 Tài liệu khóa học 2K5 – KHÓA LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương) 
____________________________________________________________________________________________

Cô Trần Thùy Dương – Cầm bút hướng về phía mặt trời!
Khóa học 2K5 – LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Mục tiêu 9+)
Livestream lúc 22:00, Thứ 3 và Thứ 6, hằng tuần

VIẾT LÍ LUẬN THAM KHẢO CHO
120 NHẬN ĐỊNH VĂN HỌC
STT

NỘI DUNG NHẬN ĐỊNH

ÁP DỤNG VÀO BÀI VIẾT

1. Thơ phản ánh cuộc sống
1.

“Cuộc sống là cánh đồng màu mỡ để
Thi ca muôn đời luôn bắt nguồn từ hiện thực cuộc
cho thơ bén rễ sinh sôi” - Puskin
sống muôn màu, muôn vẻ bởi “cuộc sống là cánh đồng
màu mỡ để cho thơ bén rễ sinh sôi” – Puskin. Thơ chính
là nơi để bộc lộ những niềm ưu tư, những trăn trở nghĩ
suy về nhân sinh giúp con người thấu hiểu lẽ đời, thấu
hiểu tình người. Hơn nữa, chỉ khi bắt nguồn từ cuộc
sống, thơ mới thật sự là thơ, là tác phẩm thi ca chân
chính, vĩ đại, sống mãi với thời gian vô tận, giữa không
gian vô cùng…

2.

“Thơ là hiện thực, thơ là cuộc đời, thơ
Thơ là món ăn tinh thần vô giá, độc đáo không thể
còn là thơ nữa” – Xuân Diệu
thiếu trong cuộc sống của con người. Thơ làm đẹp cho
đời, nuôi dưỡng tâm hồn và bồi đắp tình yêu trong mỗi
chúng ta. Không chỉ vậy, có những điều mà chỉ thông
qua lời thơ, ý thơ, những vần thơ, câu thơ mới toát ra
được. Chính vì thế mà Xuân Diệu đã nhận định rằng:
“Thơ là hiện thực, thơ là cuộc đời, thơ còn là thơ nữa”.
Thật vậy, một tác phẩm thi ca chân chính bao giờ cũng
phản ánh hiện thực cuộc sống nhưng không phải bê
nguyên si tất cả những gì đang xảy ra vào trang thơ
của mình. Ở thơ, người nghệ sĩ không chỉ phản ánh
cuộc đời, bộc lộ những tâm tư, tình cảm, những rung
động mãnh liệt trước hiện thực mà qua đó, thi nhân
phải gửi gắm những tư tưởng riêng, thông điệp riêng
cùng với bài học quý giá thông qua các hình thức nghệ
thuật độc đáo, các giá trị thẩm mĩ tuyệt vời, làm sống
dậy cái bản chất lãng mạn, tình tứ của thi ca và làm
tròn nhiệm vụ, chức năng của thơ đối với đời sống con
người.

____________________________________________________________________________________________
 Chinh phục mục tiêu 8.5+ cùng Cô Trần Thùy Dương | Trang 1 | Lưu hành nội bộ 

 Tài liệu khóa học 2K5 – KHÓA LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương) 
____________________________________________________________________________________________

3.

“Thơ là sự thể hiện con người và thời
Thơ ca chân chính luôn phản ánh hiện thực, phản
đại một cách cao đẹp” – Sóng Hồng
ánh từng thời đại nó đã đi qua mà trung tâm chính là
con người. Thơ ca không chỉ là câu chuyện của lòng
người mà còn cất lên tiếng nói cuộc đời, không chỉ là
những phút thăng hoa của cảm xúc mà còn là những
khoảnh khắc thăng trầm của hiện thực đầy biến cố. Khi
ánh mắt của nhà thơ nhìn thấu những góc khuất của
thời đại thì thơ ca vừa là lời đồng cảm lại vừa là cây bút
sắc bén vạch ra những mặt tăm tối. Thế nhưng nghệ
thuật phản ánh hiện thực nhưng không sao chép
nguyên si mà nó phản ánh dưới lý tưởng, dưới cái nhìn
đầy thẩm mĩ của người nghệ sĩ nhưng vẫn luôn thể hiện
được tư tưởng, thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm rút
ra từ hiện thực ẩn chứa đằng sau câu chữ. Mỗi một sự
thật trần trụi mà tác giả tái hiện trong từng câu thơ
đều phản ánh khát vọng, ước mơ về một lẽ phải, về cái
đẹp và chân lý của nhà thơ đó – đó cũng là chân lý của
thời đại, chân lý của nhân sinh.

4.

“Thơ trước hết chính là cuộc đời, sau đó
Thơ sẽ có gì nếu không phản ánh hiện thực cuộc sống?
mới là nghệ thuật” – Nguyễn Khải
Phải chăng khi ấy thơ chỉ là những con chữ rời rạc, vô
hồn, vô nghĩa nằm thẳng đơ trên trang giấy mà chẳng
thể chạm đến được trái tim người đọc! Xuất phát từ bản
chất của văn chương nghệ thuật nên Nguyễn Khải đã
khẳng định rằng: “Thơ trước hết chính là cuộc đời, sau
đó mới là nghệ thuật”. Thật vậy, khác với các loại hình
nghệ thuật khác, thơ tồn tại ở trên đời là để làm bạn, là
nơi kí thác những nỗi niềm suy tư về nhân sinh của con
người. Nếu thơ chỉ là cuộc đời, nó sẽ mãi là những chất
liệu thô sơ, bình thường, giống như viên ngọc chưa được
mài giũa. Nhà thơ là người nghệ sĩ góp nhặt, lựa chọn
những chất liệu có giá trị bằng những rung cảm tinh
tế, sự quan sát tinh tường cùng với đầu óc sắc bén và
vốn sống giàu có để biến nó thành chất liệu nghệ thuật.
Với những công cụ như biện pháp nghệ thuật, những
hình ảnh biểu tượng, nhịp điệu..., nhà thơ sáng tạo nên
những bài thơ có vần có nhịp hoà lẫn với dòng cảm xúc
của mình với đời sẽ tạo nên những vần thơ hay xao
xuyến lòng người. Nếu thơ không có nhịp điệu, không
____________________________________________________________________________________________
 Chinh phục mục tiêu 8.5+ cùng Cô Trần Thùy Dương | Trang 2 | Lưu hành nội bộ 

 Tài liệu khóa học 2K5 – KHÓA LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương) 
____________________________________________________________________________________________

có cảm xúc hay thanh vần, ngược lại nếu thơ chỉ có
hình thức nghệ thuật độc đáo mà không có dáng dấp
hơi thở cuộc sống thì đó không phải là thơ ca chân
chính.
5.

“Thơ chính là cánh cửa mở ra một cái
Đến với thế giới nghệ thuật của thơ, người đọc sẽ bắt
gì đó mà thường được phong kín dưới gặp những điều tưởng chừng như không tồn tại trên cõi
bức tường của cuộc sống” - LLVH
đời này. Có những điều ta vô tình bỏ quên nhưng nhờ
có bàn tay người nghệ sĩ, có thơ mà ta có thể sống thật
sâu, thật lâu hơn với cuộc sống này hơn. Bởi “thơ chính
là cánh cửa mở ra một cái gì đó mà thường được phong
kín dưới bức tường của cuộc sống”. Cuộc sống luôn ẩn
chứa rất nhiều những điều bị phủ lấp bên trong mà ta
sẽ không thể nhìn thấy được nếu không có một rung
cảm mãnh liệt, một sự quan sát tinh tường trước cuộc
đời. Chính người nghệ sĩ bằng tất cả những tài năng và
thiên chức của mình, họ đã tái hiện lại tất thảy những
gì đang diễn ra trên trang giấy của mình. Để rồi, khi
đọc trang thơ, ta như sống được thêm nhiều cuộc đời,
cảm được nhiều số phận và thấu rõ tư tưởng của thi
nhân về cõi nhân sinh mà chỉ có thơ mới có thể mang
đến.

6.

“Những tác phẩm thơ chân chính bao
“Những tác phẩm thơ chân chính bao giờ cũng bắt
giờ cũng bắt nguồn từ thực tại và mang nguồn từ thực tại và mang ý nghĩa khái quát về con
ý nghĩa khái quát về con người, về cuộc người, về cuộc đời, về nhân loại”. Đến với thơ, ta luôn
đời, về nhân loại” - LLVH
bắt gặp dáng dấp của cuộc sống mà trung tâm chính là
con người trong từng câu chữ, những vần thơ ấy luôn
hướng về con người, luôn nói về những điều nhức nhối
đang diễn ra trong cuộc sống để rồi từ những xúc cảm
mãnh liệt được rung lên từ những hiện thực ấy trở
thành những tư tưởng, những thông điệp quý báu mà
người nghệ sĩ chân chính và một tác phẩm thi ca vĩ đại
sẽ mang đến, thức tỉnh con người về xã hội, về nhân
sinh.

7.

“Thơ phản ánh hiện thực cuộc sống mà
Nói đến thơ là nói đến thế giới hiện thực được phản
hiện thực ấy đã được ủ thành men và ánh thông qua cách cảm, cách nghĩ của người nghệ sĩ.
bốc lên đắm say đến mức si mê trong Đó phải là hiện thực được soi chiếu dưới ánh sáng lý
tâm hồn thi sĩ” – Chế Lan Viên.
tưởng chủ quan, dưới một trái tim đầy xúc cảm với thế
giới khách quan. Nhưng thơ không phải phản ánh hiện
____________________________________________________________________________________________
 Chinh phục mục tiêu 8.5+ cùng Cô Trần Thùy Dương | Trang 3 | Lưu hành nội bộ 

 Tài liệu khóa học 2K5 – KHÓA LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương) 
____________________________________________________________________________________________

thực với những tình cảm hời hợt, một chiều, nhất thời
mà thơ thể hiện hiện thực với những tâm tư mãnh liệt
nhất, sâu sắc nhất đã được người nghệ sĩ trăn trở, suy
ngẫm, soi chiếu ở nhiều góc độ trong suốt cả quá trình
sáng tạo. Nói như Chế Lan Viên: “Thơ phản ánh hiện
thực cuộc sống mà hiện thực ấy đã được ủ thành men
và bốc lên đắm say đến mức si mê trong tâm hồn thi
sĩ”.
8.

“Nhà thơ tuy chẳng muốn, cũng thấy
Thơ là thành quả của quá trình sáng tác văn học phản
mình bị ràng buộc vào cuộc biến ánh hiện thực cuộc sống, là tiếng nói của tâm hồn,
chuyển của lịch sử” - Saint John Perse thuộc phương diện trữ tình, là điểm tựa thế giới nội tâm
của người thi sĩ, là những rung động mãnh liệt của trái
tim người thơ trước cuộc đời. Cũng như văn học, thơ
phản ánh cuộc sống bằng hình tượng nhưng không
phải hình tượng từ óc quan sát, tư duy logic mà gắn
liền với cảm xúc và tâm hồn. Nhưng thơ luôn tìm về với
cuộc sống, luôn lấy chất liệu từ cuộc sống, luôn vì cuộc
sống, vì con người mà ra đời, vì con người mà thơ tồn
tại. Bởi thơ ở trong cuộc đời nên “nhà thơ tuy chẳng
muốn, cũng thấy mình bị ràng buộc vào cuộc biến
chuyển của lịch sử” – Saint John Perse. Như vậy, dù
muốn hay không muốn, dù vô thức hay ý thức, thơ vẫn
luôn chảy trong biển lớn cuộc đời và nhà thơ không thể
đứng ngoài dòng chảy ấy, họ phải sống, phải thâm
nhập vào cuộc đời, phải sống cuộc đời của những con
người khác để thấu hiểu, thấu cảm một cách sâu sắc
nhất và góp nên trang thơ. Thơ ca là cuộc đời nhưng
thơ ca không phải là những trang giấy in nguyên vẹn
cuộc đời. Nhà thơ phải như con ong hút những tinh túy
của cuộc đời. Thi sĩ tìm đến cuộc đời, chắt lọc những
gì tinh túy nhất rồi soi chiếu những “chất vàng” ấy qua
tâm hồn, qua cách cảm, qua lí tưởng chủ quan của
chính mình để dệt nên những vần thơ có giá trị, làm
rung động lòng người qua bao thế kỉ.

9.

“Giống như ngọn lửa bùng lên từ
Thơ ca là tấm gương phản ánh hiện thực đời sống.
những cây củi khổ, tài năng cũng được Đời sống chính là chất liệu sơ khai, là nền móng cần
nuôi dưỡng bằng những tình cảm thiết nhất để làm nên một tác phẩm. Nhà thơ giống như
mạnh mẽ của con người – bằng tình con ong lặn sâu vào cuộc đời, hút cho mình những giọt
____________________________________________________________________________________________
 Chinh phục mục tiêu 8.5+ cùng Cô Trần Thùy Dương | Trang 4 | Lưu hành nội bộ 

 Tài liệu khóa học 2K5 – KHÓA LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương) 
____________________________________________________________________________________________

yêu và lòng căm thù; thơ sinh ra từ nụ mật tinh túy nhất để làm đẹp cho nghệ thuật. Nhưng
cười trong sáng hay từ giọt nước mắt thơ sẽ chết nếu nhà thơ miêu tả cuộc sống chỉ để miêu
cay đắng” – Raxun Gamzatop.
tả mà không nói lên những tiếng lòng, những ẩn ức bên
trong cuộc đời nhân sinh. Nhà thơ có thể miêu tả vẻ
đẹp của một đám mây, một dòng sông, một bức tranh,
một chiếc lá mùa thu hay một đàn hươu thơ ngộ đang
thơ thẩn giữa cánh rừng hoang vu nhưng điều mà nghệ
thuật quan tâm là đằng sau ấy người ta tìm thấy tiếng
nói, tư tưởng, xúc cảm, nỗi lòng của tác giả. Sẽ ra sao
khi tác phẩm ấy chỉ là những con chữ nằm thẳng đơ
trên trang giấy? Sẽ ra sao khi văn học chỉ là sự sao chép
nguyên bản của cuộc sống một cách nguyên si, máy
móc? Khi ấy liệu người đọc có còn thích thú ngâm lên
những vần thơ nữa hay không? Liệu những vần thơ ấy
có thể chạm đến trái tim người đọc được nữa hay
không? Âu chăng do vậy mà hàng ngàn năm nay thơ
vẫn luôn cuộn mình trong biết bao nguồn cảm xúc dạt
dào, cuộn mình trong cái dòng chảy nóng hổi hơi thở
của tình yêu, của tình người nồng thắm. Có chăng vì lẽ
đó mà Raxun Gamzatốp đã góp tiếng nói của mình để
lấp đầy những mảnh ghép độc đáo về thi ca: “Giống
như ngọn lửa bùng lên từ những cây củi khổ, tài năng
cũng được nuôi dưỡng bằng những tình cảm mạnh mẽ
của con người – bằng tình yêu và lòng căm thù; thơ
sinh ra từ nụ cười trong sáng hay từ giọt nước mắt cay
đắng”.
10.

“Thơ là hoa thơm của cuộc đời. Nếu chỉ
tạo được từ trí tưởng tượng và cái tôi
nhỏ bé của người nghệ sĩ thì thơ ca chỉ
là những bông hoa làm bằng vỏ bào” Pauxtopxki

Nói đến thơ là nói đến cái đẹp ở đời. Nhưng đó là cái
đẹp đã được chắt lọc, soi chiếu dưới nhiều góc độ, nhiều
vẻ suy tư, trăn trở của người nghệ sĩ để rồi trở thành
một vẻ đẹp tựa bông hoa. Người thơ phải thâm nhập
vào cuộc đời, lấy những gì tinh túy nhất rồi suy ngẫm,
sáng tạo, đúc kết chân lí, tư tưởng và góp nên trang thơ.
Nhưng những tình cảm, cách nghĩ, cách hiểu của nhà
thơ phải là những tình cảm cao đẹp, những xúc cảm
sâu sắc nhất, uyên thâm nhất đã được trăn trở, nhào
nặn trong quá trình sáng tạo chứ không phải là những
cảm xúc đơn thuần, hời hợt từ trí tưởng tượng hay cái
tôi nhỏ bé nhất thời của người thơ mà nói như

____________________________________________________________________________________________
 Chinh phục mục tiêu 8.5+ cùng Cô Trần Thùy Dương | Trang 5 | Lưu hành nội bộ 

 Tài liệu khóa học 2K5 – KHÓA LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương) 
____________________________________________________________________________________________

Pauxtopxki: “Thơ là hoa thơm của cuộc đời. Nếu chỉ tạo
được từ trí tưởng tượng và cái tôi nhỏ bé của người
nghệ sĩ thì thơ ca chỉ là những bông hoa làm bằng vỏ
bào”.
2. Thơ thể hiện những tâm trạng, cảm xúc của con người
11.

“Thơ khởi phát từ lòng ta” - Lê Quý
Không phải ngẫu nhiên mà Lê Quý Đôn đã từng tâm
Đôn; “Thơ chỉ tràn ra khi trong tim ta niệm rằng: “Thơ khởi phát từ lòng ta”. Thật vậy, thi ca
cuộc sống đã ứ đầy” – Tố Hữu
muôn đời là nơi bộc lộ những trăn trở, những nghĩ suy,
những thổn thức của trái tim người nghệ sĩ trước cuộc
đời. Những vần thơ ấy mang những rung động xúc cảm
nhưng vẫn luôn mang hình dáng của cuộc đời trong đó.
Nếu những vần thơ không mang dáng dấp cuộc đời,
không đủ độ chín tư tưởng và chở nặng suy tư, tình cảm
của người nghệ sĩ thì đó không phải là thơ ca chân
chính. Bởi chỉ khi người thơ thật sự sống, thật sự thâm
nhập vào cuộc đời và xúc cảm một cách cao độ thì mới
có thể làm thơ vì “Thơ chỉ tràn ra khi trong tim ta cuộc
sống đã ứ đầy” – Tố Hữu.

12.

“Thơ muốn làm cho người ta khóc,
Thơ ca là mảnh đất của những xúc cảm mãnh liệt,
trước tiên mình cũng phải khóc, muốn của những rung động tận đáy lòng người nghệ sĩ. Sẽ
làm cho người ta cười, trước hết mình chẳng thể có thơ khi người nghệ sĩ sống hời hợt, vô cảm,
phải cười” – Viên Mai
làm thơ không phải vì cuộc đời, không phải vì con
người. Để thơ là thơ ca chân chính, thơ ca thật sự thì
người nghệ sĩ phải sống, phải cảm, phải hoá thân vào
hoàn cảnh của nhân sinh để thấu hiểu hết tất thảy
những gì đang diễn ra bởi “thơ muốn làm cho người ta
khóc, trước tiên mình cũng phải khóc, muốn làm cho
người ta cười, trước hết mình phải cười” – Viên Mai.
Người nghệ sĩ phải đau cái đau, phải buồn cái buồn,
phải vui cái vui của cuộc sống, của con người và nói
lên tiếng lòng thổn thức của trái tim, tư tưởng thẩm mĩ
của mình về hiện thực ấy thì tác phẩm của anh mới có
thể chạm đến trái tim người đọc và trường tồn vĩnh
viễn theo thời gian.

13.

“Thơ là tiếng nói của tình cảm, là
Không phải ngẫu nhiên mà ai đó đã từng chiêm
những rung động của trái tim trước nghiệm rằng: “Thơ là tiếng nói của tình cảm, là những
cuộc đời”. – LLVH.
rung động của trái tim trước cuộc đời”. Thật vậy, thi ca
muôn đời là nơi bộc lộ những trở trăn, những nghĩ suy,
____________________________________________________________________________________________
 Chinh phục mục tiêu 8.5+ cùng Cô Trần Thùy Dương | Trang 6 | Lưu hành nội bộ 

 Tài liệu khóa học 2K5 – KHÓA LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương) 
____________________________________________________________________________________________

những thổn thức của trái tim người nghệ sĩ trước cuộc
đời. Và thơ Quang Dũng cũng không nằm ngoài quy
luật ấy. Đến với thế giới nghệ thuật của thi nhân, ta sẽ
bắt gặp những tình cảm, những rung động mãnh liệt
của người thơ thông qua thi phẩm mang tên “Tây Tiến”.
14.

“Trên đời có những thứ chỉ giải quyết
Nói đến thơ, Mayakovsky đã từng khẳng định rằng:
được bằng thơ” - Mayakovsky
“Trên đời có những thứ chỉ giải quyết được bằng thơ”.
Thật vậy, thi ca tồn tại ở trên đời mang một sứ mệnh
là nơi để người nghệ sĩ giải bày những ưu tư, nỗi niềm,
trăn trở về nhân sinh. Trong thế gian đầy đa đoan, đa
sầu, đa cảm, muôn màu muôn vẻ mang nhiều hình sắc,
có những thứ tình cảm không nơi nào có thể bộc lộ,
không phải ai cũng có thể cùng tỏ bày. Duy chỉ có thơ
mới có đủ sức mạnh giúp khỏa lấp những chỗ trống
trong hồn người, chỉ có thơ mới có thể giúp ta tìm kiếm
những người đồng vọng tri âm, tri kỉ vượt thời gian,
vượt không gian.

15.

“Thơ là sự thăng hoa về cảm xúc, là sản
Nói đến thơ là nói đến thế giới của tình cảm bởi “thơ
phẩm tinh thần của nhà thơ”
là sự thăng hoa về cảm xúc, là sản phẩm tinh thần của
nhà thơ”. Người nghệ sĩ phải thật sự rung động, phải
sống thật sâu với cuộc đời thì mới có thể viết ra những
vần thơ làm rung động hồn người, từ trái tim đi đến
trái tim. Tình cảm trong thơ không phải là tình cảm
bộc phát, nhất thời mà là những tâm tư đã được dồn
nén, trăn trở trong suốt quá trình sáng tạo, do vậy đó
là những tình cảm mang tính tư tưởng sâu sắc của nhà
thơ muốn truyền tải đến bạn đọc.

16.

“Thơ là tiếng nói đầu tiên, tiếng nói
thứ nhất của tâm hồn khi đụng chạm
tới cuộc sống” – Nguyễn Đình Thi

“Thơ là tiếng lòng”, là dấu ấn tư tưởng tình cảm riêng
của người nghệ sĩ, còn người nghệ sĩ là thư kí trung
thành của trái tim. Khởi phát từ cuộc sống, thơ ca trở
lại phục vụ cho đời sống tâm hồn của con người. Có
người cho rằng: Không có gì hay hơn tiếng thì thầm của
thơ ca trên mặt đất. Thơ ca là thứ nghệ thuật chung của
tâm hồn đã trở nên tự do và không bị bó buộc vào nhận
thức giác quan về vật chất bên ngoài, nó diễn ra riêng
tư trong không gian bên trong và thời gian bên trong
của tư tưởng và cảm xúc. Chính vì vậy, khi bàn về thơ
và đặc trưng thơ, Nguyễn Đình Thi cho rằng: “Thơ là

____________________________________________________________________________________________
 Chinh phục mục tiêu 8.5+ cùng Cô Trần Thùy Dương | Trang 7 | Lưu hành nội bộ 

 Tài liệu khóa học 2K5 – KHÓA LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương) 
____________________________________________________________________________________________

tiếng nói đầu tiên, tiếng nói thứ nhất của tâm hồn khi
đụng chạm tới cuộc sống”.
17.

"Nghệ thuật bao giờ cũng là tiếng nói
Không phải ngẫu nhiên mà Lê Ngọc Trà đã từng
của tình cảm con người, là sự tự giãi chiêm nghiệm rằng: "Nghệ thuật bao giờ cũng là tiếng
bày và gửi gắm tâm tư" - Lê Ngọc Trà. nói của tình cảm con người, là sự tự giãi bày và gửi gắm
tâm tư”. Thật vậy, thơ là tâm hồn, là tình cảm, nếu
không có tình cảm, người nghệ sĩ sẽ không thể rung
cảm với hiện thực cuộc sống, không thể làm nên giá trị
của tác phẩm. Bên cạnh đó, thơ có sức mạnh diễn đạt
rất thành công mọi cung bậc tình cảm đa dạng và
phong phú của con người: niềm vui, nỗi buồn, sự cô
đơn, tuyệt vọng, nỗi trăn trở, băn khoăn, sự hồi hộp,
phấp phỏng hoặc một nỗi buồn vu vơ. Có những tâm
trạng và cung bậc tình cảm của con người chỉ có thể
diễn đạt bằng thơ. Và khi người nghệ sĩ biết diễn đạt
cảm xúc bằng thơ, người đọc có thể hiểu được tâm tư,
tình cảm của tác giả, từ đó người đọc cũng sẽ rung
động, cũng có những cảm xúc như nhà thơ. Người thơ
đưa những tình cảm chân thật, thiết tha nhất của mình
vào từng câu chữ sẽ khẳng định được tài năng và giá
trị tác phẩm. Hơn nữa, người đọc cũng thêm cảm thông
cho nỗi lòng thi nhân, rút ngắn khoảng cách giữa người
sáng tạo nghệ thuật với người thưởng thức nghệ thuật,
giúp tác phẩm đạt được ý nghĩa “nghệ thuật vị nhân
sinh” hơn.

18.

“Câu thơ hay là câu thơ có khả năng
Thơ ca là những tình cảm được thức tỉnh dưới sự rung
đánh thức bao ấn tượng vốn ngủ quên cảm mãnh liệt của người nghệ sĩ. Nhưng không phải
trong kí ức con người” – Chu Văn Sơn câu thơ nào cũng có sức mạnh, chức năng thức tỉnh con
người. Một câu thơ hay phải là một câu thơ luôn mang
bóng hình cuộc sống, luôn chất chứa những nỗi niềm
suy tư trăn trở sâu sắc, luôn chở nặng những nỗi lòng
thổn thức của người nghệ sĩ đã được chắt chiu, ấp ủ và
đúc kết nên những chân lí, tư tưởng của chính nhà thơ
– đó cũng chính là chân lý chung của con người thì thơ
mới là thơ ca chân chính, thơ ca thật sự, thơ ca của
nhân sinh bởi như nhà phê bình văn học Chu Văn Sơn
đã từng khẳng định rằng: “Câu thơ hay là câu thơ có

____________________________________________________________________________________________
 Chinh phục mục tiêu 8.5+ cùng Cô Trần Thùy Dương | Trang 8 | Lưu hành nội bộ 

 Tài liệu khóa học 2K5 – KHÓA LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương) 
____________________________________________________________________________________________

khả năng đánh thức bao ấn tượng vốn ngủ quên trong
kí ức con người”.
19.

“Trong tâm hồn của mỗi con người đều
Thơ ca muôn đời vẫn luôn là một món ăn tinh thần,
có một cái van mà chỉ có thơ ca mới mở một trong những sáng tạo cao quý và đỉnh cao của văn
được” - Nhecrasov
chương. Trong đó tình cảm vừa là gốc rễ của thơ ca,
vừa là yếu tố chính yếu làm nên giá trị của một tác
phẩm, đồng thời phác họa chân dung tâm hồn của
người nghệ sĩ. Tình cảm trong thơ còn gợi mở, thức tỉnh
những cảm xúc nội tâm của con người bởi “trong tâm
hồn của mỗi con người đều có một cái van mà chỉ có
thơ ca mới mở được” – Nhecrasov. Thơ ca khiến cho tâm
hồn con người thêm phong phú và tốt đẹp hơn.

20.

“Thơ là người thư kí trung thành của
Khi nói về thơ ca, nhà thơ Duybralay có viết: “Thơ là
trái tim” – Duybralay
người thư ký trung thành của trái tim.” Thật vậy, cảm
xúc của trái tim trước thiên nhiên, sự vật, con người,
sự kiện xã hội là yếu tố tiên quyết để dệt những vần thơ
hay. Bồi hồi trước một hiện tượng, thổn thức trước một
cảnh huống cuộc đời với những tình cảm lớn, những
xúc động mạnh của người nghệ sĩ mỗi khi dâng trào,
tất cả đều để lại trong hồn người một cảm giác thi vị,
đầy thức tỉnh trước những tư tưởng của người thơ. Có
những bài thơ người viết chỉ để cho riêng mình, có khi
cho một người nhưng đa phần là để cho mọi người. Dù
chỉ để cho một người hay mọi người, bản thân mỗi bài
thơ phải là người thư ký trung thành ghi chép nhịp đập
thiết tha của những trái tim đang vui hay buồn, hạnh
phúc hay đau đớn, tuyệt vọng hay hy vọng, đang yêu
hay đang chết, đang mộng hay đang tỉnh, đang hồ hởi
với cuộc đời hay muốn xa lánh nhân gian. Qua người
thư ký trung thành - thơ ca - người đọc và nhà thơ tìm
thấy xúc cảm của nhau, tìm thấy nhịp đập trái tim của
nhau, tìm thấy tiếng nói đồng điệu, đồng tình, đồng
cảm, tìm thấy tri âm tri kỷ mà làm đẹp thêm, giàu thêm
cuộc sống tình cảm của chính mình. Một bài thơ như
thế sẽ có sức lan tỏa từ thế hệ này sang thế hệ khác, từ
biên giới này tới biên giới kia. Nghĩa là một bài thơ chân
chính sẽ vượt qua cả không gian lẫn thời gian để liên

____________________________________________________________________________________________
 Chinh phục mục tiêu 8.5+ cùng Cô Trần Thùy Dương | Trang 9 | Lưu hành nội bộ 

 Tài liệu khóa học 2K5 – KHÓA LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương) 
____________________________________________________________________________________________

kết những trái tim của các thời đại và có sức sống vĩnh
viễn.
3. Ngôn ngữ thơ hàm súc, giàu hình ảnh
21.

“Một câu thơ hay là một câu thơ có
Thơ là tiếng nói của cảm xúc, của tình cảm. Mà tình
sức gợi” – Lưu Trọng Lư
cảm, cảm xúc của con người thì nhiều cung bậc phức
tạp, phong phú, nhiều góc khuất sâu kín không phải lúc
nào cũng có thể thổ lộ ra bằng lời. Đặc trưng ngôn từ
của thơ là sự ngắn gọn nhưng phải truyền tải đầy đủ
cảm xúc mãnh liệt, sâu sắc, nhiều cung bậc biến động
tinh vi, phức tạp. Thế nhưng, thơ cũng cần có sức gợi,
cần một chiều không gian “sâu” để truyền tải, chứa
đựng cảm xúc ấy mà ngôn ngữ trong thơ lại có hạn,
không cho phép người nghệ sĩ bộc lộ dài dòng hay phí
phạm câu chữ mà họ phải mài giũa ngòi bút cho thật
sắc sảo, thật tinh tế để viết lên những ngôn ngữ cô
đọng, hàm súc nhưng đa nghĩa, giàu tính biểu cảm và
hình tượng. Phải chăng đó là quy luật khắc nghiệt của
quá trình sáng tác thơ mà nếu không làm như thế, thơ
ca sẽ trở nên nhạt nhòa và vô vị? Bàn về vấn đề này,
Lưu Trọng Lư nói rằng: “Một câu thơ hay là một câu
thơ có sức gợi”.

22.

“Làm thơ là cân một phần nghìn
Thơ ca chính là sự kết tinh giữa cái tình và cái tài của
milligram quặng chữ” - Mayakovsky
thi nhân. Để có thể chạm vào trái tim người đọc thì mỗi
tác phẩm không chỉ mang theo tâm tình, nỗi lòng, tình
yêu của tác giả mà nó còn là sự chắt lọc, trau chuốt
trên từng vần thơ, câu chữ. Nhà thơ vĩ đại của văn học
Xô Viết Mayakovsky từng cho rằng: “Làm thơ là cân
một phần nghìn milligram quặng chữ”. Câu nói ấy đã
khẳng định nghĩa vụ và trách nhiệm của người làm thơ
và đặc thù của ngôn từ, bởi thơ ca cũng như văn chương
nói chung đều bắt nguồn từ đời sống hiện thực và được
thể hiện thông qua hệ thống ngôn từ. Ngôn từ luôn là
yếu tố tiên phong, nó giống như sắc màu trong hội họa,
âm thanh trong âm nhạc. Để tạo nên một tác phẩm độc
đáo, để lại nhiều dư âm, dư vang, dư ba, dư vị trong
lòng người đọc, nhà thơ cần trải qua quá trình lao động
nhọc nhằn, như người đào vàng, tìm ngọc, đãi từ kho
quặng chữ thô ráp mới có thể lấy ra một viên ngọc chữ
____________________________________________________________________________________________
 Chinh phục mục tiêu 8.5+ cùng Cô Trần Thùy Dương | Trang 10 | Lưu hành nội bộ 

 Tài liệu khóa học 2K5 – KHÓA LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương) 
____________________________________________________________________________________________

nghĩa tinh khôi, trong trẻo. Hơn nữa, người nghệ sĩ
phải luôn dùng tài nghệ của chính mình để biến ngôn
từ đời thường thành ngôn ngữ văn học, để có thể tạo
nên những câu thơ không chỉ đẹp về ngôn từ mà còn
đẹp về cả ý tứ câu thơ.
23.

“Thơ là một bức họa để cảm nhận
Không phải ngẫu nhiên mà Leonardo Vinci đã từng
thay vì để ngắm” – Leonardo Vinci
khẳng định rằng: “Thơ là một bức họa để cảm nhận
thay vì để ngắm”. Bởi thơ không chỉ có ngữ nghĩa ngôn
từ mà còn là tình, là hồn, là những khái niệm ai cũng
biết nhưng để lý giải, khai thác một cách triệt để là vô
cùng khó. Bởi trong thơ có hơi thở, có hồn, có trái tim,
có sự chiêm nghiệm, từng trải và thấm nhuần của quá
trình tìm tòi, lao động miệt mài của nhà thơ. Chính vì
thế mà người tiếp nhận phải đọc thơ, cảm thơ, hiểu thơ
bằng cả trái tim, bằng những suy ngẫm để thấu hiểu
được những tâm tư, tư tưởng của người nghệ sĩ gửi gắm
đằng sau câu chữ.

24.

“Thơ cốt ở ý, ý có sâu thì thơ mới hay.
Trong sự lao động của nhà thơ luôn có sự lao động về
Không phải bất cứ điều gì cũng phải nói ngôn từ, thành công của một tác phẩm hầu hết là nhờ
bằng ngôn từ. Như thế mới là thơ giá năng lực ngôn từ, sự trau chuốt tỉ mỉ về câu từ của tác
trị” – Lê Hữu Trác
giả. Thế nhưng nếu như chữ nghĩa đó không mang ý
nghĩa tư tưởng thẩm mĩ, không mang chiều sâu của
những suy ngẫm, trăn trở, những đúc kết về chân lý ở
đời thì cũng là những con chữ vô hồn bởi “Thơ cốt ở ý,
ý có sâu thì thơ mới hay. Không phải bất cứ điều gì cũng
phải nói bằng ngôn từ. Như thế mới là thơ giá trị” – Lê
Hữu Trác. Câu nói ấy đã khẳng định một điều rằng, thơ
hay là những câu thơ chủ yếu nằm ở nội dung, nó phản
ánh hiện thực cuộc sống được soi chiếu dưới cái nhìn,
cách cảm, cách nghĩ chủ quan của người nghệ sĩ đã
được chắt lọc, đã được trăn trở, suy tư trong suốt quá
trình sáng tạo nhưng bản chất của thơ là “mạch kị lộ, ý
kị nông” nên viết sao cho hay, viết sao cho đúng, viết
sao cho sâu mà vẫn giữ được nét đẹp ngôn từ luôn là
mục tiêu phát minh sáng tạo và là nhiệm vụ của người
nghệ sĩ chân chính.

25.

“Khác với văn xuôi, thơ ca chỉ dùng
“Khác với văn xuôi, thơ ca chỉ dùng một lượng hữu
một lượng hữu hạn các đơn vị ngôn ngữ hạn các đơn vị ngôn ngữ để biểu hiện cái vô hạn của
____________________________________________________________________________________________
 Chinh phục mục tiêu 8.5+ cùng Cô Trần Thùy Dương | Trang 11 | Lưu hành nội bộ 

 Tài liệu khóa học 2K5 – KHÓA LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương) 
____________________________________________________________________________________________

để biểu hiện cái vô hạn của cuộc sống” cuộc sống” – Hữu Đạt. Bởi thơ là thể loại “ý tại ngôn
– Hữu Đạt
ngoại”, việc kiệm lời, kiệm chữ nhưng vẫn thể hiện được
những chiều sâu tư tưởng là một yêu cầu quan trọng
đối với nhà thơ. Mỗi từ ngữ trong câu thơ phải diễn tả
được đúng điều mà nhà thơ nhìn thấy, cảm thấy và
những điều sẽ thấy. Do vậy, ngôn ngữ thơ là thứ ngôn
ngữ biểu hiện tập trung nhất tính hàm súc phong phú
của ngôn ngữ.
26.

“Một bài thơ không thể tồn tại, nếu
Không phải ngẫu nhiên mà – Paul Claudel đã từng
không có khoảng trắng cho người đọc chiêm nghiệm rằng: “Một bài thơ không thể tồn tại, nếu
đi về” – Paul Claudel
không có khoảng trắng cho người đọc đi về”. Đến với
thế giới nghệ thuật của thi ca, người nghệ sĩ bộc lộ
những suy tư, trăn trở, những thổn thức của trái tim
người nghệ sĩ trước cuộc đời. Nhưng thơ ca chân chính
khi ta đọc vào, ta sẽ luôn thấy có một khoảng trắng,
một khoảng trống mà người nghệ sĩ đang bỏ dở, đó là
một nhịp hẫng hay cũng là một nỗi lòng khó tả nên vẫn
còn để đó cho người tri âm tri kỉ đồng vọng thấu hiểu
và lấp đầy. Chính vì vậy mà văn học mới có một định
nghĩa về tiếp nhận văn học. Hơn thế nữa, đặc trưng của
thơ là “mạch kị lộ, ý kị nông” nên ngôn từ của thơ rất
ngắn gọn, hàm súc nhưng vẫn luôn chất chứa nhiều tư
tưởng, chở nặng những thông điệp quý báu của tác giả
mà người thưởng thức phải luôn đọc bằng cả trí tuệ,
trái tim, sự thấu hiểu và đầy suy tư mới có thể đồng
cảm với người nghệ sĩ, mới có thể lấp đầy những
khoảng trống tâm tư, những nhịp hẫng tâm tình mà
người thơ để lại.

27.

“Thơ mà quá cầu kì thì sa vào giả dối,
quá trau chuốt thì sa vào xảo quá,
hoang lương hắt hiu thì phần nhiều sa
vào buồn bã. Chỉ có thuần hậu, giản dị
mới là những đặc sắc chính của thơ” –
Ngô Thì Nhậm

Thơ ra đời và tồn tại ở trên đời là vì con người, vì
nhân sinh nên thơ luôn mang những ngôn từ giản dị,
dễ hiểu nhưng luôn có sức khái quát cao, có giá trị
truyền đạt tư tưởng. Bàn về vấn đề này, Chế Lan Viên
đã từng viết: “Đừng làm nhà thơ đi tìm kiếm sao
Kim,/Thứ vàng ấy, loài người chưa biết đến”. Ông đã
nhấn mạnh tầm quan trọng trong việc người nghệ sĩ
phải biết chắt lọc ngôn từ, lựa chọn những con chữ “đắt
giá” để người đọc khi thưởng thức tác phẩm nghệ thuật
luôn cảm thấy đọc thơ là để hiểu những tâm tư, tình

____________________________________________________________________________________________
 Chinh phục mục tiêu 8.5+ cùng Cô Trần Thùy Dương | Trang 12 | Lưu hành nội bộ 

 T...