PHÒNG GD&ĐT THANH BA
TRƯỜNG THCS NINH DÂN

ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC SINH LỚP 9.
NĂM HỌC 2024 - 2025
Môn: NGỮ VĂN
Thời gian: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
(Đề có 02 trang)

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:
Đôi khi có người tự làm khó bản thân khi trói mình vào những u sầu, phiền não. Người
hạnh phúc là người biết cởi bỏ đám dây leo chằng chịt đó để tâm hồn được thanh thản. Thay vì
giam mình trong những lo toan không đáng có, ta hãy vui vẻ tận hưởng từng ngày, hãy sống hết
mình như thể chưa bao giờ có những muộn phiền và rằng cuộc sống luôn ẩn chứa những thú vị
bất ngờ.
Hãy tin rằng mỗi ngày mới là sự hứa hẹn về những điều mới mẻ chưa từng xảy ra trước
đó. Hãy tự làm mới cuộc sống của mình mỗi ngày. Chúng ta không biết trước ta từ đâu tới hay
tại sao chúng ta lại ở đây, nhưng luôn có một điều chúng ta có thể hoàn toàn chắc chắn đó là
chúng ta đang sống, và vì vậy, đừng lãng phí dù chỉ một ngày.
Cuộc sống thật sự của ta đang diễn ra chính hôm nay. Nó không cần ta phải chờ đợi,
sắp đặt hay lên kế hoạch. Điều quan trọng là ta cần phải nhập cuộc và sống hết mình với nó.
Nếu cánh cửa mà ta mong chờ vẫn im lìm đóng, hãy tự nhủ điều đó chắc chắn có lí do, và tại
sao ta không tận hưởng niềm thích thú khi thử bước vào một cánh cửa khác đang mở sẵn đón
mình?
Cuộc sống của ta là ở đây và ngay bây giờ, không phải “nếu” hay “giá như”. Và vì
vậy, hãy vui vẻ tận hưởng những gì trong hiện tại.
Bạn đang sống, và vì thế hãy thỏa sức bay nhảy trên đôi chân của mình. Hãy đi khắp
nơi để mở rộng tầm hiểu biết. Hãy khiến cuộc sống xung quanh mình sinh động hơn, bởi sống
hoàn toàn đối nghịch với chết. Nếu chỉ sống lặng lẽ cho qua ngày thì đó mới chỉ là “tồn tại”.
Mỗi người chúng ta cần năng động hoặc ít nhất hãy để trí não của mình sáng tạo phong phú và
tươi mới.
(Theo Quên hôm qua sống cho ngày mai,
Tian Dayton, PH. D, biên dịch: Thu Trang, Minh Tươi,
NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2014)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Theo đoạn trích, cần làm gì để trở thành người hạnh phúc?
Câu 2. Xác định câu rút gọn trong những câu sau: “Bạn đang sống, và vì thế hãy thỏa sức
bay nhảy trên đôi chân của mình. Hãy đi khắp nơi để mở rộng tầm hiểu biết. Hãy khiến cuộc
sống xung quanh mình sinh động hơn, bởi sống hoàn toàn đối nghịch với chết”. .
Câu 3: Vấn đề mà tác giả thể hiện qua đoạn trích là gi?
Câu 4. Nêu tác dụng của biện pháp tư từ ẩn dụ trong những câu văn sau: Đôi khi có người
tự làm khó bản thân khi trói minh vào những u sầu, phiền não. Người hạnh phúc là người biết
cởi bỏ đám dây leo chằng chịt đó để tâm hồn được thanh thản.
Câu 5. Em hiểu ý kiến: Nếu chỉ sống lặng lẽ cho qua ngày thì đó mới chỉ là “tồn tại” như
thế nào?
Câu 6. Câu văn: Cuộc sống của ta là ở đây và ngay bây giờ, không phải “nếu” hay “giá
như” gợi cho em những suy nghĩ gì?

Trang 1

II. PHẦN LÀM VĂN ( 4,0 điểm )

Phân tích bài thơ “ Ra vườn nhặt nắng ” của Nguyễn Thế Hoàng Linh?
Ông ra vườn nhặt nắng
Thơ thẩn suốt buổi chiều
Ông không còn trí nhớ
Ông chỉ còn tình yêu
Bé khẽ mang chiếc lá
Đặt vào vệt nắng vàng
Ông nhặt lên chiếc nắng
Quẫy nhẹ, mùa thu sang

(“Ra vườn nhặt nắng” Nguyễn Thế Hoàng Linh, NXB Thế giới, 2015, tr.5)
* Tác giả: Nguyễn Thế Hoàng Linh sinh năn 1982, quê ở Hà Nội, là một nhà thơ
trẻ, sáng tác thơ từ năm 12 tuổi, anh có hàng ngàn bài thơ
-Thơ anh viết cho trẻ em rất hồn nhiên, ngộ nghĩnh, trong trẻo, vui tươi
-Các tập thơ: Uống một ngụm nước biển, Bé tập tô, Ra vườn nhặt nắng...
* Tác phẩm: Với những vần thơ giản dị “Ra vườn nhặt nắng” là bài thơ đầu tiên
trong tập thơ cùng tên của tác giả. Với góc nhìn trẻ thơ đầy màu sắc, với một ý vị riêng,
hơi thở cuộc sống hiện ra hồn hậu và rất đỗi thân thương.
==========Hết=========

Trang 2

HƯỚNG DẪN CHẤM
CÂU

NỘI DUNG

Điể
m
6.0
0,5

I.
PHẦN ĐỌC HIỂU
Câu 1 Theo đoạn trích, cần làm gì để trở thành người hạnh phúc
- Cần cởi bỏ những u sầu phiền não để tâm hồn được thanh thản.

- Thay vì giam mình trong những lo toan không đáng có, ta hãy vui vẻ
tận hưởng từng ngày, hãy sống hết mình như thể chưa bao giờ có những 0,5
muộn phiền và rằng cuộc sống luôn ẩn chứa những thú vị bất ngờ.
Câu 2

Câu 3
Câu 4

- Câu rút gọn:
+ Hãy đi khắp nơi để mở rộng tầm hiểu biết.
0,5
+ Hãy khiến cuộc sống xung quanh mình sinh động hơn, bởi sống hoàn 0,5
toàn đối nghịch với chết.
Vấn đề mà tác giả thể hiện qua đoạn trích là: Mỗi người phải luôn chuẩn 1,0
bị một tâm hồn tươi mới, vui vẻ tận hưởng những gì trong hiện tại
- Biện pháp tu từ ẩn dụ: đám dây leo chằng chịt đại diện cho những u 0.25
sầu, phiền não luôn tồn tại trong tâm trí mỗi người.
- Tác dụng:
+ Làm cho cách diễn đạt thêm sinh động, giàu hình ảnh, gợi cảm xúc…

0,25

+ Nhấn mạnh những u sầu, phiền não là những thứ tiêu cực đeo bám 0,25
tâm trí khiến ta khó mà thanh thản được

Câu 5

0,25
+ Nhắn nhủ mọi người cần loại bỏ những u sầu, phiền não, những mối
lo toan, bận tâm không đáng có để tận hưởng cuộc sống vui vẻ hơn mỗi
ngày
Ý kiến: Nếu chỉ sống lặng lẽ cho qua ngày thì đó mới chỉ là “tồn tại” có 0,5
thể hiểu là:
- Nếu con người sống mà để những nỗi lo toan, muộn phiền xâm chiếm
suy nghĩ hay dằn vặt về những nỗi đau, thất bại đã qua thì sẽ không thể
cảm nhận được những niềm vui, niềm hạnh phúc trong cuộc sống. Đó là
1,0
cuộc sống vô nghĩa, chỉ là sự “tồn tại” cho qua ngày chứ không phải là
sự sống đúng nghĩa.
- Khuyên con người cần loại bỏ những cảm xúc tiêu cực, nỗ lực làm
mới cuộc sống của mình mỗi ngày, trân trọng những gì ở hiện tại để có
được hạnh phúc thật sự và sống ý nghĩa mỗi ngày.
Trang 1

Câu 6

- Nội dung câu văn: Cuộc sống của ta là ở đây và ngay bây giờ không 1,0
phải “nếu” hay “giá như”: Cuộc sống của mỗi người đáng quý và đáng
sống nhất là những giây phút ở hiện tại chứ không phải ở điều chưa xảy
ra nơi tương lai vô định hay quá khứ đã vĩnh viễn trôi qua không thể lấy
lại
- Suy nghĩ:
+ Nhận thức được cuộc sống của con người chỉ thực sự có ý nghĩa khi
sống trọn vẹn với những khoảnh khắc của hiện tại

II
2

+ Cần biết trân trọng và tận hưởng những cuộc sống mỗi ngày; hãy
thoát ra khỏi những dằn vặt, nỗi đau trong quá khứ, không chạy theo
những thú vui phù phiếm mà đánh mất niềm hạnh phúc đích thực của
đời người.
Làm văn
4.0
Hãy viết bài văn phân tích đoạn thơ trích trong bài 'Quê hương' 4,0
của Đỗ Trung Quân
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
0,25
Mở bài giới thiệu khái quát vấn đề nghị luận; Thân bài thực hiện các
yêu cầu của đề bài; Kết bài khẳng định vấn đề.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
0,25
Phân tích, đánh giá nội dung, nghệ thuật của 2 khổ cuối của bài thơ.
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết
- Xác định được các ý của bài viết.
- Sắp xếp được các ý hợp lý theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận:
* Giới thiệu khái quát về bài thơ
- Khái quát về tác giả, tác phẩm, nêu ý kiến chung về bài thơ cần nghị 0,5
luận
- Giới thiệu nội dung của bài thơ: Bài thơ là tiếng lòng của đứa cháu
nhỏ dành cho người ông đã già, không còn minh mẫn của mình.
* Phân tích nội dung bài thơ với những dẫn chứng phù hợp để làm 1,5
nổi bật tình cảm của người cháu với ông:
 - Những cảm nhận rất trong sáng, đầy yêu thương của người cháu với
người ông của mình (dẫn chứng, phân tích)
+ Biện pháp ẩn dụ “nhặt nắng” -> giúp ta hình dung một ngườì ông đã
già, không con minh mẫn góp nhặt niềm vui tuổi già vào mỗi buổi chiều
nơi khu vườn nhỏ
+ Ông dành cho cháu tất cả tình yêu thương “Ông không còn trí nhớ/
Ông chỉ còn tình thương”.
-> Gợi cảm xúc yêu thương, trân trọng biết ơn của người cháu dành cho
người ông đáng kính của mình.
- Niềm vui bình dị của hai ông cháu (dẫn chứng, phân tích): Hai ông
cháu cùng hòa mình vào thiên nhiên, cùng đón nhận mùa thu sang. Thu
sang thật êm dịu, không gian thu đang chuyển mình để rồi “ Quẫy nhẹ”
Trang 2

- âm thanh mùa thu, tiếng thu đang cựa quậy, chuyển mình, bước
chuyển mùa cũng thật khẽ khàng và dịu êm.
* Phân tích, đánh giá những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật:
0,75
-Thể thơ năm chữ; ngôn ngữ thơ giản dị, mộc mạc, cùng với lối viết hồn
hậu, tươi trong, chân thật như lời tâm sự, thủ thỉ kể chuyện, tâm tỉnh đã
làm nên điều ngọt ngào của yêu thương cho bài thơ .
- Giọng điệu thơ nhẹ nhàng, tha thiết
- Sử dụng thành công các biện pháp tu từ: điệp ngữ, ẩn dụ, đối... tạo nên
sức hấp dẫn cho bài thơ.
* Khẳng định giá trị của bài thơ; nêu ý nghĩa đối với bản thân và 0,5
người đọc.
Bài thơ lắng lại trong ta bao suy ngẫm: Biết trân trọng, kính yêu người
thân trong gia đình, biết mở rộng tâm hồn để lắng nghe, cảm nhận
những biến chuyển của thiên nhiên, đất trời…
- Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải
phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
đ. Diễn đạt
Đảm bảo đúng chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt
e. Sáng tạo: Thí sinh có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc 0,25
về vấn đề nghị luận (biết vận dụng lí luận văn học trong quá trình phân
tích, đánh giá, biết so sánh với các tác phẩm khác; biết liên hệ vấn đề
nghị luận với thực tiễn đời sống; lời văn có giọng điệu, hình ảnh, cảm
xúc).
e. Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính
tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt.
Lưu ý:
- Đối với những bài không đi theo luận điểm thì không cho quá nửa số điểm. Đối với
những bài viết thiếu một vài ý nhỏ so nhưng có kiến giải hợp lí, văn viết có giọng điệu
cảm xúc thì vẫn cho điểm tối đa.
- Đáp án chỉ là những định hướng cơ bản, giám khảo cần linh hoạt trong quá trình chấm.

Trang 3