GP GVG

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Đàm Thị Hằng
Ngày gửi: 16h:28' 09-12-2025
Dung lượng: 544.0 KB
Số lượt tải: 1
Nguồn:
Người gửi: Đàm Thị Hằng
Ngày gửi: 16h:28' 09-12-2025
Dung lượng: 544.0 KB
Số lượt tải: 1
Số lượt thích:
0 người
1
BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG GIẢI PHÁP
1. Lời giới thiệu
Hồ Chí Minh đã từng nói:
“Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”.
Là người dân Việt Nam yêu nước, mỗi chúng ta cần phải có tình yêu và
hiểu biết về lịch sử của đất nước, của dân tộc mình. Bởi vậy mà trong chương
trình, phân môn Lịch sử có vai trò và ý nghĩa to lớn trong việc giáo dục cho học
sinh tình yêu quê hương, đất nước, lòng tự hào về truyền thống của dân tộc mình.
Từ năm học 2020 - 2021, cả nước triển khai dạy học theo chương trình Giáo
dục phổ thông mới. Cùng với các môn học khác thì Lịch sử cũng là môn học có
nhiều sự đổi mới. Môn Lịch sử nói chung và phân môn Lịch sử ở Tiểu học nói
riêng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với các em học sinh. Môn học này có tác
động trực tiếp đến sự hình thành và phát triển tinh thần yêu nước và lòng tự hào
dân tộc cho các em. Tình yêu này có được thông qua việc trẻ được học tập hàng
ngày qua những câu chuyện lịch sử, qua những áng thơ văn, qua những cảnh đẹp
địa lí. Dạy học phân môn Lịch sử được tốt nghĩa là giáo viên không những chỉ
cho học sinh thấy được quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc, mà còn giáo
dục lòng yêu nước, biết ơn tiền nhân, giáo dục hoài bão và ý chí xây dựng đất
nước cho thế hệ trẻ.
Năm học này, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 4. Vì là năm
đầu học sinh của tôi được tiếp cận phân môn Lịch sử, tôi nhận thấy nhiều học sinh
rất thờ ơ chưa có sự say mê môn Lịch sử, khi được hỏi đến nhiều mốc lịch sử quan
trọng của dân tộc các em không trả lời được. Có một thực trạng là khi vào tiết
Lịch sử các em không có hứng thú học. Bên cạnh đó còn một số giáo viên vẫn
còn dạy học theo phương pháp truyền thống, cách tổ chức các hình thức và phương
pháp dạy học còn nhiều hạn chế. Một bộ phận phụ huynh chưa quan tâm tới việc
học của con em đặc biệt là phân môn Lịch sử được coi là môn phụ. Trong quá
trình dạy học tôi cũng tiến hành khảo sát về mức độ yêu thích môn Lịch sử của
các em học sinh và tôi thấy tỉ lệ học sinh không thích môn Lịch sử tương đối là
nhiều, tỉ lệ thích và rất thích thì lại ít. Vậy làm thế nào để học sinh yêu thích môn
học, có biện pháp nào để giúp các em có hứng thú học tập môn Lịch sử hay không?
Đó luôn là nỗi trăn trở của bản thân tôi. Bởi vậy tôi mạnh dạn đưa ra: “Một số
biện pháp tạo hứng thú, phát huy tính tích cực cho học sinh để nâng cao chất
lượng dạy học phân môn Lịch sử lớp 4”
2. Tên giải pháp: “Một số biện pháp tạo hứng thú, phát huy tính tích cực cho
học sinh để nâng cao chất lượng dạy học phân môn Lịch sử lớp 4”.
3. Lĩnh vực áp dụng giải pháp
Giải pháp này áp dụng vào lĩnh vực nâng cao chất lượng dạy học phân môn
Lịch sử.
4. Ngày giải pháp được áp dụng lần đầu
- Thời gian áp dụng: Từ tháng 9/2022
5. Mô tả bản chất của giải pháp
2
5.1 Nội dung giải pháp
5.1.1 Cơ sở lí luận
“Hứng thú học tập là loại hứng thú gắn với các môn học trong nhà trường,
nó là thái độ đặc biệt của học sinh với môn học, mà học sinh thấy có ý nghĩa và
có khả năng đem lại khoái cảm trong quá trình học tập bộ môn” (Phạm Minh Hạc,
2004).
Tích cực trong học tập là yếu tố ảnh hướng trực tiếp đến kết quả học tập
của học viên, cũng như giảng dạy của giảng viên. Tính tích cực của học viên là ý
thức tự giác, là sự kiên trì vượt qua khó khăn trong học tập, là sự xác định đúng
đắn mục đích, động cơ, thái độ trong học tập.
Hứng thú học tập trước hết được tạo ra bằng cách làm cho học sinh ý thức
được lợi ích của việc học để tạo động cơ học tập. Không có con đường nào khác
để làm nảy sinh và duy trì hứng thú của học sinh với lịch sử ngoài cách sử dụng
linh hoạt các kĩ thuật dạy học tích cực.
Như chúng ta đã biết, để có Tổ quốc Việt Nam tươi đẹp, đàng hoàng như
ngày hôm nay, ông cha ta đã phải trải qua hàng ngàn năm lao động, đấu tranh để
dựng nước và giữ nước. Mỗi chúng ta đều phải hiểu, kính trọng, tôn vinh, biết ơn
các anh hùng dân tộc, yêu quý tôn trọng các chiến công hiển hách hào hùng của
ông cha ta, các di tích lịch sử của đất nước. Từ đó tăng thêm lòng yêu quê hương,
đất nước, tinh thần xây dựng và ý thức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.
5.1.2 Thực trạng
Mỗi tiết học 40 phút, mỗi tuần 1 tiết yêu cầu học sinh phải nắm được một
sự kiện hay một nhân vật lịch sử tiêu biểu của một giai đoạn lịch sử nhất định.
Nhưng thực tế ở đơn vị tôi rất nhiều em chưa đạt yêu cầu vì các em không ghi nhớ
được, giáo viên có hệ thống kiến thức thì các em chỉ phục vụ lúc thi, thi xong lên
lớp 5 thì kiến thức lại mới tinh. Phải chăng các em chưa biết cách học? Hay người
thầy chưa truyền cảm hứng cho các em? Trước hết, tôi phải tìm hiểu nguyên nhân
do đâu mà các em lại không có hứng thú khi học phân môn Lịch sử?
Thứ nhất, chương trình phân môn Lịch sử lớp 4 là các sự kiện diễn ra trong
buổi đầu dựng nước và qua các triều đại phong kiến nên học sinh khó hình dung,
khó nhớ.
KÌ I
KÌ II
Nước Văn Lang
Nước ta cuối thời Trần
Nước Âu Lạc
Chiến thắng Chi Lăng
Nước ta dưới ách đô hộ của các triều Nhà Hậu Lê và việc tổ chức quản lí
đại phong kiến phương Bắc
đất nước
Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40) Trường học thời Hậu Lê
Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Văn học và khoa học thời Hậu Lê
Quyền lãnh đạo (Năm 938)
Trịnh – Nguyễn phân tranh
Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân Cuộc khẩn hoang ở Đàng Trong
Cuộc kháng chiến chống quân Tống Thành thị ở thế kỉ XVI – XVII
xâm lược lần thứ nhất (Năm 981)
Nghĩa quân Tây Sơn tiến ra Thăng
Nhà Lý dời đô ra Thăng Long
Long (Năm 1786)
Chùa thời Lý
3
Cuộc kháng chiến chống quân Tống Quang Trung đại phá quân Thanh
xâm lược lần thứ hai (1075 – 1077)
(Năm 1789)
Nhà Trần thành lập
Những chính sách về kinh tế và văn
hóa của vua Quang Trung
Nhà Trần và việc đắp đê
Cuộc kháng chiến chống quân xâm Nhà Nguyễn thành lập
lược Mông Nguyên
Kinh thành Huế
Thứ hai, nhiều giáo viên chưa chú trọng vào phân môn Lịch sử, chỉ quan
tâm nhiều 2 môn Toán và Tiếng Việt nên phương pháp giảng dạy còn thiếu chiều
sâu, trong cách truyền đạt kiến thức vẫn nặng nề về “nhồi nhét” nên chưa gây
được hứng thú học tập cho học sinh.
Thứ ba, vì phân môn chưa được chú trọng nên giáo viên chưa đầu tư nghiên
cứu các kiến thức liên quan đến bài giảng, những sự kiện, cao trào lên đỉnh điểm
chưa được làm nổi bật, dẫn dắt vào bài mới chưa lôi cuốn, chưa tìm tòi hình thức
tổ chức dạy học hấp dẫn để thu hút học sinh yêu thích môn học, dẫn tới kết quả
giờ dạy không cao.
Thứ tư, như chúng ta đã biết lịch sử là những sự việc đã diễn ra, có thật và
tồn tại trong quá khứ. Chúng ta không thể phán đoán, suy luận hay tưởng tượng
để nhận thức lịch sử mà phải thông qua các mốc thời gian, chứng cứ, qua các “dấu
tích” đã diễn ra. Để tạo hứng thú học tập cho các em, yêu cầu giáo viên phải đầu
tư cả về thời gian, kiến thức, phương pháp, hình thức, có hiểu biết rộng, biết sử
dụng công nghệ thông tin thành thạo để minh họa bằng các hình ảnh, tư liệu, …thì
không khí tiết học mới vui vẻ, bớt căng thẳng, thoải mái, nên rất nhiều đồng chí
ngại đổi mới.
Thứ năm, lên lớp 4 học sinh mới được tiếp cận với phân môn Lịch sử nên
phương pháp dạy học hoàn toàn mới đối với các em. Nhận thức của học sinh và
phụ huynh không hào hứng với phân môn nên hầu hết các em không háo hức đón
chào giờ học Lịch sử.
Biết được tình hình đó nên ngay từ đầu năm tôi đã khảo sát lớp 4A5 tổng
số 46 học sinh) và lớp 4A3 (tổng số 47 học sinh), tôi đã có kế hoạch đi tìm hiểu
nguyên nhân và giúp các em có hứng thú khi học phân môn Lịch sử, thúc đẩy
nâng cao chất lượng. Vì lên lớp 4 các em mới được học phân môn Lịch sử nên
sau 4 tuần học, tôi mới khảo sát trực tiếp qua quan sát thái độ học tập môn Lịch
sử và qua phiếu khảo sát, kết quả như sau:
BẢNG KHẢO SÁT SAU 4 TUẦN HỌC – NĂM HỌC: 2022 – 2023
Có hứng thú với
Thái độ bình
Không hứng thú
phân môn
thường với môn
Sĩ
với môn Lịch sử
Lớp
Lịch sử
Lịch sử
số
SL
%
SL
%
SL
%
4A5
46
6
13,0
23
50,0
17
37,0
(lớp thực nghiệm)
4A3
47
7
14,9
25
53,2
15
31,9
(lớp đối chứng)
5.1.3 Giải pháp để tạo hứng thú, phát huy tính tích cực cho học sinh để
nâng cao chất lượng dạy học phân môn Lịch sử lớp 4
4
Nếu không có các lớp người đi trước làm sao có chúng ta như bây giờ? Nếu
không có sự đấu tranh, sự hi sinh, sự cống hiến, nỗ lực không ngừng của lớp lớp
thế hệ đi trước, thì làm sao đất nước ta được tươi đẹp như ngày hôm nay, chúng
ta được học tập và làm việc như thế này? Tất cả đều cảm ơn những lớp người đi
trước. Vậy những lớp thế hệ đi trước đó là những ai? Họ đã phải đấu tranh và nỗ
lực như thế nào? Chúng ta hãy tìm hiểu phân môn Lịch sử.
Sao các em lại thờ ơ, không quan tâm đến lịch sử? Chính vì thờ ơ nên nhân
vật ở thời Lý lại nối với sự kiện lịch sử thời Trần hay chiến công của anh hùng
này lại ghi tên cho anh hùng khác, thật là buồn cho cả thế hệ tương lai cả đất nước.
Vậy ngay từ bây giờ, từ lớp đầu tiên được tiếp xúc với lịch sử phải làm thế
nào để các em có hứng thú, thích học lịch sử là điều vô cùng quan trọng đối với
người giáo viên Tiểu học. Như vậy, trong quá trình giảng dạy, người thầy luôn
luôn phải tìm tòi những cách đi mới để dẫn dắt học sinh tiếp cận bài nhanh nhất
mà lại dễ hiểu, dễ nhớ và nhớ lâu, để các em thực sự là người chủ động nắm kiến
thức.
Từ thực trạng nêu trên, tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp tạo hứng thú,
phát huy tính tích cực cho học sinh để nâng cao chất lượng dạy học phân môn
Lịch sử lớp 4 mà bản thân tôi đã áp dụng thực hiện ngay tại lớp học của mình.
5.1.3.1 Biện pháp 1: Khơi gợi tình yêu lịch sử
Để khơi gợi hứng thú cho học sinh khi học tập phân môn Lịch sử lớp 4, tôi
đã đưa ra một số việc làm sau:
* Hoạt động theo nhạc
Trong phần khởi động tôi có thể cho học sinh khởi động theo nhạc hoặc
kiểm tra bài cũ trên nền nhạc RAP IQ
Nào mình cùng/ nhún/ nhún /nhún/, nào mình cùng /lắc /lắc /lắc/ (2 – 3
lượt)
Mời bạn/ nghe rõ /câu hỏi/ trả lời/
Ngoài ra, tôi còn cho học sinh giải đố.
Bài: Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo
Ví dụ:
Ai người đánh giặc trên sông
Dựng bãi cọc ngầm, phá quân Nam Hán?
(Ngô Quyền)
Ảnh
Học sinh vừa vận động theo nhạc, vừa trả lời câu hỏi. Các em luôn có cảm
giác thoải mái, hăng say học bài
* Lồng ghép thơ, văn, đoạn nhạc, phim vào bài giảng.
Để thu hút sự tập trung của các em trong những tiết học Lịch sử, tôi thường
lồng ghép nhiều hình thức dạy học khác nhau như thơ, đoạn nhạc hoặc các đoạn
phim hoạt hình, phim tư liệu. Đây là những hình thức tạo được ấn tượng sâu sắc
nhất đến các em và giúp các em vừa hứng thú khi học, vừa ghi nhớ được các mốc
son lịch sử.
5
Để thực hiện được biện pháp này, tôi nghiên cứu các tài liệu có liên quan
đến những bài học lịch sử trong chương trình. Đồng thời tìm hiểu về những bộ
phim về lịch sử nước ta trong từng giai đoạn và những bài thơ, đoạn nhạc phù hợp
với nội dung của mỗi bài học. Sau đó tôi tiến hành việc lồng ghép các hình thức
trên vào các bài học sao cho phù hợp với nội dung, thời gian, phương pháp để gây
hứng thú cho các em.
- Dùng thơ ca để giới thiệu hay tổng kết bài học.
Chiến thắng Bạch Đằng
Cọc sắt cắm sâu giữa Bạch Đằng,
Hoằng Tháo trúng kế phải tiêu tan!
Kiều Công Tiễn phản - đền nợ máu,
Nam Hán Đế run - phải chạy làng.
Việt tộc khởi đầu nền tự chủ,
Ngô vương chỉnh đốn nếp triều cang.
Ngô – Đinh - Lê - Lý - Trần - Lê - Nguyễn,
Tiếp nối giữ gìn nước Đại Nam…
- Khi dạy bài: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40), để khắc hoạ biểu tượng
nhân vật Hai Bà Trưng tôi đọc cho học sinh nghe một đoạn thơ trích trong bài
“Đại Nam Quốc sử diễn ca”:
“Bà Trưng quê ở Châu Phong,
Giận người tham bạo thù chồng chẳng quên.
Chị em nặng một lời nguyền,
Phất cờ nương tử thay quyền tướng quân”.
Chỉ với bốn câu thơ lục bát ngắn gọn và dễ nhớ này, các em không chỉ khắc
sâu được nguyên nhân của cuộc khởi nghĩa mà còn thấy được khí phách hiên
ngang của Hai Bà Trưng và quê hương của Hai Bà Trưng.
Hoặc khi dạy bài Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo (năm
938). Đây không phải là một bài học thông thường mà nó còn là mốc son lịch sử
quan trọng của dân tộc, kết thúc hoàn toàn thời kì đô hộ của phong kiến phương
Bắc và mở đầu cho thời kì độc lập lâu dài của nước ta. Do đó muốn học sinh khắc
sâu những dấu ấn lịch sử trọng đại này tôi đã lồng ghép bộ phim hoạt hình về
“Chiến thắng Bạch Đằng” cho các em xem. Sau khi các em tìm hiểu xong nội
dung của bài học, tôi cho các em xem phim để khắc sâu hình ảnh Ngô Quyền cho
quân đóng cọc trên sông Bạch Đằng, lợi dụng thủy triều lên, xuống để phá tan
quân Nam Hán kết thúc chiến tranh, giành độc lập cho đất nước.
Cách làm này sẽ tạo hứng thú, tâm lí thoải mái cho các em học sinh khi
học. Qua đó góp phần làm cho bài giảng sinh động hơn, hấp dẫn hơn, lôi cuốn
học sinh.
* Tổ chức các trò chơi học tập trên phần mềm trình chiếu Powerpoint để
tăng cường hứng thú và khắc sâu kiến thức bài học.
Để khơi gợi niềm say mê, hứng thú học tập phân môn Lịch sử tôi đã “Tổ
chức các trò chơi học tập”. Muốn làm tốt việc này tôi luôn thay đổi trò chơi với
nhiều hình thức mới lạ nhằm tạo hứng thú cho học sinh.
6
Tuỳ vào từng bài học tôi lồng ghép trò chơi để tạo hứng thú, khắc sâu kiến
thức ở những hoạt động khác nhau như khởi động, hoạt động thực hành hay vận
dụng trải nghiệm. Sử dụng trò chơi học tập làm thay đổi bầu không khí nhàm
chán, giúp học sinh giảm căng thẳng sau mỗi giờ học. Thay thế cho khối kiến thức
“khổng lồ” trong lớp, các trò chơi được sử dụng như một công cụ hữu ích giúp
các em vừa học vừa chơi. Học sinh thể hiện được trí thông minh, kỹ năng, hiểu
biết và khả năng nắm bắt bài học ngay trên lớp. Đồng thời, các trò chơi sẽ giúp
các em có cái nhìn tích cực hơn về môi trường học tập của mình.
Quy trình thực hiện trò chơi học tập:
Bước 1: Giáo viên sẽ giới thiệu tên trò chơi và mục đích thực hiện.
Bước 2: Giáo viên phổ biến cách chơi cho học sinh.
Ở bước này, sẽ bao gồm những công việc sau:
- Tổ chức người tham gia: Số lượng học sinh, số đội tham gia. Tùy vào trò
chơi sẽ có thêm một số vị trí như quản trò, trọng tài.
- Một số dụng cụ để chơi như: bút, giấy, thước... nếu cần thiết.
- Trong khi hướng dẫn cách chơi, giáo viên cần nêu rõ từng việc làm cụ thể
của người chơi, đội chơi, thời gian...
- Ngoài ra, giáo viên cũng cần nói rõ cách xác nhận kết quả và cách tính
điểm. Khen thưởng trong trò chơi (nếu có).
Bước 3: Thực hiện trò chơi
Bước 4. Kết thúc trò chơi, giáo viên cần nhận xét ưu điểm và hạn chế. Một
số học sinh sẽ nêu kiến thức, kỹ năng của bài học khi tham gia trò chơi.
Phương pháp này sẽ giúp bài giảng của giáo viên thêm phần thú vị và hấp
dẫn. Việc vừa học vừa chơi cũng giúp các em giảm bớt áp lực mà còn kích thích
phát triển trí tưởng tượng, khả năng suy nghĩ, tinh thần làm việc nhóm tốt hơn.
Trò chơi “Rung chuông vàng”
- Trò chơi mô phỏng theo chương trình Rung chuông vàng với khoảng 6
đến 10 câu hỏi (số lượng tuỳ ý) có thể theo các cấp độ khó dần. Có thể chia đội
để chơi hoặc chơi cá nhân. Yêu cầu mỗi HS chuẩn bị một bảng con để ghi đáp án
cho các câu hỏi. Sau khi có tín hiệu sẽ giơ câu trả lời của mình nên. Nếu chơi
theo hình thức cá nhân thì người thắng cuộc là người trả lời được đến câu hỏi cuối
cùng. Nếu chơi theo đội thì đội thắng là đội còn nhiều người trên sàn thi đấu nhất
ở câu hỏi cuối cùng. Trò chơi này thích hợp với phần củng cố cuối bài.
Ví dụ: Khi dạy bài: Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo (Năm
938)
Tôi tổ chức cho học sinh chơi trò: “Rung chuông vàng” để củng cố kiến
thức cho học sinh.
+ Tôi sử dụng phần mềm trình chiếu powerpoint chuẩn bị sẵn các câu hỏi
với các đáp án khác nhau.
+ Học sinh có nhiệm vụ giải các câu hỏi và ghi đáp án vào bảng con.
+ Học sinh nào giải được nhiều câu hỏi nhất và rung được chuông sẽ nhận được
một phần thưởng.
3 Ảnh
7
Trò chơi “Hái hoa dân chủ”
Ví dụ: Tiết 17 Ôn tập
- Tổ chức lớp thành 4 nhóm thi dưới hình thức hái hoa dân chủ để củng cố
và ôn tập các kiến thức của bài đã học. Mỗi nhóm cử 3 đại diện để thành lập đội
chơi. Trong quá trình chơi, các đội có quyền đổi người, giáo viên tổ chức như sau:
- Chuẩn bị các câu hỏi:
Nhà nước đầu tiên của nước ta có tên là gì?
Vị vua đầu tiên của nước ta là ai?
Khởi nghĩa của Hai Bà Trưng diễn ra vào năm nào?
Ai là người lãnh đạo nhân dân ta chống lại quân Nam Hán?
Ngô Quyền lên ngôi vua năm nào?
Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi vua, đặt tên nước ta là gì?
Vì sao vua Lý Thái Tổ dời đô về Đại La?
Lý Thái Tổ dời đô về Đại La vào thời gian nào?
Tống xâm lược nước ta lần thứ hai vào thời gian nào?
Nhà trần được thành lập vào năm nào?
Nhà Trần đã có những việc làm gì để củng cố xây dựng đất nước?
Nhà Trần đã lập ra “Hà đê sứ” để làm gì?
- Nhiệm vụ của các đội chơi là lần lượt lên chọn câu hỏi theo số bất kì,
trúng câu hỏi nào thì trả lời câu hỏi ấy. Nếu trả lời đúng đội ghi được 3 điểm; nếu
trả lời sai đội đó bị trừ 1 điểm. Thời gian trò chơi 5 phút.
Ảnh
* Trò chơi: Lật mảnh ghép
- Chọn 1 bức tranh liên quan đến nội dung bài học để làm chìa khoá được
giấu dưới 3 miếng ghép tương ứng với 3 câu hỏi (số lượng miếng ghép tuỳ chọn).
Trả lời đúng mỗi miếng ghép bức tranh sẽ được mở ra một phần tương ứng với vị
trí miếng ghép đó. Với trò chơi này, giáo viên chia đội để chơi: Trả lời đúng 1
miếng ghép sẽ được 10 điểm, tìm được bức tranh sẽ được 40 điểm. Kết thúc phần
chơi đội nào có tổng điểm lớn hơn sẽ thắng. Với trò chơi này có thể áp dụng để
dạy bài mới, kiểm tra bài cũ hoặc củng cố bài.
Ảnh
Ví dụ: Kiểm tra bài cũ bài Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân
Chuẩn bị bức ảnh Đinh Bộ Lĩnh chơi trò đánh trận lau. Chia thành 6 miếng
ghép.
Các câu hỏi để mở từng miếng ghép:
+ Kể lại tình hình nước ta sau khi Ngô Quyền mất.
+ Em biết gì thêm về thời thơ ấu của Đinh Bộ Lĩnh?
+ Đinh Bộ Lĩnh đã có công gì trong buổi đầu độc lập của đất nước?
Sau khi mở các miếng ghép, giáo viên hỏi: Bức hình này vẽ gì? Hãy nêu
hiểu biết của em về bức hình đó.
* Trò chơi “Ô cửa bí mật”
- Chuẩn bị từ 3 – 4 câu hỏi tương ứng với 3 – 4 ô cửa bí mật, mỗi ô cửa là
một câu hỏi mà học sinh phải vượt qua để đến với phần quà ẩn trong ô cửa. Điều
8
khiến cho trò chơi trở nên thú vị chính là phần quà trong mỗi ô cửa: có cánh cửa
sẽ có phần quà tinh thần, có cánh cửa có phần quà là điểm số. Trò chơi này có thể
áp dụng trong kiểm tra bài cũ, củng cố và cả khai thác kiến thức mới trong bài
học.
Ảnh
Ví dụ: Bài Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ nhất
Có thể dùng để củng cố kiến thức và thiết kế ô cửa trên giáo án điện tử:
Câu hỏi:
+ Trước khi quân Tống sang xâm lược, tình hình nước ta thế nào?
+ Trình bày diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm
lược.
+ Nêu kết quả cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược.
+ Nêu ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược.
* Trò chơi: Ô chữ kì diệu
Trò chơi ô chữ là một trong những trò chơi quen thuộc nhưng được chơi nó
vẫn rất hào hứng. Trong quá trình chơi có thể chia đội chơi để tạo tinh thần đoàn
kết mà vẫn cạnh tranh. Trò chơi này thích hợp với việc kiểm tra bài cũ hoặc củng
cố cuối bài học.
Ví dụ: Nước Văn Lang
- Chuẩn bị 1 ô chữ với các ô hàng dọc và hàng ngang
- Nêu nhiệm vụ cho các đội chơi: Sau khi nghe lời gợi ý về các ô chữ hàng
ngang, đội nào nghĩ ra trước thì rung chuông xin trả lời trước. Mỗi ô chữ hàng
ngang trả lời đúng đội ghi được 5 điểm. Ô chữ hàng dọc trả lời đúng đội ghi được
20 điểm. Nếu trả lời sai đội đó không ghi được điểm. Các đội đều có quyền đặt
bông hoa hy vọng ở mỗi lần trước khi giải ô chữ hàng ngang để nếu trả lời đúng
thì được tăng gấp đôi số điểm của mình. Thời gian chơi: 7 phút.
- Nội dung ô chữ:
Ảnh
- Các câu hỏi tìm ra ô chữ như sau:
1. Đây là người đứng đầu nhà nước Văn Lang.
2. Nhà nước Văn Lang ra đời vào khoảng thời gian nào?
3. Đây là tầng lớp thấp kém nhất dưới thời Văn Lang.
4. Dân thường dưới thời Văn Lang còn gọi là gì?
5. Đây là một trong những loại trang sức mà phụ nữ thời Văn Lang thích.
6. Đây là nghề chính của lạc dân.
7. Đây là chất liệu chủ yếu để làm đồ dùng, trang sức dưới thời Văn Lang.
Ô chữ hàng dọc: Văn Lang
* Tổ chức tự học tại nhà trên Quizizz
Dạy học qua trò chơi là một xu thế của thời đại giúp cho quá trình học tập trở
nên hứng thú và hiệu quả hơn. Một trong số rất nhiều ứng dụng "trò chơi hóa" nội
dung học tập rất phổ biến và được yêu thích là Quizizz.
Ảnh
Quizizz là một ứng dụng được dùng để kiểm tra kiến thức ở các môn học
cũng như kiến thức xã hội thông qua hình thức trả lời trắc nghiệm. Các câu hỏi
9
trắc nghiệm trong Quizizz thuộc nhiều danh mục với cấp độ khác nhau để học
sinh thử sức, đánh giá trình độ của bản thân; hoặc giáo viên, phụ huynh có thể
truy cập bộ câu hỏi do người khác chia sẻ để sử dụng trong giảng dạy, kèm cặp
con em mình. GV có thể dễ dàng tìm kiếm bộ câu hỏi liên quan trong thư viện
chung của ứng dụng.
Ảnh
Khi bài quiz kết thúc, ở phần Game Highlight giáo viên có thể xem phân
tích của Quizizz về phần chơi vừa rồi như tỉ lệ trả lời đúng của cả lớp, câu hỏi nào
có nhiều học sinh chọn sai nhất, câu hỏi nào học sinh trả lời lâu nhất hay câu trung
bình thời gian trả lời mỗi câu hỏi. Bên dưới có thể theo dõi tổng quan thống kê tỉ
lệ trả lời đúng/sai của học sinh cả lớp hay thống kê theo từng câu hỏi.
Ảnh
Từ đó, giáo viên dễ dàng nắm bắt được tình hình của học sinh. Các bạn thi tốt có
thể khen, các bạn điểm thấp hơn thì giáo viên sẽ động viên, quan tâm hơn và có biện
pháp giúp đỡ phù hợp.
5.1.3.2 Biện pháp 2: Phát huy tính chủ động, tích cực của học sinh qua tổ
chức 3 bước học tập
Ở mỗi tiết học, có nhiều cách tổ chức khác nhau nhưng tôi thường tổ chức
cho học sinh hoạt động theo 4 bước cơ bản:
Bước 1: Học sinh làm việc cá nhân;
Bước 2: Học sinh trao đổi, cộng tác trong nhóm nhỏ;
Bước 3: Học sinh chia sẻ, phản biện trước lớp.
Bước 4: Các nhóm thống nhất kết quả.
Ảnh
Qua quá trình học cá nhân, học sinh bộc lộ rõ năng lực tự học, tự giải quyết
vấn đề. Khi thảo luận nhóm, chia sẻ trước lớp, các bạn được thoải mái trao đổi,
thể hiện suy nghĩ hay cách giải thích của bản thân, bộc lộ những ý kiến hay, cách
làm mới. Qua đó phát huy năng lực giao tiếp hợp tác, mạnh dạn khi chia sẻ, biết
đặt và trả lời các câu hỏi phù hợp liên quan đến bài học. Từ đó phát huy năng lực
sáng tạo, độc lập suy nghĩ của học sinh.
5.1.3.3 Biện pháp 3: Sử dụng linh hoạt các kĩ thuật dạy học tích cực
5.1.3.2.1 Kĩ thuật Khăn trải bàn
Ví dụ: Bài Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo (Năm 938)
Hoạt động 1: Nguyên nhân của trận đánh.
Mục tiêu: Xác định được nguyên nhân của trận Bạch Đằng.
Yêu cầu HS đọc thông tin làm việc theo nhóm 4 trả lời câu hỏi: Nêu nguyên
nhân của trận Bạch Đằng bằng kĩ thuật khăn trải bàn. Sau đó cử đại diện trình
bày trước lớp.
HS được làm việc, được ghi lại những ý kiến của bản thân rồi tổng hợp
thành ý kiến chung của nhóm: Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ và cầu cứu
nhà Nam Hán. Ngô Quyền bắt giết Kiều Công Tiễn và đón đánh quân Nam Hán.
Ảnh
5.1.3.2.2 Kĩ thuật mảnh ghép
10
Ví dụ: Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô
BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG GIẢI PHÁP
1. Lời giới thiệu
Hồ Chí Minh đã từng nói:
“Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”.
Là người dân Việt Nam yêu nước, mỗi chúng ta cần phải có tình yêu và
hiểu biết về lịch sử của đất nước, của dân tộc mình. Bởi vậy mà trong chương
trình, phân môn Lịch sử có vai trò và ý nghĩa to lớn trong việc giáo dục cho học
sinh tình yêu quê hương, đất nước, lòng tự hào về truyền thống của dân tộc mình.
Từ năm học 2020 - 2021, cả nước triển khai dạy học theo chương trình Giáo
dục phổ thông mới. Cùng với các môn học khác thì Lịch sử cũng là môn học có
nhiều sự đổi mới. Môn Lịch sử nói chung và phân môn Lịch sử ở Tiểu học nói
riêng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với các em học sinh. Môn học này có tác
động trực tiếp đến sự hình thành và phát triển tinh thần yêu nước và lòng tự hào
dân tộc cho các em. Tình yêu này có được thông qua việc trẻ được học tập hàng
ngày qua những câu chuyện lịch sử, qua những áng thơ văn, qua những cảnh đẹp
địa lí. Dạy học phân môn Lịch sử được tốt nghĩa là giáo viên không những chỉ
cho học sinh thấy được quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc, mà còn giáo
dục lòng yêu nước, biết ơn tiền nhân, giáo dục hoài bão và ý chí xây dựng đất
nước cho thế hệ trẻ.
Năm học này, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 4. Vì là năm
đầu học sinh của tôi được tiếp cận phân môn Lịch sử, tôi nhận thấy nhiều học sinh
rất thờ ơ chưa có sự say mê môn Lịch sử, khi được hỏi đến nhiều mốc lịch sử quan
trọng của dân tộc các em không trả lời được. Có một thực trạng là khi vào tiết
Lịch sử các em không có hứng thú học. Bên cạnh đó còn một số giáo viên vẫn
còn dạy học theo phương pháp truyền thống, cách tổ chức các hình thức và phương
pháp dạy học còn nhiều hạn chế. Một bộ phận phụ huynh chưa quan tâm tới việc
học của con em đặc biệt là phân môn Lịch sử được coi là môn phụ. Trong quá
trình dạy học tôi cũng tiến hành khảo sát về mức độ yêu thích môn Lịch sử của
các em học sinh và tôi thấy tỉ lệ học sinh không thích môn Lịch sử tương đối là
nhiều, tỉ lệ thích và rất thích thì lại ít. Vậy làm thế nào để học sinh yêu thích môn
học, có biện pháp nào để giúp các em có hứng thú học tập môn Lịch sử hay không?
Đó luôn là nỗi trăn trở của bản thân tôi. Bởi vậy tôi mạnh dạn đưa ra: “Một số
biện pháp tạo hứng thú, phát huy tính tích cực cho học sinh để nâng cao chất
lượng dạy học phân môn Lịch sử lớp 4”
2. Tên giải pháp: “Một số biện pháp tạo hứng thú, phát huy tính tích cực cho
học sinh để nâng cao chất lượng dạy học phân môn Lịch sử lớp 4”.
3. Lĩnh vực áp dụng giải pháp
Giải pháp này áp dụng vào lĩnh vực nâng cao chất lượng dạy học phân môn
Lịch sử.
4. Ngày giải pháp được áp dụng lần đầu
- Thời gian áp dụng: Từ tháng 9/2022
5. Mô tả bản chất của giải pháp
2
5.1 Nội dung giải pháp
5.1.1 Cơ sở lí luận
“Hứng thú học tập là loại hứng thú gắn với các môn học trong nhà trường,
nó là thái độ đặc biệt của học sinh với môn học, mà học sinh thấy có ý nghĩa và
có khả năng đem lại khoái cảm trong quá trình học tập bộ môn” (Phạm Minh Hạc,
2004).
Tích cực trong học tập là yếu tố ảnh hướng trực tiếp đến kết quả học tập
của học viên, cũng như giảng dạy của giảng viên. Tính tích cực của học viên là ý
thức tự giác, là sự kiên trì vượt qua khó khăn trong học tập, là sự xác định đúng
đắn mục đích, động cơ, thái độ trong học tập.
Hứng thú học tập trước hết được tạo ra bằng cách làm cho học sinh ý thức
được lợi ích của việc học để tạo động cơ học tập. Không có con đường nào khác
để làm nảy sinh và duy trì hứng thú của học sinh với lịch sử ngoài cách sử dụng
linh hoạt các kĩ thuật dạy học tích cực.
Như chúng ta đã biết, để có Tổ quốc Việt Nam tươi đẹp, đàng hoàng như
ngày hôm nay, ông cha ta đã phải trải qua hàng ngàn năm lao động, đấu tranh để
dựng nước và giữ nước. Mỗi chúng ta đều phải hiểu, kính trọng, tôn vinh, biết ơn
các anh hùng dân tộc, yêu quý tôn trọng các chiến công hiển hách hào hùng của
ông cha ta, các di tích lịch sử của đất nước. Từ đó tăng thêm lòng yêu quê hương,
đất nước, tinh thần xây dựng và ý thức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.
5.1.2 Thực trạng
Mỗi tiết học 40 phút, mỗi tuần 1 tiết yêu cầu học sinh phải nắm được một
sự kiện hay một nhân vật lịch sử tiêu biểu của một giai đoạn lịch sử nhất định.
Nhưng thực tế ở đơn vị tôi rất nhiều em chưa đạt yêu cầu vì các em không ghi nhớ
được, giáo viên có hệ thống kiến thức thì các em chỉ phục vụ lúc thi, thi xong lên
lớp 5 thì kiến thức lại mới tinh. Phải chăng các em chưa biết cách học? Hay người
thầy chưa truyền cảm hứng cho các em? Trước hết, tôi phải tìm hiểu nguyên nhân
do đâu mà các em lại không có hứng thú khi học phân môn Lịch sử?
Thứ nhất, chương trình phân môn Lịch sử lớp 4 là các sự kiện diễn ra trong
buổi đầu dựng nước và qua các triều đại phong kiến nên học sinh khó hình dung,
khó nhớ.
KÌ I
KÌ II
Nước Văn Lang
Nước ta cuối thời Trần
Nước Âu Lạc
Chiến thắng Chi Lăng
Nước ta dưới ách đô hộ của các triều Nhà Hậu Lê và việc tổ chức quản lí
đại phong kiến phương Bắc
đất nước
Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40) Trường học thời Hậu Lê
Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Văn học và khoa học thời Hậu Lê
Quyền lãnh đạo (Năm 938)
Trịnh – Nguyễn phân tranh
Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân Cuộc khẩn hoang ở Đàng Trong
Cuộc kháng chiến chống quân Tống Thành thị ở thế kỉ XVI – XVII
xâm lược lần thứ nhất (Năm 981)
Nghĩa quân Tây Sơn tiến ra Thăng
Nhà Lý dời đô ra Thăng Long
Long (Năm 1786)
Chùa thời Lý
3
Cuộc kháng chiến chống quân Tống Quang Trung đại phá quân Thanh
xâm lược lần thứ hai (1075 – 1077)
(Năm 1789)
Nhà Trần thành lập
Những chính sách về kinh tế và văn
hóa của vua Quang Trung
Nhà Trần và việc đắp đê
Cuộc kháng chiến chống quân xâm Nhà Nguyễn thành lập
lược Mông Nguyên
Kinh thành Huế
Thứ hai, nhiều giáo viên chưa chú trọng vào phân môn Lịch sử, chỉ quan
tâm nhiều 2 môn Toán và Tiếng Việt nên phương pháp giảng dạy còn thiếu chiều
sâu, trong cách truyền đạt kiến thức vẫn nặng nề về “nhồi nhét” nên chưa gây
được hứng thú học tập cho học sinh.
Thứ ba, vì phân môn chưa được chú trọng nên giáo viên chưa đầu tư nghiên
cứu các kiến thức liên quan đến bài giảng, những sự kiện, cao trào lên đỉnh điểm
chưa được làm nổi bật, dẫn dắt vào bài mới chưa lôi cuốn, chưa tìm tòi hình thức
tổ chức dạy học hấp dẫn để thu hút học sinh yêu thích môn học, dẫn tới kết quả
giờ dạy không cao.
Thứ tư, như chúng ta đã biết lịch sử là những sự việc đã diễn ra, có thật và
tồn tại trong quá khứ. Chúng ta không thể phán đoán, suy luận hay tưởng tượng
để nhận thức lịch sử mà phải thông qua các mốc thời gian, chứng cứ, qua các “dấu
tích” đã diễn ra. Để tạo hứng thú học tập cho các em, yêu cầu giáo viên phải đầu
tư cả về thời gian, kiến thức, phương pháp, hình thức, có hiểu biết rộng, biết sử
dụng công nghệ thông tin thành thạo để minh họa bằng các hình ảnh, tư liệu, …thì
không khí tiết học mới vui vẻ, bớt căng thẳng, thoải mái, nên rất nhiều đồng chí
ngại đổi mới.
Thứ năm, lên lớp 4 học sinh mới được tiếp cận với phân môn Lịch sử nên
phương pháp dạy học hoàn toàn mới đối với các em. Nhận thức của học sinh và
phụ huynh không hào hứng với phân môn nên hầu hết các em không háo hức đón
chào giờ học Lịch sử.
Biết được tình hình đó nên ngay từ đầu năm tôi đã khảo sát lớp 4A5 tổng
số 46 học sinh) và lớp 4A3 (tổng số 47 học sinh), tôi đã có kế hoạch đi tìm hiểu
nguyên nhân và giúp các em có hứng thú khi học phân môn Lịch sử, thúc đẩy
nâng cao chất lượng. Vì lên lớp 4 các em mới được học phân môn Lịch sử nên
sau 4 tuần học, tôi mới khảo sát trực tiếp qua quan sát thái độ học tập môn Lịch
sử và qua phiếu khảo sát, kết quả như sau:
BẢNG KHẢO SÁT SAU 4 TUẦN HỌC – NĂM HỌC: 2022 – 2023
Có hứng thú với
Thái độ bình
Không hứng thú
phân môn
thường với môn
Sĩ
với môn Lịch sử
Lớp
Lịch sử
Lịch sử
số
SL
%
SL
%
SL
%
4A5
46
6
13,0
23
50,0
17
37,0
(lớp thực nghiệm)
4A3
47
7
14,9
25
53,2
15
31,9
(lớp đối chứng)
5.1.3 Giải pháp để tạo hứng thú, phát huy tính tích cực cho học sinh để
nâng cao chất lượng dạy học phân môn Lịch sử lớp 4
4
Nếu không có các lớp người đi trước làm sao có chúng ta như bây giờ? Nếu
không có sự đấu tranh, sự hi sinh, sự cống hiến, nỗ lực không ngừng của lớp lớp
thế hệ đi trước, thì làm sao đất nước ta được tươi đẹp như ngày hôm nay, chúng
ta được học tập và làm việc như thế này? Tất cả đều cảm ơn những lớp người đi
trước. Vậy những lớp thế hệ đi trước đó là những ai? Họ đã phải đấu tranh và nỗ
lực như thế nào? Chúng ta hãy tìm hiểu phân môn Lịch sử.
Sao các em lại thờ ơ, không quan tâm đến lịch sử? Chính vì thờ ơ nên nhân
vật ở thời Lý lại nối với sự kiện lịch sử thời Trần hay chiến công của anh hùng
này lại ghi tên cho anh hùng khác, thật là buồn cho cả thế hệ tương lai cả đất nước.
Vậy ngay từ bây giờ, từ lớp đầu tiên được tiếp xúc với lịch sử phải làm thế
nào để các em có hứng thú, thích học lịch sử là điều vô cùng quan trọng đối với
người giáo viên Tiểu học. Như vậy, trong quá trình giảng dạy, người thầy luôn
luôn phải tìm tòi những cách đi mới để dẫn dắt học sinh tiếp cận bài nhanh nhất
mà lại dễ hiểu, dễ nhớ và nhớ lâu, để các em thực sự là người chủ động nắm kiến
thức.
Từ thực trạng nêu trên, tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp tạo hứng thú,
phát huy tính tích cực cho học sinh để nâng cao chất lượng dạy học phân môn
Lịch sử lớp 4 mà bản thân tôi đã áp dụng thực hiện ngay tại lớp học của mình.
5.1.3.1 Biện pháp 1: Khơi gợi tình yêu lịch sử
Để khơi gợi hứng thú cho học sinh khi học tập phân môn Lịch sử lớp 4, tôi
đã đưa ra một số việc làm sau:
* Hoạt động theo nhạc
Trong phần khởi động tôi có thể cho học sinh khởi động theo nhạc hoặc
kiểm tra bài cũ trên nền nhạc RAP IQ
Nào mình cùng/ nhún/ nhún /nhún/, nào mình cùng /lắc /lắc /lắc/ (2 – 3
lượt)
Mời bạn/ nghe rõ /câu hỏi/ trả lời/
Ngoài ra, tôi còn cho học sinh giải đố.
Bài: Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo
Ví dụ:
Ai người đánh giặc trên sông
Dựng bãi cọc ngầm, phá quân Nam Hán?
(Ngô Quyền)
Ảnh
Học sinh vừa vận động theo nhạc, vừa trả lời câu hỏi. Các em luôn có cảm
giác thoải mái, hăng say học bài
* Lồng ghép thơ, văn, đoạn nhạc, phim vào bài giảng.
Để thu hút sự tập trung của các em trong những tiết học Lịch sử, tôi thường
lồng ghép nhiều hình thức dạy học khác nhau như thơ, đoạn nhạc hoặc các đoạn
phim hoạt hình, phim tư liệu. Đây là những hình thức tạo được ấn tượng sâu sắc
nhất đến các em và giúp các em vừa hứng thú khi học, vừa ghi nhớ được các mốc
son lịch sử.
5
Để thực hiện được biện pháp này, tôi nghiên cứu các tài liệu có liên quan
đến những bài học lịch sử trong chương trình. Đồng thời tìm hiểu về những bộ
phim về lịch sử nước ta trong từng giai đoạn và những bài thơ, đoạn nhạc phù hợp
với nội dung của mỗi bài học. Sau đó tôi tiến hành việc lồng ghép các hình thức
trên vào các bài học sao cho phù hợp với nội dung, thời gian, phương pháp để gây
hứng thú cho các em.
- Dùng thơ ca để giới thiệu hay tổng kết bài học.
Chiến thắng Bạch Đằng
Cọc sắt cắm sâu giữa Bạch Đằng,
Hoằng Tháo trúng kế phải tiêu tan!
Kiều Công Tiễn phản - đền nợ máu,
Nam Hán Đế run - phải chạy làng.
Việt tộc khởi đầu nền tự chủ,
Ngô vương chỉnh đốn nếp triều cang.
Ngô – Đinh - Lê - Lý - Trần - Lê - Nguyễn,
Tiếp nối giữ gìn nước Đại Nam…
- Khi dạy bài: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40), để khắc hoạ biểu tượng
nhân vật Hai Bà Trưng tôi đọc cho học sinh nghe một đoạn thơ trích trong bài
“Đại Nam Quốc sử diễn ca”:
“Bà Trưng quê ở Châu Phong,
Giận người tham bạo thù chồng chẳng quên.
Chị em nặng một lời nguyền,
Phất cờ nương tử thay quyền tướng quân”.
Chỉ với bốn câu thơ lục bát ngắn gọn và dễ nhớ này, các em không chỉ khắc
sâu được nguyên nhân của cuộc khởi nghĩa mà còn thấy được khí phách hiên
ngang của Hai Bà Trưng và quê hương của Hai Bà Trưng.
Hoặc khi dạy bài Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo (năm
938). Đây không phải là một bài học thông thường mà nó còn là mốc son lịch sử
quan trọng của dân tộc, kết thúc hoàn toàn thời kì đô hộ của phong kiến phương
Bắc và mở đầu cho thời kì độc lập lâu dài của nước ta. Do đó muốn học sinh khắc
sâu những dấu ấn lịch sử trọng đại này tôi đã lồng ghép bộ phim hoạt hình về
“Chiến thắng Bạch Đằng” cho các em xem. Sau khi các em tìm hiểu xong nội
dung của bài học, tôi cho các em xem phim để khắc sâu hình ảnh Ngô Quyền cho
quân đóng cọc trên sông Bạch Đằng, lợi dụng thủy triều lên, xuống để phá tan
quân Nam Hán kết thúc chiến tranh, giành độc lập cho đất nước.
Cách làm này sẽ tạo hứng thú, tâm lí thoải mái cho các em học sinh khi
học. Qua đó góp phần làm cho bài giảng sinh động hơn, hấp dẫn hơn, lôi cuốn
học sinh.
* Tổ chức các trò chơi học tập trên phần mềm trình chiếu Powerpoint để
tăng cường hứng thú và khắc sâu kiến thức bài học.
Để khơi gợi niềm say mê, hứng thú học tập phân môn Lịch sử tôi đã “Tổ
chức các trò chơi học tập”. Muốn làm tốt việc này tôi luôn thay đổi trò chơi với
nhiều hình thức mới lạ nhằm tạo hứng thú cho học sinh.
6
Tuỳ vào từng bài học tôi lồng ghép trò chơi để tạo hứng thú, khắc sâu kiến
thức ở những hoạt động khác nhau như khởi động, hoạt động thực hành hay vận
dụng trải nghiệm. Sử dụng trò chơi học tập làm thay đổi bầu không khí nhàm
chán, giúp học sinh giảm căng thẳng sau mỗi giờ học. Thay thế cho khối kiến thức
“khổng lồ” trong lớp, các trò chơi được sử dụng như một công cụ hữu ích giúp
các em vừa học vừa chơi. Học sinh thể hiện được trí thông minh, kỹ năng, hiểu
biết và khả năng nắm bắt bài học ngay trên lớp. Đồng thời, các trò chơi sẽ giúp
các em có cái nhìn tích cực hơn về môi trường học tập của mình.
Quy trình thực hiện trò chơi học tập:
Bước 1: Giáo viên sẽ giới thiệu tên trò chơi và mục đích thực hiện.
Bước 2: Giáo viên phổ biến cách chơi cho học sinh.
Ở bước này, sẽ bao gồm những công việc sau:
- Tổ chức người tham gia: Số lượng học sinh, số đội tham gia. Tùy vào trò
chơi sẽ có thêm một số vị trí như quản trò, trọng tài.
- Một số dụng cụ để chơi như: bút, giấy, thước... nếu cần thiết.
- Trong khi hướng dẫn cách chơi, giáo viên cần nêu rõ từng việc làm cụ thể
của người chơi, đội chơi, thời gian...
- Ngoài ra, giáo viên cũng cần nói rõ cách xác nhận kết quả và cách tính
điểm. Khen thưởng trong trò chơi (nếu có).
Bước 3: Thực hiện trò chơi
Bước 4. Kết thúc trò chơi, giáo viên cần nhận xét ưu điểm và hạn chế. Một
số học sinh sẽ nêu kiến thức, kỹ năng của bài học khi tham gia trò chơi.
Phương pháp này sẽ giúp bài giảng của giáo viên thêm phần thú vị và hấp
dẫn. Việc vừa học vừa chơi cũng giúp các em giảm bớt áp lực mà còn kích thích
phát triển trí tưởng tượng, khả năng suy nghĩ, tinh thần làm việc nhóm tốt hơn.
Trò chơi “Rung chuông vàng”
- Trò chơi mô phỏng theo chương trình Rung chuông vàng với khoảng 6
đến 10 câu hỏi (số lượng tuỳ ý) có thể theo các cấp độ khó dần. Có thể chia đội
để chơi hoặc chơi cá nhân. Yêu cầu mỗi HS chuẩn bị một bảng con để ghi đáp án
cho các câu hỏi. Sau khi có tín hiệu sẽ giơ câu trả lời của mình nên. Nếu chơi
theo hình thức cá nhân thì người thắng cuộc là người trả lời được đến câu hỏi cuối
cùng. Nếu chơi theo đội thì đội thắng là đội còn nhiều người trên sàn thi đấu nhất
ở câu hỏi cuối cùng. Trò chơi này thích hợp với phần củng cố cuối bài.
Ví dụ: Khi dạy bài: Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo (Năm
938)
Tôi tổ chức cho học sinh chơi trò: “Rung chuông vàng” để củng cố kiến
thức cho học sinh.
+ Tôi sử dụng phần mềm trình chiếu powerpoint chuẩn bị sẵn các câu hỏi
với các đáp án khác nhau.
+ Học sinh có nhiệm vụ giải các câu hỏi và ghi đáp án vào bảng con.
+ Học sinh nào giải được nhiều câu hỏi nhất và rung được chuông sẽ nhận được
một phần thưởng.
3 Ảnh
7
Trò chơi “Hái hoa dân chủ”
Ví dụ: Tiết 17 Ôn tập
- Tổ chức lớp thành 4 nhóm thi dưới hình thức hái hoa dân chủ để củng cố
và ôn tập các kiến thức của bài đã học. Mỗi nhóm cử 3 đại diện để thành lập đội
chơi. Trong quá trình chơi, các đội có quyền đổi người, giáo viên tổ chức như sau:
- Chuẩn bị các câu hỏi:
Nhà nước đầu tiên của nước ta có tên là gì?
Vị vua đầu tiên của nước ta là ai?
Khởi nghĩa của Hai Bà Trưng diễn ra vào năm nào?
Ai là người lãnh đạo nhân dân ta chống lại quân Nam Hán?
Ngô Quyền lên ngôi vua năm nào?
Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi vua, đặt tên nước ta là gì?
Vì sao vua Lý Thái Tổ dời đô về Đại La?
Lý Thái Tổ dời đô về Đại La vào thời gian nào?
Tống xâm lược nước ta lần thứ hai vào thời gian nào?
Nhà trần được thành lập vào năm nào?
Nhà Trần đã có những việc làm gì để củng cố xây dựng đất nước?
Nhà Trần đã lập ra “Hà đê sứ” để làm gì?
- Nhiệm vụ của các đội chơi là lần lượt lên chọn câu hỏi theo số bất kì,
trúng câu hỏi nào thì trả lời câu hỏi ấy. Nếu trả lời đúng đội ghi được 3 điểm; nếu
trả lời sai đội đó bị trừ 1 điểm. Thời gian trò chơi 5 phút.
Ảnh
* Trò chơi: Lật mảnh ghép
- Chọn 1 bức tranh liên quan đến nội dung bài học để làm chìa khoá được
giấu dưới 3 miếng ghép tương ứng với 3 câu hỏi (số lượng miếng ghép tuỳ chọn).
Trả lời đúng mỗi miếng ghép bức tranh sẽ được mở ra một phần tương ứng với vị
trí miếng ghép đó. Với trò chơi này, giáo viên chia đội để chơi: Trả lời đúng 1
miếng ghép sẽ được 10 điểm, tìm được bức tranh sẽ được 40 điểm. Kết thúc phần
chơi đội nào có tổng điểm lớn hơn sẽ thắng. Với trò chơi này có thể áp dụng để
dạy bài mới, kiểm tra bài cũ hoặc củng cố bài.
Ảnh
Ví dụ: Kiểm tra bài cũ bài Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân
Chuẩn bị bức ảnh Đinh Bộ Lĩnh chơi trò đánh trận lau. Chia thành 6 miếng
ghép.
Các câu hỏi để mở từng miếng ghép:
+ Kể lại tình hình nước ta sau khi Ngô Quyền mất.
+ Em biết gì thêm về thời thơ ấu của Đinh Bộ Lĩnh?
+ Đinh Bộ Lĩnh đã có công gì trong buổi đầu độc lập của đất nước?
Sau khi mở các miếng ghép, giáo viên hỏi: Bức hình này vẽ gì? Hãy nêu
hiểu biết của em về bức hình đó.
* Trò chơi “Ô cửa bí mật”
- Chuẩn bị từ 3 – 4 câu hỏi tương ứng với 3 – 4 ô cửa bí mật, mỗi ô cửa là
một câu hỏi mà học sinh phải vượt qua để đến với phần quà ẩn trong ô cửa. Điều
8
khiến cho trò chơi trở nên thú vị chính là phần quà trong mỗi ô cửa: có cánh cửa
sẽ có phần quà tinh thần, có cánh cửa có phần quà là điểm số. Trò chơi này có thể
áp dụng trong kiểm tra bài cũ, củng cố và cả khai thác kiến thức mới trong bài
học.
Ảnh
Ví dụ: Bài Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ nhất
Có thể dùng để củng cố kiến thức và thiết kế ô cửa trên giáo án điện tử:
Câu hỏi:
+ Trước khi quân Tống sang xâm lược, tình hình nước ta thế nào?
+ Trình bày diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm
lược.
+ Nêu kết quả cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược.
+ Nêu ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược.
* Trò chơi: Ô chữ kì diệu
Trò chơi ô chữ là một trong những trò chơi quen thuộc nhưng được chơi nó
vẫn rất hào hứng. Trong quá trình chơi có thể chia đội chơi để tạo tinh thần đoàn
kết mà vẫn cạnh tranh. Trò chơi này thích hợp với việc kiểm tra bài cũ hoặc củng
cố cuối bài học.
Ví dụ: Nước Văn Lang
- Chuẩn bị 1 ô chữ với các ô hàng dọc và hàng ngang
- Nêu nhiệm vụ cho các đội chơi: Sau khi nghe lời gợi ý về các ô chữ hàng
ngang, đội nào nghĩ ra trước thì rung chuông xin trả lời trước. Mỗi ô chữ hàng
ngang trả lời đúng đội ghi được 5 điểm. Ô chữ hàng dọc trả lời đúng đội ghi được
20 điểm. Nếu trả lời sai đội đó không ghi được điểm. Các đội đều có quyền đặt
bông hoa hy vọng ở mỗi lần trước khi giải ô chữ hàng ngang để nếu trả lời đúng
thì được tăng gấp đôi số điểm của mình. Thời gian chơi: 7 phút.
- Nội dung ô chữ:
Ảnh
- Các câu hỏi tìm ra ô chữ như sau:
1. Đây là người đứng đầu nhà nước Văn Lang.
2. Nhà nước Văn Lang ra đời vào khoảng thời gian nào?
3. Đây là tầng lớp thấp kém nhất dưới thời Văn Lang.
4. Dân thường dưới thời Văn Lang còn gọi là gì?
5. Đây là một trong những loại trang sức mà phụ nữ thời Văn Lang thích.
6. Đây là nghề chính của lạc dân.
7. Đây là chất liệu chủ yếu để làm đồ dùng, trang sức dưới thời Văn Lang.
Ô chữ hàng dọc: Văn Lang
* Tổ chức tự học tại nhà trên Quizizz
Dạy học qua trò chơi là một xu thế của thời đại giúp cho quá trình học tập trở
nên hứng thú và hiệu quả hơn. Một trong số rất nhiều ứng dụng "trò chơi hóa" nội
dung học tập rất phổ biến và được yêu thích là Quizizz.
Ảnh
Quizizz là một ứng dụng được dùng để kiểm tra kiến thức ở các môn học
cũng như kiến thức xã hội thông qua hình thức trả lời trắc nghiệm. Các câu hỏi
9
trắc nghiệm trong Quizizz thuộc nhiều danh mục với cấp độ khác nhau để học
sinh thử sức, đánh giá trình độ của bản thân; hoặc giáo viên, phụ huynh có thể
truy cập bộ câu hỏi do người khác chia sẻ để sử dụng trong giảng dạy, kèm cặp
con em mình. GV có thể dễ dàng tìm kiếm bộ câu hỏi liên quan trong thư viện
chung của ứng dụng.
Ảnh
Khi bài quiz kết thúc, ở phần Game Highlight giáo viên có thể xem phân
tích của Quizizz về phần chơi vừa rồi như tỉ lệ trả lời đúng của cả lớp, câu hỏi nào
có nhiều học sinh chọn sai nhất, câu hỏi nào học sinh trả lời lâu nhất hay câu trung
bình thời gian trả lời mỗi câu hỏi. Bên dưới có thể theo dõi tổng quan thống kê tỉ
lệ trả lời đúng/sai của học sinh cả lớp hay thống kê theo từng câu hỏi.
Ảnh
Từ đó, giáo viên dễ dàng nắm bắt được tình hình của học sinh. Các bạn thi tốt có
thể khen, các bạn điểm thấp hơn thì giáo viên sẽ động viên, quan tâm hơn và có biện
pháp giúp đỡ phù hợp.
5.1.3.2 Biện pháp 2: Phát huy tính chủ động, tích cực của học sinh qua tổ
chức 3 bước học tập
Ở mỗi tiết học, có nhiều cách tổ chức khác nhau nhưng tôi thường tổ chức
cho học sinh hoạt động theo 4 bước cơ bản:
Bước 1: Học sinh làm việc cá nhân;
Bước 2: Học sinh trao đổi, cộng tác trong nhóm nhỏ;
Bước 3: Học sinh chia sẻ, phản biện trước lớp.
Bước 4: Các nhóm thống nhất kết quả.
Ảnh
Qua quá trình học cá nhân, học sinh bộc lộ rõ năng lực tự học, tự giải quyết
vấn đề. Khi thảo luận nhóm, chia sẻ trước lớp, các bạn được thoải mái trao đổi,
thể hiện suy nghĩ hay cách giải thích của bản thân, bộc lộ những ý kiến hay, cách
làm mới. Qua đó phát huy năng lực giao tiếp hợp tác, mạnh dạn khi chia sẻ, biết
đặt và trả lời các câu hỏi phù hợp liên quan đến bài học. Từ đó phát huy năng lực
sáng tạo, độc lập suy nghĩ của học sinh.
5.1.3.3 Biện pháp 3: Sử dụng linh hoạt các kĩ thuật dạy học tích cực
5.1.3.2.1 Kĩ thuật Khăn trải bàn
Ví dụ: Bài Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo (Năm 938)
Hoạt động 1: Nguyên nhân của trận đánh.
Mục tiêu: Xác định được nguyên nhân của trận Bạch Đằng.
Yêu cầu HS đọc thông tin làm việc theo nhóm 4 trả lời câu hỏi: Nêu nguyên
nhân của trận Bạch Đằng bằng kĩ thuật khăn trải bàn. Sau đó cử đại diện trình
bày trước lớp.
HS được làm việc, được ghi lại những ý kiến của bản thân rồi tổng hợp
thành ý kiến chung của nhóm: Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ và cầu cứu
nhà Nam Hán. Ngô Quyền bắt giết Kiều Công Tiễn và đón đánh quân Nam Hán.
Ảnh
5.1.3.2.2 Kĩ thuật mảnh ghép
10
Ví dụ: Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô
 









Các ý kiến mới nhất