Lêi nãi ®Çu
C¸c thÇy c« vµ c¸c em häc sinh th©n mÕn!
ë c¸c líp 6,7 chóng ta ®· lµm quen víi m«n LÞch sö theo tinh
thÇn khoa häc. Lªn líp 8, sè lîng tiÕt häc kh¸ lín, v× vËy néi dung
kiÕn thøc còng nhiÒu h¬n, khã h¬n víi nhiÒu vÊn ®Ò m¹ng tÝnh trõu
tîng. ViÖc «n tËp m«n LÞch sö líp 8 nãi chung ®· ®îc ®Ò cËp nhiÒu
nhng hÖ thèng kiÕn thøc c¬ b¶n ®Ó «n tËp häc sinh giái nãi riªng
cßn lµ vÊn ®Ò kh¸ míi mÎ. HÖ thèng kiÕn thøc trong s¸ch gi¸o khoa
rÊt c« ®äng, nh÷ng c©u hái ë cuèi mçi môc, mçi bµi cã c©u hái
khã, ®ßi hái c¸c thÇy c« vµ c¸c em ph¶i t duy nhiÒu h¬n.
Víi mong muèn gióp c¸c em tÝch cùc, chñ ®éng trong viÖc lÜnh
héi kiÕn thøc, n©ng cao n¨ng lùc tù häc, gi¶i quyÕt c¸c c©u hái khã,
nh÷ng vÊn ®Ò träng t©m ®ång thêi gióp c¸c thÇy c« ®Þnh híng träng
t©m kiÕn thøc trong viÖc båi dìng, «n tËp häc sinh giái, Phßng
GD&§T HiÖp Hoµ cung cÊp c¸c thÇy c« vµ c¸c em khung ch¬ng
tr×nh Híng dÉn «n tËp m«n LÞch sö 8. Dùa vµo tµi liÖu híng dÉn
nµy, c¸c thÇy c« ë c¸c nhµ trêng lËp kÕ ho¹ch, so¹n gi¶ng chi tiÕt
theo c¸c chñ ®Ò vµ néi dung cô thÓ trong tµi liÖu. Trong qu¸ tr×nh
lËp kÕ ho¹ch vµ so¹n gi¶ng, yªu cÇu c¸c thÇy c« b¸m s¸t cuèn Híng dÉn thùc hiÖn chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng m«n LÞch sö trung
häc c¬ së (NXB Gi¸o dôc - N¨m 2009), c¸c thÇy c« cã thÓ tham
kh¶o c¸c tµi liÖu lh¸c nh §¹i c¬ng LÞch sö thÕ giíi, §¹i c¬ng LÞch
sö ViÖt Nam (NXB Gi¸o dôc - N¨m 2007); s¸ch gi¸o khoa; s¸ch
gi¸o viªn; vë bµi tËp LÞch sö (NXB Gi¸o dôc - N¨m 2007), Tr¾c
nghiÖm LÞch sö 8 (NXB §µ N½ng – N¨m 2004), Hái, ®¸p LÞch sö
8 (NXB Gi¸o dôc - N¨m 2004) vµ c¸c tµi liÖu kh¸c,...
§¬ng nhiªn, chóng t«i còng kh¼ng ®Þnh r»ng, ®©y lµ tµi liÖu
tham kh¶o, hç trî, gióp c¸c thÇy c« c¨n cø vµ ®Þnh híng vµo ®ã mµ
s¸ng t¹o trong qu¸ tr×nh båi dìng häc sinh.
Chóc c¸c thÇy c« vµ c¸c em ®¹t kÕt qu¶ cao!

Híng dÉn «n tËp m«n lÞch sö líp 8
a. Nh÷ng vÊn ®Ò chung
PhÇn mét: LÞch sö thÕ giíi
I. LÞch sö thÕ giíi cËn ®¹i (Tõ gi÷a thÕ kû XVI ®Õn nöa sau thÕ kû XIX)
Chñ ®Ò 1: C¸ch m¹ng t s¶n vµ sù x¸c lËp cña chñ nghÜa t b¶n (Tõ gi÷a thÕ kû XVI
®Õn nöa sau thÕ kû XIX)
Néi dung 1: Nh÷ng cuéc c¸ch m¹ng t s¶n ®Çu tiªn

GV gióp HS n¾m ®îc:
- Nh÷ng chuyÓn biÕn lín vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi ë ch©u ¢u trong c¸c thÕ kû XVIXVII.
1

- M©u thuÉn ngµy cµng s©u s¾c gi÷a c¸c lùc lîng s¶n xuÊt mí - t b¶n chñ nghÜa víi chÕ ®é
phong kiÕn. Tõ ®ã, thÊy ®îc cuéc ®Êu tranh gi÷a t s¶n vµ quý téc phong kiÕn lµ tÊt yÕu næ
ra.
- C¸ch m¹ng Hµ Lan - cuéc c¸ch m¹ng t s¶n ®Çu tiªn: Nguyªn nh©n, diÔn biÕn vµ ý nghÜa.
- C¸ch m¹ng t s¶n Anh thÕ kû XVI:
+ Nh÷ng biÓu hiÖn cña sù ph¸t triÓn chñ nghÜa t b¶n ë Anh vµ nh÷ng hÖ qu¶ cña nã.
+ Nh÷ng sù kiÖn chÝnh vµ ®¸nh gi¸ ®îc vai trß cña Cr«moen trong tiÕn tr×nh c¸ch m¹ng.
+ ý nghÜa lÞch sö vµ h¹n chÕ cña c¸ch m¹ng t s¶n Anh.
- ChiÕn tranh giµnh ®éc lËp cña c¸c thuéc ®Þa Anh ë B¾c MÜ mang tÝnh chÊt mét cuéc
c¸ch m¹ng t s¶n:
+ Nguyªn nh©n s©u xa vµ nguyªn nh©n trùc tiÕp cña chiÕn tranh.
+ NÐt chÝnh vÒ diÔn biÕn.
+ KÕt qu¶, ý nghÜa cña ChiÕn tranh giµnh ®éc lËp cña c¸c thuéc ®Þa Anh ë B¾c MÜ.
+ Sù ra ®êi cña Hîp chóng quèc MÜ - nhµ níc t s¶n.
 Träng t©m
- C¸ch m¹ng t s¶n Anh gi÷a thÕ kû XVII.
- ChiÕn tranh giµnh ®éc lËp cña c¸c thuéc ®Þa Anh ë B¾c MÜ.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
C©u 1: Nh÷ng sù kiÖn nµo chøng tá nÒn s¶n xuÊt míi TBCN ®· ra ®êi ë ch©u ¢u vµo c¸c
thÕ kû XV vµ XVII?
C©u 2: Nªu ý nghÜa lÞch sö cña cuéc c¸ch m¹ng t s¶n Anh?
C©u 3: VÒ ý nghÜa lÞch sö cña C¸ch m¹ng t s¶n Anh thÕ kû XVII, C¸c M¸c viÕt: “Th¾ng
lîi cña giai cÊp t s¶n cã ý nghÜa lµ th¾ng lîi cña chÕ ®é x· héi míi, th¾ng lîi cña chÕ ®ä
t h÷u t b¶n chñ nghÜa ®èi víi chÕ ®é phong kiÕn”.
- Em hiÓu nh thÕ nµo vÒ c©u nãi trªn cña M¸c?
- Nªu kÕt qu¶ cña C¸ch m¹ng t s¶n Anh thÕ kû XVII?
C©u 4: KÕt qu¶, ý nghÜa lÞch sö cña cuéc chiÕn tranh giµnh ®éc lËp ë B¾c MÜ?
Néi dung 2: C¸ch m¹ng t s¶n Ph¸p cuèi thÕ kû XVIII

GV gióp HS n¾m ®îc:
- T×nh h×nh kinh tÕ vµ x· héi Ph¸p tríc c¸ch m¹ng:
+ T×nh h×nh n«ng nghiÖp, c«ng th¬ng nghiÖp.
+ Sù c¶n trë cña chÕ ®é phong kiÕn.
+ §Æc ®iÓm chÕ ®é chÝnh trÞ - x· héi.
+ Vai trß quan träng cña cuéc ®Êu tranh trªn lÜnh vùc t tëng.
+ Nh÷ng biÓu hiÖn khñng ho¶ng cña chÕ ®é qu©n chñ chuyªn chÕ vµ nguyªn nh©n bïng
næ c¸ch m¹ng.
- Sù kiÖn 14 - 7 - 1789: Më ®Çu th¾ng lîi cña c¸ch m¹ng.
- DiÔn biÕn cña c¸ch m¹ng:
+ ChÕ ®é qu©n chñ lËp hiÕn (Tõ 14 - 7 - 1789 ®Õn 10 - 8 - 1792):
- Nh÷ng nÐt chÝnh vÒ chÕ ®é qu©n chñ lËp hiÕn ë Ph¸p.
- MÆt tiÕn bé vµ h¹n chÕ cña b¶n tuyªn ng«n Nh©n quyÒn vµ D©n quyÒn, cña HiÕn
ph¸p 1791.
- Nh©n d©n Ph¸p ®· hµnh ®éng nh thÕ nµo khi Tæ quèc l©m nguy?
+Bíc ®Çu nÒn céng hoµ (Tõ 21 - 9 - 1792 ®Õn 2 - 6 - 1793): DiÔn biÕn chÝnh cña cuéc
C¸ch m¹ng trong nh÷ng n¨m 1792 - 1793.
+ Chuyªn chÝnh d©n chñ c¸ch m¹ng Giac«banh (Tõ 2 - 6 - 1793 ®Õn 27 - 7 - 1794): NÐt
næi bËt cña nÒn chuyªn chÝnh d©n chñ c¸ch m¹ng Giac«banh.
- Nh÷ng nhiÖm vô mµ c¸ch m¹ng ®· gi¶i quyÕt: chèng thï trong giÆc ngoµi, gi¶i quyÕt
c¸c nhiÖm vô d©n téc, d©n chñ; vai trß cña quÇn chóng nh©n d©n; ý nghÜa cña c¸ch m¹ng
t s¶n Ph¸p.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp

2

C©u 1: Nªu ý nghÜa lÞch sö cña cuéc c¸ch m¹ng t s¶n Ph¸p? Vai trß cña quÇn chóng
nh©n d©n trong cuéc c¸ch m¹ng nµy ®îc thÓ hiÖn nh thÕ nµo? T¹i sao nãi ®©y lµ cuéc
c¸ch m¹ng t s¶n triÖt ®Ó nhÊt? Nªu nh÷ng h¹n chÕ cña cuéc c¸ch m¹ng nµy?
C©u 2: Nªu nh÷ng sù kiÖn chñ yÕu qua c¸c giai ®o¹n ®Ó chøng tá sù ph¸t triÓn cña C¸ch
m¹ng t s¶n Ph¸p?
Néi dung 3: Sù x¸c lËp cña chñ nghÜa t b¶n trªn ph¹m vi thÕ giíi

GV gióp HS n¾m ®îc:
- Mét sè ph¸t minh chñ yÕu vÒ kÜ thuËt vµ qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ë c¸c níc ¢u - MÜ tõ
gi÷a thÕ kû XVIII ®Õn gi÷a thÕ kû XIX.
- §¸nh gi¸ ®îc hÖ qu¶ kinh tÕ, x· héi cña c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp.
- c¸c cuéc C¸ch m¹ng t s¶n diÔn ra ë mét sè níc víi nh÷ng h×nh thøc kh¸c nhau: thèng
nhÊt §øc, thèng nhÊt I-ta-li-a, Duy t©n Minh TrÞ ë NhËt B¶n, néi chiÕn ë MÜ, c¶i c¸ch
n«ng n« ë Nga.
- Tr×nh bµy qu¸ tr×nh x©m lîc thuéc ®Þa vµ sù h×nh thµnh hÖ thèng thuéc ®Þa.
- §«i nÐt vÒ qu¸ tr×nh ®Êu tranh gi÷a chñ nghÜa t b¶n vµ chÕ ®é phong kiÕn trªn ph¹m vi
toµn thÕ giíi.
 Träng t©m
- C¸ch m¹ng c«ng nghiÖp ë Anh.
- Chñ nghÜa t b¶n ®îc x¸c lËp trªn ph¹m vi thÕ giíi.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
C©u 1: Qu¸ tr×nh vµ kÕt qu¶ cña cuéc c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp ë Anh thÕ kû XVIII - XIX?
C©u 2: Chøng minh r»ng: Tõ thÕ kû XVI ®Õn gi÷a thÕ kû XIX, CNTB ®· tõng bíc ®îc x¸
lËp trªn ph¹m vi thÕ giíi?
Néi dung 4: Phong trµo c«ng nh©n vµ sù ra ®êi cña chñ nghÜa M¸c

GV gióp HS n¾m ®îc:
- Sù ra ®êi cña giai cÊp c«ng nh©n g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn cña chñ nghÜa t b¶n. T×nh
c¶nh cña giai cÊp c«ng nh©n.
- Nh÷ng cuéc ®Êu tranh tiªu biÓu cña giai cÊp c«ng nh©n trong nh÷ng n¨m 1830 - 1840.
+ Nh÷ng h×nh thøc ®Êu tranh buæi ®Çu cña c«ng nh©n: ®Ëp ph¸ m¸y mãc, b·i c«ng.
+ Phong trµo c«ng nh©n 1830 - 1840.
- Vai trß cña M¸c, ¨ng-ghen vµ sù ra ®êi cña chñ nghÜa x· héi khoa häc: Nh÷ng ho¹t
®éng c¸ch m¹ng, nh÷ng ®ãng gãp to lín cña hai «ng ®èi víi phong trµo c«ng nh©n quèc
tÕ.
- Néi dung tiªu biÓu cña Tuyªn ng«n cña §¶ng Céng s¶n.
- Phong trµo c«ng nh©n quèc tÕ sau khi chñ nghÜa x· héi khoa häc ra ®êi:
+ NÐt næi bËt cña phong trµo c«ng nh©n tõ n¨m 1848 ®Õn n¨m 1870.
+ Nguyªn nh©n thµnh lËp Quèc tÕ thø nhÊt; vai trß cña Quèc tÕ thø nhÊt; vai trß cña M¸c
trong ho¹t ®éng cña Quèc tÕ thø nhÊt.
 Träng t©m
- Phong trµo c«ng nh©n nöa ®Çu thÕ kû XIX.
- NÐt næi bËt cña phong trµo c«ng nh©n tõ n¨m 1848 ®Õn n¨m 1870 vµ Quèc tÕ thø
nhÊt.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
Nªu hoµn c¶nh ra ®êi, ho¹t ®éng vµ ý nghÜa cña Quèc tÕ céng s¶n (Quèc tÕ thø
nhÊt)? Vai trß c¶u C¸c M¸c ®èi víi sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña Quèc tÕ thø nhÊt?
Chñ ®Ò 2: C¸c níc ¢u - MÜ cuèi thÕ kû XIX ®Çu thÕ kû XX
Néi dung 1: C«ng x· Pa-ri

GV gióp HS n¾m ®îc:
- M©u thuÉn giai cÊp ë Ph¸p trë nªn gay g¾t vµ sù xung ®ét gi÷a t s¶n vµ c«ng nh©n.
- LËp niªn biÓu nh÷ng sù kiÖn c¬ b¶n cña c«ng x· Pa-ri.
- Mét sè chÝnh s¸ch quan träng cña C«ng x· Pa-ri:
+ CÊu t¹o bé m¸y cña C«ng x· Pa-ri.
+ Nh÷ng chÝnh s¸ch chøng tá C«ng x· Pa-ri phôc vô cho quyÒn lîi cña nh©n d©n.
3

=> Chøng minh C«ng x· Pa-ri lµ nhµ níc kiÓu míi.
- ý nghÜa lÞch sö vµ bµi häc cña C«ng x· Pa-ri.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
C©u 1: Nguyªn nh©n, diÔn biÕn vµ tÝnh chÊt cña cuéc khëi nghÜa ngµy 18-3-1871?
C©u 2: T¹i sao nãi C«ng x· Pa-ri lµ nhµ níc kiÓu míi? Nªu ý nghÜa lÞch sö vµ bµi häc
kinh nghiÖm cña c«ng x· Pa-ri?
Néi dung 2: C¸c níc Anh, Ph¸p, §øc, MÜ cuèi thÕ kû XIX ®Çu thÕ kû XX

GV gióp HS n¾m ®îc:
- Nh÷ng nÐt chÝnh vÒ c¸c níc ®Õ quèc Anh, Ph¸p, §øc, MÜ.
+ Sù ph¸t triÓn nhanh chãng vÒ kinh tÕ.
+ Nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ chÝnh s¸ch chÝnh trÞ, x· héi.
+ ChÝnh s¸ch bµnh chíng, x©m lîc vµ tranh giµnh thuéc ®Þa.
- ChuyÓn biÕn quan träng ë c¸c níc ®Õ quèc: Sù h×nh thµnh c¸c tæ chøc ®éc quyÒn ë c¸c
níc t b¶n Anh, Ph¸p, §øc, MÜ cuèi thÕ kû XIX - ®Çu thÕ kû XX.
 Träng t©m
ChuyÓn biÕn quan träng ë c¸c níc ®Õ quèc
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
Nh÷ng chuyÓn biÕn quan träng ë ¸c níc ®Õ quèc cuèi thÕ kû XIX ®Çu thÕ kû XX?
Néi dung 3: Phong trµo c«ng nh©n quèc tÕ cuèi thÕ kû XIX ®Çu thÕ kû XX

- Nh÷ng nÐt chÝnh vÒ phong trµo c«ng nh©n quèc tÕ; sù phôc håi vµ ph¸t triÓn phong trµo
®Êu tranh cña c«ng nh©n c¸c níc.
- Sù thµnh lËp Quèc tÕ thø hai:
+ Hoµn c¶nh ra ®êi.
+ Ho¹t ®éng vµ vai trß.
- Phong trµo c«ng nh©n Nga vµ sù ra ®êi cña chñ nghÜa Lª-nin.
- C¸ch m¹ng 1905 - 1907 ë Nga:
+ T×nh h×nh níc Nga ®Çu thÕ kû XX.
+ DiÔn biÕn chÝnh C¸ch m¹ng 1905 - 1907 ë Nga.
+ TÝnh chÊt, ý nghÜa C¸ch m¹ng 1905 - 1907 ë Nga.
 Träng t©m
- Quèc tÕ thø hai.
- C¸ch m¹ng 1905 - 1907 ë Nga.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
C©u 1: Hoµn c¶nh ra ®êi, ho¹t ®éng vµ ý nghÜa lÞch sö cña Quèc tÕ thø hai?
C©u 2: T¹i sao nãi §¶ng c«ng nh©n x· héi d©n chñ Nga lµ §¶ng v« s¶n kiÓu míi?
C©u 3: ý nghÜa lÞch sö cña c¸ch m¹ng (1905 - 1907) ë Nga?

Néi dung 4: Sù ph¸t triÓn cña kÜ thuËt, khoa häc, v¨n häc vµ nghÖ thuËt thÕ kû
XVIII-XIX

GV gióp HS n¾m ®îc:
- C¸c thµnh tùu tiªu biÓu vÒ kÜ thuËt:
+ Nh÷ng ph¸t minh tiªu biÓu vÒ kü thuËt vµ vai trß cña chóng ®èi víi sù ph¸t triÓn cña
c«ng nghiÖp, giao th«ng vËn t¶i trong c¸c thÕ kû XVIII-XIX.
+ Nh÷ng tiÕn bé quan träng vÒ kü thuËt trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vµ qu©n sù.
- C¸c thµnh tùu tiªu biÓu vÒ khoa häc, v¨n häc vµ nghÖ thuËt thÕ kû XVIII-XIX:
+ Nh÷ng thµnh tùu quan träng trong lÜnh vùc khoa häc tù nhiªn.
+ Nh÷ng thµnh tùu quan träng trong lÜnh vùc khoa häc x· héi: Chñ nghÜa duy vËt, phÐp
biÖn chøng, chñ nghÜa x· héi kh«ng tëng,...
+ Nh÷ng thµnh tùu quan träng vµ vai trß cña v¨n häc, nghÖ thuËt.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
C©u 1: Nªu nh÷ng thµnh tùu chñ yÐu vÒ kü thuËt thÕ kû XVIII-XIX? T¹i sao nãi thÕ kû XIX
lµ thÕ kû cña m¸y mãc, s¾t thÐp vµ ®éng c¬ h¬i níc?
C©u 2: Nªu nh÷ng tiÕn bé vÒ khoa häc tù nhiªn vµ khoa häc x· héi thÕ kû XVIII-XIX?
4

Chñ ®Ò 3: Ch©u ¸ thÕ kû XVIII-®Çu thÕ kû XX
GV gióp HS n¾m ®îc:
- T×nh h×nh Trung Quèc tríc ©m mu x©m lîc cña c¸c níc t b¶n:
+ Nguyªn nh©n trung Quèc bÞ c¸c níc ®Õ quèc x©u xÐ, trë thµnh níc nöa thuéc ®Þa, nöa
phong kiÕn.
+ DiÔn biÕn chÝnh c¸c phong trµo ®Êu tranh chèng phong kiÕn, ®Õ quèc: Cuéc v©n ®éng
Duy t©n (1898), phong trµo NghÜa Hoµ ®oµn (1895 - 1900).
- C¸ch m¹ng T©n Hîi (1911): DiÔn biÕn, ý nghÜa lÞch sö.
- Sù x©m lîc cña c¸c níc t b¶n ph¬ng T©y vµ phong trµo ®Êu tranh chèng thùc d©n.
- Cuéc Duy t©n Minh TrÞ vµ qu¸ tr×nh NhËt B¶n trë thµnh mét níc ®Õ quèc:
+ Nh÷ng c¶i c¸ch tiÕn bé cña Thiªn hoµng Minh TrÞ n¨m 1868.
+ ChÝnh s¸ch x©m lîc tõ rÊt sím cña giíi cÇm quyÒn NhËt B¶n.
+ Cuéc ®Êu tranh cña giai cÊp v« s¶n NhËt B¶n cuèi thÕ kû XIX ®Çu thÕ kû XX.
 Träng t©m
- C¸ch m¹ng T©n Hîi (1911).
- Cuéc Duy t©n Minh TrÞ ë NhËt B¶n n¨m 1868.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
C©u 1: ý nghÜa lÞch sö vµ nh÷ng h¹n chÕ cña cuéc C¸ch m¹ng T©n Hîi (1911)? T¹i sao
nãi ®©y lµ mét cuéc C¸ch m¹ng t s¶n?
C©u 2: Hoµn c¶nh, néi dung, kÕt qu¶, tÝnh chÊt cña cuéc Duy t©n Minh TrÞ ë NhËt B¶n?
T¹i sao nãi ®©y lµ mét cuéc C¸ch m¹ng t s¶n?
Chñ ®Ò 4: ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt (1914-1918)
GV gióp HS n¾m ®îc:
- Nh÷ng nÐt chÝnh vÒ m©u thuÉn gi÷a c¸c níc ®Õ quèc vµ sù h×nh thµnh hai khèi qu©n sù ë
ch©u ¢u: Khèi Liªn minh (§øc, ¸o-Hung, I-ta-li-a) vµ khèi hiÖp íc (Anh, Ph¸p, Nga).
ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt lµ c¸h gi¶i quyÕt m©u thuÉn gi÷a ®Õ quèc víi ®Õ quèc.
- S¬ lîc diÔn biÕn, hËu qu¶, tÝnh chÊt cña chiÕn tranh.
- LËp b¶ng niªn biÓu nh÷ng sù kiÖn chÝnh cña ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
Nªu nguyªn nh©n, kÕt côc vµ tÝnh chÊt cña cuéc chiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt
(1914-1918)?
II. LÞch sö thÕ giíi hiÖn ®¹i (PhÇn tõ n¨m 1917 ®Õn n¨m 1945)
Chñ ®Ò 1: C¸ch m¹ng th¸ng Mêi Nga n¨m 1917 vµ c«ng cuéc x©y dùng Chñ nghÜa
x· héi ë Liªn X« (1921-1941)
GV gióp HS n¾m ®îc:
- Sù bïng næ C¸ch m¹ng th¸ng Hai n¨m 1917 vµ tõ C¸ch m¹ng th¸ng Hai ®Õn C©ch m¹ng
th¸ng Mêi n¨m 1917.
- C¸ch m¹ng th¸ng Mêi n¨m 1917: DiÔn biÕn, kÕt qu¶, ý nghÜa lÞch sö.
- C«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë Liªn X« (1921-1941):
+ T×nh h×nh níc Nga sau chiÕn tranh.
+ Néi dung cña ChÝnh s¸ch kinh tÕ míi vµ t¸c ®éng cña nã ®èi víi níc Nga.
+ Thµnh tùu, mét sè sai lÇm, thiÕu sãt.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp

C©u 1: So s¸nh cuéc C¸ch m¹ng th¸ng Hai n¨m 1917 vµ c¸c cuéc C¸ch m¹ng t s¶n thêi c©n ®¹i theo mÉu
sau:

C¸ch m¹ng t s¶n
thêi cËn ®¹i

C¸ch m¹ng th¸ng Hai
n¨m 1917

NhiÖm vô
Giai cÊp l·nh ®¹o
§éng lùc cña C¸ch m¹ng
Xu thÕ ph¸t triÓn
C©u 2: Nguyªn nh©n th¾ng lîi vµ ý nghÜa lÞch sö cña c¸ch m¹ng th¸ng Mêi Nga 1917?
5

C©u 3: Hoµn c¶nh, néi dung vµ kÕt qu¶ cña ChÝnh s¸ch kinh tÕ míi?
C©u 3: C«ng cuéc x©y dùng vµ b¶o vÖ chÝnh quyÒn X« viÕt cña nh©n d©n Liªn X« diÔn ra
nh thÕ nµo? T¹i sao nh©n d©n Liªn X« l¹i b¶o vÖ ®îc chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng cña m×nh?
C©u 4: Hoµn c¶nh, qu¸ tr×nh vµ nh÷ng thµnh tùu trong c«ng cuéc x©y dùng CNXH ë Liªn
X« tõ n¨m 1925 ®Õn n¨m 1941?
Chñ ®Ò 2: Ch©u ¢u vµ níc MÜ gi÷a hai cuéc chiÕn tranh thÕ giíi (1918-1939)
Néi dung 1: Ch©u ¢u gi÷a hai cuéc chiÕn tranh thÕ giíi (1918-1939)

GV gióp HS n¾m ®îc:
- Nh÷ng nÐt kh¸i qu¸t vÒ t×nh h×nh Ch©u ¢u trong nh÷ng n¨m 1918-1939:
+ HËu qu¶ cña ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt.
- Sù ph¸t triÓn kinh tÕ, æn ®Þnh t¹m thêi vµ khñng ho¶ng.
- Sù ph¸t triÓn cña phong trµo c¸ch m¹ng (1918-1939) ë ch©u ¢u vµ sù thµnh lËp cña
Quèc tÕ Céng s¶n.
- Khñng ho¶ng kinh tÕ thÕ giíi (1929-1933) vµ t¸c ®éng cña nã ®èi víi ch©u ¢u: Nguyªn
nh©n, diÔn biÕn, hËu qu¶.
- Chñ nghÜa ph¸t xÝt th¾ng lîi ë mét sè níc, nguy c¬ chiÕn tranh thÕ giíi.
 Träng t©m
- Quèc tÕ Céng s¶n.
- Khñng ho¶ng kinh tÕ thÕ giíi (1929-1933).
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
C©u 1: Hoµn c¶nh ra ®êi, ho¹t ®éng vµ ý nghÜa lÞch sö cña quèc tÕ ba?
C©u 2: Nguyªn nh©n, tÝnh chÊt vµ hËu qu¶ cña cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ thÕ giíi 19291933? T¹i sao chñ nghÜa ph¸t xÝt th¾ng lîi ë §øc nhng l¹i thÊt b¹i ë Ph¸p?
Néi dung 2: Níc MÜ gi÷a hai cuéc chiÕn tranh thÕ giíi (1918-1939)

GV gióp HS n¾m ®îc:
- Sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña nÒn kinh tÕ MÜ vµ nguyªn nh©n cña sù ph¸t triÓn.
- T¸c ®éng cña cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ thÕ giíi (1929-1933) vµ “ChÝnh s¸ch míi”
nh»m ®a níc MÜ tho¸t ra khái khñng ho¶ng.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
Hoµn c¶nh, néi dung vµ kÕt qu¶ cña ChÝnh s¸ch míi cña Ph.Ru-d¬-ven?
Chñ ®Ò 3: Ch©u ¸ gi÷a hai cuéc chiÕn tranh thÕ giíi (1918-1939)
Néi dung 1: NhËt B¶n gi÷a hai cuéc chiÕn tranh thÕ giíi (1918-1939)

GV gióp HS n¾m ®îc:
- Nh÷ng nÐt kh¸i qu¸t vÒ t×nh h×nh kinh tÕ-x· héi NhËt B¶n sau ChiÕn tranh thÕ giíi thø
nhÊt.
- Nguyªn nh©n dÉn tíi qu¸ tr×nh “ph¸t xÝt ho¸” ë NhËt B¶n vµ nh÷ng hËu qu¶ cña nã ®èi
víi NhËt B¶n còng nh lÞch sö thÕ giíi.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
Nªu ®iÓm gièng vµ kh¸c nhau cña níc MÜ vµ NhËt B¶n giai ®o¹n 1918 - 1939?
Néi dung 2: Phong trµo ®éc lËp d©n téc ë ch©u ¸ (1918 - 1939)

GV gióp HS n¾m ®îc
- Nh÷ng nÐt míi vÒ phong trµo gi¶i phãng d©n téc ë ch©u ¸ trong nh÷ng n¨m 1919-1939:
+ Giai cÊp c«ng nh©n ®· tÝch cùc tham gia ®Êu tranh giµnh ®éc lËp d©n téc.
+ ë mét sè níc, giai cÊp c«ng nh©n ®· ®ãng vai trß l·nh ®¹o c¸ch m¹ng, mét sè §¶ng
Céng s¶n ë c¸c níc ch©u ¸ ®· ®îc thµnh lËp.
- Phong trµo c¸ch m¹ng ë Trung Quèc vµ phong trµo gi¶i phãng d©n téc ë §«ng Nam ¸
trong thêi kú nµy.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
V× sao sau chiÕn tranh thÕ giãi thø nhÊt, phong trµo ®éc lËp d©n téc ë ch©u ¸ l¹i
bïng næ m¹nh mÏ? Em cã nhËn xÐt g× vÒ cuéc ®Êu tranh giµnh ®éc lËp d©n téc ë §«ng
Nam ¸ sau ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt?
Chñ ®Ò 4: ChiÕn tranh thÕ giíi thø hai (1939 - 1945)
GV gióp HS n¾m ®îc:
6

- Nh÷ng nÐt chÝnh vÒ qu¸ tr×nh dÉn ®Õn chiÕn tranh: nguyªn nh©n cña chiÕn tranh.
- Nh÷ng sù kiÖn chÝnh cña chiÕn tranh thÕ giíi thø hai.
- KÕt côc vµ hËu qu¶ cña chiÕn tranh thÕ giíi thø hai.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
Nguyªn nh©n, kÕt côc cña ChiÕn tranh thÕ giíi thø hai (1939-1945)?
Chñ ®Ò 5: Sù ph¸t triÓn cña khoa häc-kü thuËt vµ v¨n ho¸ thÕ giíi nöa ®Çu thÕ kû
XX
GV gióp HS n¾m ®îc:
- Nh÷ng tiÕn bé vît bËc cña khoa häc - kü thuËt thÕ giíi ®Çu thÕ kû XX.
- Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña nÒn v¨n ho¸ X« viÕt.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
Nh÷ng tiÕn bé cña khoa häc - kü thuËt thÕ giíi ®Çu thÕ kû XX?

B¶ng thèng kª c¸c sù kiÖn chÝnh cña lÞch sö thÕ giíi
(Tõ n¨m 1917 ®Õn n¨m 1945)
Thêi gian
2 - 1917
7 - 11 - 1917
1918 - 1920
1921 - 1941
1918 - 1923
1924 - 1929
1929 - 1933
1933 - 1939

1939 - 1945

Sù kiÖn

KÕt qu¶
Níc Nga – Liªn X«
C¸ch m¹ng d©n chñ t - LËt ®æ chÕ ®é Nga hoµng.
s¶n Nga th¾ng lîi
- Hai chÝnh quyÒn song song tån t¹i.
C¸ch m¹ng XHCN - LËt ®æ ChÝnh phñ t s¶n l©m thêi.
th¸ng Mêi Nga th¾ng - Thµnh lËp níc céng hoµ X« viÕt, xo¸ bá chÕ
lîi
®é ngêi bãc lét ngêi, më ®Çu thêi kú x©y dùng
chÕ ®é x· héi míi.
Cuéc ®Êu tranh x©y X©y dùng hÖ thèng chÝnh trÞ - nhµ níc míi,
dùng vµ b¶o vÖ chÝnh thùc hiÖn c¶i c¸ch XHCN; chiÕn th¾ng thï
quyÒn X« viÕt.
trong, giÆc ngoµi.
Liªn x« x©y dùng C«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸ XHCN, tËp thÓ
CNXH
ho¸ n«ng nghiÖp, Liªn X« tõ mét níc n«ng
nghiÖp trë thµnh cêng quèc XHCN.
C¸c níc kh¸c
Cao trµo c¸ch m¹ng ë - C¸c §¶ng Céng s¶n lÇn lît ra ®êi.
ch©u ¢u, ch©u ¸
- Quèc tÕ Céng s¶n thµnh lËp vµ l·nh ®¹o
phong trµo c«ng nh©n quèc tÕ.
Thêi kú æn ®Þnh vµ S¶n xuÊt c«ng nghiÖp ph¸t triÓn nhanh chãng,
ph¸t triÓn cña CNTB
t×nh h×nh chÝnh trÞ t¬ng ®èi æn ®Þnh.
Khñng ho¶ng kinh tÕ Kinh tÕ gi¶m sót nghiªm träng, thÊt nghiÖp,
bïng næ ë MÜ vµ lan bÊt æn vÒ chÝnh trÞ.
réng ra toµn thÕ giíi
C¸c níc t b¶n t×m c¸ch - Khèi §øc - Italia - NhËt B¶n ph¸t xÝt ho¸ chÕ
tho¸t khái khñng ho¶ng ®é chÝnh trÞ; chuÈn bÞ chiÕn tranh bµnh chíng
kinh tÕ
x©m lîc.
- Khèi Anh - Ph¸p - MÜ thùc hiÖn c¶i c¸ch kinh
tÕ, chÝnh trÞ, duy tr× chÕ ®é d©n chñ, t s¶n.
ChiÕn tranh thÕ giíi thø - 72 níc trong t×nh tr¹ng chiÕn tranh.
hai
- Chñ nghÜa ph¸t xÝt bÞ tiªu diÖt.
- Th¾ng lîi thuéc vÒ Liªn X« vµ phe §ång
7

minh cïng nh©n lo¹i tiÕn bé trªn thÕ giíi.
PhÇn hai: LÞch sö ViÖt Nam (Tõ n¨m 1858 ®Õn n¨m 1918)
Chñ ®Ò 1: Cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p x©m lîc (1858-1884)
GV gióp HS n¾m ®îc:
- Nguyªn nh©n thùc d©n Ph¸p x©m lîc níc ta:
+ Nguyªn nh©n s©u xa.
+ Duyªn cí trùc tiÕp.
- ¢m mu x©m lîc cña chóng.
- Qu¸ tr×nh x©m lîc cña thùc d©n Ph¸p: tÊn c«ng §µ N½ng vµ sù thÊt b¹i cña chóng; tÊn
c«ng Gia §Þnh, më réng ®¸nh chiÕm c¸c tØnh miÒn §«ng Nam K×.
- HiÖp íc 1862:
+ Néi dung hiÖp íc.
+ HËu qu¶.
- Phong trµo ®Êu tranh chèng Ph¸p cña nh©n d©n ta.
- Th¸i ®é vµ tr¸ch nhiÖm cña triÒu ®×nh nhµ NguyÔn trong viÖc ®Ó mÊt ba tØnh miÒn T©y.
- C¸c h×nh thøc ®Êu tranh phong phó cña phong trµo yªu níc chèng Ph¸p cña nh©n d©n
Nam K× (diÔn biÕn, kÕt qu¶).
- Nh÷ng ®Ò nghÞ canh t©n ®Êt níc:
+ Mét sè nhµ c¶i c¸ch duy t©n tiªu biÓu.
+ Néi dung, kÕt qu¶.
- ¢m mu cña thùc d©n Ph¸p sau khi chiÕm ®îc Nam K×, chuÈn bÞ ®¸nh chiÕm B¾c K×:
X©m lîc c¶ níc ViÖt Nam.
- Th¸i ®é cña triÒu ®×nh HuÕ tríc viÖc thùc d©n Ph¸p ®¸nh chiÕm B¾c K×.
- Sù chèng tr¶ quyÕt liÖt cña qu©n d©n Hµ Néi vµ c¸c ®Þa ph¬ng kh¸c ë B¾c K× tríc cuéc
tÊn c«ng cña thùc d©n Ph¸p.
- C¸c ®iÓm chÝnh cña c¸c hiÖp íc 1883, 1884 vµ hËu qu¶ cña nã.
- Tr¸ch nhiÖm cña triÒu ®×nh HuÕ ®èi víi viÖc ®Ó mÊt níc ta vµo tay Ph¸p.
HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
C©u 1: Nguyªn nh©n Ph¸p x©m lîc ViÖt Nam? DiÕn biÕn chiÕn sù ë §µ N½ng? ¢m mu cña
Ph¸p khi tÊn c«ng vµo §µ N½ng?
C©u 2: T¹i sao Ph¸p kÐo qu©n vµo Gia §Þnh? ChiÕn sù ë Gia §Þnh?
C©u 3: HiÖp íc 1862, Nguyªn nh©n, hËu qu¶?
C©u 4: Phong trµo kh¸ng chiÕn cña nh©n d©n ta, th¸i ®é cña nhµ NguyÔn khi Ph¸p tÊn
c«ng vµo §µ N½ng vµ x©m lîc c¸c tØnh Nam Kú?
C©u 5: Tõ n¨m 1858 ®Õn n¨m 1884 lµ qu¸ tr×nh triÒu ®×nh HuÕ ®i tõ ®Çu hµng tõng bíc
®Õn ®Çu hµng toµn bé tríc qu©n x©m lîc Ph¸p?
C©u 6: Tõ n¨m 1858 ®Õn 1884, phong trµo kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p cña nh©n d©n ta ph¸t
triÓn m¹nh?
C©u 7: Hoµn c¶nh,, néi dung vµ kÕt côc cña nh÷ng ®Ò nghÞ, c¶i c¸ch ë ViÖt Nam nöa cuèi
thÕ kû XIX? V× sao nh÷ng ®Ò nghÞ, c¶i c¸ch nµy kh«ng ®îc thùc hiÖn? ý nghÜa cña nh÷ng
®Ò nghÞ, c¶i c¸ch ®ã?
Chñ ®Ò 2: Phong trµo kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p nh÷ng n¨m cuèi thÕ kû XIX (Tõ sau
n¨m 1884)
GV gióp HS n¾m ®îc:
- ViÖc ph©n ho¸ trong triÒu ®×nh HuÕ tõ sau hiÖp íc 1884: phe chñ chiÕn vµ phe chñ hoµ.
- Nh÷ng cuéc khëi nghÜa tiªu biÓu trong phong trµo CÇn V¬ng:
+ Khëi nghÜa Ba §×nh: Thêi gian, ngêi l·nh ®¹o, kÕt qu¶, ý nghÜa.
+ Khëi nghÜa B·i SËy: Thêi gian, ngêi l·nh ®¹o, kÕt qu¶, ý nghÜa.
+ Khëi nghÜa H¬ng Khª: Thêi gian, ngêi l·nh ®¹o, kÕt qu¶, ý nghÜa.
- Phong trµo n«ng d©n Yªn ThÕ: Thêi gian tån t¹i, diÔn biÕn, nguyªn nh©n thÊt b¹i, ý
nghÜa.
8

HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
C©u 1: Phong trµo CÇn V¬ng (1885 - 1896)?
C©u 2: T¹i sao nãi cuéc khëi nghÜa H¬ng Khª lµ cuéc khëi nghÜa tiªu biÓu nhÊt trong
phong trµo CÇn V¬ng? Em cã nhËn xÐt g× vÒ phong trµo vò trang chèng Ph¸p cuèi thÕ kû
XIX?
C©u 3: Nªu nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau cña khëi nghÜa Yªn ThÕ víi c¸c cuéc khëi nghÜa cïng
thêi?
b. Nh÷ng vÊn ®Ò cÇn lu ý
- Trong qu¸ tr×nh lËp kÕ ho¹ch båi dìng häc sinh giái còng nh trong qóa tr×nh so¹n gi¶ng,
tham kh¶o c¸c tµi liÖu, t liÖu, yªu cÇu c¸c thÇy c« b¸m s¸t ChuÈn kiÕn thøc kü n¨ng.
- Giíi h¹n ch¬ng tr×nh båi dìng häc sinh giái m«n LÞch sö líp 8:
+ Toµn bé phÇn LÞch sö thÕ giíi.
+ PhÇn LÞch sö ViÖt Nam: Toµn bé ch¬ng I: Cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p tõ
n¨m 1858 ®Õn cuèi thÕ kû XIX.
- Thang ®iÓm ®Ò thi häc sinh giái m«n LÞch sö 8: 10 ®iÓm.
+ PhÇn LÞch sö thÕ giíi: 5 ®iÓm.
+ PhÇn LÞch sö ViÖt Nam: 5 ®iÓm.
- T¨ng cêng ra d¹ng c©u hái, ®Ò thi theo híng më; n¾m ch¾c c¸c d¹ng bµi tËp tr¾c nghiÖm
kh¸ch quan, x©y dùng b¶ng thèng kª,...
==============================================
Tµi liÖu tham kh¶o
1. Híng dÉn thùc hiÖn chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng m«n LÞch sö trung häc c¬ së (NXB
Gi¸o dôc - N¨m 2009).
2. S¸ch gi¸o khoa; s¸ch gi¸o viªn; vë bµi tËp LÞch sö (NXB Gi¸o dôc - N¨m 2007).
3. Hái, ®¸p LÞch sö 8 (NXB Gi¸o dôc - N¨m 2004).
4. §¹i c¬ng LÞch sö thÕ giíi, §¹i c¬ng LÞch sö ViÖt Nam (NXB Gi¸o dôc - N¨m
2007).

9