https://thuviensach.vn

MỤC LỤC
MỤC LỤC ............................................................................................. 1
LỜI NÓI ĐẦU ...................................................................................... 2
LỜI GIỚI THIỆU.................................................................................. 3
1. GIA ĐÌNH LÀ GÌ? ........................................................................... 4
2. NHỊP ĐIỆU CUỘC SỐNG CỦA TRẺ ........................................... 22
4. QUY TẮC TRONG GIA ĐÌNH ..................................................... 34
5. THỜI KỲ DẬY THÌ CỦA TRẺ ..................................................... 58
6. AN TOÀN VÀ SỨC KHỎE ........................................................... 71
7. VUI CHƠI -- TRẢI NGHIỆM CỦA TRẺ ...................................... 78
8. SỰ QUAN TÂM ............................................................................. 95
9. CÁ TÍNH VÀ ƯỚC MƠ CỦA TRẺ ............................................. 107

https://thuviensach.vn

LỜI NÓI ĐẦU
Cuốn "Sổ tay giáo dục gia đình" này được biên soạn nhằm trợ giúp các
bậc cha mẹ có con ở độ tuổi từ sơ sinh đến khi vào học tiểu học, trung học
cơ sở trong việc khắc sâu sợi dây tình cảm giữa cha mẹ với con cái và giáo
dục nên những con người có tâm hồn phong phú.
Cuốn sổ tay này viết về những điều liên quan tới giáo dục gia đình và
nuôi dạy con mà chúng tôi mong muốn từng gia đình suy ngẫm và thực
hiện. Mong rằng các bậc cha mẹ hãy đọc và coi đây như là căn cứ trong
việc nuôi dạy con. Ngoài ra, chúng tôi cũng mong những người ở bên các
bậc cha mẹ như ông, bà và đông đảo những người khác cùng đọc cuốn
sách này.
Việc nuôi dạy trẻ rất vất vả, nhưng cũng đem lại nhiều niềm vui và
hạnh phúc lớn lao. Vì vậy, nếu như cuốn sổ tay này góp được một phần
nhỏ vào việc đó thì thực sự là niềm hạnh phúc đối với chúng tôi.
Bộ giáo dục, văn hóa, thể thao, khoa học và công nghệ Nhật Bản

https://thuviensach.vn

LỜI GIỚI THIỆU
Hiện tại, giáo dục đang là "điểm nóng" ở khắp các diễn đàn trong và
ngoài nước. Tuy nhiên, khi bàn luận và thực thi giáo dục, người ta thường
chỉ chú ý tới giáo dục trường học và giáo dục xã hội mà lãng quên giáo dục
gia đình. Đấy thực sự là một sai lầm lớn!
Nếu nhìn nhận giáo dục ở nghĩa rộng, gia đình sẽ là ngôi trường đầu
tiên và ở đó cha mẹ là những nhà giáo dục vỡ lòng có sức ảnh hưởng đầu
tiên và lớn nhất tới trẻ. Mặc dù là giáo viên và đang nghiên cứu về giáo
dục, trong dòng chảy hối hả của cuộc sống thường ngày, tôi cũng đã bỏ
quên giáo dục gia đình cho tới khi biết mình sẽ được đón con trai chào đời
trên đất Nhật. Kể từ đó, vượt qua phạm vi nghiên cứu của mình, tôi bắt đầu
tìm kiếm và đọc những sách về giáo dục gia đình của người Nhật. Sự gặp
gỡ với Sổ tay giáo dục gia đình Nhật Bản, cuốn sách được Bộ giáo dục,
văn hóa, thể thao, khoa học và công nghệ Nhật Bản biên soạn và cấp phát
miễn phí tới từng hộ gia đình có nhu cầu, là sự gặp gỡ đầy tình cờ và cũng
đầy nhân duyên như thế.
Tôi đã đọc nó say mê suốt ba ngày trong tâm trạng đầy hưng phấn. Cuốn
sách đã "khai sáng" cho tôi rất nhiều điều về giáo dục gia đình. Sau nhiều
ngẫm nghĩ, tôi quyết định dịch nó ra tiếng Việt với mong ước nhỏ nhoi mang
lại thông tin tham khảo hữu ích cho độc giả Việt Nam. Hi vọng cuốn sách
đúng như tên gọi của nó sẽ gợi mở cho bạn đọc nhiều điều bổ ích.
Nhật Bản, tháng 7 năm 2015
Nguyễn Quốc Vương

https://thuviensach.vn

1. GIA ĐÌNH LÀ GÌ?
Những gì trẻ được trang bị ở gia đình sẽ theo trẻ
trong suốt cuộc đời

Theo bạn, mơ ước lớn nhất của trẻ là gì?
Khi hỏi trẻ: "Em có mơ ước gì đối với gia đình của mình không?", thì
cho dù là ở độ tuổi nào đi nữa, câu trả lời của phần đông các em đều là "được
vui vẻ ở bên gia đình". Một việc đương nhiên như vậy mà giờ đây đã trở
thành ước vọng lớn nhất của mọi đứa trẻ. Chúng tôi mong rằng, với tư cách
là cha mẹ các bạn hãy tiếp nhận nghiêm túc hiện thực ấy. Cũng đã từng có
thời gian người ta nghĩ rằng, chỉ cần đem lại cho trẻ những vật chất cần thiết
https://thuviensach.vn

là đủ để chúng trưởng thành; nhưng giờ đây không thể có được những gia
đình vui vẻ và bình yên nếu như thiếu đi sự hợp tác một cách có ý thức của
tất cả các thành viên trong gia đình.
Vì con và cũng vì bản thân mình, các bậc phụ huynh hãy một lần nữa
cùng nhìn lại gia đình.

Hãy xây dựng gia đình vui vẻ, bình yên!

https://thuviensach.vn

Nếu cha mẹ không biết coi trọng bản thân thì cũng
không biết coi trọng con cái
Nuôi dạy con là việc hệ trọng, nhưng công việc mưu sinh bận rộn đến
mờ mắt hằng ngày khiến người ta trở nên mỏi mệt. Sự căng thẳng đó của
cha mẹ sẽ truyền đến con cái. Chính vì lẽ đó, việc cha mẹ cần phải tạo ra
thời gian riêng cho bản thân và giữ tinh thần mình luôn thoải mái là điều vô
cùng quan trọng. Hãy tạo ra khoảng thời gian thư giãn bằng cách vợ chồng
giúp đỡ lẫn nhau, phát huy hiệu quả của các tổ chức, mạng lưới giúp nuôi
dạy con hay tiếp nhận sự giúp đỡ của những người hỗ trợ trông trẻ, bạn bè,
các hệ thống dịch vụ...
Hơn nữa, bạn cũng đừng bao giờ trăn trở một mình mà hãy dũng cảm
tìm kiếm sự tư vấn ở các trung tâm y tế, trung tâm tư vấn giáo dục gia đình
hay trung tâm tư vấn trẻ em... Ngay cả các trường mẫu giáo và Vườn trẻ
được công nhận cũng tiến hành trợ giúp việc nuôi dạy đối với cả những trẻ
không được gửi ở đây. Cách thức tiến hành thay đổi tùy theo nhà trẻ. Vì vậy,
trước hết bạn hãy thử đến hỏi những nhà trẻ đó. Những gia đình mà cha mẹ
lúc nào cũng tươi cười vui vẻ sẽ khiến cho con cái cảm thấy hạnh phúc.

Khuôn mặt tươi cười của cha mẹ sẽ tạo ra khuôn
mặt rạng rỡ của con cái!

https://thuviensach.vn

Mức độ hiểu biết của cha mẹ đối với cuộc sống thường ngày

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Nuôi dạy con là việc của người mẹ?
Trong quá trình mang thai, người mẹ phải trải qua thời kỳ thai nghén,
bụng to khó cử động và cả tâm trạng không ổn định, nên việc hỗ trợ một
cách chu đáo của người bố là rất quan trọng. Đây cũng là thời kỳ quan trọng
để chuẩn bị tâm thế làm cha, làm mẹ. Vì vậy, việc nương tựa lẫn nhau sẽ
làm cho sợi dây gắn bó giữa vợ và chồng trở nên bền chắc.
Người ta cũng chỉ ra rằng, trong quá trình nuôi con, việc phó mặc trách
nhiệm nuôi dạy con cái cho người mẹ đã khiến sự hiện hữu của người cha
trong gia đình nhạt đi. Nếu như không có sự thông cảm và hợp tác của người
cha trong quá trình nuôi dạy con cái thì sự lo lắng và cảm giác áp lực trong
việc nuôi dạy con của người mẹ sẽ tăng lên và có thể dẫn đến sự gắn bó quá
mức giữa mẹ và con.
Từ khi người mẹ mang thai, việc người cha đảm nhận tích cực hơn vai
trò của mình trong nhà và việc hai vợ chồng thường xuyên trao đổi về
chuyện nuôi dạy con rất quan trọng.
Đó là việc cha mẹ mong muốn trưởng thành hơn qua việc nuôi dạy con
cái.

Vợ chồng hãy
cùng nhau nuôi dạy
con cái!

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Nói chưa chắc đã hiểu nhưng nếu không nói thì
chưa chắc đã biết
Việc gia tăng trò chuyện giữa vợ và chồng, giữa bố mẹ và con cái là nền
tảng của việc vun đắp gia đình. Thực tế thì cả vợ và chồng đều mong người
kia là người bạn mà mình có thể tâm sự bất cứ chuyện gì.
Vợ chồng hãy cùng trò chuyện về việc sẽ chào đón con trong tư cách là
thành viên mới của gia đình như thế nào, sẽ vun đắp gia đình ra sao và nuôi
dạy con theo cách nào.
Để gia tăng các cuộc trò chuyện hằng ngày thì cả vợ và chồng phải cùng
nỗ lực ăn cùng nhau càng nhiều càng tốt, cùng nhau nói về những việc đã
xảy ra trong ngày, cùng nhau làm việc nhà, chơi thể thao hay tham gia hoạt
động tình nguyện ở địa phương là rất quan trọng.

https://thuviensach.vn

Chuyện trò nhiều sẽ khiến
sợi dây gắn bó vợ chồng
thêm sâu sắc!

https://thuviensach.vn

Sự lạc quan của cha mẹ sẽ truyền tới con
Ở những gia đình cả hai bố mẹ cùng đi làm, thì do bố mẹ vừa phải đi
làm vừa nuôi con, nên thời gian tiếp xúc với con có xu hướng ít đi. Tuy
nhiên, việc cha mẹ luôn nghĩ về con và nỗ lực hướng đến tương lai tốt đẹp
chắc chắn sẽ có ảnh hưởng lớn đến tâm hồn của con.
Vậy nên, các bậc cha mẹ đừng để mình phải chịu đựng những nỗi khổ
đau mà hãy tiếp nhận sự giúp đỡ của họ hàng, bạn bè, sử dụng tích cực các
hệ thống trợ giúp nuôi dạy con cái như trung tâm tư vấn ở địa phương, những
người trợ giúp nuôi dạy trẻ, mạng lưới nuôi dạy trẻ để hành trình nuôi dạy
con của mình lúc nào cũng vui vẻ và ý nghĩa.

Hãy nuôi dạy con bằng tinh
thần lạc quan, vui vẻ!
Những vấn đề không thể hiểu được nếu chỉ bằng
kiến thức thông thường
Khi khổ sở lo lắng về những vấn đề của con như bạo lực trường học hay
việc con không muốn đến trường, phần đông cha mẹ đều bàn bạc với nhau
hoặc với anh em, bạn bè, người thân trong gia đình. Tuy nhiên, cũng có khi
vấn đề sẽ không thể giải quyết nếu chỉ dựa vào việc đó. Bởi vì do sự biến
đổi nhanh chóng của xã hội và sự đa dạng hóa của gia đình, có rất nhiều vấn
đề khó có thể đưa ra lời khuyên phù hợp nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm giáo
dục hay nuôi con từ trước đến nay.
Những khi như vậy đừng e ngại mà hãy tìm đến các chuyên gia để được
tư vấn.

https://thuviensach.vn

Có rất nhiều địa chỉ cha mẹ có thể nhờ tư vấn như: thầy cô giáo, nhân
viên tư vấn học đường, trung tâm giáo dục, tư vấn giáo dục gia đình, ban
phụ trách tư vấn về thiếu niên của cảnh sát, trung tâm tư vấn trẻ em, trung
tâm phúc lợi sức khỏe tinh thần... Hãy tìm hiểu về đặc trưng của từng cơ
quan từ đó chọn ra cơ quan thích hợp và dũng cảm tìm kiếm sự tư vấn.

Các hành vi phạm tội đang gia tăng ở thiếu niên

Nguồn: "Điều tra dư luận về thiếu niên phạm tội", Văn phòng chính
phủ, 2005

Hãy tìm kiếm sự hỗ trợ từ bên
ngoài nếu bạn cảm thấy quá
khó khăn!

https://thuviensach.vn

Cách sống của cha mẹ sẽ trở
thành yếu tố giáo dục quan
trọng nhất đối với con
Từ trước đến nay hình mẫu con người mà xã hội cần là những người
chăm chỉ và biết vâng lời, nhưng từ giờ hình mẫu con người mà xã hội cần
là những người biết tự suy nghĩ, sáng tạo, hành động và dũng cảm. Để giáo
dục nên những người không chỉ quan tâm tới lợi ích của công ty mình mà
còn tích cực chú ý đến gia đình, địa phương và toàn thể xã hội thì trước tiên
bản thân cha mẹ phải hiểu được tầm quan trọng của điều đó.

Hãy để con thấy nỗ lực của
cha mẹ trong việc tạo ra xã
hội tốt đẹp hơn!

https://thuviensach.vn

Con cũng kỳ vọng ở cha mẹ
như cha mẹ kỳ vọng vào con
Việc cha mẹ quan tâm đến con cái được coi là chuyện đương nhiên,
nhưng trong thực tế có bao nhiêu bậc cha mẹ thực sự quan tâm tới con?
Quan tâm đến con là việc hiểu biết về những vấn đề của con từ những
chi tiết nhỏ nhất. Đó là việc lắng nghe con, cố gắng lý giải thế giới của con
và cho dù không như mình nghĩ đi chăng nữa thì vẫn vui vẻ, bao dung chấp
nhận.
Bằng việc biết ơn sự hiện hữu của con, tôn trọng và yêu thương con sâu
sắc, mối quan hệ giữa cha mẹ và con sẽ ngày thêm bền chặt. Nếu cha mẹ
tiếp xúc với con bằng tấm lòng quan tâm, trẻ em sẽ cảm thấy an tâm khi trò
chuyện với cha mẹ và những dằn vặt về chuyện bắt nạt chắc chắn sẽ được
làm rõ một cách tự nhiên.

Hãy luôn quan tâm đến con!
Cuộc điều tra so sánh quốc tế
liên quan đến giáo dục gia
đình
Năm 2004 - 2005 Trung tâm giáo dục Phụ nữ Quốc gia có tư cách pháp
nhân hành chính độc lập đã tiến hành "Điều tra so sánh quốc tế về giáo dục
gia đình" để xem xét về sự biến đổi của gia đình, tình hình giáo dục gia đình,
ý thức của cha mẹ ở Nhật Bản và một số nước khác (Hàn Quốc, Thái Lan,
Mỹ, Pháp, Thụy Điển), làm rõ các đặc trưng và vấn đề của giáo dục gia đình
Nhật Bản hiện đại.

https://thuviensach.vn

Các nước là đối tượng điều tra: Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Mĩ,
Pháp, Thụy Điển)
Người Nhật Bản không thường xuyên ăn tối cùng gia đình thấp thứ hai
thế giới sau Hàn Quốc
Chú thích: Điều tra được tiến hành với 1000 cha mẹ hoặc người có chức
năng tương đương đang sống cùng với trẻ dưới 12 tuổi ở mỗi nước.

Nguồn: "Điều tra so sánh quốc tế về giáo dục gia đình năm 2004-2005", Trung tâm giáo dục phụ
nữ quốc gia

https://thuviensach.vn

Sự khó khăn và các vấn đề gặp phải khi nuôi dạy con- Tỉ lệ phần trăm
các bậc cha mẹ đối mặt với vấn đề "thời gian tiếp xúc với con ngắn"

https://thuviensach.vn

Chú thích: Điều tra được tiến hành với 1000 cha mẹ hoặc người có chức
năng tương đương đang sống cùng với trẻ dưới 12 tuổi ở mỗi nước.
Nguồn: "Điều tra so sánh quốc tế về giáo dục gia đình năm 2004-2005",
Trung tâm giáo dục phụ nữ quốc gia

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Vai trò của gia đình

Chú thích: Đối tượng điều tra là 6252 người trên 20 tuổi trên toàn quốc Nguồn: "Điều tra dư luận
về đời sống quốc dân", Văn phòng chính phủ

https://thuviensach.vn

2. NHỊP ĐIỆU CUỘC SỐNG CỦA
TRẺ
Nhịp điệu cuộc sống là một trong những nguồn
năng lượng cho sự trưởng thành khỏe mạnh của trẻ
em

https://thuviensach.vn

Ngủ sớm, dậy sớm và ăn sáng
Hãy ngủ sớm và thức dậy đúng giờ quy định và ăn sáng hằng ngày. Điều
này nghe có vẻ đơn giản, nhưng kỳ thực rất khó thực hiện. Tuy nhiên, có
những tài liệu chứng minh rằng, những trẻ làm tốt điều này thì đều học tốt
và vận động tốt.
Việc đi ngủ sớm, dậy sớm và ăn sáng sẽ giúp cho trẻ bắt đầu một ngày
mới một cách khỏe khoắn. Vẫn có câu "Không gì tốt bằng dậy sớm", "Trẻ
hay ngủ là trẻ ngoan".
Một lần nữa các bậc cha mẹ hãy suy nghĩ về những thói quen sinh hoạt
cơ bản của trẻ.

Thời gian ngủ của trẻ ở độ tuổi trước khi đi học

Nguồn: "Điều tra bằng bảng hỏi về đời sống trẻ em lần thứ 3", Trung tâm
phát triển nghiên cứu giáo dục Benesse, 2005
Đối tượng điều tra: 2980 cha mẹ có con từ 1.5-6 tuổi ở khu vực thủ đô
(Tokyo, Kanagawa, Chiba, Saitama)

https://thuviensach.vn

Hãy tạo cho con nhịp điệu
cuộc sống lành mạnh!
①Tỷ lệ phần trăm học sinh tiểu học, trung học cơ sở ăn sáng
Câu hỏi: Em có ăn sáng hàng ngày không?

Nguồn: "Điều tra tình hình học lực-học tập toàn quốc năm 2009 (1.150.000. học sinh lớp 6 tiểu
học và 1.080.000 học sinh lớp 9 trung học cơ sở", Bộ giáo dục, văn hóa, thể thao, khoa học và
công nghệ Nhật Bản)

②Xu hướng học sinh càng ăn sáng đều đặn càng có tỷ lệ câu trả lời
chính xác cao trong cuộc điều tra học lực Nhật Bản.
Câu hỏi: Em có ăn sáng hàng ngày không?

Nguồn: "Điều tra tình hình học lực-học tập toàn quốc năm 2009" (1.150.000. học sinh lớp 6 tiểu
học và 1.080.000 học sinh lớp 9 trung học cơ sở), Bộ giáo dục, văn hóa, thể thao, khoa học và
công nghệ Nhật Bản.

https://thuviensach.vn

③Xu hướng học sinh càng ăn sáng càng có điểm số thể lực cao trong
kỳ kiểm tra thể lực.
Mối quan hệ với hấp thụ bữa sáng

Nguồn: "Điều tra thể lực, năng lực vận động , thói quen vận động toàn quốc năm 2008", Bộ giáo
dục, văn hóa, thể thao khoa học và công nghệ Nhật Bản

https://thuviensach.vn

Thời gian ngủ rất quan trọng
đối với sự phát triển của trẻ
Thời gian ngủ của trẻ em đang trở nên muộn hơn và ngắn lại. Trong thế
giới tràn ngập các kênh truyền hình phát suốt đêm và các cửa hàng kinh
doanh suốt 24 giờ lan tràn khắp mọi nơi, ngay cả trong các gia đình, cuộc
sống thiên về ban đêm của người lớn cũng đang cuốn theo cả trẻ em vào đó.
Việc tạo ra thói quen ngủ sớm, dậy sớm và ngủ đủ rất quan trọng đối với
việc xác lập nhịp điệu cuộc sống và sự phát triển khỏe mạnh của trẻ em.
Hãy tạo ra quy tắc ngủ sớm, dậy sớm trong gia đình và biến nó thành
thói quen.

Hãy tạo cho con có thói quen
ngủ sớm, dậy sớm!
Một ngày bắt đầu bằng bữa sáng
Tại sao việc ăn sáng lại quan trọng?
Bữa sáng là xuất phát điểm của một ngày. Nhờ bữa sáng mà cơ thể được
cung cấp năng lượng, phát huy và duy trì sự tập trung, động lực, thể lực và
có thể giúp tạo ra nhịp điệu cơ thể trong ngày.
https://thuviensach.vn

Đặc biệt, thời thơ ấu là thời kỳ quan trọng, hình thành nên các thói quen
cơ bản của cuộc sống, trong đó có thói quen ăn uống. Việc hình thành ở trẻ
em thói quen ăn sáng chu đáo cũng sẽ tạo ra nền tảng để có thể sống khỏe
mạnh trong suốt cuộc đời.

Hãy ăn sáng chu đáo!
Thúc đẩy phong trào "ngủ
sớm, dậy sớm và ăn sáng"
Vận động thích hợp, ăn uống điều độ, nghỉ ngơi và ngủ đầy đủ rất quan
trọng đối với sự phát triển khỏe mạnh của trẻ em. Vì vậy, ở Nhật, Bộ giáo
dục và Hội "ngủ sớm, dậy sớm và ăn sáng" toàn quốc đã phát động phong
trào "ngủ sớm, dậy sớm và ăn sáng" từ năm 2006 với sự tán thành, hưởng
ứng của đông đảo các xí nghiệp, đoàn thể nhằm giáo dục thói quen sinh hoạt
cơ bản cho trẻ em, cải thiện nhịp điệu cuộc sống đồng thời nâng cao khí thế
xã hội, nâng đỡ giáo dục gia đình ở các địa
phương.
Biểu tượng với màu cam sống động được tạo ra thể hiện "sự
thân thiện", "dễ hiểu", "dễ nhớ", với hình mặt trăng thể hiện cho
việc "ngủ sớm"; hình mặt trời thể hiện cho việc "dậy sớm", đồng
thời cũng thể hiện sức khỏe và nguồn năng lượng.

https://thuviensach.vn

Website của cộng đồng "ngủ sớm, dậy sớm, ăn
sáng" của Nhật
http://www.hayanehayaoki.jp

https://thuviensach.vn

3. DẠY CON
Dạy con đúng đắn là món quà quý cha mẹ
dành cho con

Trẻ em luôn cần hơi ấm của
cha mẹ
Con người là thực thể luôn muốn được người khác hiểu và yêu thương,
nhất là với những người thân cận, gần gũi, ruột thịt. Cũng có trường hợp con
người trở nên tức giận khi bất mãn vì không được người khác hiểu tích tụ
lại. Đương nhiên khi trẻ cáu giận, cả trẻ và cha mẹ đều không nhìn rõ nguyên
nhân, nhưng thực tế mọi chuyện đều có lý do của nó. Việc hằng ngày cha
https://thuviensach.vn

mẹ lắng nghe trẻ, suy nghĩ tích cực, đối xử bình đẳng và quan tâm sâu sắc
tới trẻ sẽ khiến trẻ cảm nhận được tình yêu thương của cha mẹ. Khi trẻ cảm
nhận được tình yêu thương thì trẻ sẽ có thể đối diện với vấn đề bằng tâm thế
bình tĩnh hơn. Từ đó, trẻ có thể tiếp nhận sự khác biệt hay các vấn đề khác
một cách nhẹ nhàng và trưởng thành hơn.

Cha mẹ hiểu được cảm xúc của bản thân

Mẹ

Bố

Nguồn: "Điều tra về ý thức đời sống và ý thức thiếu niên", 2008, Văn phòng chính phủ

https://thuviensach.vn

Hãy giao tiếp để con có thể cảm nhận
được mình đang được yêu thương!

Chú thích: Đối tượng điều tra là 3900 người cả nam và nữ trong độ tuổi từ 25 đến 54.

https://thuviensach.vn

Nguồn: "Nghiên cứu điều tra về tái sinh sức mạnh giáo dục của gia đình", 2001, Hội nghiên cứu
giáo dục gia đình trực thuộc Viện nghiên cứu chính sách giáo dục quốc gia Nhật Bản
(*) Tham khảo danh mục ehon Nhật Bản do Tủ sách Người Mẹ tốt phát hành.

Trẻ em chưa thể kêu cứu rõ ràng
Những cảm xúc căng thẳng, sự thiếu vắng tình cảm thân mật, hoặc bao
bọc hay can thiệp quá mức, đều có ảnh hưởng tới sức khỏe, tâm hồn của trẻ
em và nó thường thể hiện ra dấu hiệu trên thân thể. Có vô số các dấu hiệu từ
các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, chán ăn, chóng mặt, đau
đầu, sốt... đến việc ăn quá nhiều, mất ngủ, mút ngón tay, cắn móng tay...
Nếu thấy trẻ có những dấu hiệu như vậy thì cha mẹ không nên chỉ nghĩ đến
việc trẻ bị bệnh mà còn phải suy ngẫm xem liệu vấn đề tâm lý có phải là
nguyên nhân hay không. Vấn đề không thể được giải quyết chỉ bằng những
lời kiểu như "chỉ tưởng tượng là giỏi", "làm nũng ấy mà", "lười biếng thì
có" mà việc quan sát tình hình, lắng nghe trẻ nói và lý giải điều đó là vô
cùng quan trọng. Ngoài ra cha mẹ cũng cần phải trao đổi với các bác sĩ có
liên quan.
Các dấu hiệu của cơ thể, hành động phát sinh do vấn đề tâm lý.
Cơ thể: Đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, chán ăn, chóng mặt, đau đầu,
sốt,...
Hành động: Ăn quá nhiều, mất ngủ, cắn móng tay, mút ngón tay,...

Không được bỏ qua các dấu
hiệu thể hiện trên cơ thể và ở
hành động của trẻ em!
https://thuviensach.vn

Không ai có thể sống một
mình
Tất cả mọi người chúng ta đều cần giúp đỡ lẫn nhau để sống. Đó là điều
hiển nhiên nhưng những trẻ được bạn bè, thầy cô và gia đình bao bọc lại
đang dần dần khó nhận ra điều đó. Vào ngày nghỉ, cha mẹ hãy khuyến khích
con tham gia các hoạt động ở địa phương và hoạt động tình nguyện. Việc
phát hiện ra những gì bản thân có thể làm được, đem lại cho trẻ cơ hội hành
động để có mối quan hệ với việc nâng cao ý thức "bản thân là một thành
viên của xã hội" rất quan trọng. Bên cạnh đó, việc cùng hoạt động với nhiều
người lớn là cơ hội tốt để suy ngẫm về cách sống và con đường trong tương
lai cũng như hiểu biết của trẻ về quy tắc xã hội.
Trong quá trình gặp gỡ các tư duy, quan điểm giá trị khác biệt và trải
nghiệm chịu đựng, nhường nhịn, thương thuyết, trẻ em sẽ trang bị cho mình
tính xã hội.

Hãy phát huy tính xã hội
của trẻ!

https://thuviensach.vn

4. QUY TẮC TRONG GIA ĐÌNH
Quy định được đặt ra là vì ai?

Trẻ em vừa tuân thủ, phá vỡ các quy tắc, cam kết trong
gia đình, vừa học về mối quan hệ giữa con người với con
người cũng như tầm quan trọng của quy tắc xã hội

Trong quy tắc gia đình có quy tắc thuộc về đời sống như chào hỏi, giờ
về nhà, giờ ngủ, sự chỉn chu và cả các quy tắc thuộc về đạo đức như không
làm phiền người khác, không được nói dối... Để tạo ra tính nhất quán và hiệu
quả trong việc dạy con, cha mẹ hãy thảo luận kĩ, đặt ra quy tắc và cùng con
tuân thủ những quy tắc ấy. Bên cạnh đó, việc lắng nghe ý kiến của con và
cùng con đặt ra quy tắc trong gia đình cũng rất quan trọng.

https://thuviensach.vn

Hãy cùng con đặt ra quy tắc cho gia đình
Để xúc tiến phong trào "Cùng con đặt ra quy tắc cho gia đình" nhằm đề
cao tầm quan trọng của việc thảo luận trong gia đình, vào tháng 7 năm 2009,
chúng tôi đã tuyển chọn và tuyên dương các tác phẩm ưu tú từ các khẩu hiệu
gửi tới.
"Sáng rồi! Dậy sớm! Đi bộ! Cơm ngon!".
"Đi ngủ trước 21h sẽ luôn luôn khỏe mạnh".
"Hãy tuân thủ nhé - Cam kết nhỏ mấy - Cũng đừng có quên".
"Cảm ơn! Hôm nay có thể nói bao lần?".
"Này! Này! Trái tim cất tiếng, tấm lòng lắng nghe".
"Giúp đỡ lẫn nhau. Quan tâm chia sẻ".
"Đã rất cố gắng! Đã làm rất tốt! Thật tuyệt vời! Thật là hạnh phúc!".

Hãy đặt ra các quy ước và
quy tắc trong gia đình bạn!
Việc con nói gì cha mẹ cũng nghe không phải
khi nào cũng là biểu hiện của sự yêu thương
Nếu quá dễ dàng mua cho trẻ những món đồ chúng đòi hỏi, trẻ sẽ dần
mất đi khả năng nỗ lực, chịu đựng và sáng tạo để có được thứ mình muốn.
Trẻ sẽ thèm khát vật chất một cách vô độ và không thể kiểm soát được cảm
xúc của bản thân. Vậy nên, dù trẻ có đòi, cha mẹ cũng không nên dễ dàng
đáp ứng mua các món đồ quá mức cần thiết. Hãy dạy trẻ biết tự lo liệu với
số tiền tiêu vặt không quá lớn đã được quyết định sẵn.

https://thuviensach.vn

Nếu thực sự nghĩ về con thì hãy dành cho con trái tim và tình cảm hơn
là tiền bạc.

Hãy cho trẻ làm quen với sự
chịu đựng!

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Cần phải khen ngợi kịp thời
khi trẻ làm việc tốt
Những người cho rằng "chỉ cần tốt với mình là đủ" hay "không tuân thủ
quy tắc" là những người thường không được người khác tin cậy. Khi trẻ có
những suy nghĩ như vậy mà cha mẹ không nghiêm khắc điều chỉnh cho trẻ
thì có khả năng trẻ sẽ lầm tưởng rằng mình làm như thế là tốt. Cha mẹ cũng
hãy từ bỏ ý nghĩ "chỉ cần được việc của con mình là xong". Đối với những
hành vi hay việc làm sai trái của trẻ, cha mẹ phải trách mắng thật lòng với
sự yêu thương và dạy con đúng cách.
Cha mẹ cũng phải chú ý đừng để bản thân vi phạm các nguyên tắc. Hãy
luôn là người cha, người mẹ được con cái tin tưởng và kính trọng.

Khi trẻ làm sai cha mẹ hãy
nghiêm khắc trách phạt!

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Trách mắng thiên về cảm
tính không phải là dạy con
Dạy con rất quan trọng, nhưng cũng có trường hợp cha mẹ nghĩ rằng
không thể không dạy và không kìm chế được, nên dẫn đến việc đánh con.
Đấy có lẽ là do việc nuôi con