thiết kế đa dạng các
hoạt động hình thành kiến thức mới là một hướng đi đúng đắn, không chỉ đáp
ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mà còn góp phần nâng cao chất lượng và hiệu
quả dạy học, nhất là trong môn Hóa học – vốn đòi hỏi sự kết hợp giữa lý
thuyết và thực hành.
2. Cơ sở thực tiễn
Thuận lợi:
‐
Trường THCS Suối Ngô luôn quan tâm đến đổi mới phương pháp dạy học,
khuyến khích giáo viên sáng tạo, áp dụng các hình thức dạy học tích cực.
‐
Học sinh lớp 9A1 có tinh thần học tập ổn định, đa số có ý thức hợp tác khi
tham gia các hoạt động nhóm.
‐
Giáo viên được tập huấn chuyên môn định kỳ, có điều kiện tiếp cận các tài
liệu, phương pháp và công cụ dạy học mới phù hợp với chương trình GDPT
2018.
Khó khăn:
‐
Phần lớn học sinh vẫn còn tâm lý ngại học Hóa học vì cho rằng môn học khô
khan, khó hiểu, nhiều công thức và ít liên hệ với thực tế.
‐
Các tiết học hình thành kiến thức mới còn nặng về lý thuyết, thiếu sự tương
tác, dẫn đến việc học sinh tiếp thu bị động, ghi nhớ kém.
‐
Giáo viên gặp khó khăn trong việc thiết kế hoạt động học phù hợp với từng bài
học cụ thể, nhất là khi phải tích hợp kiến thức liên môn hoặc ứng dụng công
nghệ thông tin.
‐
Cơ sở vật chất, thiết bị thí nghiệm và học liệu trực quan ở một số thời điểm
chưa đáp ứng đầy đủ cho việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm, thực hành
trong lớp.
Sự cần thiết của sáng kiến
Từ thực trạng trên, có thể thấy rõ nhu cầu cấp thiết trong việc đổi mới phương
pháp giảng dạy Hóa học theo hướng lấy học sinh làm trung tâm. Việc thiết kế
các hoạt động hình thành kiến thức mới một cách linh hoạt, sáng tạo và phù
hợp với nội dung từng bài học sẽ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách
chủ động, phát triển tư duy và năng lực vận dụng thực tiễn. Đồng thời, sáng
kiến còn góp phần khơi dậy hứng thú học tập, cải thiện kết quả và thái độ học
tập của học sinh đối với môn Hóa học, phù hợp với định hướng đổi mới giáo
dục trong chương trình GDPT 2018.
Qua thực tế giảng dạy môn Hóa học lớp 9 tại trường THCS Suối Ngô, tôi nhận
thấy trong các tiết học hình thành kiến thức mới, phần lớn học sinh vẫn tiếp
cận bài học một cách bị động, phụ thuộc vào sự diễn giải của giáo viên. Các
em gặp khó khăn trong việc ghi nhớ khái niệm, phân tích hiện tượng hóa học
và vận dụng vào tình huống thực tiễn. Đặc biệt, nhiều em tỏ ra kém hứng thú
và thiếu động lực học tập vì bài giảng thiếu sự tương tác, minh họa trực quan
và chưa phát huy được vai trò chủ động của học sinh.
Bên cạnh đó, giáo viên khi triển khai dạy học theo chương trình GDPT 2018
còn gặp khó khăn trong việc thiết kế các hoạt động học tập phù hợp với từng
nội dung kiến thức, nhất là việc tích hợp liên môn và ứng dụng công nghệ
thông tin. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng các mô hình, kế
hoạch bài dạy có hoạt động cụ thể, dễ áp dụng và hiệu quả nhằm nâng cao chất
lượng giảng dạy.
Xuất phát từ thực tế đó, tôi đã mạnh dạn nghiên cứu và thực hiện sáng kiến
nhằm đa dạng hóa các hoạt động hình thành kiến thức mới trong phân môn
Hóa – KHTN 9, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách tích cực, chủ động
và sáng tạo hơn.
3. Nội dung sáng kiến
3.1. Vấn đề đặt ra:
‐ Làm thế nào để học sinh hứng thú với việc học Hóa học ngay từ khi tiếp cận
bài mới?
‐ Làm sao để học sinh hiểu bài sâu, nhớ lâu và có khả năng vận dụng kiến thức
vào thực tiễn?
3.2. Giải pháp, minh chứng vấn đề được giải quyết:
a. Giải pháp 1: Thiết kế các hoạt động hình thành kiến thức mới bằng trò
chơi vận dụng khả năng tư duy sáng tạo:
BÀI 18. TÍNH CHẤT CHUNG CỦA KIM LOẠI (TIẾT 2)
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về tính chất hóa học của kim loại khi tác dụng với
dung dịch acid và dung dịch muối (20 phút)
a) Mục tiêu: GV hướng dẫn các em tìm hiểu về tính chất hóa học của kim loại
khi tác dụng với dung dịch acid và dung dịch muối thông qua trò chơi “Tôi là
chuyên gia hóa học”
b) Nội dung:
- Tiến hành trò chơi “Tôi là chuyên gia hóa học”
- Luật chơi:
+Vòng 1: TẬP SỰ (7 phút)
Lớp được chia thành 4 đội, mỗi đội sẽ lần lượt thực hiện 4 thí nghiệm và ghi kết
quả vào phiếu học tập cá nhân trong vòng 5 phút
+Vòng 2: NGHIÊN CỨU (5 phút)
Cả đội có 2 phút để thảo luận và hoàn thành phiếu học tập nhóm dựa vào kết quả
phiếu học tập cá nhân, sau đó dán kết quả lên bảng, mỗi đáp án đúng được 5 điểm
+Vòng 3: CHUYÊN GIA (3 phút)
Giáo viên đặt câu hỏi, các đội nhanh chóng cử đại diện lên bảng ghi câu trả lời,
đội hoàn thành nhanh nhất được cộng 5 điểm, mỗi đáp án đúng được cộng 10
điểm
Kết thúc trò chơi: GV cho học sinh tổng kết lại bài học bằng cách vẽ sơ đồ
tư duy (5 phút)
c) Sản phẩm:
TÔI LÀ CHUYÊN GIA HÓA HỌC
Vòng 2: Nghiên cứu
Nhóm:...…………………………………………………………………………………
Thí nghiệm
Dụng cụ - Hóa
Cách tiến hành
Hiện tượng –
Phương trình
chất
- Ống nghiệm
*Ống 1: Zn +
Xuất hiện sủi bọt
chứa dung dịch
HCl
khí, kẽm tan dần
HCl
Dùng kẹp gắp kẽm (+5 điểm)
-Kẹp gắp
hạt cho vào ống
Zn + 2HCl → ZnCl2
-Kẽm hạt
nghiệm có chứa
+ H2 (+5 điểm)
dung dịch HCl,
quan sát hiện
tượng và ghi
phương trình phản
1. Kim loại tác dụng
với dung dịch acid
ứng hóa học?
-Ốn nghiệm
*Ống 2: Cu +
Không xuất hiện sủi
chứa dung dịch
HCl
bọt khí, dây đồng
HCl
Dùng kẹp gắp dây
còn nguyên vẹn
-Kẹp gắp
đồng cho vào ống
(+10 điểm)
-Dây đồng
nghiệm có chứa
dung dịch HCl,
quan sát hiện
tượng và ghi
phương trình phản
ứng hóa học?
2. Kim loại tác dụng
-Ống nghiệm
*Ống 1: Fe +
Dung dịch nhạt màu
với dung dịch muối
chứa dung dịch
CuSO4
dần, có lớp kim loại
CuSO4
Dùng kẹp gắp
màu đỏ bám ngoài
-Kẹp gắp
chiếc đinh sắt cho
đinh sắt (+5 điểm)
-Đinh sắt
vào ống nghiệm có Fe + CuSO4 →
chứa dung dịch
FeSO4 + Cu (+5
CuSO4, quan sát
điểm)
hiện tượng và ghi
phương trình phản
ứng hóa học?
-Ống nghiệm
*Ống 2: Cu +
Không có hiện
chứa dung dịch
FeSO4
tượng xảy ra, sợi
FeSO4
Dùng kẹp gắp dây
dây đồng còn
-Kẹp gắp
đồng cho vào ống
nguyên vẹn (+10
-Dây đồng
nghiệm có chứa
điểm)
dung dịch FeSO4,
quan sát hiện
tượng và ghi
phương trình phản
ứng hóa học?
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV
Hoạt động của
HS
Giao nhiệm vụ:
HS nhận nhiệm
- Tiến hành trò chơi “Tôi là chuyên gia hóa học”
vụ.
- Luật chơi:
+Vòng 1: TẬP SỰ (7 phút)
Lớp được chia thành 4 đội, mỗi đội sẽ lần lượt thực hiện 4 thí
nghiệm và ghi kết quả vào phiếu học tập cá nhân trong vòng 5
phút
+Vòng 2: NGHIÊN CỨU (5 phút)
Cả đội có 2 phút để thảo luận và hoàn thành phiếu học tập
nhóm dựa vào kết quả phiếu học tập cá nhân, sau đó dán kết
quả lên bảng, mỗi đáp án đúng được 5 điểm
+Vòng 3: CHUYÊN GIA (3 phút)
Giáo viên đặt câu hỏi, các đội nhanh chóng cử đại diện lên
bảng ghi câu trả lời, đội hoàn thành nhanh nhất được cộng 5
điểm, mỗi đáp án đúng được cộng 10 điểm
-Kết thúc trò chơi: GV cho học sinh tổng kết lại bài học bằng
cách vẽ sơ đồ tư duy (5 phút)
Thực hiện nhiệm vụ
HS làm việc cá
GV làm quản trò, hướng dẫn các em thực hiện
nhân và thảo luận
nhóm
Báo cáo kết quả:
- Quan sát kết
+Vòng 1: cùng thảo luận với đồng đội về kết quả phiếu học quả đúng.
tập cá nhân
- Nghe GV giải
+Vòng 2: dán phiếu học tập của nhóm lên bảng
thích về đáp án
+Vòng 3: cử đại diện lên bảng ghi câu trả lời
+ Tổng kết: dán sơ đồ tư duy lên bảng
GV cùng cả lớp nhận xét và giảng thêm những kiến thức liên
quan, chốt lại những kiến thức cốt lõi.
Kết luận và nhận định
GV chốt lại kiến thức
*Tính chất hóa học của kim loại
3. Tác dụng với dung dịch acid
Một số kim loại phản ứng với dung dịch HCl tạo thành muối
và giải phóng khí hydrogen
4. Tác dụng với dung dịch muối
Ghi
nhớ
kiến
thức và ghi vào
vở khi cần thiết.
Khi xảy ra phản ứng hóa học giữa dung dịch muối và kim
loại (trừ kim loại phản ứng được với nước như K, Na, Ca,…)
thường sản phẩm tạo thành là muối mới và kim loại mới.
BÀI 25 - NGUỒN NHIÊN LIỆU
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (25 PHÚT)
Hoạt động 2.1: Mảnh ghép tri thức
a) Mục tiêu:
Tổ chức hoạt động học tập giúp học sinh: Nêu được khái niệm, thành phần và
trạng thái tự nhiên của dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu.
b) Nội dung:
GV giải thích thể lệ hoạt động, cụ thể:
Lớp chia thành các nhóm từ 4-5 thành viên để tham gia thảo luận trả lời cho
các câu hỏi.
Ở lượt 1, các thành viên làm việc độc lập trong 5 phút và điền câu trả lời
vào phần “Ý kiến cá nhân”
Ở lượt 2, các thành viên thảo luận nhóm trong 5 phút để thống nhất ý kiến
và ghi vào ô “Ý kiến chung”
GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm trình bày kết quả lên bảng, các nhóm còn lại chấm
điểm chép cho nhau.
c) Sản phẩm
Câu trả lời của học sinh (Qua trình bày và trong PHT)
PHT:
PHIẾU HỌC TẬP
Nhóm:
Câu 1: Quan sát hình đầu bài và trình bày cấu tạo của mỏ dầu.
2
điểm
Câu 2: Dựa vào hiểu biết của bản thân, em hãy trình bày trạng thái, màu
sắc, tính tan trong nước của dầu mỏ?
2
điểm
Câu 3: Nêu khái niệm của dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu
3
điểm
Câu 4: Trình bày thành phần của dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu
3
điểm
Đáp án PHT
PHIẾU HỌC TẬP
Nhóm:
Câu 1: Quan sát hình đầu bài và trình
bày cấu tạo của mỏ dầu.
Mỏ dầu thường có cấu tạo gồm 3 lớp:
+ Lớp khí ở phía trên gọi là khí mỏ dầu
(hay còn gọi là khí đồng hành)
+ Ở giữa là lớp dầu lỏng có hòa tan khí
+ Đáy mỏ dầu là lớp nước mặn
Câu 2: Dựa vào hiểu biết của bản thân,
Dầu mỏ chủ yếu tồn tại ở trạng thái lỏng
em hãy trình bày trạng thái, màu sắc,
và có màu sắc đa dạng, từ vàng đến nâu
tính tan trong nước của dầu mỏ?
Câu 3: Nêu khái niệm của dầu mỏ, khí
Dầu mỏ không tan trong nước
Dầu mỏ là nhiên liệu hóa thạch, có
thiên nhiên và khí mỏ dầu
trong vỏ Trái Đất.
Khí thiên nhiên cũng là nhiên liệu hoá
thạch ở dưới lòng đất.
Khí mỏ dầu là khí có trong các mỏ dầu
và được khai thác cùng với quá trình
khai thác dầu mỏ.
Câu 4: Trình bày thành phần của dầu
Dầu mỏ chứa chủ yếu là các
mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu
hydrocarbon
Khí thiên nhiên chứa khoảng 95% là
methane và 5% là một số hydrocarbon
khác.
Khí mỏ dầu có thành phần chủ yếu là
khí methane (khoảng 75%) và một số
khí hydrocarbon khác
d) Tổ chức thực hiện
Bước Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
1
HS lắng nghe và
Giao nhiệm vụ:
Hướng dẫn thực hiện:
- GV giới thiệu cho cả lớp thể lệ của hoạt động.
- GV chia lớp thành các nhóm từ 4-5 thành viên để
tham gia thảo luận trả lời cho các câu hỏi.
Ở lượt 1, các thành viên làm việc độc lập
trong 5 phút và điền câu trả lời vào phần “Ý
phân chia nhiệm vụ
kiến cá nhân”
Ở lượt 2, các thành viên thảo luận nhóm
trong 5 phút để thống nhất ý kiến và ghi vào
ô “Ý kiến chung”
- Hết thời gian, GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm trình
bày kết quả lên bảng, các nhóm còn lại chấm điểm
chép cho nhau.
2
Thực hiện nhiệm vụ học tập
GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.
3
Báo cáo kết quả:
– Nhóm được chọn trình bày kết quả PHT của
mình với cả lớp
– GV lắng nghe nhận xét và tổng kết kiến thức (đặt
các câu hỏi tương tác: Đáp án nhóm khác như thế
nào? Theo ý nhóm số … thì đáp án này đúng hay
sai?,…)
HS hoạt động nhóm
và điền vào PHT
- HS trình bày kết
quả PHT của nhóm
mình với lớp
- Lắng nghe GV và
các bạn khác nhận
xét
- Phản biện và đặt
câu hỏi nếu có thắc
mắc
4
Kiến thức cần nhớ
Dầu mỏ, khí mỏ dầu và khí thiên nhiên là nhiên
liệu hóa thạch dưới bề mặt Trái Đất
Dầu mỏ gồm hỗn hợp của các hydrocarbon và các
hợp chất khác. Khí thiên nhiên có thành phần chính
là methane (khoảng 95%) và ethane, propane,
butane,...
HS lắng nghe và
chỉnh sửa nội dung
trong PHT nếu có
sai sót
Hoạt động 2.2: VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT
a) Mục tiêu:
Tổ chức hoạt động học tập giúp học sinh: Trình bày được phương pháp khai thác
dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu; một số sản phẩm chế biến từ dầu mỏ, ứng
dụng của dầu mỏ và khí thiên nhiên (là nguồn nhiên liệu và nguyên liệu quý trong
công nghiệp).
b) Nội dung:
Thể lệ: Lớp cùng xem video sau đó chia thành 3 nhóm theo DÃY bàn
Mỗi bàn gồm 3 học sinh sẽ giải quyết 1 chướng ngại vật bằng cách trả lời câu hỏi.
Nhóm nào trả lời đúng và nhanh nhất sẽ được 3 điểm, các nhóm còn lại lần lượt
sẽ được 2 và 1 điểm. Nếu trả lời sai sẽ không có điểm.
Tổng kết nhóm nào có điểm cao nhất sẽ giành danh hiệu Nhà vô địch
c) Sản phẩm
HS trình bày câu trả lời trước lớp.
Đáp án:
Câu hỏi
Câu 1: Nêu các giai
Đáp án
Khảo sát và thăm dò
đoạn trong việc khai Quá trình khai thác
thác dầu mỏ và khí
+Phương pháp tự phun
mỏ dầu.
+Sử dụng bơm
Thu gom khí mỏ dầu
Câu 2: Nêu các giai
đoạn trong việc chế
biến dầu mỏ và khí
Tách nước và tạp chất
Lọc dầu
mỏ dầu
Chế biến khí mỏ dầu
Câu 3: Trình bày
Khai thác: Tương tự dầu mỏ, khí thiên nhiên được phát
cách khai thác và
hiện qua công nghệ địa chấn và giếng thăm dò, nhờ sự
chế biến khí thiên
chênh lệch áp suất mà khí thiên nhiên tự phun lên. Sau đó
nhiên.
được vận chuyển trong các đường ống đi đến nhà máy chế
biến
Chế biến: Tách tạp chất và phân tách từng phần tùy vào
mục đích sử dụng.
d) Tổ chức thực hiện
Bước Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
1
HS lắng nghe và
Giao nhiệm vụ:
Hướng dẫn thực hiện:
phân chia nhiệm vụ
Thể lệ: Lớp cùng xem video sau đó chia thành 3
nhóm theo DÃY bàn
Mỗi bàn gồm 3 học sinh sẽ giải quyết 1 chướng
ngại vật bằng cách trả lời câu hỏi. Nhóm nào trả lời
đúng và nhanh nhất sẽ được 3 điểm, các nhóm còn
lại lần lượt sẽ được 2 và 1 điểm. Nếu trả lời sai sẽ
không có điểm.
Tổng kết nhóm nào có điểm cao nhất sẽ giành danh
hiệu Nhà vô địch
2
Thực hiện nhiệm vụ học tập
GV hỗ trợ mở video và quan sát để chọn đội giơ tay
sớm nhất
HS thảo luận nhóm
và nhanh tay đại
diện để xung phong
3
GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.
trả lời câu hỏi.
Báo cáo kết quả:
- Trình bày câu trả
GV lắng nghe nhận xét và tổng kết kiến thức
lời rõ ràng và mạch
lạc
- Lắng nghe GV và
các bạn khác nhận
xét
- Phản biện và đặt
câu hỏi nếu có thắc
mắc
4
Tổng kết
GV tổng kết điểm số, công bố đội thắng cuộc và
HS lắng nghe và
ghi chép
khen thưởng
Kiến thức cần nhớ
Phương pháp khai thác và chế biến: khoan, thu khí
và dầu từ mỏ dầu; chưng cất dầu mỏ để thu được
các sản phẩm khác nhau
BÀI 29: CARBOHYDARTE, GLUCOSE VÀ SACCHAROSE
Hình thành kiến thức mới
2.1. Khái niệm carbohydrate
a) Mục tiêu:
- Nêu được th
THIẾT KẾ ĐA DẠNG CÁC HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC MỚI TRONG GIẢNG DẠY MÔN KHOA
HỌCKIẾN
TỰ NHIÊN 9-PHÂN MÔN HOÁ HỌC NHẰM TẠO
SÁNG
HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH LỚP 9A1TRƯỜNG THCS SUỐI NGÔ
BÁO CÁO
TÓM TẮT NỘI DUNG SÁNG KIẾN
- Tên cá nhân thực hiện: Lê Thị Thu Huấn
- Thời gian đã được triển khai thực hiện: 20/9/2023 đến 01/4/2024
1. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến
Trong bối cảnh đổi mới toàn diện giáo dục phổ thông, việc dạy học không
chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức, mà phải truyền cảm hứng, khơi dậy
tinh thần tự học và phát triển năng lực toàn diện cho người học. Đặc biệt,
môn Hóa học lớp 9 – một phân môn quan trọng trong chương trình Khoa học
tự nhiên – giữ vai trò cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, giữa hiểu biết khoa
học và khả năng vận dụng vào đời sống. Tuy nhiên, thực tế tại lớp 9A1 Trường THCS Suối Ngô cho thấy, nhiều học sinh vẫn tiếp cận kiến thức Hóa
học một cách rời rạc, thiếu hứng thú, ghi nhớ máy móc và ngại tham gia các
hoạt động học tập tích cực.
Xuất phát từ trăn trở ấy, tôi nhận thấy: Nếu chỉ dạy bằng cách “nói cho học
sinh nghe – viết cho học sinh chép – kiểm tra để ghi điểm”, thì việc học Hóa
sẽ trở nên khô khan và xa rời thực tế. Điều cần thiết là phải thiết kế lại các
hoạt động hình thành kiến thức, làm mới từng tiết học, để mỗi giờ lên lớp
không còn là một buổi "đọc chép", mà trở thành một hành trình khám phá.
Sáng kiến này ra đời từ mong muốn thiết lập một nhịp cầu giữa "kiến thức
sách vở" và "trải nghiệm thực tế", giữa "người dạy" và "người học". Thông
qua các hoạt động học tập đa dạng như trò chơi, thí nghiệm nhóm, trạm
xoay, tình huống thực tiễn, sơ đồ tư duy,... sáng kiến nhằm giúp học sinh chủ
động tiếp cận bài mới, hứng thú khi học, sâu sắc khi hiểu và tự tin khi vận
dụng. Không chỉ vậy, việc thiết kế linh hoạt các hoạt động còn giúp giáo
viên có thêm “chìa khóa” để tổ chức lớp học sinh động, giàu tương tác và tạo
môi trường học tập tích cực, phù hợp với định hướng của Chương trình Giáo
dục phổ thông 2018.
Mục tiêu sau cùng không chỉ là nâng cao kết quả học tập, mà là gieo lại niềm
yêu thích với môn Hóa học – một môn học vốn tiềm ẩn nhiều điều kỳ diệu –
trong trái tim của mỗi học sinh.
2. Mô tả sáng kiến
Sáng kiến tập trung thiết kế hệ thống các hoạt động hình thành kiến thức mới
trong chương trình Khoa học tự nhiên phân môn Hóa học lớp 9 theo định
hướng phát triển năng lực học sinh. Các giải pháp đưa ra gồm:
a. Giải pháp 1: Thiết kế các hoạt động hình thành kiến thức mới bằng trò
chơi vận dụng khả năng tư duy sáng tạo.
b. Giải pháp 2: Thiết kế nhiệm vụ bằng phiếu học tập, yêu cầu hoàn thành.
c. Giải pháp 3: Ứng dụng Bing AI trong tạo hình ảnh chất lượng minh họa
trong hoạt động hình thành kiến thức.
3. Phạm vi triển khai thực hiện
Phân môn Hóa học – KHTN 9
4. Tính mới của sáng kiến
Lần đầu tiên tổ chức đồng bộ và hệ thống hóa hoạt động hình thành kiến
thức mới cho toàn bộ chương trình Hóa học 9
Tích hợp hiệu quả các kỹ thuật dạy học tích cực theo định hướng phát triển
năng lực;
Kết hợp dạy học STEM, liên hệ thực tiễn và các hình thức học tập trực
tuyến hỗ trợ.
5. Kết quả, hiệu quả mang lại
Sau khi vận dụng các giải pháp của sáng kiến vào thực tế các tiết dạy, chúng
tôi nhận thấy sáng kiến đã đạt được hiệu quả sau :
‐ Đối với giáo viên: Phát triển kỹ năng thiết kế hoạt động học tập linh hoạt,
sáng tạo.
‐ Đối với học sinh: Hứng thú học tập tăng, kiến thức được tiếp thu sâu, nhớ
lâu, biết vận dụng;
‐ Đối với nhà trường: Góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứng
Lê Thị Thu
I. MỞ ĐẦU
1. Tên sáng kiến: “Thiết kế đa dạng các hoạt động hình thành kiến thức mới
trong giảng dạy môn Khoa học tự nhiên 9- phân môn Hoá học nhằm tạo hứng
thú học tập cho học sinh lớp 9A1- Trường THCS Suối Ngô”.
2. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiên sáng kiến:
Trong bối cảnh đổi mới toàn diện giáo dục phổ thông, việc dạy học không
chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức, mà phải truyền cảm hứng, khơi dậy
tinh thần tự học và phát triển năng lực toàn diện cho người học. Đặc biệt,
môn Hóa học lớp 9 – một phân môn quan trọng trong chương trình Khoa học
tự nhiên – giữ vai trò cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, giữa hiểu biết khoa
học và khả năng vận dụng vào đời sống. Tuy nhiên, thực tế tại lớp 9A1 Trường THCS Suối Ngô cho thấy, nhiều học sinh vẫn tiếp cận kiến thức Hóa
học một cách rời rạc, thiếu hứng thú, ghi nhớ máy móc và ngại tham gia các
hoạt động học tập tích cực.
Xuất phát từ trăn trở ấy, tôi nhận thấy: Nếu chỉ dạy bằng cách “nói cho học
sinh nghe – viết cho học sinh chép – kiểm tra để ghi điểm”, thì việc học Hóa
sẽ trở nên khô khan và xa rời thực tế. Điều cần thiết là phải thiết kế lại các
hoạt động hình thành kiến thức, làm mới từng tiết học, để mỗi giờ lên lớp
không còn là một buổi "đọc chép", mà trở thành một hành trình khám phá.
Sáng kiến này ra đời từ mong muốn thiết lập một nhịp cầu giữa "kiến thức
sách vở" và "trải nghiệm thực tế", giữa "người dạy" và "người học". Thông
qua các hoạt động học tập đa dạng như trò chơi, thí nghiệm nhóm, trạm
xoay, tình huống thực tiễn, sơ đồ tư duy,... sáng kiến nhằm giúp học sinh chủ
động tiếp cận bài mới, hứng thú khi học, sâu sắc khi hiểu và tự tin khi vận
dụng. Không chỉ vậy, việc thiết kế linh hoạt các hoạt động còn giúp giáo
viên có thêm “chìa khóa” để tổ chức lớp học sinh động, giàu tương tác và tạo
môi trường học tập tích cực, phù hợp với định hướng của Chương trình Giáo
dục phổ thông 2018.
Mục tiêu sau cùng không chỉ là nâng cao kết quả học tập, mà là gieo lại niềm
yêu thích với môn Hóa học – một môn học vốn tiềm ẩn nhiều điều kỳ diệu –
trong trái tim của mỗi học sinh.
3. Đối tượng nghiên cứu:
‐ Hoạt động dạy học trong giai đoạn hình thành kiến thức mới môn Hóa học
lớp 9 theo chương trình GDPT 2018.
‐ Học sinh lớp 9A1 - Trường THCS Suối Ngô.
4. Phạm vi nghiên cứu: Phân môn Hóa học – KHTN 9
5. Phương pháp nghiên cứu:
‐ Phương pháp nghiên cứu tài liệu:
Tìm hiểu chương trình GDPT 2018, sách giáo khoa Khoa học Tự nhiên 9
(phần Hóa học), tài liệu tập huấn và các tài liệu liên quan đến phương pháp
dạy học tích cực.
‐ Phương pháp điều tra, khảo sát thực tiễn:
Khảo sát tình hình học tập, mức độ yêu thích môn Hóa học và hiệu quả tiếp
thu kiến thức của học sinh lớp 9A1 trước khi áp dụng sáng kiến.
‐ Phương pháp thực nghiệm sư phạm:
Thiết kế, tổ chức và triển khai các hoạt động hình thành kiến thức mới
trong giảng dạy thực tế tại lớp 9A1 theo hướng phát triển năng lực.
‐ Phương pháp quan sát và đánh giá:
Theo dõi quá trình học tập của học sinh, ghi nhận sự thay đổi về thái độ học
tập, mức độ tương tác, chủ động chiếm lĩnh kiến thức.
‐ Phương pháp so sánh – đối chiếu:
So sánh kết quả học tập và mức độ hứng thú của học sinh trước và sau khi
áp dụng các giải pháp đổi mới, từ đó rút ra kết luận về hiệu quả sáng kiến.
II. NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
1.1. Văn bản chỉ đạo của cấp trên
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành
đã xác định rõ mục tiêu giáo dục là phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực
học sinh. Theo đó, mỗi môn học không chỉ cung cấp kiến thức mà còn phải tạo
điều kiện cho học sinh hình thành và phát triển các năng lực cốt lõi như: tự chủ
và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo.
Để thực hiện hiệu quả chương trình này, Bộ GD&ĐT đã ban hành nhiều văn
bản hướng dẫn, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo hướng
tổ chức các hoạt động học tập tích cực, lấy học sinh làm trung tâm. Giáo viên
được khuyến khích thiết kế bài học dưới dạng hoạt động, trong đó học sinh là
người khám phá, chiếm lĩnh và vận dụng kiến thức thông qua trải nghiệm và
tương tác.
Bên cạnh đó, các văn bản chỉ đạo từ Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục
và Đào tạo địa phương cũng đặc biệt nhấn mạnh việc áp dụng các phương
pháp dạy học tích cực, tích hợp liên môn, ứng dụng công nghệ thông tin, nhằm
nâng cao hiệu quả dạy học và phù hợp với thực tiễn từng địa phương.
1.2. Các quan điểm khác về giáo dục
Nhiều lý thuyết giáo dục hiện đại như học thuyết kiến tạo, dạy học theo dự án,
dạy học trải nghiệm,... đã chỉ ra rằng người học cần được chủ động tham gia
vào quá trình xây dựng tri thức. Trong đó, giáo viên giữ vai trò là người tổ
chức, định hướng và hỗ trợ học sinh trong việc khám phá, thảo luận và vận
dụng kiến thức.
Các nhà giáo dục cũng đồng thuận rằng việc học cần gắn liền với thực tiễn
cuộc sống. Những kiến thức mang tính hàn lâm nếu không được minh họa
bằng tình huống thực tiễn sẽ rất khó khơi dậy hứng thú và động lực học tập
cho học sinh. Do đó, việc lồng ghép các tình huống thực tiễn, trò chơi học tập,
hoạt động nhóm, kỹ thuật dạy học tích cực như mảnh ghép, học theo trạm, sơ
đồ tư duy,… là xu hướng cần thiết trong bối cảnh giáo dục hiện nay.
Từ những quan điểm trên, có thể khẳng định rằng việc thiết kế đa dạng các
hoạt động hình thành kiến thức mới là một hướng đi đúng đắn, không chỉ đáp
ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mà còn góp phần nâng cao chất lượng và hiệu
quả dạy học, nhất là trong môn Hóa học – vốn đòi hỏi sự kết hợp giữa lý
thuyết và thực hành.
2. Cơ sở thực tiễn
Thuận lợi:
‐
Trường THCS Suối Ngô luôn quan tâm đến đổi mới phương pháp dạy học,
khuyến khích giáo viên sáng tạo, áp dụng các hình thức dạy học tích cực.
‐
Học sinh lớp 9A1 có tinh thần học tập ổn định, đa số có ý thức hợp tác khi
tham gia các hoạt động nhóm.
‐
Giáo viên được tập huấn chuyên môn định kỳ, có điều kiện tiếp cận các tài
liệu, phương pháp và công cụ dạy học mới phù hợp với chương trình GDPT
2018.
Khó khăn:
‐
Phần lớn học sinh vẫn còn tâm lý ngại học Hóa học vì cho rằng môn học khô
khan, khó hiểu, nhiều công thức và ít liên hệ với thực tế.
‐
Các tiết học hình thành kiến thức mới còn nặng về lý thuyết, thiếu sự tương
tác, dẫn đến việc học sinh tiếp thu bị động, ghi nhớ kém.
‐
Giáo viên gặp khó khăn trong việc thiết kế hoạt động học phù hợp với từng bài
học cụ thể, nhất là khi phải tích hợp kiến thức liên môn hoặc ứng dụng công
nghệ thông tin.
‐
Cơ sở vật chất, thiết bị thí nghiệm và học liệu trực quan ở một số thời điểm
chưa đáp ứng đầy đủ cho việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm, thực hành
trong lớp.
Sự cần thiết của sáng kiến
Từ thực trạng trên, có thể thấy rõ nhu cầu cấp thiết trong việc đổi mới phương
pháp giảng dạy Hóa học theo hướng lấy học sinh làm trung tâm. Việc thiết kế
các hoạt động hình thành kiến thức mới một cách linh hoạt, sáng tạo và phù
hợp với nội dung từng bài học sẽ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách
chủ động, phát triển tư duy và năng lực vận dụng thực tiễn. Đồng thời, sáng
kiến còn góp phần khơi dậy hứng thú học tập, cải thiện kết quả và thái độ học
tập của học sinh đối với môn Hóa học, phù hợp với định hướng đổi mới giáo
dục trong chương trình GDPT 2018.
Qua thực tế giảng dạy môn Hóa học lớp 9 tại trường THCS Suối Ngô, tôi nhận
thấy trong các tiết học hình thành kiến thức mới, phần lớn học sinh vẫn tiếp
cận bài học một cách bị động, phụ thuộc vào sự diễn giải của giáo viên. Các
em gặp khó khăn trong việc ghi nhớ khái niệm, phân tích hiện tượng hóa học
và vận dụng vào tình huống thực tiễn. Đặc biệt, nhiều em tỏ ra kém hứng thú
và thiếu động lực học tập vì bài giảng thiếu sự tương tác, minh họa trực quan
và chưa phát huy được vai trò chủ động của học sinh.
Bên cạnh đó, giáo viên khi triển khai dạy học theo chương trình GDPT 2018
còn gặp khó khăn trong việc thiết kế các hoạt động học tập phù hợp với từng
nội dung kiến thức, nhất là việc tích hợp liên môn và ứng dụng công nghệ
thông tin. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng các mô hình, kế
hoạch bài dạy có hoạt động cụ thể, dễ áp dụng và hiệu quả nhằm nâng cao chất
lượng giảng dạy.
Xuất phát từ thực tế đó, tôi đã mạnh dạn nghiên cứu và thực hiện sáng kiến
nhằm đa dạng hóa các hoạt động hình thành kiến thức mới trong phân môn
Hóa – KHTN 9, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách tích cực, chủ động
và sáng tạo hơn.
3. Nội dung sáng kiến
3.1. Vấn đề đặt ra:
‐ Làm thế nào để học sinh hứng thú với việc học Hóa học ngay từ khi tiếp cận
bài mới?
‐ Làm sao để học sinh hiểu bài sâu, nhớ lâu và có khả năng vận dụng kiến thức
vào thực tiễn?
3.2. Giải pháp, minh chứng vấn đề được giải quyết:
a. Giải pháp 1: Thiết kế các hoạt động hình thành kiến thức mới bằng trò
chơi vận dụng khả năng tư duy sáng tạo:
BÀI 18. TÍNH CHẤT CHUNG CỦA KIM LOẠI (TIẾT 2)
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về tính chất hóa học của kim loại khi tác dụng với
dung dịch acid và dung dịch muối (20 phút)
a) Mục tiêu: GV hướng dẫn các em tìm hiểu về tính chất hóa học của kim loại
khi tác dụng với dung dịch acid và dung dịch muối thông qua trò chơi “Tôi là
chuyên gia hóa học”
b) Nội dung:
- Tiến hành trò chơi “Tôi là chuyên gia hóa học”
- Luật chơi:
+Vòng 1: TẬP SỰ (7 phút)
Lớp được chia thành 4 đội, mỗi đội sẽ lần lượt thực hiện 4 thí nghiệm và ghi kết
quả vào phiếu học tập cá nhân trong vòng 5 phút
+Vòng 2: NGHIÊN CỨU (5 phút)
Cả đội có 2 phút để thảo luận và hoàn thành phiếu học tập nhóm dựa vào kết quả
phiếu học tập cá nhân, sau đó dán kết quả lên bảng, mỗi đáp án đúng được 5 điểm
+Vòng 3: CHUYÊN GIA (3 phút)
Giáo viên đặt câu hỏi, các đội nhanh chóng cử đại diện lên bảng ghi câu trả lời,
đội hoàn thành nhanh nhất được cộng 5 điểm, mỗi đáp án đúng được cộng 10
điểm
Kết thúc trò chơi: GV cho học sinh tổng kết lại bài học bằng cách vẽ sơ đồ
tư duy (5 phút)
c) Sản phẩm:
TÔI LÀ CHUYÊN GIA HÓA HỌC
Vòng 2: Nghiên cứu
Nhóm:...…………………………………………………………………………………
Thí nghiệm
Dụng cụ - Hóa
Cách tiến hành
Hiện tượng –
Phương trình
chất
- Ống nghiệm
*Ống 1: Zn +
Xuất hiện sủi bọt
chứa dung dịch
HCl
khí, kẽm tan dần
HCl
Dùng kẹp gắp kẽm (+5 điểm)
-Kẹp gắp
hạt cho vào ống
Zn + 2HCl → ZnCl2
-Kẽm hạt
nghiệm có chứa
+ H2 (+5 điểm)
dung dịch HCl,
quan sát hiện
tượng và ghi
phương trình phản
1. Kim loại tác dụng
với dung dịch acid
ứng hóa học?
-Ốn nghiệm
*Ống 2: Cu +
Không xuất hiện sủi
chứa dung dịch
HCl
bọt khí, dây đồng
HCl
Dùng kẹp gắp dây
còn nguyên vẹn
-Kẹp gắp
đồng cho vào ống
(+10 điểm)
-Dây đồng
nghiệm có chứa
dung dịch HCl,
quan sát hiện
tượng và ghi
phương trình phản
ứng hóa học?
2. Kim loại tác dụng
-Ống nghiệm
*Ống 1: Fe +
Dung dịch nhạt màu
với dung dịch muối
chứa dung dịch
CuSO4
dần, có lớp kim loại
CuSO4
Dùng kẹp gắp
màu đỏ bám ngoài
-Kẹp gắp
chiếc đinh sắt cho
đinh sắt (+5 điểm)
-Đinh sắt
vào ống nghiệm có Fe + CuSO4 →
chứa dung dịch
FeSO4 + Cu (+5
CuSO4, quan sát
điểm)
hiện tượng và ghi
phương trình phản
ứng hóa học?
-Ống nghiệm
*Ống 2: Cu +
Không có hiện
chứa dung dịch
FeSO4
tượng xảy ra, sợi
FeSO4
Dùng kẹp gắp dây
dây đồng còn
-Kẹp gắp
đồng cho vào ống
nguyên vẹn (+10
-Dây đồng
nghiệm có chứa
điểm)
dung dịch FeSO4,
quan sát hiện
tượng và ghi
phương trình phản
ứng hóa học?
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV
Hoạt động của
HS
Giao nhiệm vụ:
HS nhận nhiệm
- Tiến hành trò chơi “Tôi là chuyên gia hóa học”
vụ.
- Luật chơi:
+Vòng 1: TẬP SỰ (7 phút)
Lớp được chia thành 4 đội, mỗi đội sẽ lần lượt thực hiện 4 thí
nghiệm và ghi kết quả vào phiếu học tập cá nhân trong vòng 5
phút
+Vòng 2: NGHIÊN CỨU (5 phút)
Cả đội có 2 phút để thảo luận và hoàn thành phiếu học tập
nhóm dựa vào kết quả phiếu học tập cá nhân, sau đó dán kết
quả lên bảng, mỗi đáp án đúng được 5 điểm
+Vòng 3: CHUYÊN GIA (3 phút)
Giáo viên đặt câu hỏi, các đội nhanh chóng cử đại diện lên
bảng ghi câu trả lời, đội hoàn thành nhanh nhất được cộng 5
điểm, mỗi đáp án đúng được cộng 10 điểm
-Kết thúc trò chơi: GV cho học sinh tổng kết lại bài học bằng
cách vẽ sơ đồ tư duy (5 phút)
Thực hiện nhiệm vụ
HS làm việc cá
GV làm quản trò, hướng dẫn các em thực hiện
nhân và thảo luận
nhóm
Báo cáo kết quả:
- Quan sát kết
+Vòng 1: cùng thảo luận với đồng đội về kết quả phiếu học quả đúng.
tập cá nhân
- Nghe GV giải
+Vòng 2: dán phiếu học tập của nhóm lên bảng
thích về đáp án
+Vòng 3: cử đại diện lên bảng ghi câu trả lời
+ Tổng kết: dán sơ đồ tư duy lên bảng
GV cùng cả lớp nhận xét và giảng thêm những kiến thức liên
quan, chốt lại những kiến thức cốt lõi.
Kết luận và nhận định
GV chốt lại kiến thức
*Tính chất hóa học của kim loại
3. Tác dụng với dung dịch acid
Một số kim loại phản ứng với dung dịch HCl tạo thành muối
và giải phóng khí hydrogen
4. Tác dụng với dung dịch muối
Ghi
nhớ
kiến
thức và ghi vào
vở khi cần thiết.
Khi xảy ra phản ứng hóa học giữa dung dịch muối và kim
loại (trừ kim loại phản ứng được với nước như K, Na, Ca,…)
thường sản phẩm tạo thành là muối mới và kim loại mới.
BÀI 25 - NGUỒN NHIÊN LIỆU
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (25 PHÚT)
Hoạt động 2.1: Mảnh ghép tri thức
a) Mục tiêu:
Tổ chức hoạt động học tập giúp học sinh: Nêu được khái niệm, thành phần và
trạng thái tự nhiên của dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu.
b) Nội dung:
GV giải thích thể lệ hoạt động, cụ thể:
Lớp chia thành các nhóm từ 4-5 thành viên để tham gia thảo luận trả lời cho
các câu hỏi.
Ở lượt 1, các thành viên làm việc độc lập trong 5 phút và điền câu trả lời
vào phần “Ý kiến cá nhân”
Ở lượt 2, các thành viên thảo luận nhóm trong 5 phút để thống nhất ý kiến
và ghi vào ô “Ý kiến chung”
GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm trình bày kết quả lên bảng, các nhóm còn lại chấm
điểm chép cho nhau.
c) Sản phẩm
Câu trả lời của học sinh (Qua trình bày và trong PHT)
PHT:
PHIẾU HỌC TẬP
Nhóm:
Câu 1: Quan sát hình đầu bài và trình bày cấu tạo của mỏ dầu.
2
điểm
Câu 2: Dựa vào hiểu biết của bản thân, em hãy trình bày trạng thái, màu
sắc, tính tan trong nước của dầu mỏ?
2
điểm
Câu 3: Nêu khái niệm của dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu
3
điểm
Câu 4: Trình bày thành phần của dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu
3
điểm
Đáp án PHT
PHIẾU HỌC TẬP
Nhóm:
Câu 1: Quan sát hình đầu bài và trình
bày cấu tạo của mỏ dầu.
Mỏ dầu thường có cấu tạo gồm 3 lớp:
+ Lớp khí ở phía trên gọi là khí mỏ dầu
(hay còn gọi là khí đồng hành)
+ Ở giữa là lớp dầu lỏng có hòa tan khí
+ Đáy mỏ dầu là lớp nước mặn
Câu 2: Dựa vào hiểu biết của bản thân,
Dầu mỏ chủ yếu tồn tại ở trạng thái lỏng
em hãy trình bày trạng thái, màu sắc,
và có màu sắc đa dạng, từ vàng đến nâu
tính tan trong nước của dầu mỏ?
Câu 3: Nêu khái niệm của dầu mỏ, khí
Dầu mỏ không tan trong nước
Dầu mỏ là nhiên liệu hóa thạch, có
thiên nhiên và khí mỏ dầu
trong vỏ Trái Đất.
Khí thiên nhiên cũng là nhiên liệu hoá
thạch ở dưới lòng đất.
Khí mỏ dầu là khí có trong các mỏ dầu
và được khai thác cùng với quá trình
khai thác dầu mỏ.
Câu 4: Trình bày thành phần của dầu
Dầu mỏ chứa chủ yếu là các
mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu
hydrocarbon
Khí thiên nhiên chứa khoảng 95% là
methane và 5% là một số hydrocarbon
khác.
Khí mỏ dầu có thành phần chủ yếu là
khí methane (khoảng 75%) và một số
khí hydrocarbon khác
d) Tổ chức thực hiện
Bước Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
1
HS lắng nghe và
Giao nhiệm vụ:
Hướng dẫn thực hiện:
- GV giới thiệu cho cả lớp thể lệ của hoạt động.
- GV chia lớp thành các nhóm từ 4-5 thành viên để
tham gia thảo luận trả lời cho các câu hỏi.
Ở lượt 1, các thành viên làm việc độc lập
trong 5 phút và điền câu trả lời vào phần “Ý
phân chia nhiệm vụ
kiến cá nhân”
Ở lượt 2, các thành viên thảo luận nhóm
trong 5 phút để thống nhất ý kiến và ghi vào
ô “Ý kiến chung”
- Hết thời gian, GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm trình
bày kết quả lên bảng, các nhóm còn lại chấm điểm
chép cho nhau.
2
Thực hiện nhiệm vụ học tập
GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.
3
Báo cáo kết quả:
– Nhóm được chọn trình bày kết quả PHT của
mình với cả lớp
– GV lắng nghe nhận xét và tổng kết kiến thức (đặt
các câu hỏi tương tác: Đáp án nhóm khác như thế
nào? Theo ý nhóm số … thì đáp án này đúng hay
sai?,…)
HS hoạt động nhóm
và điền vào PHT
- HS trình bày kết
quả PHT của nhóm
mình với lớp
- Lắng nghe GV và
các bạn khác nhận
xét
- Phản biện và đặt
câu hỏi nếu có thắc
mắc
4
Kiến thức cần nhớ
Dầu mỏ, khí mỏ dầu và khí thiên nhiên là nhiên
liệu hóa thạch dưới bề mặt Trái Đất
Dầu mỏ gồm hỗn hợp của các hydrocarbon và các
hợp chất khác. Khí thiên nhiên có thành phần chính
là methane (khoảng 95%) và ethane, propane,
butane,...
HS lắng nghe và
chỉnh sửa nội dung
trong PHT nếu có
sai sót
Hoạt động 2.2: VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT
a) Mục tiêu:
Tổ chức hoạt động học tập giúp học sinh: Trình bày được phương pháp khai thác
dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu; một số sản phẩm chế biến từ dầu mỏ, ứng
dụng của dầu mỏ và khí thiên nhiên (là nguồn nhiên liệu và nguyên liệu quý trong
công nghiệp).
b) Nội dung:
Thể lệ: Lớp cùng xem video sau đó chia thành 3 nhóm theo DÃY bàn
Mỗi bàn gồm 3 học sinh sẽ giải quyết 1 chướng ngại vật bằng cách trả lời câu hỏi.
Nhóm nào trả lời đúng và nhanh nhất sẽ được 3 điểm, các nhóm còn lại lần lượt
sẽ được 2 và 1 điểm. Nếu trả lời sai sẽ không có điểm.
Tổng kết nhóm nào có điểm cao nhất sẽ giành danh hiệu Nhà vô địch
c) Sản phẩm
HS trình bày câu trả lời trước lớp.
Đáp án:
Câu hỏi
Câu 1: Nêu các giai
Đáp án
Khảo sát và thăm dò
đoạn trong việc khai Quá trình khai thác
thác dầu mỏ và khí
+Phương pháp tự phun
mỏ dầu.
+Sử dụng bơm
Thu gom khí mỏ dầu
Câu 2: Nêu các giai
đoạn trong việc chế
biến dầu mỏ và khí
Tách nước và tạp chất
Lọc dầu
mỏ dầu
Chế biến khí mỏ dầu
Câu 3: Trình bày
Khai thác: Tương tự dầu mỏ, khí thiên nhiên được phát
cách khai thác và
hiện qua công nghệ địa chấn và giếng thăm dò, nhờ sự
chế biến khí thiên
chênh lệch áp suất mà khí thiên nhiên tự phun lên. Sau đó
nhiên.
được vận chuyển trong các đường ống đi đến nhà máy chế
biến
Chế biến: Tách tạp chất và phân tách từng phần tùy vào
mục đích sử dụng.
d) Tổ chức thực hiện
Bước Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
1
HS lắng nghe và
Giao nhiệm vụ:
Hướng dẫn thực hiện:
phân chia nhiệm vụ
Thể lệ: Lớp cùng xem video sau đó chia thành 3
nhóm theo DÃY bàn
Mỗi bàn gồm 3 học sinh sẽ giải quyết 1 chướng
ngại vật bằng cách trả lời câu hỏi. Nhóm nào trả lời
đúng và nhanh nhất sẽ được 3 điểm, các nhóm còn
lại lần lượt sẽ được 2 và 1 điểm. Nếu trả lời sai sẽ
không có điểm.
Tổng kết nhóm nào có điểm cao nhất sẽ giành danh
hiệu Nhà vô địch
2
Thực hiện nhiệm vụ học tập
GV hỗ trợ mở video và quan sát để chọn đội giơ tay
sớm nhất
HS thảo luận nhóm
và nhanh tay đại
diện để xung phong
3
GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.
trả lời câu hỏi.
Báo cáo kết quả:
- Trình bày câu trả
GV lắng nghe nhận xét và tổng kết kiến thức
lời rõ ràng và mạch
lạc
- Lắng nghe GV và
các bạn khác nhận
xét
- Phản biện và đặt
câu hỏi nếu có thắc
mắc
4
Tổng kết
GV tổng kết điểm số, công bố đội thắng cuộc và
HS lắng nghe và
ghi chép
khen thưởng
Kiến thức cần nhớ
Phương pháp khai thác và chế biến: khoan, thu khí
và dầu từ mỏ dầu; chưng cất dầu mỏ để thu được
các sản phẩm khác nhau
BÀI 29: CARBOHYDARTE, GLUCOSE VÀ SACCHAROSE
Hình thành kiến thức mới
2.1. Khái niệm carbohydrate
a) Mục tiêu:
- Nêu được th
 









Các ý kiến mới nhất