UBND …
TRƯỜNG THCS …

ĐỀ THI MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề

(Đề thi gồm có 02 trang)

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản:

NHỚ
(Nguyễn Đình Thi)
Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh
Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây
Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh
Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây

Anh yêu em như anh yêu đất nước
Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần
Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước
Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn
Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt
Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời
Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực
Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người.
( In trong tạp chí NHÀ VĂN số tháng 9/2010)

* Chú thích:
- Nguyễn Đình Thi (1924- 2003) là một nghệ sĩ đa tài. Ông sáng tác nhạc, làm thơ, viết
tiểu thuyết, kịch, tiểu luận phê bình; ở lĩnh vực nào ông cũng có những đóng góp đáng trân
trọng. Thơ ông tự do, phóng khoáng mà vẫn hàm súc, sâu lắng, suy tư, dạt dào cảm xúc, giàu
nhạc điệu và có nhiều tìm tòi theo hướng hiện đại.
- Bài thơ “Nhớ” của Nguyễn Đình Thi được tác giả sáng tác trong kháng chiến chống
Pháp, là một trong những bài thơ tình hay thời chống Pháp và cũng là một trong những bài
thơ tình đặc sắc trong thơ Việt Nam hiện đại.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1.(0,5 điểm) Hãy chỉ ra các dấu hiệu để nhận biết thể thơ của bài thơ trên?
Câu 2.(0,5 điểm) Chỉ ra những từ ngữ miêu tả hình ảnh ngọn lửa có trong bài.
Câu 3.(1,0 điểm) Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ nhân hóa trong hai câu thơ:
Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh
Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây
Câu 4. (1,0 điểm) Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là gì?
Câu 5.(1,0 điểm) Từ nội dung của văn bản, em hãy trình bày suy nghĩ của mình về trách
nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay đối với đất nước (Bằng một đoạn văn từ 5-7 dòng).
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận ( khoảng 200 chữ) phân tích cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài
thơ “Nhớ” của Nguyễn Đình Thi.
Câu 2. (4,0 điểm)

Gia đình là điểm tựa vững chắc trong cuộc sống, tuy nhiên nhịp sống hiện đại
khiến cho việc vun đắp tình cảm gia đình là một thách thức. Hãy viết bài nghị luận
(khoảng 600 chữ) trình bày các giải pháp khả thi về cách xây dựng mối quan hệ gắn
kết yêu thương giữa các thành viên trong gia đình./.
----------------------HẾT---------------------

UBND …
TRƯỜNG THCS …

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ MÔN: NGỮ VĂN

(Hướng dẫn chấm gồm có 03 trang)

Phần Câu
Nội dung
Điểm
I
ĐỌC HIỂU
4,0
1 Bài thơ viết theo thể thơ: tám chữ.
0,5
2 Trong bài thơ, hình ảnh ngọn lửa được tác giả miêu tả qua những từ 0,5
ngữ sau:
- Hồng đêm lạnh
- Bập bùng đỏ rực
3 - Biện pháp tu từ nhân hóa: nhân hóa ngôi sao nhớ …
1,0
- Tác dụng:
+ Hình ảnh nhân hóa trên góp phần thể hiện cảm xúc của nhân vật trữ
tình – anh, người chiến sĩ. Ngôi sao không chỉ được nhìn bằng tâm
trạng nhớ, mà là cái cớ để người chiến sĩ bộc lộ nỗi nhớ. Ngôi sao
mang nỗi nhớ cháy sáng để tham gia vào cuộc chiến đấu, để “soi
đường” cho người chiến sĩ trên con đường chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.
+ Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm,…cho câu thơ.
4 - Cảm hứng chủ đạo của bài thơ: Tình cảm thiết tha, dạt dào và mãnh 1,0
liệt dành cho tổ quốc và những người thân yêu. Tình cảm đó được hoà
quện vói nhau tạo nên sức mạnh của con người Việt Nam trong cuộc
kháng chiến chống Pháp.
Hướng dẫn chấm: Học sinh có thể có những hiểu biết, cách diễn đạt
khác nếu phù hop vẫn cho điểm.
- Hình thức: 01 đoạn văn với dung lượng khoảng 5 đến 7 câu.
1,0
5 - Nội dung: học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau
nhưng cần làm nổi bật được vai trò của thế hệ trẻ hôm nay với đất
nước.
Gợi ý:
Có ý thức và trách nhiệm trong việc bảo vệ và xây dựng đất nước;

II

1

-Yêu nước, chung tay góp sức xây dựng và bảo vệ đất nước;
- Sẵn sàng đảm nhận công việc khó khăn, gian khổ, cấp bách khi Tổ
quốc cần;
- Phát huy truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc;
- Xung kích, sáng tạo, đi đầu trong công cuộc đổi mới, xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc ; …
Hướng dẫn chấm: Hướng dẫn chấm: Học sinh có thể có những diễn
đạt khác nhưng phù hợp vẫn đạt yêu cầu
VIẾT
Viết đoạn văn nghị luận ( khoảng 200 chữ) phân tích cảm xúc của
nhân vật trữ tình trong bài thơ “Nhớ”của Nguyễn Đình Thi ở
phần Đọc hiểu.
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn:
Xác định đúng yêu cầu về hình thức, dung lượng (150 chữ) của đoạn
văn. HS có thể trình bày đó đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp,

6,0
2,0
0,25

2

tổng- phân –hợp, song hành hoặc móc xích.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Cảm xúc của nhân vật trữ tình
trong bài thơ “Nhớ”của Nguyễn Đình Thi.
c. Đề xuất được hệ thống ý để làm rõ vấn đề cần nghị luận:
* Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận:
- Mở đoạn: Giới thiệu về tác giả, tác phẩm, ấn tượng chung về bài
thơ.
-Thân đoạn: Phân tích được đặc sắc nghệ thuật và nội dung của bài
thơ; Cảm xúc của nhân vật trữ tình
Gợi ý: Với thể thơ 8 chữ, ngắt nhịp 4/4 và 3/5, gieo vần chân; hình
ảnh thơ dung dị, chân thật, chứa đựng nhiều tầng nghĩa, gợi cảm nhận
đa chiều (Ngôi sao lấp lánh, ngọn lửa hồng,…..) nhà thơ đã thể hiện
nổi bật vẻ đẹp tình yêu của người chiến sĩ. Vẻ đẹp ấy được gửi gắm
qua cảm xúc, tâm trạng nhớ thương của một tình yêu cao đẹp trong
trái tim những người sống có lí tưởng và quên mình vì Tổ quốc. Tình
yêu của người chiến sĩ dành cho “em” là một tình yêu tha thiết, dạt
dào mãnh liệt, luôn cháy bỏng, lớn lao, bất diệt, hòa quyện với tình
yêu đất nước.
- Kết đoạn: Khẳng định giá trị của đoạn thơ và nêu cảm xúc của bản
thân
đ. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt,
liên kết câu trong đoạn văn;…
e. Sáng tạo:Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách
diễn đạt mới mẻ,…
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của
em: Làm thế nào để xây dựng mối quan hệ gắn kết yêu thương giữa
các thành viên trong gia đình?
a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài Nghị luận về một vấn đề cần
giải quyết.
Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài
khái quát được vấn đề
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: “làm thế nào để xây dựng mối
quan hệ gắn kết yêu thương giữa các thành viên trong gia đình
HS có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao
tác, lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lý lẽ và dẫn chứng đảm bảo các
yêu cầu sau:
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
* Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận: Làm thế nào để xây dựng mối
quan hệ gắn kết yêu thương giữa các thành viên trong gia đình.
*Thân bài
Luận điểm 1: Các khía cạnh của vấn đề
+ Giải thích vấn đề :Xây dựng mối quan hệ gắn kết, yêu thương giữa
các thành viên trong gia đình là gì: quá trình tạo dựng sự gần gũi, thấu
hiểu và chia sẻ giữa các thành viên.
+ Thực trạng: Trong xã hội hiện đại, nhiều gia đình đang đối mặt với
tình trạng các thành viên ít có thời gian dành cho nhau, sự xa cách về
mặt tình cảm ngày càng tăng. Công việc bận rộn, áp lực học tập, sự
phát triển của công nghệ khiến các thành viên trong gia đình ít có cơ
hội giao tiếp, chia sẻ và thấu hiểu lẫn nhau.
+ Nguyên nhân: Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều yếu tố
như sự thay đổi về lối sống, giá trị quan, sự tác động của môi trường

0,25
1,0

0,25
0,25
4,0
0,25

0,25

3,0

xã hội và đặc biệt là sự thiếu quan tâm, đầu tư thời gian và công sức
cho việc xây dựng mối quan hệ gia đình.
+ Hậu quả: Nếu không được giải quyết, sự thiếu gắn kết trong gia
đình sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy tiêu cực. Các thành viên cảm thấy cô
đơn, thiếu sự hỗ trợ và chia sẻ, dễ rơi vào trạng thái căng thẳng,
stress. Trẻ em lớn lên trong môi trường gia đình thiếu tình thương dễ
hình thành những hành vi lệch lạc, gây ảnh hưởng đến sự phát triển
nhân cách và tương lai của các em.
Luận điểm 2: Đề xuất giải pháp
- Nêu, phân tích, giải thích từng giải pháp
+ Gần gũi, chia sẻ và lắng nghe
+ Thể hiện tình cảm một cách chân thành:
+Tôn trọng và chấp nhận sự khác biệt:
+ Cùng nhau xây dựng những kỷ niệm đẹp:
-Liên hệ bản thân.
+Dành thời gian cho gia đình, trò chuyện và chia sẻ với bố mẹ, anh
chị em những câu chuyện hàng ngày
+Thường xuyên cùng gia đình tham gia các hoạt động chung như nấu
ăn, xem phim, đi du lịch.
* Kết bài: Khẳng định lại vấn đề đã trình bày và rút ra bài học cho
bản thân.
d. Diễn đạt:
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn
bản;…
e. Sáng tạo:
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới
mẻ,…
TỔNG ĐIỂM

0,25
0,25
10,0

Lưu ý chung: Khuyến khích những bài viết có sáng tạo. Chấp nhận bài viết không giống
đáp án, có những ý ngoài đáp án, nhưng phải có căn cứ xác đáng và lí, bằng chứng thuyết
phục, không vi phạm chuẩn mực đạo đức và luật pháp Việt Nam.
------------------------HẾT---------------------------