PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TAM ĐẢO
TRƯỜNG TIỂU HỌC HỒ SƠN
********&*********
/




KIẾN THỨC CƠ BẢN MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 5 (ĐẠI TRÀ)

Giáo viên: Trần Xuân Trường



Họ và tên học sinh:……………………………….
Lớp 5A

















Hồ Sơn, 2019
PHẦN I. LÝ THUYẾT
A. CẤU TẠO CỦA TIẾNG
- Tiếng thường gồm 3 bộ phận: Âm đầu, vần và thanh. VD: nhà, học, vui,…
Tiếng
Thanh


Âm đầu
Phần vần


- Tiếng nào cũng phải có vần và thanh (tức là ít nhất cũng phải có 2 bộ phận). Có tiếng không có âm đầu. VD1: ao, oi, ơi, ….
- Tiếng cấu tạo nên từ. Từ cấu tạo nên câu.
Trong Tiếng Việt có 6 dấu thanh để ghi các tiếng là: thanh ngang, thanh huyền, thanh sắc, thanh hỏi, thanh ngã, thanh nặng.
Dấu thanh đánh ở âm chính.

VD2: Thảo Nguyên xanh, sữa mát lành..
Tiếng
Âm đầu
Vần
Thanh

Thảo




Nguyên




xanh




sữa




mát




lành





B. CẤU TẠO CỦA TỪ


Từ





Từ đơn


Từ phức

Láy phụ âm đầu













Từ láy
Láy vần











Từ ghép


Láy cả âm và vần











TG phân loại
TG tổng hợp


Láy tiếng (hoàn toàn)

1. Từ đơn
- Từ đơn là từ chỉ gồm một tiếng. VD: tường, bút, ngủ, ăn,…
2. Từ phức
- Từ phức là từ gồm hai hay nhiều tiếng.
VD: học sinh, xinh đẹp, bàn ghế, ca sĩ, diễn viên,…..
- Cách phân biệt từ và cụm từ (có những trường hợp 2 tiếng là 1 từ ghép, nhưng cũng có thể là 2 từ đơn)
+ Từ ghép có cấu tạo chặt chẽ không thể xen một tiếng nào vào giữa, còn cụm từ có cấu tạo lỏng ta có thể xen vào giữa mà ý nghĩa vẫn không thay đổi.
VD: hoa hồng (tên một loại hoa) => không xen được từ nào vào giữa => từ ghép.
hoa tím (không phải tên loài hoa nào) => có thể xen từ màu vào giữa = > cụm từ => 2 từ đơn (hoa màu tím) => nghĩa không đổi.
+ Tuy nhiên nhiều trường hợp phải đặt câu vào hoàn cảnh cụ thể mới phân biệt được. VD: áo dài, cha ông, ….
VD1: Ngày khai giảng, các cô mặc áo dài truyền thống rất đẹp => áo dài là từ ghép.
Chị cho em chiếc áo dài mặc không vừa. => áo rất dài => 2 từ đơn.
VD2: Cha ông chưa đi làm về. => cha và ông là 2 từ đơn.
“Ôi tiếng của cha ông thưở trước”. => cha ông ý chỉ thế hệ trước => từ ghép.
3. Từ ghép
- Từ ghép là từ ghép những tiếng có nghĩa lại với nhau.
VD: vững chắc, nhân dân, giáo viên, dẻo dai, ghi nhớ,…
- Có 2 loại từ ghép:
* Từ ghép có nghĩa tổng hợp: Là từ ghép mà quan hệ giữa 2 từ đơn tạo thành có quan hệ song song (hợp nghĩa) nghĩa khái quát hơn nghĩa từng tiếng. Hai tiếng trong từ ghép tổng hợp phải cùng chỉ một phạm vi ý nghĩa có nghĩa cùng chỉ người, hoạt động, tính chất và cùng nghĩa hoặc trái nghĩa nhau.
+ Về ngữ pháp thì hai tiếng trong từ ghép tổng hợp có vai trò ngang nhau, bình đẳng với nhau.
VD: ông bà, bố mẹ, thầy cô, trường lớp, xóm làng, xe cộ, bánh trái, ruộng đồng, sách vở, ăn uống, dài ngắn, …… (mang nghĩa khái quát chung).
* Từ ghép mang nghĩa phân loại: Là từ ghép mà quan hệ giữa các từ đơn tạo thành có quan hệ chính phụ nghĩa cụ thể hơn.
+ Về ngữ pháp: thì hai tiếng trong từ ghép phân loại có một từ chỉ loại lớn và một tiếng chỉ loại nhỏ hơn, cụ thể hơn.
VD1: Xe cộ => từ ghép tổng hợp (vì chỉ chung, gồm các loại xe nói chung)
Xe máy, xe đạp, xe lam, xe con, xe xích lô, …. => từ ghép phân loại =>xe chỉ loại lớn; máy, đạp, lam, con, xích lô