…
TRƯỜNG THCS …
(Đề thi gồm 02 trang)

ĐỀ THI MÔN: NGỮ VĂN 9
Thời gian làm bài: 120 phút, không kê thời gian phát đề

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc bài thơ sau và thực hiện yêu cầu:
Giữa quê lòng bỗng nhớ quê
Nhớ mưa thánh thót, chiều nghe thu vàng.
Nhớ bông súng nở ao làng
Nở như sao sáng trên làn nước xanh.
Nhớ màu khói tỏa mong manh
Vấn vương mái rạ mà thành ca dao.
Ai đang xin lửa qua rào
Có nghe tiếng sáo diều chao lưng trời…
Mình ngồi tưởng tượng cho vui
Hồn quê theo khói lên trời từ lâu!
(Giữa quê lòng bỗng nhớ quê, Chử Văn Long, baovannghe.com.vn, 29/9/2020)
*Chú thích:
- Nhà thơ Chử Văn Long sinh năm 1942. Quê ở Vạn Phúc, Thanh Trì, Hà Nội. Bút danh
khác của ông là Hà Nguyên, Sơn Hà. Ông là Hội viên Hội nhà văn Việt Nam. Hiện ông
đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội. Thơ ông giản dị, mộc mạc mang một tâm hồn chân
chất đồng quê.
- Tác phẩm: “Giữa quê lòng bỗng nhớ quê” trích từ tập “Thơ và mộng” (Thơ chọn 1967 2020) NXB hội Nhà văn.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm): Xác định thể thơ của văn bản.
Câu 2 (0,5 điểm): Chỉ ra 02 hình ảnh thiên nhiên được nhắc đến trong văn bản.
Câu 3 (1,0 điểm): Nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong khổ thơ sau :
Nhớ bông súng nở ao làng
Nở như sao sáng trên làn nước xanh.
Nhớ màu khói tỏa mong manh
Vấn vương mái rạ mà thành ca dao.
Câu 4 (1,0 điểm): Em hiểu như thế nào về nội dung hai câu thơ:
Mình ngồi tưởng tượng cho vui
Hồn quê theo khói lên trời từ lâu!
Câu 5 (1,0 điểm): Từ nội dung của văn bản, đặc biệt là qua hai câu thơ cuối với hình ảnh
"hồn quê theo khói lên trời từ lâu. Em hãy trình bày suy nghĩ của mình về trách nhiệm
của mỗi người với việc giữ gìn văn hóa truyền thống trong xã hội hiện đại (trình bày
khoảng 7 - 10 dòng).
II/ PHẦN VIẾT ( 6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Em hãy viết đoạn văn khoảng 200 chữ cảm nhận về văn bản trong phần
Đọc hiểu.
Câu 2 (4,0 điểm): Viết bài văn về một vấn đề cần giải quyết: Theo em, học sinh cần làm
gì để đối mặt và vượt qua thử thách? Hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ)
trình bày suy nghĩ của mình.
…………………..Hết…………………………

HƯỚNG DẪN CHẤM

I. YÊU CẦU CHUNG
- Giáo viên chấm phải nắm được nội dung trình bày trong bài làm của học sinh để có
sự đánh giá khách quan, hợp lí, tránh đếm ý cho điểm. Cần vận dụng linh hoạt hướng
dẫn chấm, sử dụng nhiều mức điểm một cách phù hợp; đặc biệt khuyến khích những
bài viết có cảm xúc, có sự sáng tạo và phát triển được năng lực của học sinh.
- Học sinh có nhiều cách triển khai ý khác nhau, miễn là bài viết đáp ứng được hệ
thống ý cơ bản của đề, diễn đạt tốt vẫn ghi đủ điểm.
- Điểm bài thi lẻ đến 0,25 điểm.
II. YÊU CẦU CỤ THẾ
PHẦ CÂU
NỘI DUNG
ĐIỂM
N
ĐỌC
1
- Thể thơ: Lục bát
0,5
HIỂU
2
- Học sinh chỉ ra 02 hình ảnh trong những hình ảnh thiên 0,5
nhiên trong bài thơ: mưa thánh thót, chiều thu vàng, bông
súng nở, làn nước xanh, trời .…
(HS tìm đượctừ 02 hình ảnh cho điểm tối đa)
3
- Biện pháp tu từ: điệp ngữ “nhớ”.
0,25
- Tác dụng:
+ Tạo nhịp điệu ngân nga, trầm lắng, làm giọng thơ trở nên 0,75
thiết tha, sâu lắng.
+ Làm nổi bật bức tranh làng quê hiện lên rõ nét, gần gũi.
Nhấn mạnh nỗi nhớ da diết, thường trực của nhân vật trữ
tình; nỗi nhớ như dâng lên theo từng lớp, từng đợt.
+ Thể hiện tình yêu quê hương gắn với ký ức văn hóa dân
gian, vì nỗi nhớ “vấn vương” đến mức “mà thành ca dao”,
tức là hóa thành lời ca mộc mạc, bền lâu trong tâm hồn.
- Hai câu thơ cuối bài thơ phản ánh nỗi nhớ nhung, tiếc nuối
4
1,0
của nhân vật trữ tình về một miền quê trong kí ức, nơi có
những hình ảnh bình dị thân quen nhưng giờ chỉ còn là kỉ
niệm.
- Những giá trị đó, dù có thể dần phai mờ trong dòng chảy
của thời gian, nhưng vẫn là phần hồn, là niềm tự hào của mỗi
con người.
5
* Một số gợi ý:
- Văn hóa truyền thống là những phong tục, nghi lễ, là cách
1,0
con người ứng xử, giao tiếp, và tương tác với nhau trong xã
hội…..
- Văn hóa truyền thống đóng vai trò quan trọng trong việc
gìn giữ bản sắc dân tộc, giúp con người hiểu và trân trọng
cội nguồn, đồng thời hướng tới tương lai phát triển bền
vững.
- Hiện nay, một số giá trị truyền thống đang dần thay đổi bởi
lối sống đô thị hóa.
- Mỗi người cần phải nhận thức được vai trò của giá trị
truyền thống, tuyên truyền ý thức bảo vệ giữ gìn và phát
huy…………

PHẦ
N
VIẾT

* Yêu cầu:
1. Đảm bảo các yêu cầu chung:
(2,0 đ) - Xác định đúng kiểu bài: nghị luận văn học.
- Đoạn văn đảm bảo đúng cấu trúc (hình thức, độ dài của
đoạn)
2. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận, vận dụng tốt các thao
tác phân tích.
*Các ý cơ bản:
+ Nội dung:
- Bài thơ không chỉ gợi lên nỗi nhớ quê da diết mà còn nhắc
nhở người đọc về giá trị của những kỷ niệm và cảnh vật thân
thương.
- Bài thơ được mở đầu bằng một lời thơ hết sức mâu thuẫn
“Giữa quê lòng bỗng nhớ quê”. Dù đang ở ngay tại quê
hương nhưng nhà thơ vẫn cảm thấy nhớ quê hương của
mình. Đó là nỗi nhớ về những kỉ niệm, những kí ức thời thơ
ấu: mưa thánh thót,chiều nghe thu vàng, những bông súng
nở trên ao làng, màu khói tỏa mong manh, tiếng sáo diều …
gợi lên vẻ đẹp bình yên và sự trong trẻo của nơi làng quê
thôn dã.
- Ở hai câu thơ cuối hình ảnh "hồn quê theo khói lên trời từ
lâu" là một sự tiếc nuối về những giá trị truyền thống, những
kỷ niệm xưa cũ dường như đã phai nhạt theo thời gian.
*Nghệ thuật:
- Bài thơ chứa đựng nhiều nét nghệ thuật tinh tế, góp phần
tạo nên sức hấp dẫn và cảm xúc sâu sắc:
+ Sử dụng thể thơ lục bát gần gũi.
+ Ngôn ngữ tinh tế, hình ảnh chân thực như "mưa thánh
thót," "bông súng nở," hay "màu khói tỏa…"
+ Các biện pháp tu từ điệp ngữ, liệt kê, so sánh, ẩn dụ được
kết hợp linh hoạt và khéo léo.
- Những yếu tố nghệ thuật này hòa quyện để tạo nên một tác
phẩm vừa đẹp đẽ về mặt hình thức, vừa sâu sắc về nội dung.
-> Tình yêu quê hương được tác giả thể hiện một cách chân
thành và mãnh liệt, mặc dù không còn hiện hữu trong không
gian thực tại, nhưng tình cảm vẫn vẹn nguyên, cho thấy sự
tồn tại vĩnh cửu của quê hương trong tâm hồn mỗi người.
(GV vận dụng linh hoạt chấm và cho điểm, khuyến khích
những bài viết sáng tạo, thể hiện năng khiếu của HS)
1

* Yêu cầu:
1. Đảm bảo các yêu cầu chung:
2
(4,0đ) - Xác định đúng kiểu bài nghị luận xã hội về một vấn đề cần
giải quyết: học sinh cần làm gì để đối mặt và vượt qua thử
thách.
- Bài văn đảm bảo đúng cấu trúc (bố cục, độ dài của bài

0,5

0,75

0,75

0,25

viết)
2. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận, vận dụng tốt các thao
tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng.
* Các ý cơ bản:
Mở bài: Giới thiệu được vấn đề nghị luận, thể hiện được
quan điểm của người viết về vấn đề.
Thân bài:
1. Giải thích vấn đề
- Thử thách là những khó khăn, trở ngại, hoặc tình huống bất
lợi mà chúng ta gặp phải trong cuộc sống. Chúng có thể đến
từ nhiều khía cạnh khác nhau như học tập, mối quan hệ, sức
khỏe hoặc hoàn cảnh gia đình.
- Đối mặt và vượt qua thử thách là quá trình chúng ta nhận
thức, chấp nhận và tìm cách giải quyết những khó khăn đó
để đạt được mục tiêu hoặc vượt qua nghịch cảnh.
2.Phân tích vấn đề
* HS khi đối diện khó khăn, thử thách thường:
+ Cảm thấy lo lắng, bối rối và căng thẳng, đặc biệt khi thử
thách đó có thể ảnh hưởng lớn đến học tập và cuộc sống.
+ Thấy sợ hãi, mệt mỏi, chán nản và muốn bỏ cuộc.
+ Cảm giác bất lực, mất niềm tin…
* Khi vượt qua khó khăn, thử thách:
- Có được niềm vui, hạnh phúc khi vượt qua giới hạn của
bản thân.
- Có được sức mạnh tinh thần, lòng kiên trì, sự quyết tâm,
bản lĩnh.
- Phát triển khả năng sáng tạo, đột phá trong giải quyết vấn
đề.
- Cải thiện kỹ năng quản lý và giải quyết stress…
*Quan điểm trái chiều và phản biện.
- Quan điểm trái chiều: Một số người cho rằng thử thách là
điều đương nhiên của cuộc sống, chúng ta không cần phải
vượt qua, tự đến rồi tự đi.
- Ý kiến phản biện: Quan điểm này là không đúng đắn. Thử
thách là một phần tất yếu của cuộc sống và chúng ta không
thể tránh khỏi chúng. Thay vì tự đến tự đi, chúng ta nên học
cách đối mặt và vượt qua thử thách để trưởng thành và phát
triển.
*Học sinh cần làm gì để đối mặt và vượt qua thử thách:
(Đây là phần trọng tâm. HS nêu ra được những việc làm cụ
thể khi đối diện khó khăn, và vượt qua thử thách)
- Nhận thức: Khó khăn hay thất bại cũng giống như là một
sắc màu không thể thiếu trong cuộc sống và tất nhiên mỗi
người ai cũng sẽ phải trải qua.
- Luôn lạc quan, suy nghĩ tích cực: có thể ngồi thiền, nghe
nhạc hay đọc những cuốn sách, thể thao để tâm hồn bình ổn
trở lại.

0,25

0,5

0,5

0,5

0,25

1,0

0,25

- Chấp nhận sự thật và thay đổi suy nghĩ.
- Xây dựng mục tiêu rõ ràng và kế hoạch hành động cụ thể:
Xác định rõ mục tiêu mình muốn đạt được. Lập kế hoạch chi
tiết với các bước đi cụ thể. Đặt ra thời hạn hoàn thành cho
từng mục tiêu nhỏ. (Sổ tay ghi chép, trên phần mềm quản lí
thời gian…)
- Tìm kiếm sự hỗ trợ từ người thân, bạn bè và chuyên gia:
Chia sẻ khó khăn, tâm sự với người thân, bạn bè. Tìm kiếm
lời khuyên, sự giúp đỡ từ những người có kinh
nghiệm.Tham gia các nhóm hỗ trợ, cộng đồng có cùng mối
quan tâm. (Các diễn đàn trực tuyến, mạng xã hội, các trung
tâm tư vấn tâm lý.)
- Học hỏi và phát triển không ngừng: Đọc sách, tham gia các
khóa học để nâng cao kiến thức, kỹ năng.Tìm hiểu về những
người thành công, học hỏi từ kinh nghiệm của họ.Thử thách
bản thân với những điều mới mẻ, bước ra khỏi vùng an toàn.
(Các khóa học trực tuyến, sách điện tử…)
(HS có thể đưa ra các các giải pháp khác và phân tích được
các giải pháp, lấy dẫn chứng phù hợp, GV cho điểm linh
hoạt)
*Liên hệ bản thân:
- Khó khăn, thử thách không phải là xấu, hãy biến thử thách
như một động lực, một cơ hội để khẳng định bản thân và
vượt qua giới hạn của mình.
- Bản thân đã đối diện và vượt qua khó khăn, thử thách như
thế nào?
Kết bài: Khẳng định lại vấn đề
(GV vận dụng linh hoạt chấm và cho điểm, khuyến khích
những bài viết sáng tạo, thể hiện năng khiếu của HS).
3. Sáng tạo: HS có quan điểm riêng, suy nghĩ mới mẻ; có
cách trình bày, diễn đạt ấn tượng; bài viết sâu sắc.

0,25

0.25