1
TRƯỜNG TH&THCS KHÁNH THIỆN
TỔ: KHOA HỌC XÃ HỘI
Họ và tên giáo viên: Mông Quốc Chính

Ngày soạn: 13/9/2025
Ngày giảng: 8A1 8A2 -

Bài 1 TRUYỆN
Tiết 6,7 - Đọc hiểu văn bản 2
GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA

– Thạch Lam –

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Những nét tiêu biểu về cuộc đời và sự nghiệp văn chương của nhà văn Thạch
Lam
- Những nét chung về văn bản “Gió lạnh đầu mùa”.
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm truyện ngắn Việt Nam.
* HS khá, tốt: Đọc hiểu mở rộng được một số văn bản truyện ngắn ngoài sách
giáo khoa; Viết đoạn văn hoặc bài văn nghị luận phân tích truyện ngắn (theo yêu
cầu); Viết bài văn kể chuyện hoặc sáng tác truyện ngắn dựa trên tình huống cho
trước.
2. Năng lực
- Phát triển năng lực ngôn ngữ và năng lực hợp tác qua hoạt động nhóm và trình
bày sản phẩm học tập.
- Nhận biết được một số yếu tốt hình thức (cốt truyện, nhân vật, chi tiết, ngôi kể,
ngôn ngữ…) và nội dung (đề tài, chủ đề, ý nghĩa, tình cảm, thái độ của người kể
chuyện…) của truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa”.
- Phát hiện, phân tích đặc điểm nổi bật về nghệ thuật kể chuyện của nhà Thạch
Lam
- Cảm nhận được ý nghĩa nhân văn sâu sắc của truyện.
3. Phẩm chất
- Tiết học góp phần bồi dưỡng phẩm chất trách nhiệm: có trách nhiệm với bản thân
trong việc chống chọi với số phận và bệnh tật.
4. HSKT
- Nhận biết nội dung cơ bản về cuộc đời và sự nghiệp văn chương của nhà văn
Thạch Lam.
- Nhận biết được Nhân vật, sự kiện, cốt truyện văn bản “Gió lạnh đầu mùa”.
- Phát triển năng lực ngôn ngữ và năng lực hợp tác qua hoạt động nhóm và trình
bày sản phẩm học tập.
- Bồi dưỡng phẩm chất trách nhiệm
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Thiết bị: Máy tính, ti vi, loa, míc…
- Học liệu: Video, hình ảnh, phiếu học tập có liên quan đến nội dung của tiết học.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
*. Ổn định tổ chức.
Lớp
8A1

2
8A2
*. Kiểm tra sự chuẩn bị của HS.
*. Bài mới.
1. HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
a. Mục tiêu: HS xác định được nội dung chính của tiết học qua việc huy động kiến
thức nền từ việc quan sát một số hình ảnh trong cuộc sống.
b. Nội dung:
GV sử dụng KT đặt câu hỏi để hỏi HS, sau đó kết nối với nội dung của tiết đọc –
hiểu văn bản.
HS quan sát hình ảnh, suy nghĩ cá nhân và trả lời câu hỏi của giáo viên.
c. Sản phẩm:
- HS nói được nội dung của những hình ảnh đó là sự giúp đỡ, tương trợ trong cuộc
sống…
- Học sinh nêu cảm nhận về
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
GV: Trước khi vào nội dung của tiết học này, cô mời các em đến với một số hình
ảnh sau. Các em chú ý quan sát những hình ảnh và cho cô biết:
1. Nêu nội dung những bức ảnh, qua đó gợi cho em nghĩ đến đất nước nào?
2. Dựa vào kiến thức lịch sử đã học, em hãy cho cô biết tình hình nước Mĩ trong
những năm 1970?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
GV bật video
HS:
- Nhận nhiệm vụ.
- Quan sát, lắng nghe video và suy nghĩ cá nhân để đưa ra câu trả lời.
- Sau khi trả lời xong câu hỏi số 1, HS nghe câu hỏi số 2 và suy nghĩ cá nhân để
đưa ra câu trả lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
GV mời một vài HS xung phong trả lời câu hỏi.
HS trả lời câu hỏi 1, 2…
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV):
- Nhận xét câu trả lời của HS, bổ sung thêm thông tin (nếu cần)
- Kết nối vào nội dung đọc – hiểu văn bản:………..
2. HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
Mục tiêu: Giúp học sinh biết được những thông tin cơ bản về nhà văn Thạch Lam
Nội dung:
GV: Sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi và yêu cầu học sinh (HS) thực hiện nhiệm vụ.

3
HS: Chuẩn bị phiếu học tập số 1 ở nhà và thực hiện nhiệm vụ của giáo viên (GV)
giao.
Tổ chức thực hiện
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)
GV yêu cầu HS mở PHT số 1

- Thạch Lam (1910 - 1942)
- Tên thật: Nguyễn Tường Vinh
- HSKT: Trình bày những nét cơ bản về cuộc
Nguyễn Tường Lân
đời và sự nghiệp văn chương của nhà văn - Quê: Hà Nội
Thạch Lam?
- Văn của Thạch Lam không có
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
tiếng súng của chiến tranh hay
thúc sưu thuế mạnh mẽ như
GV gợi ý: Tra cứu trên Google để hoàn thiện
những nhà văn khác nhưng nó
PHT số 1
HS: Mở PHT số 1, xem lại thông tin trong PHT vẫn khắc họa được tâm trạng
cùng cực, đau đớn của nhân vật
số 1.
khi phải đối diện với hiện thực
Bước 3: Báo cáo thảo luận
cuộc sống. Các tác phẩm của
GV: Mời HS trình bày sản phẩm (PHT số 1)
ông thường đi vào cuộc sống
HS:
- Đại diện trình bày thông tin về nhà văn Thạch của những người dân nghèo,
ông khai thác nội tâm nhân vật
Lam
một cách sâu sắc.
- Những HS còn lại lắng nghe, theo dõi bạn
trình bày, sau đó nhận xét, bổ sung (nếu cần)
cho sản phẩm của bạn.
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)
GV:
- Nhận xét phần chuẩn bị của HS, nhận xét sản
phẩm trình bày của HS cũng như lời bổ sung
của HS khác (nếu có).
- Chốt sản phẩm lên màn hình và chuyển dẫn
sang nội dung tiếp theo.
Chuyển dẫn: GV tập trung vào phong cách sáng tác để bình, kết nối sang phần 2

4
2. Tác phẩm
Mục tiêu:
- HS biết cách đọc và tóm tắt văn bản “Gió lạnh đầu mùa” của Thạch Lam
- Trình bày những thông tin chính về văn bản “Gió lạnh đầu mùa”:
+ Xuất xứ
+ Thể loại
+ Phương thức biểu đạt
+ Nhân vật chính
+ Ngôi kể
+ Các sự việc chính
+ Bố cục…
Nội dung:
GV: Sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi và yêu cầu học sinh (HS) thực hiện nhiệm vụ.
HS: Chuẩn bị phiếu học tập số 1 ở nhà và thực hiện nhiệm vụ của giáo viên (GV)
giao.
Tổ chức thực hiện
Dự kiênsSản phẩm
a. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích
a. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú
Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)
thích
- Hướng dẫn cách đọc
- Đọc
- Yêu cầu HS tóm tắt ngắn gọn văn bản
- Chú thích (SGK)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV:
- Yêu cầu HS đọc mẫu
- Yêu cầu HS khác nhận xét cách đọc
HS đọc mẫu
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS còn lại nghe, nhận xét về cách đọc của bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét cách đọc và phần tóm tắt của HS
- Chốt cách đọc, chốt nội dung tóm tắt và
chuyển dẫn sang phần b. Tìm hiểu chung về văn
bản
b. Tìm hiểu chung về vb
b. Tìm hiểu chung về văn bản
- Xuất xứ: Trích trong tập
Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)
truyện ngắn “Gió lạnh đầu
- Yêu cầu HS mở PHT số 2
mùa”, xuất bản năm 1937.
- Chia nhóm cặp đôi theo bàn
- Thể loại: truyện ngắn
- Nhiệm vụ:
- Phương thức biểu đạt: tự sự
+ Hoán đổi PHT cho nhau
- Ngôi kể: ngôi thứ ba
+ 1 phút HĐ cá nhân: xem lại PHT đã chuẩn bị - Nhân vật chính: Sơn
+ 2 phút tiếp theo: trao đổi, chia sẻ để thống
- Các sự việc chính:
nhất nội dung trong PHT số 2
+ Những cơn gió lạnh đầu mùa
- HSKT: Xác định ngôi kể, phương thức biểu thổi đến phố chợ.
đạt, nhân vật chính của truyện?
+ Chị em Lan, Sơn xúng xính

5
trong những chiếc áo ấm đắt
tiền; những đứa trẻ nghèo hàng
xóm vẫn mặc những chiếc áo
mong manh thường ngày; riêng
Hiên vẫn mặc chiếc áo rách tơi
tả, đang co ro vì lạnh.
+ Ái ngại về hoàn cảnh của
Hiên, Sơn và Lan quyết định về
nhà lấy áo bông của Duyên
(đứa em xấu số), giấu mẹ, mang
sang cho Hiên.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV gợi ý: Bằng sự chuẩn bị PHT ở nhà, em hãy + Chuyện đến tai người nhà,
đọc PHT của bạn xem có nội dung nào cần trao Sơn và Lan sợ bị mẹ mắng. đi
đòi lại áo không được, không
đổi hay không.
dám về nhà.
HS: Đọc PHT số 2 của bạn và đánh dấu nội
+ Mẹ Hiên mang áo bông sang
dung khác biệt để trao đổi.
nhà trả lại, may mắn được mẹ
Bước 3: Báo cáo thảo luận
Sơn và Lan cho vay tiền mua áo
GV: Chỉ định một số cặp đôi trình bày sản
ấm cho Hiên.
phẩm (PHT số 2)
- Ngôi kể: ngôi thứ ba
HS:
- Đại diện cặp đôi trình bày từng nội dung trong - Bố cục: 3 phần
+ Phần 1: từ đầu…rơm rớm
PHT số 2.
- Những cặp đôi còn lại lắng nghe, theo dõi bạn nước mắt.
 Cảnh sinh hoạt trong gia
trình bày, sau đó nhận xét, bổ sung (nếu cần)
đình Sơn ngày gió đầu mùa.
cho sản phẩm cặp đôi của bạn.
+ Phần 2: tiếp …ấm áp vui vui.
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)
 Cảnh hai chị em Sơn cùng
GV:
- Nhận xét từng nội dung của bạn, nhận xét sản vui chơi và chia sẻ áo ấm cho
Hiên.
phẩm trình bày của HS cũng như lời bổ sung
+ Phần 3: phần còn lại
của HS khác (nếu có).
 Sự lo lắng của Sơn và cảnh
- Chốt sản phẩm lên màn hình và chuyển dẫn
mẹ Hiên trả lại áo.
sang nội dung tiếp theo.
* Tóm tắt:
Sơn và Lan là hai chị em sinh ra trong một gia đình khá giả. Không giống như
những đứa trẻ có điều kiện khác, hai chị em Sơn, Lan luôn hòa đồng, gần gũi với
những đứa trẻ nghèo cùng phố huyện. Vào một ngày trời chuyển lạnh, hai chị em
mặc áo ấm ra chợ chơi thấy Hiên – cô bé hàng xóm đang co ro bên cột quán với
manh áo mong manh, rách tả tơi. Thấy vậy, hai chị em bèn đem tặng Hiên chiếc
áo bông cũ. Chính chiếc áo bông ấy đã thắp sáng tình yêu thương, sưởi ấm cho
Hiên cũng như những đứa trẻ nghèo nơi đây qua mùa đông giá rét. Câu chuyện
đã để lại dư âm trong lòng độc giả, khiến độc giả vừa thấm thía nỗi khổ đau, bất
hạnh, hoàn cảnh éo le của những con người nghèo khổ, vừa cảm nhận sâu sắc
tình người ấm nồng, cao quý, thiêng liêng; từ đó thêm trân trọng cuộc sống này

6
hơn.
Chuyển dẫn: ….
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Bối cảnh của câu chuyện
Mục tiêu:
- HS tìm, phát hiện và nêu được những chi tiết về bối cảnh của câu chuyện.
+ Thời gian xảy ra câu chuyện
+ Cảnh vật …
- Nhận xét được bối cảnh của câu chuyện…
Nội dung:
GV sử dụng kĩ thuật vấn đáp, kĩ thuật khăn phủ bàn để hướng dẫn HS tìm hiểu về
bối cảnh của câu chuyện.
HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ học tập
Tổ chức thực hiện
Dự kiến sản phẩm
a. Hoàn cảnh sống
* Thời gian: Buổi sáng đầu
Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)
tiên của mùa đông.
HĐ cá nhân (GV đặt câu hỏi):
Hôm trước Hôm sau
- Câu chuyện xảy ra trong thời gian nào?
- Thiên
- Thiên nhiên:
HĐ nhóm
nhiên:
+ đất khô
- GV chia nhóm lớp
+ Trời
trắng
- Yêu cầu mở PHT và hoàn thành PHT bằng cách
nắng ấm
+ Gió vi vu
trả lời câu hỏi sau:
và hanh
… bốc lên
- Tìm những chi tiết miêu tả khung cảnh thiên
+ Nứt lẻ
những làn bụi
nhiên và hình ảnh con người ở hai thời điểm hôm
đất ruộng, nhỏ.
trước và hôm sau?
làm khô
+ Trời không
- Chỉ ra biện pháp nghệ thuật được sử dụng? Qua
những
u ám, toàn
đó em có nhận xét gì về bối cảnh của câu chuyện?
chiếc lá
một màu
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ (HS)
rơi.
trắng đục.
GV hướng dẫn HS đọc đoạn văn số 1 và tìm chi
+ Những cây
tiết.
lan sắt lại vì
HS đọc SGK, tìm chi tiết
rét.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- Con
- Con người:
HĐ cá nhân:
người:
+ Chị và mẹ
GV:
Sơn và chị Sơn ngồi quạt
- Gọi HS trả lời câu hỏi
chơi cỏ gà. hỏa lò.
- Gọi HS nhận xét câu trả lời của bạn
+ Mọi người
HS:
đã mặc áo rét.
- Đại diện trả lời câu hỏi
 NT: Miêu tả, liệt kê…
- HS còn lại lắng nghe, nhận xét và bổ sung cho
Trong cái hanh hao, giá
câu trả lời của bạn (nếu cần).
lạnh khắc nghiệt của đầu
HĐ nhóm
đông. Con người cần sự
GV:
ấm áp.
- Yêu cầu đại diện nhóm trình bày sản phẩm

7
- Yêu cầu các nhóm còn lại nhận xét và bổ sung
cho sản phẩm của nhóm bạn (nếu cần).
HS:
- Nhóm đại diện trình bày sản phẩm học tập
- Các nhóm còn lại nhận xét và bổ sung cho sản
phẩm của nhóm bạn (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét câu trả lời/sản phẩm học tập và nhận
xét của cá nhân/nhóm HS.
- Chốt, bình và chuyển dẫn sang nội dung tiếp
theo.
GV bình giảng:
2. Cách xây dựng nhân vật trong truyện
Mục tiêu:
- HS tìm, phát hiện những chi tiết về bối cảnh của câu chuyện.
+ Thời gian xảy ra câu chuyện
+ Cảnh vật …
- Nhận xét được bối cảnh của câu chuyện…
Nội dung:
GV sử dụng kĩ thuật vấn đáp, kĩ thuật khăn phủ bàn để hướng dẫn HS tìm hiểu về
bối cảnh của câu chuyện.
HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ học tập
Tổ chức thực hiện

NV1:
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
THẢO LUẬN NHÓM hoàn thành
PHT
(Dự kiến khó khăn: Nếu HS gặp
khó khăn, GV gợi dẫn bằng các câu
hỏi nhỏ:
- Tìm những chi tiết tái hiện sự quan
sát của Sơn về các bạn và về em
Hiên trong buổi sớm gió lạnh ấy?
- Sơn đã có những lời nói, suy nghĩ,
hành động gì với các bạn và với
Hiên?
- Sơn đã có ý nghĩ gì? Khi đợi chị
Lan về lấy áo, tâm trạng Sơn như
thế nào? Cảm xúc ấy giúp em hiểu
gì về ý nghĩa của sự chia sẻ?
- Nhân vật Sơn được tái hiện qua

Dự kiến sản phẩm
1. Nhân vật Sơn
Thái độ và tình cảm của Sơn
khi chơi ngoài xóm chợ
Đối với các
Đối với Hiên
ban
Quan sát về
các bạn:
- Các bạn
mặc không
khác gì mọi
ngày, những
bộ quần áo
nâu đã vá
nhiều chỗ;
môi chúng
tím tái, da
thịt thâm đi,

Thái độ
và tình
cảm của
Sơn khi
về nhà
Quan sát về
Tâm
Hiên:
trạng:
Hiên co ro
lo sợ bị
đứng bên cột mẹ
quán”, chỉ
mắng.
mặc có “manh Hành
áo rách tả tơi động:
hở cả lưng và vội vã đi
tay”;
tìm hiên
Ý nghĩ:
để đòi lại
- Sơn chợt
chiếc áo
nhớ ra mẹ cái bông cũ

8
những phương diện nào?
- Em cảm nhận được điều gì về
nhân vật này?

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
HS:
+ Hoạt động cá nhân 5 phút, hoàn
thành PHT
+ Thảo luận nhóm, thống nhất ý
kiến, hoàn thành sản phẩm nhóm 5
phút.
+ Cử đại diện chuẩn bị báo cáo sản
phẩm.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả
và bổ sung cho nhau.
- Giáo viên điều hành quá trình thảo
luận.
Bước 4: Đánh giá, kết luận
- Học sinh tự đánh giá kết quả thực
hiện nhiệm vụ.
- Giáo viên đánh giá, kết luận, bình
đan xen trong quá trình chốt các ý:
=> Sơn rất nhạy cảm, quan tâm đến
các bạn (nhận ra cảnh nghèo của
bọn trẻ xóm chợ khác hẳn cảnh sung
túc của gia đình Sơn: trong khi chị
em Sơn được mặc ấm áp, đẹp đẽ thì
các bạn ăn mặc rách rưới, thiếu
thốn đáng thương).
Sơn là một cậu bé nhân hậu, sống
tình cảm, giàu lòng trắc ẩn, biết
quan tâm và yêu thương bạn bè.
(hành động cho bạn áo ấm là hành
động thể hiện yêu thương vô tư,
trong sáng của Sơn. Có lẽ trong
lòng Sơn nghĩ chiếc áo bông em

người run
Hiên rất
lên, hàm
nghèo, chỉ có
răng va đập
nghề mò cua
vào nhau;
bắt ốc; động
- Chúng vui lòng thương;
mừng khi
- Một ý nghĩ
thấy chị em
tốt thoáng qua
Sơn, nhưng
trong trí.
vẫn đứng xa, Lời nói:
không dám
“Hay là
vồ vập;
chúng ta đem
- Thái độ và cho nó cái áo
hành động:
bông cũ, chị
Sơn và chị
ạ.”
vẫn thân mật Tâm trạng khi
chơi đùa,
đợi chị về lấy
chứ không
áo:
kiêu kì và
Lòng tự nhiên
khinh khỉnh thấy ấm áp,
như các em
vui vui.”
họ của Sơn.
Nhận xét:
Về NT xây dựng nv: NV Sơn được xây
dựng qua nhiều phương diện như hành
động, lời nói nhưng chủ yếu qua tâm
trạng, cảm xúc
Về đặc điểm tính cách NV:
- Sơn là một cậu bé nhân hậu sống tình
cảm.
- Là một cậu bé hồn nhiên, ngây thơ,
trong sáng.

9
Duyên không còn dùng được nữa ấy
sẽ khiến Hiên ấm áp trong mùa
đông giá rét.
Sự “ấm áp, vui vui” khi đợi chị về
lấy áo là tâm trạng hạnh phúc ngọt
ngào, ấm áp của sự trao tặng yêu
thương, san sẻ sự đủ đầy).
-> Sơn là một cậu bé hồn nhiên,
trong sáng ngây thơ.
(Hành động đòi lại áo không làm
giảm bớt thiện cảm với nhân vật
Sơn. Bởi vì đó là tâm lý và hành
động bình thường của một đứa trẻ
khi tự ý mang đồ dùng ở nhà đi cho
người khác và sợ bị mẹ mắng).
Dự kiến câu trả lời theo hướng khác
(vẫn chấp nhận nếu HS lí giải hợp
lí): Hành động đó khiến em giảm
bớt thiện cảm đối với nhân vật vì
thấy Sơn trẻ con quá, đã cho bạn rồi
còn đòi lại).

2. Những người mẹ
NV2
- Mẹ Hiên:
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Mang trả mẹ Sơn chiếc áo bông
- Trong phần kết truyện, mẹ Hiên và -> Cách ứng xử thể hiện đức tính "đói cho
mẹ Sơn đã ứng xử như thế nào?
sạch, rách cho thơm" của một người mẹ
Nhận xét về cách ứng xử đó của hai tuy nghèo nhưng giàu lòng tự trọng.
bà mẹ?
- Mẹ Sơn:
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ + Nhìn con nghiêm nghị bảo: Kìa, hai cô
HS trao đổi cặp đôi, hoàn thành câu cậu đã về kia. Thế áo bông của tôi đâu mà
trả lời
tự tiện đem cho đấy?
GV hỗ trợ nếu cần.
+ Cho mẹ Hiên mượn tiền để may áo cho
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận.
Hiên.
HS đại diện cặp đôi báo cáo kết quả, + Vẫy hai con lại gần, rồi âu yếm ôm vào
HS cặp khác nhận xét, bổ sung nếu
lòng mà bảo "Hai con tôi quý quá, dám tự
cần.
do lấy áo đem cho người ta không sợ mẹ
* Bước 4: Kết luận, nhận định.
mắng ư?"
GV nêu kết luận, chuyển dẫn sang
-> Cách ứng xử của một người mẹ vừa
nhiệm vụ mới.
nghiêm khắc, vừa ấm áp yêu thương (giúp
các con hiểu rằng: không nên tự tiện lấy
áo đem cho mà cần phải xin phép mẹ;
nhưng mẹ vui vì các con biết chia sẻ, giúp
đỡ người khác).
-> Cách ứng xử của một người nhân hậu, tế
nhị.

10
(Tấm lòng, việc làm của mẹ Sơn khiến câu
chuyện viết về thời điểm gió lạnh đầu mùa
nhưng thơm thảo, ấm áp tình người).
NV 3: Tổng kết nội dung và nghệ
thuật
B1. Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- Nhắc lại những thành công về nghệ
thuật của văn bản?
- Khái quát nội dung chính của văn
bản?
- Câu chuyện gợi lên trong em
những suy nghĩ và tình cảm như thế
nào?
- HSKT: Em rút ra bài học gì cho
bản thân sau khi học xong truyện
ngắn?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS làm việc theo cặp để hoàn thành
nhiệm vụ.
GV theo dõi, quan sát HS thảo luận,
hỗ trợ (nếu HS gặp khó khăn).
B3: Báo cáo, thảo luận
HS đại diện cặp đôi báo cáo kết quả,
HS cặp khác theo dõi, nhận xét và
bổ sung (nếu cần).
B4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét thái độ và kết quả làm
việc của cả lớp

III. TỔNG KẾT:
1. Nghệ thuật:
- Xây dựng cốt truyện nhẹ nhàng nhưng
hấp dẫn; bố cục theo dòng cảm xúc của
nhân vật.
- Cách xây dựng nhân vật qua nhiều
phương diện.
- Sự quan sát, lối miêu tả tinh tế để tái hiện
sự đổi thay của thời tiết, cảnh vật lúc giao
mùa đồng thời thể hiện được tâm hồn tinh
tế, nhạy cảm của nhân vật Sơn
2. Nội dung
- Truyện kể về những con người trong
xóm chợ khi gió lạnh đầu mùa về. Qua đó,
Thạch Lam ca ngợi tình yêu thương chia sẻ
ấm áp, trong trẻo của con người với con
người.
3. Ý nghĩa
- Truyện gửi gắm bài học về tình yêu
thương, chia sẻ.
- Nhắc nhở mỗi người về đạo lí tốt đẹp của
dân tộc: “Thương người như thể thương
thân”.
4. Cách đọc hiểu truyện ngắn hiện đại:
Bước 1: Đọc kĩ truyện
Bước 2: Tóm tắt được nội dung văn bản
Bước 3: Xác định nhân vật chính là ai?
Nhân vật được nhà văn thể hiện qua những
phương diện nào?
Bước 4 Liên hệ bài học bản thân, liên hệ
thực tiễn và thông điệp rút ra: Truyện giúp
em hiểu được điều gì và tác động đến tình
cảm của em như thế nào?
GV bình giảng: Thạch Lam sử dụng lồng ghép nhiều yếu tố miêu tả: nhìn ra
ngoài sân, Sơn thấy đất khô trắng, luôn luôn cơn gió vi vu làm bốc lên những
màn bụi nhỏ, thổi lăn tăn những cái lá khô lạo xạo. Trời không u ám, toàn một
màu trắng đục. Những cây lan trong chậu, lá rung động và hình như sắt lại vì
rét[…]. Gió thổi mạnh làm Sơn thấy lạnh và cay mắt. Nhưng chân trời trong hơn
mọi hôm, những làng ở xa, Sơn thấy rõ như gần. Mặt đất rắn lại và nứt nẻ những
đường nho nhỏ, kêu vang lên tanh tách dưới nhịp guốc của hai chị em…

11
3. HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: HS làm được bài tập sau khi học xong văn bản
b. Nội dung: HS làm việc cá nhân giải quyết câu hỏi và bài tập GV đưa ra.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động.
1. Một vài điểm giống nhau và khác nhau giữa hai nhân vật cô bé bán diêm (Cô bé
bán diêm - An-đec-xen) và Hiên (Gió lạnh đầu mùa- Thạch Lam) về hoàn cảnh
sống, về số phận,…
2. Tìm những câu ca dao, tục ngữ nói về tình yêu thương giữa con người với con
người trong xã hội?
3. Theo em, khi cho đi yêu thương và nhận lại yêu thương chúng ta cần có thái độ
như thế nào?
Dự kiến sản phẩm:
1. Một vài điểm giống nhau và khác nhau giữa hai nhân vật cô bé bán diêm (Cô bé
bán diêm – An-đec-xen) và Hiên (Gió lạnh đầu mùa- Thạch Lam) về độ tuổi, dáng
vẻ bề ngoài, hoàn cảnh sống, số phận, kết thúc của từng nhân vật,…
* Giống nhau: Đều là những cô bé có hoàn cảnh nghèo khó, thiếu thốn, không
được hưởng một cuộc sống có "cơm no áo ấm".
* Khác nhau:
- Cô bé bán diêm: Có cuộc sống bất hạnh, không có sự yêu thương, bảo vệ của gia
đình. Em phải tự mình kiếm tiền mang về cho bố, nếu không có tiền sẽ không được
về nhà. Số phận của em là một số phận đầy bi kịch khi em đã không thể chống chọi
được sự khắc nghiệt của cuộc sống, đã chết đi, về với vòng tay yêu thương của bà
- Hiên: Em vẫn có mẹ bên cạnh chăm sóc, vẫn có bạn bè, có hai chị em Sơn quan
tâm, yêu thương và đùm bọc, được sống trong sự ấm áp của tình người.
2. Một số câu ca dao, tục ngữ: Thương người như thể thương thân; Lá lành đùm lá
rách; Bầu ơi thương lấy bí cùng/Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn… 
3. Khi cho đi yêu thương cần có thái độ đồng cảm, chân thành, tự nguyện,…
Khi nhận yêu thương cần trân trọng, biết ơn và lan tỏa tình yêu thương đó…
GV:
Các em thân mến:
Câu chuyện “Gió lạnh đầu mùa” khép lại nhưng dư âm trong lòng độc giả còn
mãi về hoàn cảnh éo le của những con người nghèo khổ và đặc biệt là tình người
ấm nồng, cao quý, thiêng liêng.
“Thương người như thể thương thân” là một truyền thống đạo lí tốt đẹp của dân
tộc ta. Ngày nay, truyền thống đó vẫn được bồi đắp, được làm đẹp thêm bởi những
nghĩa cử cao đẹp. Đó là sự sẻ chia của đồng bào cả nước đối với miền Trung, là
tình yêu thương bệnh nhân đến quên mình của các y bác sĩ trong đại dịch Covid19,…Tất cả như cùng nhau viết nên những câu chuyện cổ tích giữa đời thường.
Chúng ta hãy cùng nhau truyền đi thông điệp: Cho đi yêu thương, nhận lại yêu
thương và lan tỏa yêu thương.
4. HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: HS hiểu được kiến thức trong bài học để vận dụng vào thực tế.

12
b. Nội dung: HS làm việc cá nhân, đưa ra suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về một
vấn đề GV đặt ra.
c. Sản phẩm: Đoạn văn của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
* GV giao nhiệm vụ:
Có nhiều nhân vật trẻ em xuất hiện trong truyện Gió lạnh đầu mùa. Hãy viết một
đọan văn (khoảng 5- câu) trình bày cảm nhận về một nhân vật mà em thấy thú vị. 
* Thực hiện nhiệm vụ: HS hoạt động cá nhân hoàn thành sản phẩm ở nhà
* Báo cáo, thảo luận: GV khuyến khích HS chia sẻ sản phẩm trên lớp
* Kết luận, nhận định:
GV biểu dương các sản phẩm chia sẻ.
HỒ SƠ HỌC TẬP: DỰ KIẾN SẢN PHẨM PHT SAU
KHI ĐÃ HOÀN THÀNH
Thái độ, tình cảm của Sơn khi chơi ngoài xóm chợ
Thái độ và hành
động của Sơn
khi về nhà
Đối với các bạn
Đối với Hiên
Quan sát về các bạn:
Quan sát về Hiên:
Tâm trạng:
. Các bạn mặc không Hiên co ro đứng bên cột quán”, + Lo sợ bị mẹ
khác gì mọi ngày, những chỉ mặc có “manh áo rách tả tơi mắng
bộ quần áo nâu đã vá hở cả lưng và tay”;
Hành động:
nhiều chỗ; môi chúng tím Ý nghĩ:
+ Vội vã đi tìm
tái, da thịt thâm đi, Sơn chợt nhớ ra mẹ cái Hiên rất Hiên để đòi lại
người run lên, hàm răng nghèo, chỉ có nghề mò cua bắt chiếc áo bông cũ.
va đập vào nhau;
ốc; động lòng thương;
. chúng vui mừng khi . một ý nghĩ tốt thoáng qua trong
thấy chị em Sơn, nhưng trí.
vẫn đứng xa, không dám Lời nói:
vồ vập;
“Hay là chúng ta đem cho nó
Thái độ, hành động:
cái áo bông cũ, chị ạ.”
Sơn và chị vẫn thân mật Tâm trạng khi đợi chị về lấy áo:
chơi đùa, chứ không kiêu Lòng tự nhiên thấy ấm áp, vui
kỳ và khinh khỉnh như vui.”
các em họ của Sơn.
Nhận xét :
- Về nghệ thuật xây dựng nhân vật Sơn:
Nhân vật Sơn được xây dựng qua nhiều phương diện như hành động, lời nói
nhưng chủ yếu qua từng cảm xúc, tâm trạng (tâm lí nhân vật Sơn được miêu tả
tự nhiên, chân thực: hiểu lòng mẹ, thương bé Hiên rét lạnh, cho Hiên áo nhưng
sợ mẹ mắng nên tìm Hiên để đòi lại áo…)
- Về đặc điểm tính cách nhân vật Sơn
+ Là một cậu bé nhân hậu, sống tình cảm, giàu lòng trắc ẩn, biết quan tâm và yêu
thương bạn bè.
+ Là một cậu bé hồn nhiên, trong sáng ngây thơ.

13
Hướng dẫn viết đoạn văn (nội dung cụ thể trong phiếu học tập)
a. Nội dung:
*Mở đoạn: Giới thiệu nhân vật, khái quát nhận xét về nhân vật
* Thân đoạn:
- Nêu cảm nhận về nhân vật trên từng phương diệ