https://thuviensach.vn

CẬU BÉ ĐÁNH GIẶC CỜ ĐEN
Tác giả: Ngọc Giao
Thể loại: Truyện ngắn
Đóng gói: nguyenthanh-cuibap
Text: Waka

https://thuviensach.vn

CẬU BÉ ĐÁNH GIẶC CỜ ĐEN

Giữa một khu rừng thẳm, ngày nọ bỗng có vết chân người lần tới. Vẻ
hoang vu từ đấy đỡ phần ghê rợn, sớm chiều những đụn khói trắng vẩn lên
làm bớt cái lạnh của rừng già và khí đá nghìn năm u uất.
Tiếng lão sơn nhân hú quái gở như tiếng ma quỷ; bóng lão chạy vun vút
trên sườn non, khe suối, leo trèo như con hầu, con sóc ở các ngọn cây, vách
đá cheo leo. Sau chân lão, một đứa trẻ chừng mười hai tuổi, mắt sáng, da
đen bóng, chân tay cứng cáp, vác dao bám theo bố. Lũ ác thú thoạt đầu còn
hầm hè toan hại cha con lão, nhưng rồi vật với người cũng quen hơi, coi
nhau như bạn. Với hai cha con thì lá cây là màn, cỏ hoa là chiếu. Ngày
ngày, bố vác nỏ săn chim, đẵn củi, con thì nhởn nhơ đùa với bày hươu nai
ngoan ngoãn, với đàn hổ báo xinh xinh đang bú mẹ. Tiếng hú của lão hoạ
hoằn mới cất lên chỉ để báo hiệu cho con biết rằng vừa có một vài con thú
lạ ở rừng xa mới lạc về. Hai cha con lập tức ra sức chinh phục ngay bầy thú
dữ kia. Một là chúng chết để lại thịt da cho lão, hai là bị tống ra khỏi vùng
sơn lâm mà hiện cha con lão đang làm chúa.
Đứa trẻ tên là Quải. Mẹ nó chết vì bị một con giải nuốt khi đang tắm bên
bờ vực. Hôm ấy lão đã lao ngay xuống vực nước sâu đánh nhau với con
giải, trả thù cho người vợ. Cuối cùng, làn nước đỏ ngòm lên vì máu của con
giải sống đã thành tinh và cả máu của ông lão gan dạ.
Xác con giải nổi lềnh bềnh, mấy chục cái vòi nhầy nhụa rớt rãi độc trôi
dập dềnh trên mặt nước. Lão chỉ đủ sức lội được lên bờ thì gục xuống dưới
chân thằng Quải ngày ấy mới chập chững, nó bò đến ôm lấy bố. Người cha
hồi lâu tỉnh dậy, cúi rửa con dao máu, rồi cõng con về. Lão ốm hơn ba
tháng vì nước độc và rớt độc ngấm vào những vết thương. Trong suốt ba

https://thuviensach.vn

tháng lão bị ốm, hươu nai đem quả rừng, nước suối đến nuôi lão và nuôi
Quải.
Ngày hai cha con đem nhau đến ở khu rừng hoang vu này, bầy hươu nai
ân nghĩa đó cũng theo đi. Chúng ở cùng hang với cha con lão, canh gác cửa
hang mỗi khi lão đi đâu vắng và vui đùa với thằng bé như anh em ruột thịt
vậy.
Thằng Quải như trên đã nói, là một đứa trẻ khỏe như thần, lại tinh khôn
nữa. Chỉ cần đánh hơi đầu gió cũng biết giống ác thú gì, dù con ác thú ở
cách nó rất xa. Quải nghe con hoẵng “giác” (kêu) ban đêm mà biết trời sắp
sáng - nếu tiếng kêu ở trên cao; và trời sẽ mưa to - nếu tiếng kêu ở dưới
thấp; con diều hâu rít lưỡi trong không là sắp giở trời mưa lạnh.
Một ngày giông bão kia, nó một mình leo lên đỉnh núi, ngửa mặt nghe
gió lùa vi vút dưới chân và nhìn những tảng mây khổng lồ đen xẫm chuyển
trên nền trời u tối. Một con đại bàng bị gió bão đuổi ngang mây, đôi cánh
mỏi đã khiến nó lao đao, chúi xuống như chiếc lá khô sắp rụng. Quải lo sợ
cho tính mệnh con chim, nhưng không có cách nào cứu nổi.
Giữa lúc ấy thì mạng sống của lão sơn nhân cũng bị đe dọa như con chim
nọ. Một toán quân mã ở tít đằng xa theo đà gió bão, lạc lõng đến khu rừng
hoang kia. Đó là lũ giặc Cờ Đen bên xứ Tầu, chúng kéo sang nước ta
nhũng nhiễu, hành hạ con dân nước Việt bấy lâu nay khiến dân chúng cực
khổ không sao kể xiết. Bọn người và ngựa, hung dữ như một đoàn âm binh
hiện lên đột ngột đến nỗi lão vừa gánh bó củi về tới cửa hang thì bị vó ngựa
của chúng xô ngã và gươm giáo của chúng chĩa tua tủa lên mình lão. Một
tên tướng sai quân ném lão lên yên ngựa, rồi cả bọn lại phóng như gió lốc
theo một ngọn cờ đen rất lớn. Toán giặc sẽ qua rặng núi Diều hâu. Quải từ
nãy vẫn đứng trên ngọn núi, thoảng nghe vó ngựa khua rầm rập đằng xa, nó
lấy làm lạ chạy xuống xem. Mới đến nửa chừng núi thì toán quân ập tới.
Giữa đám gươm đao, nó thấy bố bị trói còng trên ngựa, do một tên giặc
chột mắt cỡi.

https://thuviensach.vn

Hoảng sợ, Quải toan bắn theo tên giặc đó nhưng sờ lên vai mới biết mình
không mang nỏ, nó đành bám chạy theo nhưng len lỏi khéo cho giặc khỏi
trông thấy. Vốn đã luyện được tài leo chạy, nó đuổi sau đoàn ngựa rất dễ
dàng. Tuy phải chạy qua biết bao rừng rậm núi sâu nhưng Quải vẫn bám
theo được chúng. Cuối cùng bọn giặc hạ trại giữa một vùng thung lũng,
chung quanh có những vách núi cao dựng đứng, vây kín như thành, chỉ độc
có một lối vào là dòng suối sâu.
Nó đứng lại, nấp vào một khe đá, ôm đầu nghĩ kế. Một kế lạ chợt lóe
trong óc nó như tia chớp. Nó bèn len lỏi lui xa khỏi chỗ giặc đóng, rồi cắm
đầu chạy về quan ải báo quan quân biết sào huyệt giặc.
Quân triều đình mừng lắm, ban cho Quải một con ngựa thấp nhất, để
theo đi dẫn lối. Đương đêm, bất chấp cơn bão mỗi lúc một mạnh, thằng bé
vẫn cỡi ngựa phi như gió, dẫn đầu một đội binh triều đình dũng mãnh,
gươm tuốt sáng loà.
Quải quắc mắt, tay cầm cương, tay lăm lăm con dao rừng, bắp thịt nổi
cuồn cuộn, lòng sôi lên vì muốn báo thù cứu bố. Đoàn quân sau lưng cũng
hăng hái không kém, trong đêm thâu những vệt trắng di chuyển vun vút, vì
mỗi người phải bịt một tấm khăn vải trắng cho dễ nhận ra nhau.
Gần đến canh năm thì đến sào huyệt giặc. Ngựa bịt mõm sẵn cho khỏi hí,
thả ở xa. Quân lính do Quải dẫn đường rón rén tiến về phía thung lũng.
Trời sáng dần. Giặc thức dậy sửa soạn lễ tế cờ: Một con trâu cạo trắng
hếu nằm trên một đống cành khô chất cao, đã sẵn sàng mồi lửa. Lão sơn
nhân bị chúng buộc ghì vào chiếc cột treo lá cờ đen, gần ngay tên đao phủ.
Chúng sắp dùng lão làm vật tế cờ cùng với con trâu nọ. Bọn giặc Tầu tuốt
gươm, đứng thành hai hàng. Tên chủ tướng mặt mũi hung tợn bước đến
dưới cờ làm lễ.

https://thuviensach.vn

Viên tướng triều đình thình lình vung kiếm ra lệnh cho năm trăm quân
bắn một loạt súng hỏa mai và tên nỏ xuống dưới lòng thung lũng. Quải
giương nỏ, nhằm đúng mắt thằng đao phủ, buông tên. Mũi tên vừa buông
thì thằng giặc ngã lăn dưới chân bố nó. Sau loạt tên đạn thứ nhì, giặc ngã
như ngả rạ, xác chồng chất đè lên nhau. Một lát sau, sự hỗn độn của lũ giặc
Cờ Đen bị dẹp hẳn bởi loạt tên thứ ba. Tiếng rên la tắt dần đi dưới từng
nhát kiếm của toán lính tiên phong vung xuống cổ những tên còn lại. Đáy
thung lũng trở nên một nấm mồ khổng lồ chôn ngót ngàn thây giặc cỏ bao
lâu nay tung hoành quấy nhiễu trên đất nước ta. Quân triều đình, theo lệnh
chủ tướng, buông dây leo tụt xuống, lột lấy khí giới, thu phần toàn thắng.
Quải là người ném dây leo xuống trước, cũng như đêm qua đã phi ngựa dẫn
đầu năm trăm quân của triều đình. Quải cởi trói cho bố. Hai cha con mừng
rỡ đến ứa nước mắt. Quan Tiểu phủ sứ nắm tay nó, khen ngợi là thiếu niên
dũng sĩ, là người con hiếu và mưu trí khác thường.
Sau đó, quan Tiểu phủ sứ ngỏ ý tiến dẫn bố con Quải, cho vào đội quân
đi dẹp nốt giặc Cờ Đen còn sót ở các vùng biên giới. Lão sơn nhân từ chối,
xin ở lại rừng xanh vui với nghề tiều phu, đoạn lão giục con lên ngựa theo
quân triều đình đi tiễu trừ bọn giặc phỉ Tầu.
Ngọc Giao


Truyền Bá, số 63, năm 1943

https://thuviensach.vn

QUẬN HẺO, QUẬN HE
I

Trời nổi giông bão và mưa mù mịt tự đầu buổi chiều. Rừng núi như điên
cuồng gào thét dưới sức tàn phá của gió mưa. Sấm chớp như xé trời vạch
núi. Chim chóc, thú rừng lẩn cả vào hang sâu, tổ kín. Khi bóng tối đang
bảng lảng buông xuống thì mưa gió cũng dần dần tạnh. Bỗng từ phương
nam, có hai bóng người phi ngựa tới. Cả hai cùng vận võ phục. Người to
béo, râu quai nón thả lỏng dây cương, quay lại nói với người mặt vuông,
lông mày xếch ngược, da đen như mực:
- Quái, hắn dặn đợi ta ở Tháp Ma này, sao không thấy?
Người kia dừng ngựa lại đáp:
- Không lẽ nó dám sai lời. Há nó lại không biết kiếm ta sắc lắm hay sao!
Mấy tiếng vượn hú trên một ngọn núi cao. Một con chim lìa tổ bay ra
kêu ba tiếng như ma hờn quỷ khóc.Tự nhiên, một tảng đá từ trên sườn núi
gần đấy lăn xuống, reo lên một tiếng vang động cả rừng chiều. Hai kỵ sĩ
giật cương, ngựa chồm lánh ra xa. Đôi kiếm cùng rút ra lóe sáng. Bỗng một
gã đàn ông mặc toàn đồ đen ở một bụi rậm nhảy ra trước đội ngựa chiến,
cúi đầu, vòng tay nói:
- Dám bẩm hai vị tướng công, chúng tôi chờ phục mệnh ở đây đã từ lâu.
Viên tướng râu quai nón tra kiếm vào vỏ, gật đầu, rồi xuống yên, giao
cương ngựa cho tên quân kia. Viên tướng mặt đen cao lớn cũng làm như
vậy.

https://thuviensach.vn

Đôi ngựa được đem giấu giữa một lùm cây bên bờ suối. Đoạn tên quân
thân cận đó vạch cỏ lấy thuổng cuốc cất giấu sẵn từ chập tối, bước sau hai
người chủ. Đi được chừng nửa dặm, tên quân trỏ một cái mả dưới gốc ngô
đồng:
- Bẩm hai tướng công, chính thị đây là mả mẹ Phạm Đình Trọng.
Viên tướng râu quai nón hỏi:
- Có đích thực không. Mày nhớ sai, tao chém.
Tên quân quả quyết:
- Bẩm đúng. Chính con đã khiêng linh cữu mẹ Phạm Đình Trọng đem
chôn. Ngày ấy Phạm Đình Trọng còn là một anh đồ kiết, làm ma mẹ mà
không có lấy nổi một con gà cúng. Ông ta phải nói khó với mấy anh em
con khiêng giúp, vì chúng con ở cùng một làng, một xóm với ông ta.
Dứt lời, hắn đập đá lấy lửa châm một ngọn đuốc thông cắm trên một
cành cây cạnh ngôi mả, rồi giơ cuốc khai quật nấm mồ vô tội. Những nhát
cuốc giơ lên hạ xuống tới tấp và tàn nhẫn. Thỉnh thoảng những tia chớp
sáng lòe trong rừng đêm soi rõ nét mặt hung ác và đôi cánh tay bắp thịt của
kẻ đào mả khốn nạn kia. Hai chủ tướng của nó đứng sát bên ngôi mả, kiếm
tuốt trần sẵn sàng như chỉ chờ kẻ nào đến ngăn cản việc khai quật mả là
chúng giết. Có tiếng cánh chim động trên tổ khiến chúng ngẩng mặt, quắc
mắt nhìn; tiếng hươu nai sột soạt cũng làm chúng lắng tai nghe, hăm hở
vung gươm chờ đón.
Một lát, ván quan tài bật ra. Tên quân thò lưỡi cuốc xuống, xúc ném lên
mặt đất những xương xẩu còn dính thịt lầy nhầy chưa tiêu hết. Viên tướng
râu quai nón đạp giày lên cái đầu lâu cười ha hả, nói với người bạn mặt đen
sì:

https://thuviensach.vn

- Đại huynh ơi, đầu mẹ thằng Trọng oan nghiệt đang đối địch với chúng
ta đó. Nghe nói có một lão thày địa lý Tàu qua đây, khen vị thế ngôi mả này
tất sinh con làm khanh tướng, hiển hách suốt ba đời. Có lẽ như thế thật.
Chúng ta chống cự với nó hơn ba năm nay, hao quân tổn tướng đã nhiều mà
chưa trận nào thắng nó. Võ dũng của đại huynh, mưu trí của ngu đệ đây
nào có kém gì ai, thế mà cứ thua nó mãi, đệ e rằng quân tướng coi thường
mà lòng người cũng không còn muốn theo phò ta nữa. Tên Trọng cầm hơn
ba vạn quân của triều đình, nếu cứ thắng mãi ta, đệ lo sẽ không còn đất mà
lùi nữa. Chi bằng ta thử vứt xương mẹ nó đi, xem cơ sự có thay đổi khác
chăng. Làm việc thất đức này, đệ biết không phải là trượng phu nhưng tình
thế lúc này bắt ta phải nhẫn tâm như thế.
Viên tướng mặt đen sì, giọng lè nhè như say rượu:
- Đại huynh nói phải. Trong lúc binh đao, ta dùng được kế gì đánh bại
được kẻ thù thì cứ dùng, chứ nói gì tiểu nhân quân tử. Ta không hại nó, nó
cũng hại ta.
Hắn cúi nhặt cái đầu lâu lên, đôi mắt đã xếch ngược càng xếch ngược
thêm, cất tiếng cười như hùm rống:
- Nào, ta xem đầu mụ nặng nhẹ thế nào nào, rồi mai ta sẽ cầm đầu con
mi như thế này, ném cho quân lính để chúng băm nhỏ ra cho chó nhá.
Viên tướng râu quai nón cũng cười khoái chí:
- Bây giờ ta hãy ném xương mẹ thằng Trọng cho loài lang sói trong rừng
ăn đã.
Dứt lời, chúng vung vứt xương ra từ phía rồi cười ha hả, ra khỏi cửa
rừng. Tên quân cúi đầu dâng cương cho chủ tướng. Tám vó ngựa phi như
gió, biến vào bóng tối trùng điệp của đêm trường. Tên khốn nạn vừa đào
mả trộm kia cũng lủi vào đêm tối như con chuột nhắt chui vào miệng cống.
Rừng khuya tắt tiếng ngựa phi, lại hoàn toàn yên tĩnh và bí mật.
https://thuviensach.vn

II
Viên tướng râu quai nón đó tên là Nguyễn Hữu Cầu, tục gọi là Quận He,
người Hải Dương, trước đi ăn cướp, sau theo Nguyễn Cừ làm giặc.
Đến khi Nguyễn Cừ bị đại tướng triều đình là Hoàng Nghĩa Bá phá được
đồn giết đi rồi, thì Nguyễn Hữu Cầu tức Quận He vội đem đồ đảng về giữ
núi Đồ Sơn và đất Vân Đồn.
Năm Quý Hợi (1743) Quận He giết được quan Thủy đạo đốc binh là
Trịnh Bảng, rồi tự xưng làm “Đông đạo thống quốc Bảo dân Đại tướng
quân” thanh thế lừng lẫy ở mạn ấy. Sau bị Hoàng Ngũ Phúc đem đại binh
đến vây ở núi Đồ Sơn, Quận He liều chết phá vây, về đánh lấy thành Kinh
Bắc. Quan trấn thủ là Trần Đình Cẩm và quan Đốc đồng là Võ Phương Đề
bị đánh thua ở Thị Cầu phải bỏ ấn tín mà chạy trốn. Ở kinh sư, chúa Trịnh
Doanh (em Trịnh Giang) được tin ấy náo động cả lên.
Trịnh Doanh bèn truyền cho đại tướng Hoàng Ngũ Phúc đem binh về,
nhưng thanh thế Quận He vẫn mạnh, phá quân của Trương Khuông ở làng
Ngọc Lâm (thuộc huyện Yên Dũng), đuổi quân của quan thống lĩnh Đinh
Văn Giai ở Xương Giang (thuộc huyện Bảo Lộc) rồi lại về vây dinh Thị
Cầu.
Trịnh Doanh tức giận, bèn sai danh tướng Phạm Đình Trọng cùng Hoàng
Ngũ Phúc cất đại quân đi đánh Quận He ở Xương Giang. Trận ấy, Phạm
Đình Trọng chém chết một đại tướng của Quận He tên là Thông, thu được
ngựa, lương thực và khí giới nhiều vô kể.
Quận He là một tướng văn võ kiêm toàn, mưu sâu kế lạ, quân triều đình
đều gờm sợ, coi là một tướng giặc giỏi vào bậc nhất kể trong bọn giặc nổi
lên như ong thời bấy giờ. Ấy là những giặc to đáng kể như giặc Ngân Già
năm Canh thân (1740). Trong khi đất Hải Dương, làng Ninh Xá có bọn
Nguyễn Tuyển, Nguyễn Cừ làm loạn thì đất Sơn Nam, làng Ngân Già có

https://thuviensach.vn

bọn Vũ Đình Dung, Đoàn Danh Chân, Tú Cao cướp phá dân gian rất dữ,
giết cả quan Đốc lĩnh là Hoàng Kim Qua. Thế giặc mạnh lắm, đến nỗi
Trịnh Doanh vừa được cử lên làm chúa đã phải tự làm tướng đem binh đi
đánh, bắt sống được hổ tướng Vũ Đình Dung đem chém, và đổi tên Ngân
Già làm Lai Cách (nay là Gia Hòa).
Kể đến giặc Ninh Xá. Thời bấy giờ Trịnh Giang vì ham mê tửu sắc, làm
lắm điều càn bậy nên giặc mượn cớ diệt trừ họ Trịnh dấy lên không ngớt.
Trịnh Doanh vừa dẹp xong giặc ở Ngân Già, lại phải lo tiễu trừ giặc chạy
sang Ninh Xá tức vẫn là bọn Nguyễn Tuyển, Nguyễn Cừ, Vũ Trách Oánh,
và Nguyễn Diên. Chúng dấy binh từ năm Kỷ Mùi (1739), làm loạn ở Hải
Dương trước hết rồi vẫy vùng ở đất Từ Sơn, Thuận Thành, Nam Sách và
Hồng Châu. Nguyễn Cừ thì giữ đất Đỗ Lâm ở Gia Phúc, Nguyễn Tuyển thì
giữ núi Phao Sơn ở Chí Linh, làm đồn xây lũy, liên lạc với nhau, quân kể
có hàng mấy vạn người, quan quân đi đánh nhiều phen bị hại.
Năm Tân Sửu (1741) quan Thống lĩnh Hải Dương là Hoàng Nghĩa Bá
phá được các đồn điền của giặc ở Phao Sơn, Ninh Xá và Gia Phúc. Nguyễn
Tuyển thua chạy rồi chết. Vũ Trác Oánh không biết đi đâu mất. Còn
Nguyễn Cừ thì chạy lên Lạng Sơn được mấy tháng lại về Đông Triều,
nhưng vì hết lương phải nấp ở núi Ngọa Vân Sơn, bị quan Hiệp Đồng là
ông Phạm Đình Trọng bắt được đóng cũi đem về kinh làm tội. Từ đó, giặc
Cừ và giặc Tuyển mới tan. Tiếp đến giặc Hoàng Công Chất. Chất cùng với
bọn Nguyễn Tuyển, Nguyễn Cừ nổi lên một lúc. Trước phá phách ở đất
Sơn Nam về hạt Khoái Châu và Xuân Trường. Đến năm Ất Sửu (1743),
Chất lại bắt được và giết quan trấn thủ Sơn Nam là Hoàng Công Kỳ, sau bị
quan quân đuổi đánh, Chất chạy vào Thanh Hóa rồi ra Hưng Hóa cùng với
tên Thành làm loạn ở vùng ấy. Sau tên Thành bị quan quân bắt được, tên
Chất chạy lên giữ động Mạnh Thiên phía bắc Hưng Hóa rồi chiếm giữ cả
mấy châu gần đấy, đồ đảng đông dần lên hàng vạn. Từ đó, Chất cứ cướp
phá ở đất Hưng Hóa và đất Thanh Hóa. Mãi đến sau, Đoàn Nguyễn Thục
đem quân Sơn Tây lên đánh động Mạnh Thiên. Khi quan quân lên đến nơi

https://thuviensach.vn

thì Chất đã chết rồi. Con là Toản chống giữ không nổi, phải bỏ chạy sang
VânNam. Đồ đảng tan mất cả.
Ấy là ta kể qua về những giặc nổi lên vì những việc làm càn bậy của
Trịnh Giang, và như thế ta mới được biết rằng Trịnh Doanh là chúa kế
nghiệp, phải bỏ ra bao năm đánh đông, dẹp bắc để giữ yên đất nước. Cũng
chỉ vì việc đánh dẹp lâu năm như vậy nên Trịnh Doanh không rảnh rỗi mà
làm được việc gì ích lợi, đến nỗi dân nghèo, nước yếu, chính trị điêu tàn,
bởi vậy chẳng bao lâu họ Trịnh đổ, nhà Lê mất.
Ở trên ta đã kể sơ lược về những giặc cỏ cùng nổi lên một thời với
Nguyễn Hữu Cầu, tức Quận He. Kể như thế để ta so sánh cái tài, cái trí của
Quận He trước khi ta được biết cả cái tài cái trí của người bạn uy dũng của
Quận He là Quận Hẻo.
Quận He mới chừng ba mươi lăm tuổi. Thuở nhỏ, Cầu là con một nhà
phú hộ. Cha Cầu giàu có mà keo kiệt tàn ác. Cầu đánh mất trâu, phải trốn
lẩn trong một cái miếu hoang ba bốn đêm ngày. Có một đứa trẻ mục đồng
cùng xóm về mách bố Cầu. Nhà phú hộ lập tức đi tìm con. Cầu trông thấy
bèn trèo lên núi trốn. Sau đó một lúc, bố Cầu không thấy con về, Cầu bèn
tìm thằng bé đã mách tin mình đánh mất trâu kia, đấm nó một quả chết
tươi. Vì việc giết người này, Cầu mò mẫm ra đi. Cầu lạc lên Lạng Sơn,
sang ải Nam Quan, lạc đến Long Châu, xin vào ở với một chú khách tiều
phu trong rừng. Cầu được chú dạy võ nghệ trong sáu năm giời. Cầu bỏ chú,
trốn về nước. Gặp thời Nguyễn Cừ nổi loạn ở Hải Dương, Cầu xin theo làm
lính. Lập được nhiều công lạ, Nguyễn Cừ cất Cầu lên làm tướng. Từ đó,
Cầu nổi danh là một hổ tướng lúc nào cũng ngồi ngang đầu ngựa với Cừ.
Sau khi Cừ chết rồi, Cầu thề với ba quân phải báo thù. Mấy trận đầu
chống nhau với quan quân, Quận He luôn luôn thắng, thế mạnh như chẻ tre.
Nhưng rồi gặp phải đại tướng Phạm Đình Trọng, Quận He bao phen táng
đởm không những vì lưỡi đao nặng trăm cân của Phạm tướng quân, còn

https://thuviensach.vn

khiếp vía vì chiến lược xuất quỷ nhập thần của vị danh tướng triều đình này
nữa.
Quận He cũng được quan quận chịu là tài cán phi thường. Có khi bị vây
mấy vòng mà chỉ một mình một ngựa, múa tít ngọn sà mâu phá vây ra như
bỡn. Quận He to lớn, râu quai nón, mày rậm, mắt to, tiếng hét như sấm,
mình vận đồ đen, mỗi khi ra trận xông pha, Quận He cởi bỏ áo ném cho
quân giữ, rồi tay vung sà mâu, quay cuồng đôi cánh tay rắn khỏe đầy lông
lá, sức mạnh thực như thần. Quan quân đều có ý khiếp sợ Quận He, thường
gọi là Trương Phi đời Tam Quốc.
Nhiều phen thất trận, Quận He bỏ chạy về vùng khác, tướng chết, quân
tan. Nhưng chỉ trong vòng có mấy ngày, lại có hàng ngàn quân tướng đi
theo. Vì rằng ngày thường cướp được thóc gạo của các thuyền buôn ngoài
biển, Quận He lại phân phát hết cho dân nghèo, cho nên đi đến đâu cũng có
người theo, muốn lấy bao nhiêu quân lương cũng có. Các tướng sĩ, hễ nghe
chúa cử đi dẹp loạn Nguyễn Hữu Cầu, đều lo ngại. Duy có Phạm Đình
Trọng là coi Quận He như một con hổ đói, mưu dũng của ông có thể dùng
bắt Cầu không khó nhọc gì.
Bởi vậy, chúa Trịnh Doanh chỉ còn trông vào sức Phạm tướng quân để
giữ yên bờ cõi cho xã tắc.
Trong khi ấy thì, năm Canh thân (1740) tên Tế và tên Bồng làm loạn ở
đất Sơn Tây. Đại tướng quân Võ Tá Lý đánh bắt được cả hai đứa ở huyện
An Lạc (thuộc phủ Vĩnh Tường).
Bấy giờ một tướng giỏi của Tế là Nguyễn Danh Phương, tục gọi là Quận
Hẻo, thề báo thù cho chủ, bèn chiêu gọi dư đảng về giữ núi Tam Đảo. Một
mặt thì mộ quân trữ lương, và một mặt thì cho người về nói dối xin hàng.
Khi đó, ở phía đông nam, Quận He đang tung hoành chống chọi với quan
quân, cho nên Trịnh Doanh cũng bằng lòng tạm cho Quận Hẻo hàng.

https://thuviensach.vn

Nhưng kỳ thực, nhân cơ hội ấy, Quận Hẻo tìm cách liên lạc được với Quận
He. Hai con hổ chiếm giữ một vùng biển để luyện chiến thuyền, lại chiếm
một khu rừng rộng để luyện quân đánh thành, phá lũy.
Một hôm, Quận Hẻo, Quận He ngồi uống rượu trên một tảng đá bên
sườn núi, bàn mưu kế bắt Phạm Đình Trọng. Quận Hẻo có ý lo phiền, Quận
He cũng vậy. Quân lính lúc bấy giờ cũng có lòng nao núng sau mấy trận bị
Phạm tướng quân dùng mưu đánh phá, xác và máu ngập lụt cả một cánh
đồng gianh dưới chân núi Cước Sơn.
Bỗng một tên lính hầu rượu, dâng hai cái thủ lợn lên.
Rượu ngà ngà, hai con hổ dữ vén tay áo, mỗi người cầm một cái thủ lợn,
đưa lên gậm nhồm nhoàm, rồi ném xương xuống đất. Nhìn những mảnh
xương, tên lính hầu mặt choắt, mắt chuột kia, sực nảy ra quỷ kế. Nó quỳ
xuống tâu rằng:
- Bẩm hai tướng quân, kẻ hèn mọn này đã nghe thầy địa lý nói rằng
Phạm Đình Trọng sở dĩ được chúa Trịnh Doanh quý trọng, ấy là do ngôi
mả bà mẹ ông ta ở chân núi Trường Sà trong rừng Mật phía tây nam. Nay
xin hai tướng quân sai đào mả mẹ ông ta lên, vất xương đi, tức khắc Phạm
Đình Trọng nếu không bị chết dưới lưỡi kiếm thần dũng của hai tướng
quân, cũng bị gian thần trong triều ghen ghét. Ta hãy nhờ người xúc xiểm
chúa Trịnh Doanh, khiến ông ta bị hại. Hai tướng quân nghĩ thế nào?
Đôi mãnh hổ vùng ném hai chén rượu xuống đất, ngửa mặt cười vang cả
núi:
- Ừ được đấy! Ta cho kế của ngươi là giỏi. Xong việc này ta thưởng cho
vàng bạc và phong chức đội trưởng, trông coi cả đám quân thị vệ của bọn
ta. Kế ấy phải tức khắc thi hành ngay tối nay. Mau đóng yên cương sẵn, và
sửa soạn thuổng cuốc, chỉ một mình mi làm việc ấy, nghe!
Tên quân hầu rượu, cúi rạp đầu xuống lạy, rồi khúm núm lui ra.
https://thuviensach.vn

Thế là, giữa buổi tối giông bão và mưa mù mịt ấy, hai kỵ sĩ dừng cương
ở Tháp Ma ven rừng thông, trong bóng tối một bóng đen nhảy vụt ra đỡ dây
cương, rồi bó đuốc thông bốc sáng, những nhát cuốc hạ tới tấp và tàn nhẫn
xuống nấm mồ vô tội. Những mảnh xương bị ném lên trời trong tiếng cười
sặc sụa hơi men của Quận He, Quận Hẻo.
III
Phạm Đình Trọng được tin báo rằng mả mẹ mình đã bị Quận Hẻo, Quận
He đào xới, vất xương đi, ông uất lên hét to một tiếng rồi ngất lịm. Tỉnh
dậy, ông rút kiếm vạch trời thề phải giết hai tên giặc đó, quyết không cùng
chúng sống ở đời.
Mấy trận sau, Trọng cất quân đánh quân Cầu và Phương tan nát, nhưng
bắt hụt kẻ thù. Hai tên bị ông chém rơi khăn, rách áo, thoát chết trận ấy, đều
lo sợ lắm. Cũng vì lẽ ấy, Quận Hẻo tạm xa Quận He, để chạy sang giữ làng
Thanh Linh (huyện Bình Xuyên, đất Thái Nguyên). Từ đó, Quận Hẻo mộ
thêm quân, tích thêm lương, lập lại đồn ở núi Ngọc Bội (giáp huyện Bình
Xuyên và huyện Tam Dương), lập đồn trong ở đất Hương Canh, lập đồn
ngoài ở đất Ức Kỳ, rồi nhân khi Phạm Đình Trọng bỏ lỏng, Quận Hẻo
ngang nhiên tự xưng là “Thuận thiên khởi vận đại nhân” làm cung điện, thu
các thứ thuế ở đất Tuyên Quang, thanh thế lừng lẫy trong ngót mười năm
trời, thành ra một nước riêng trong nước Việt vậy.
Trong khi ấy, năm Bính Dần (1746) Quận He bị Phạm Đình Trọng đánh
riết quá, sinh sợ hãi, vả quân lính thấy bị thua luôn, rủ nhau bỏ trốn rất
nhiều. Hễ nghe có binh tướng quân Phạm Đình Trọng sắp giết Nguyễn Hữu
Cầu để báo mối thù đào mả là chúng tán loạn xô nhau trốn, không lòng nào
chống cự nữa.
Thấy thế nguy, Quận He bèn cho người đem vàng bạc, gấm vóc, ngà voi,
sừng tê giác về đút lót cho Đỗ Thế Giai là một viên quan hầu cận xiểm nịnh
của Trịnh Doanh và quan nội giám là Nguyễn Phương Đĩnh để xin hàng.

https://thuviensach.vn

Giai và Đĩnh được của tối mắt, liền hết sức nói với chúa Doanh. Trịnh
Doanh thấy đã mỏi mệt vì việc dẹp giặc, nhất là giặc Nguyễn Hữu Cầu, bèn
ưng thuận cho hàng và phong cho làm Hương Nghĩa Hầu, lại sai quan
Thiêm Tri là Nguyễn Phi Sàng đem tờ dụ ra bảo ông Phạm Đình Trọng
đừng đánh Nguyễn Hữu Cầu nữa.
Hôm ấy, Phạm Đình Trọng đang ngồi trên mình ngựa luyện binh trên bãi
cỏ gianh ven rừng, thấy sứ giả đến đọc dụ, ông vội xuống yên. Nghe xong
dụ Chúa, ông quắc mắt nhìn lên trời, tay nắm chắc thanh long đao, cất tiếng
sang sảng nói rằng:
- Những người làm tướng ở ngoài dẫu có mệnh vua, cũng có điều không
chịu. Ông vâng mệnh vua đi gọi giặc về hàng. Tôi vâng mệnh vua đi đánh
giặc, thì tôi cứ đánh.
Nói đoạn, ông phất cờ, gọi lính truyền cất quân đi ngay. Phạm Đình
Trọng cho thủ hạ tin cẩn các huyện Thanh Hòa, Tứ Kỳ, Vĩnh Lại, Thượng
Hồng hợp nhất lại, đặt làm bốn cơ rồi giao cho họ cai quản.
Ở Phủ Liêu, bọn nghịch tuần Đỗ Thế Giai Nguyễn Phương Đĩnh, vốn
không ưa Trọng, bèn nhân lấy cớ ấy mà dèm với chúa Trịnh Doanh rằng
Trọng có ý mộ thêm quân mưu phản. Nhưng Trịnh Doanh vốn biết Trọng là
người trung thành, nên không nói gì đến việc ấy, lại làm một bài thơ sai
người đưa ra cho ông để ông được yên lòng.
Nguyễn Hữu Cầu tuy đã xin về hàng, nhưng vẫn cứ cướp phá các nơi,
sau lại về phá ở đất SơnNam. Phạm Đình Trọng cất binh đánh Quận He ở
đất Cẩm Giàng (gần Hải Dương), Quận He lại thua chạy suýt chết. Quận
He bàn với quân tướng rằng:
- Ta vừa mới thua, ắt có tin về kinh, chắc không ai phòng bị, nay ta lẻn
về đánh có lẽ được.

https://thuviensach.vn

Nói đoạn, ngay đêm hôm ấy, Quận He kéo quân về bến Bồ Đề. Đến nơi
thì trời gần sáng. Nhận được tin cấp báo, Trịnh Doanh tự đem quân ra giữ ở
bến Nam Tân, Phạm Đình Trọng được tin ấy lập tức đem quân ập đánh mặt
sau, Quận He lại thua to bỏ chạy. Từ khi thua trận Bồ Đề, Hữu Cầu về cùng
với Hoàng Công Chất cướp ở huyện Thần Khê và Thanh Quan.
Phạm Đình Trọng lại đem binh đánh đuổi.
Hoàng Công Chất chạy vào Thanh Hóa.
Quận He chạy vào Nghệ An, hợp với tên Diên.
Phạm Đình Trọng đem quân vào đánh phá trại giặc, đuổi Quận He ra đến
làng Hoàng Mai. Thế cùng, lực tận, Quận He chạy vào một hàng thịt chó,
cởi vội quần áo, ném tiền ra xin mượn anh hàng thịt bộ quần áo rách, rồi
nhân lúc anh đồ tể đang mổ chó, viên tướng thất trận cũng ngồi xuống làm
với anh đồ tể.
Phạm Đình Trọng biết đích giặc trốn lẩn trong làng, bèn dàn mấy nghìn
quân vây kín chung quanh. Rồi đó, ông một mình một ngựa, cầm kiếm đi
khắp làng, sai lính hô hễ ai chứa giặc hay trông thấy giặc mà không báo thì
cả nhà chết chém.
Bấy giờ, Nguyễn Hữu Cầu trông thấy vợ chồng anh giết chó run cầm cập
thì không đành lòng, vả tự nghĩ mình là một người chọc trời khuấy nước
bấy lâu, tiếng tăm lừng lẫy, không lẽ lại sợ chết để lụy cho người, bèn xách
kiếm nhảy lên mái nhà đứng nhìn ra hàng quân vây trùng trùng điệp điệp,
gươm đao tua tủa, chiêng trống dậy trời, chuyển đất.
Khí tiết anh hùng bốc ngụt lên, Quận He cởi phăng áo như mỗi khi ra
trận, ném đi, rồi chờ ngựa Phạm Đình Trọng vừa đi tới, Quận He nhanh
nhẹn như con chim liệng vụt xuống. Lưỡi kiếm sáng lóe như tia chớp,
Phạm Đình Trọng né mình tránh khỏi, lưỡi kiếm phạt ngang đầu ngựa. Con
tuấn mã chồm lên rồi khuỵu xuống, mất hẳn nửa đầu.
https://thuviensach.vn

Hai hổ mạnh gặp nhau! Mặt đối mặt, trên một bãi chiến hẹp, quân lính
đứng xa cả ở bên ngoài. Thanh long đao và ngọn bát xà mâu vung lên, thép
thiêng và thép sắc lòe lửa sáng. Đường đánh của hai dũng tướng vô cùng
tinh xảo, bong hai người quay tròn nom tựa những cánh hoa bay theo gió
lốc. Những bước tiến lui, những cánh tay vút lên cao và là xuống tựa như lá
liệng, chim sa. Cứ như thế, cuộc đấu kéo dài và kết thúc sau một tiếng quát
to, rồi một cái mình bắn ra xa, rơi vào hố nước.
Quận He thất trận. Máu ở đùi thấm ra lênh láng. Bại tướng vùng đứng
dậy, nhưng lại ngã liền. Vết thương nặng quá. Tức thì một cái cũi do bốn
tên lính đẩy đến, ném Quận He vào nằm trong đó. Hắn nằm yên, mắt nhắm
nghiền. Phạm Đình Trọng truyền cho mười viên tướng, năm trăm quân lập
tức lên đường, giải Quận He về triều nộp chúa Trịnh.
IV
Bấy giờ Nguyễn Danh Phương tức Quận Hẻo lập đại đồn trên núi Ngọc
Bội, đang ngồi uống rượu trên sơn trại, bỗng thấy quân do thám chạy lên
báo tin Nguyễn Hữu Cầu bị bắt rồi. Quận Hẻo giật nảy mình, chén rượu
trên tay rơi xuống đất.
Hôm sau, Phương lại được tin quan quân bắt đầu giải Cầu về triều nộp
chúa Trịnh. Phương bèn nảy mưu cướp tù xa. Ngay hôm ấy, Quận Hẻo dẫn
một nghìn quân lẻn tắt đường núi đón đầu bọn quân chúa Trịnh giải tù.
Chúng ẩn nấp vào một cánh rừng chờ đợi. Quả nhiên bọn quân tướng của
Phạm Đình Trọng đã rầm rộ tới kia, đi quanh một cái tù xa lớn, gươm giáo
dựng lên tua tủa.
Quận Hẻo nhảy lên mình ngựa, phất cờ ra hiệu, vẫy quân nhảy xổ ra xếp
hàng chữ nhất. Quận Hẻo vác giáo xông vào bọn tướng của Phạm Đình
Trọng đánh tơi bời. Bọn tướng tuy đông nhưng sao đủ tài cự địch với
Phương, sức khỏe không kém gì Cầu. Cho nên bọn quan quân bị chết gần
hết chỉ trong chớp mắt. Trong khi hỗn chiến, Quận He vẫn điềm nhiên vỗ

https://thuviensach.vn

đùi cười ha hả. Bọn tàn binh bỏ cả tù xa mà chạy. Thế là Quận He thoát
nạn. Và hổ lại cùng với hổ về rừng. Lâu la trên núi Ngọc Bội được lệnh hai
chủ tướng mổ trâu để khao mừng, đủ ba ngày đêm. Và nhân thể đợi ngày
thứ tư thì chúng kéo đại binh xuống núi đi bắt Phạm Đình Trọng, trừ bỏ
Trịnh Doanh để chia giang sơn mà làm vua nước Việt. Trên sơn trại đèn
treo lá kết, trâu bò của dân do chúng cướp mang lên bị đem ra mổ rất nhiều.
Tiếng khóc ở các làng quanh đấy bị át đi giữa tiếng reo hò của lũ giặc say.
Lại nói mấy tên quan quân giải tù xa sống sót chạy ngày đêm về báo tin
Quận Hẻo đánh phá cứu Quận He. Phạm Đình Trọng được tin bèn ngay
đêm ấy, người ngựa ngậm tăm, thẳng tiến về núi Ngọc Bội, sơn trại giặc.
Lừa lúc giặc đang đắc trí không ngờ, Phạm Đình Trọng vác đại đao, dẫn ba
nghìn quân lẻn lên phóng lửa đốt trại giặc. Lâu la hoảng hốt, kêu rầm rĩ.
Phạm tướng quân múa đao đi trước, xông vào vòng khói lửa ngút trời. Bấy
giờ Quận Hẻo, Quận He đang ngà ngà rượu, thấy lâu la nhốn nháo, vội vác
khí giới nhảy ra.
Quận He gặp ngay Phạm Đình Trọng. Hắn gầm lên múa kích đâm liền,
đại đao của Phạm tướng quân cũng múa tít quấn lấy ngọn kích của Quận
He, đôi bên đánh nhau rất lâu trong khi Quận Hẻo cuống quít gạt tên lửa
bay lên tới tấp do quan quân bắn ra, giữa khi bối rối lại gặp phải đại tướng
của Trịnh Doanh là Nguyễn Phan sấn vào vung kiếm chém. Quan quân
đánh rất hăng, bọn lâu la phần vì no thịt say rượu, phần vì hoảng hốt nên
chết rất nhiều, xác ngổn ngang khắp sườn núi đá đầy gai nhọn và cỏ sắc.
Quận Hẻo biết không thắng được bèn nhảy ra xa, hò lâu la chạy trốn.
Quận He càng đánh càng hăng. Nhưng hùm thiêng gặp lúc sa cơ, hắn bị
vướng một tảng đá trong khi lùi tránh lưỡi đao lợi hại của Phạm tướng quân
vừa hạ xuống, không may bị ngã. Vết thương cũ ở đùi bị rách ra, Quận He
đành ngã sóng soài dưới gót giầy Trọng giơ ra đạp xuống. Tức thì quân sĩ
trói ngay Quận He lại, lôi xuống núi. Chính lúc ấy, Phạm tướng công bất
ngờ bị một mũi tên tẩm độc của bọn lâu la nấp đâu đó bắn trúng cánh tay.

https://thuviensach.vn

Phạm tướng quân vẫn nghiến răng chịu đau, lệnh cho quân sĩ phóng lửa đốt
trại giặc, chờ lửa cháy ngút trời, mới thu quân xuống núi, giải Quận He về.
Quận Hẻo thu tàn quân chạy đến một cánh rừng phía tây. Hẻo quyết trả
thù. Đêm ngày, Hẻo sai người đi mộ thêm quân, và cướp bóc nhân dân lấy
lương thực phòng thủ. Hẻo còn sai lính đúc đạn, chế súng, luyện thêm một
đội quân bắn nỏ rất tài. Không bao lâu, Hẻo lại có binh hùng, tướng mạnh,
và thừa thế ấy, Hẻo càng tung hoành cướp bóc, giết người, có khi đốt cả
một làng. Dân chúng, hễ nghe đến tên Quận Hẻo là hết hồn hết vía.
Phạm Đình Trọng từ hôm bị thương ở cánh tay vì mũi tên thuốc độc,
bệnh tình ngày một nặng. Một hôm nằm trong trướng, nghe tin giặc Hẻo
quấy nhiễu, tàn sát lương dân, ông tức giận vùng đứng dậy, sai đóng yên
ngựa, vác đao đi giết giặc Hẻo, nhưng vết thương lại vỡ ra, thuốc độc còn
t...