BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ AI VÀO
XÂY DỰNG BÀI KIỂM TRA TỰ ĐỘNG
TRONG DẠY HỌC KHOA HỌC
TỰ NHIÊN 9 (PHÂN MÔN VẬT LÝ) ĐỂ
ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH

Tác giả:..........................................................................
Trình độ chuyên môn:..................................................
Chức vụ:........................................................................
Nơi công tác:..............................................................................

I. Mô tả bản chất của sáng kiến
Trong những năm gần đây, cùng với quá trình đổi mới chương trình
giáo dục phổ thông 2018, hoạt động kiểm tra – đánh giá năng lực học sinh đã
có nhiều thay đổi. Ở hầu hết các trường THCS, giáo viên bắt đầu quen dần với
việc chấm bài trực tuyến và tổ chức kiểm tra qua mạng bằng những phần mềm
quen thuộc như Azota, Google Form hoặc Kahoot. Tuy nhiên, việc ứng dụng
này còn mang tính tự phát, rời rạc và chưa thực sự khai thác được sức mạnh
của công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong thực tế giảng dạy môn Khoa học Tự nhiên cấp Trung học cơ sở,
phần lớn các bài kiểm tra vẫn được xây dựng theo cách truyền thống: giáo
viên tự soạn câu hỏi, in đề, học sinh làm bài trên giấy, rồi chấm điểm thủ
công. Hình thức này đảm bảo tính nghiêm túc, nhưng lại tốn thời gian, thiếu
tính hấp dẫn và khó đánh giá năng lực thực hành – tư duy – vận dụng của học
sinh. Khi chuyển sang hình thức trực tuyến, dù giáo viên có thể tiết kiệm phần
nào thời gian chấm điểm, nhưng đa số bài kiểm tra vẫn chỉ dừng ở dạng trắc
nghiệm, ít có yếu tố hình ảnh hay giao diện thu hút.
Thực tế cho thấy, công tác kiểm tra – đánh giá ở trường phổ thông vẫn
còn nặng tính thủ công và thiếu tính cá nhân hóa. Giáo viên mất nhiều thời
gian cho khâu soạn đề, chấm bài, tổng hợp kết quả, trong khi học sinh ít cơ
hội nhận phản hồi trực tiếp hoặc được làm bài theo năng lực riêng. Việc đánh
giá chủ yếu dựa vào điểm số, chưa chú trọng đến khả năng tư duy, vận dụng
hay sáng tạo của học sinh.
Những tồn tại đó đặt ra nhu cầu cấp thiết phải đổi mới phương pháp
kiểm tra – đánh giá, đặc biệt là tận dụng sức mạnh của AI để hỗ trợ giáo viên.
Việc áp dụng trí tuệ nhân tạo trong xây dựng bài kiểm tra tự động không chỉ
giúp tiết kiệm thời gian, mà còn mở ra cơ hội đánh giá năng lực một cách
khách quan, sinh động và cá nhân hóa hơn. Tuy nhiên, hiện nay ở nhiều địa
phương, chưa có mô hình cụ thể nào tích hợp đồng thời các công cụ AI như
Chatbot X, ChatGPT, Azota, Canva AI, Wayground AI, Quiz.com vào quy
trình kiểm tra – đánh giá môn Khoa học Tự nhiên.
Chính vì vậy, giải pháp tôi đề xuất sáng kiến “Ứng dụng công nghệ AI
vào xây dựng bài kiểm tra tự động trong dạy học Khoa học Tự nhiên 9
(phân môn Vật lý) để đánh giá năng lực học sinh” nhằm ứng dụng đồng bộ
các công cụ này sẽ góp phần khắc phục rõ những hạn chế nêu trên, hướng đến
một hình thức kiểm tra – đánh giá hiện đại, hấp dẫn, và đúng tinh thần “học
sinh là trung tâm” mà chương trình giáo dục mới đang hướng tới. Sáng kiến
được thực hiện nhằm ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong xây dựng
bài kiểm tra tự động môn Khoa học Tự nhiên lớp 9, giúp đổi mới phương
1

pháp đánh giá, giảm tải cho giáo viên và tạo hứng thú cho học sinh. Giải pháp
gồm bốn nội dung chính như sau:
1. Giải pháp 1 – Sử dụng ChatGPT và Azota để tạo bài kiểm tra: Giáo
viên dùng ChatGPT để sinh nhanh hệ thống câu hỏi theo mức độ nhận thức,
sau đó nhập vào Azota để tạo đề, tổ chức làm bài, chấm điểm và thống kê kết
quả tự động. Giải pháp này giúp tiết kiệm thời gian biên soạn đề và đảm bảo
tính khách quan, chính xác trong đánh giá.
2. Giải pháp 2 – Sử dụng Wayground AI để tạo bài kiểm tra tương tác:
Wayground AI được ứng dụng để thiết kế các bài kiểm tra hoặc bài ôn tập
dưới dạng trò chơi (thường là trắc nghiệm). Học sinh được kiểm tra kiến thức
thông qua hoạt động vui nhộn, tăng tính tham gia, giảm áp lực, đồng thời giúp
giáo viên dễ theo dõi mức độ hiểu bài của từng em.
3. Giải pháp 3 – Sử dụng Quiz.com để xây dựng bài kiểm tra: Giáo viên
khai thác ChatGPT để tạo hệ thống câu hỏi, sau đó nhập lên Quiz.com để học
sinh làm bài trực tuyến và nhận kết quả ngay. Cách làm này giúp đánh giá
năng lực thực chất, đồng thời rèn cho học sinh khả năng tư duy và giải quyết
vấn đề.
4. Giải pháp 4 – Ứng dụng Canva AI để thiết kế bài kiểm tra sinh động:
Canva AI được dùng để trình bày và minh họa các đề kiểm tra với hình ảnh,
màu sắc và ký hiệu trực quan, giúp bài kiểm tra hấp dẫn, dễ hiểu hơn. Giải
pháp này góp phần tạo cảm giác hứng thú, chuyên nghiệp và thân thiện cho
học sinh khi làm bài.
III. Đối tượng đề nghị công nhận là sáng kiến: Giải pháp ứng dụng tiến bộ
kĩ thuật.
III. Mô tả tính mới của sáng kiến
Sáng kiến thể hiện tính mới ở việc kết hợp đồng bộ nhiều công cụ trí
tuệ nhân tạo trong xây dựng và tổ chức bài kiểm tra, thay vì sử dụng rời rạc
từng phần mềm như trước đây. Việc tích hợp Chatbot X, ChatGPT, Azota,
Wayground AI, Quiz.com và Canva AI tạo nên một quy trình kiểm tra – đánh
giá tự động, liên thông và có khả năng hỗ trợ giáo viên ở tất cả các khâu từ
thiết kế đề đến phân tích kết quả. Nhờ đó, hệ thống bài kiểm tra trở nên hiện
đại, khoa học và bám sát yêu cầu đánh giá năng lực trong chương trình mới.
Tính sáng tạo của sáng kiến còn thể hiện ở việc giáo viên sử dụng AI để
sinh câu hỏi theo nhiều mức độ tư duy, tạo ngân hàng đề phong phú, tự động
hóa quy trình chấm điểm và xuất báo cáo thống kê. AI không chỉ hỗ trợ đánh
giá mà còn cung cấp phản hồi trực tiếp giúp học sinh nhận biết điểm mạnh –
điểm cần cải thiện. Đồng thời, các công cụ như Wayground AI và Canva AI

2

giúp bài kiểm tra trở nên trực quan và hấp dẫn hơn, kết hợp yếu tố hình ảnh,
trò chơi để tăng hứng thú và sự chủ động của học sinh trong quá trình làm bài.
So với những cách làm cũ, sáng kiến khắc phục được hạn chế về thời
gian, hình thức đánh giá đơn điệu và mức độ phản hồi còn chậm. Giải pháp
mang lại quy trình kiểm tra công bằng, cá nhân hóa và phù hợp với định
hướng chuyển đổi số trong giáo dục phổ thông, đáp ứng tốt yêu cầu đổi mới
kiểm tra – đánh giá theo năng lực hiện nay.
IV. Các bước thực hiện sáng kiến
1. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Khoa học Tự nhiên là môn học mang tính thực nghiệm cao, kết hợp cả
lý thuyết, mô phỏng và bài tập vận dụng. Tuy nhiên, trong thực tiễn dạy học,
hoạt động kiểm tra – đánh giá môn Khoa học Tự nhiên lớp 9 (phân môn Vật
lý) trước đây còn bộc lộ nhiều hạn chế. Việc kiểm tra chủ yếu diễn ra dưới
hình thức làm bài trên giấy hoặc Google Form, giáo viên phải tự biên soạn câu
hỏi, chấm điểm và tổng hợp kết quả thủ công, mất nhiều thời gian và chưa
phản ánh toàn diện năng lực của học sinh. Hình thức kiểm tra truyền thống
thiếu tính trực quan và tương tác nên chưa tạo được động lực, khiến học sinh
thường làm bài với tâm thế đối phó, thiếu sự hứng thú và chủ động.
Mặc dù đã có một số giáo viên bắt đầu sử dụng các phần mềm trực
tuyến như Azota hay Google Form, nhưng việc ứng dụng công nghệ còn đơn
lẻ, chủ yếu dừng ở tính năng chấm điểm tự động. Các công cụ ứng dụng trí
tuệ nhân tạo (AI) như ChatGPT, Canva AI, Wayground AI, Quiz.com… chưa
được khai thác vào mục đích tạo đề, quản lý đề, phân tích kết quả hay cá nhân
hóa bài kiểm tra. Do đó, hoạt động kiểm tra – đánh giá vẫn mang tính thủ
công, đơn điệu và chưa đáp ứng yêu cầu đánh giá năng lực theo Chương trình
Giáo dục phổ thông 2018.
2. Nội dung cơ bản của sáng kiến
2.1. Ứng dụng ChatGPT và Azota tạo bài kiểm tra
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo của ChatGPT trong việc sinh câu hỏi tự động,
giúp giáo viên xây dựng ngân hàng đề phong phú, đảm bảo tính chính xác và
phân hóa; đồng thời sử dụng Azota để tổ chức, thu bài, chấm điểm và thống
kê kết quả một cách tự động, góp phần đổi mới phương pháp kiểm tra – đánh
giá theo hướng phát triển năng lực học sinh.
- Bước 1. Xác định nội dung và mục tiêu kiểm tra: Giáo viên xác định
phần kiến thức cần đánh giá, số lượng câu hỏi và tỷ lệ các mức độ nhận thức
phù hợp với mục tiêu bài học.
- Bước 2. Sử dụng ChatGPT để sinh câu hỏi: Giáo viên truy cập
ChatGPT (https://chatgpt.com/). Tại trang chủ, nhập câu lệnh để AI tạo đề thi.
3

Lưu ý: giáo viên nên nhập yêu cầu về loại câu hỏi, mức độ nhận thức
và số lượng cần tạo. ChatGPT tự động sinh câu hỏi, đáp án và giải thích ngắn
gọn. Giáo viên rà soát, chỉnh sửa và lựa chọn những câu hỏi phù hợp để bổ
sung vào ngân hàng đề.
Ví dụ: Giáo viên có thể sử dụng câu lệnh yêu cầu như sau:

Hình 1. Ví dụ câu lệnh tạo đề thi từ ChatGPT
- Bước 3. Thiết lập bài kiểm tra trên Azota: Đăng nhập hệ thống Azota,
chọn “Tạo đề thi”, nhập nội dung câu hỏi từ ChatGPT, điều chỉnh bố cục,
thêm hình minh họa nếu cần. Cài đặt thời gian, hình thức hiển thị câu hỏi và
chế độ làm bài để đảm bảo tính công bằng và kiểm soát tốt tiến độ làm bài.

4

Hình 2. Giao diện tạo đề thi mới
Tại đây, giáo viên chọn Tự soạn Đề thi/Bài tập, sau đó chọn mẫu 3 và
dán các câu hỏi đã tạo từ ChatGPT vào.

Hình 3. Giao diện tạo đề thi mẫu 3 trên Azota

Hình 4. Tạo đề thi trên Azota
- Bước 4. Tổ chức kiểm tra trực tuyến: Giáo viên gửi đường dẫn hoặc
mã kiểm tra cho học sinh. Học sinh truy cập, làm bài trực tuyến trên thiết bị cá
nhân; hệ thống tự động thu bài, chấm điểm và hiển thị kết quả ngay sau khi
nộp.
5

Một số bài kiểm tra tôi tạo bằng ChatGPT và Azota như sau:

Hình 5. Đề kiểm tra về lăng kính

Hình 6. Đề kiểm tra về động năng, thế năng
- Bước 5. Phân tích và phản hồi kết quả: Azota cung cấp bảng thống kê
điểm, tỷ lệ đúng – sai theo từng câu hỏi. Giáo viên sử dụng kết quả này để
đánh giá mức độ nắm kiến thức của học sinh, xác định những nội dung cần ôn
tập, đồng thời điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp.
Việc kết hợp ChatGPT và Azota giúp giảm đáng kể thời gian biên soạn
và chấm bài, đảm bảo tính khách quan, chính xác trong đánh giá. Học sinh
được làm bài trong môi trường trực tuyến, có phản hồi tức thì, góp phần nâng
cao hứng thú và tính chủ động trong học tập.
2.2. Ứng dụng Wayground AI tạo bài kiểm tra
Khai thác nền tảng Wayground AI nhằm thiết kế các bài kiểm tra và ôn
tập dưới dạng trò chơi tương tác, giúp học sinh củng cố kiến thức một cách
nhẹ nhàng, hứng thú và chủ động hơn. Hình thức này phù hợp để đánh giá
thường xuyên, kiểm tra nhanh cuối tiết hoặc sau mỗi chủ đề học tập.
- Bước 1. Xác định nội dung cần kiểm tra: Giáo viên lựa chọn phần
kiến thức hoặc kỹ năng cần đánh giá.
- Bước 2. Tạo bài kiểm tra: Truy cập nền tảng Wayground AI
(https://wayground.com/admin). Tại trang chủ, chọn Tạo mới → Đánh giá.

6

Hình 7. Chọn tạo mới đánh giá trên Wayground
Tạo đây, giáo viên có thể nhập câu hỏi có sẵn hoặc nhập nội dung kiến
thức để AI tự tạo câu hỏi. Điểm đặc biệt của wayground là cho phép tạo câu
hỏi bằng AI từ các trang web hoặc video trên youtube.

Hình 8. Giao diện tạo bài kiểm tra từ trang mạng

Hình 9. Tạo bài kiểm tra bằng Wayground AI
7

- Bước 3. Chỉnh sửa và giao bài: Sau khi AI tạo bài kiểm tra, giáo viên
xem lại nội dung các câu hỏi và chỉnh sửa, hoàn thiện sau đó chọn xuất bản.
- Bước 4. Tổ chức hoạt động kiểm tra – ôn tập: Giáo viên tiến hành truy
cập thư viện và chọn giao bài, sau đó chia sẻ đường link hoặc mã truy cập trò
chơi cho học sinh.

Hình 10. Bài kiểm tra về công và công suất
8

Hình 10. Bài kiểm tra về phản xạ toàn phần
- Bước 5. Phân tích kết quả và củng cố kiến thức: Wayground AI thống
kê tỷ lệ đúng – sai của từng câu hỏi và điểm số bài kiểm tra của học sinh. Giáo
viên căn cứ vào kết quả để nhận xét, giải thích lại các nội dung học sinh làm
sai và củng cố lại kiến thức trọng tâm.
Việc sử dụng Wayground AI giúp quá trình kiểm tra, ôn tập trở nên
sinh động, giảm căng thẳng cho học sinh. Học sinh tham gia tích cực hơn, tỉ lệ

9

hoàn thành bài kiểm tra tăng rõ rệt, đồng thời giáo viên có thêm dữ liệu để
theo dõi tiến bộ của từng lớp và từng học sinh.
2.3. Ứng dụng Quiz.com tạo bài kiểm tra
Sử dụng Quiz.com để tổ chức kiểm tra trực tuyến, cho phép học sinh
làm bài tương tác, được phản hồi ngay sau khi nộp. Giải pháp này giúp nâng
cao chất lượng đánh giá và tăng tính chủ động, hứng thú cho học sinh.
- Bước 1. Xác định nội dung bài kiểm tra: Giáo viên xác định nội dung
kiến thức cần triển khai trong bài kiểm tra.
- Bước 2. Sử dụng ChatGPT để sinh câu hỏi và đáp án: Tương tự như
phần 2.1, dùng ChatGPT để tạo bộ câu hỏi cho bài kiểm tra. Giáo viên xem
xét, chỉnh sửa, chọn lọc những câu hỏi phù hợp, đảm bảo độ chính xác về kiến
thức và mức độ phù hợp với đối tượng học sinh lớp 9.

Hình 11. Tạo bộ câu hỏi bằng ChatGPT
- Bước 3. Nhập câu hỏi lên Quiz.com: Truy cập https://quiz.com/. Tại
đây tiến hành đăng nhập và chọn Create a quiz (Quiz editor) để nhập thủ công
các câu hỏi hoặc chọn A.I. (Quiz generator) để tạo bài kiểm tra từ nội dung
kiến thức, trang web hoặc nhập bài kiểm tra từ file pdf.

10

Hình 12. Chọn chế độ nhập câu hỏi trên Quiz.com

Hình 13. Tạo bài kiểm tra trên Quiz bằng file pdf
- Bước 4. Tổ chức kiểm tra trực tuyến: Giáo viên gửi mã truy cập hoặc
đường link bài kiểm tra cho học sinh.

11

Hình 14. Bài kiểm tra tác dụng của dòng điện xoay chiều

12

Hình 15. Bài kiểm tra kính lúp
- Bước 5. Phân tích kết quả và điều chỉnh giảng dạy: Quiz.com thống kê
điểm trung bình, tỉ lệ đúng – sai theo từng câu hỏi. Giáo viên dựa trên kết quả
này để xác định các kiến thức học sinh còn yếu.
Việc kết hợp ChatGPT và Quiz.com giúp giáo viên tạo đề kiểm tra
nhanh chóng, nội dung đa dạng và có tính phân hóa cao. Học sinh được kiểm
tra trong môi trường thân thiện, hiện đại, nhận phản hồi tức thì và được
khuyến khích tự ôn luyện, góp phần phát triển năng lực tự học và tư duy khoa
học.
2.4. Ứng dụng Canva AI tạo bài kiểm tra
Tận dụng Canva AI để thiết kế các bài kiểm tra và phiếu học tập có tính
trực quan, thẩm mỹ và sáng tạo cao. Công cụ này giúp giáo viên trình bày câu
hỏi sinh động, dễ hiểu, thu hút học sinh và tạo hứng thú trong quá trình làm
bài.

13

- Bước 1. Chuẩn bị nội dung bài kiểm tra: Giáo viên lựa chọn các câu
hỏi từ ngân hàng câu hỏi sẵn có hoặc Canva AI cũng có thể tự tạo câu hỏi dựa
vào chủ đề giáo viên cung cấp. Đồng thời giáo viên cần xác định bố cục đề.

14