1

2

3

4

LỜI TÁC GIẢ
BẠN VÀ CON BẠN ĐỀU KHÔNG SAO ĐÂU

C

ác bậc cha mẹ thường nói về bản thân mình như sau: “Tôi
thật kém cỏi. Một người yếu kém như tôi mà làm bố mẹ,
thật nực cười”. Và tôi trả lời họ: “Nếu chỉ bố mẹ tài giỏi mới
có thể sinh con thì nhân loại này chắc đã tuyệt chủng cả rồi”.
Chẳng có ở thời đại nào, quốc gia nào mà chỉ cha mẹ hoàn hảo
mới được quyền sinh con, nuôi con. Thiếu sót không phải là điều
đáng xấu hổ. Con người vốn dĩ là vậy.
Những ông bố bà mẹ không hài lòng với những thiếu sót của
mình sẽ khó có thể chịu đựng được thiếu sót của con. Họ sẽ lập
tức chỉ trích những lỗi, sai lầm nhỏ của con và cố gắng “bồi đắp”
những gì con còn thiếu. Vì vậy, họ không ngừng mắng mỏ con và
đau đầu nghĩ về chuyện dạy thêm cho con điều gì đó. Đương
nhiên tất cả đều xuất phát từ tình yêu con vô bờ. Tuy nhiên
những lời quát mắng nhiều khi lại trở thành liều thuốc độc ngấm
vào tâm hồn non nớt của bé.
Những người bị chỉ trích quá nhiều, khi lớn lên sẽ khó có thể chấp
nhận ngay cả những lỗi nhỏ, những sai lầm nhỏ nhất và luôn thấy
bản thân kém cỏi. Vì vậy có những người nhìn bề ngoài tưởng
như đã trải qua một quá trình trưởng thành hoàn hảo nhưng đâu
ai biết rằng bên trong, nội tâm họ lại như địa ngục khi thường tự
quở trách mình. Dù bố mẹ có tự trách bản thân hay trách đứa trẻ
thì cũng không thể thay đổi được lỗi lầm đã xảy ra. Vốn dĩ con
người luôn phải đồng hành với những lỗi lầm, sai lầm trong cuộc
sống.
Các lỗi của con rất dễ thấy. Vì những lỗi ấy quá dễ nhận ra nên bố
mẹ khó có thể cho qua. Nhưng bạn hãy thử nghĩ lại xem. Những
người làm bố mẹ như chúng ta còn có bao nhiêu thiếu sót, khuyết

5

điểm? Chúng ta đã từng nhiều lần phạm lỗi sai, không hoàn
thành mục tiêu đã đề ra, làm những việc không nên làm. Chỉ cần
chậm rãi nhìn lại 1 tháng, à không, 1 tuần trước thôi là sẽ thấy
một cơ số những việc khiến chúng ta phải xấu hổ.
Nhưng mà dù bạn thiếu sót một chút cũng không sao. Có phần
yếu kém không bằng người khác cũng không sao cả. Chỉ cần
chúng ta thừa nhận thiếu sót của mình và quyết tâm khắc phục là
đủ rồi. Thậm chí nếu ngay lúc này bạn chưa đủ dũng khí để quyết
tâm làm tốt hơn thì trì hoãn thêm một chút cũng được. Điều tiên
quyết là bạn phải kiên trì giữ vững lập trường, từ đó tin yêu bản
thân hơn và cuối cùng thay đổi mạnh mẽ.
Dù bất mãn với bản thân còn nhiều thiếu sót thì bạn cũng phải
bắt đầu từ chính bản thân mình. Không thỏa mãn khi con còn
nhiều khuyết điểm cũng phải bắt đầu từ chính tình trạng đó của
con. Mỗi khi cảm thấy bực dọc với những điều chưa tốt của con,
bố mẹ hãy cố gắng nghĩ tới những điểm đáng yêu của con và chấp
nhận con, yêu con dù con có thế nào. Nếu không thể yêu từ những
gì vốn có của con thì tình yêu đó chỉ là thứ tình yêu thương giả
tạo. Cái gọi là tình yêu đó chỉ là thứ tham vọng được ngụy trang
mà thôi. Tham vọng đôi khi có thể trở thành động lực để ta tiến
lên nhưng khi tham vọng quá mức không được thỏa mãn, con
người ta sẽ sụp đổ.
Muốn hoa nở rực rỡ, chúng ta phải tưới nước cho cây. Nhưng nếu
hoa không chịu nở nhanh ta sẽ trở nên nôn nóng. Ta ở bên cạnh,
dồn hết công sức để cây nở hoa và bắt đầu chán ghét khi thấy cây
mãi vẫn chẳng kết nụ đơm hoa. Nếu thực sự yêu cây, ta sẽ chẳng
nôn nóng hay chán ghét. Dần dần cây sẽ phát triển mà thôi. Và
đến một lúc nào đó cây sẽ đón chào ta bằng hình ảnh lộng lẫy
nhất. Tham vọng chỉ khiến ta không thể kiên trì chờ tới giây phút
đó mà thôi. Bạn và con bạn đều không sao cả. Mỗi cá nhân đều là
một cái cây xanh tốt, một bông hoa rực rỡ.
Cuốn sách này được viết lên không chỉ bởi nỗ lực của riêng tôi.
Chính sự can đảm bày tỏ lo lắng thành câu hỏi của các bố các mẹ
đã tạo nên bộ khung của cuốn sách. Chính nhờ các bố các mẹ mà
cuốn sách này mới có thể chứa đựng một cách sống động những

6

vấn đề thường nhật của đời sống gia đình đương đại như bạo lực,
cô lập, ly hôn, cách nuôi dạy cháu của bố mẹ chồng, điện thoại
thông minh, học trước chương trình… Tôi muốn dành lời cảm ơn
sâu sắc tới các bố các mẹ đã coi trọng, áp dụng những câu trả lời
của tôi với con dù còn nhiều lạ lẫm, và phản hồi lại cho tôi về hiệu
quả từ những câu trả lời đó. Chính nhờ các bố các mẹ đã dành thời
gian chia sẻ những khó khăn trong cuộc sống và nỗ lực để yêu con
hơn mà cuốn sách này mới có thể hoàn thành. Cũng nhờ các bố
các mẹ mà một người bác sĩ tâm lý trẻ em như tôi cũng cảm thấy
đã phần nào trưởng thành hơn trong nghề.
Là một bác sĩ tâm lý trẻ em, đi đến đâu tôi cũng nhận được những
câu hỏi. Ngay cả sau khi hoàn thành bài giảng và ra khỏi hội
trường, tôi cũng gặp nhiều vị phụ huynh đang xếp hàng để đặt
câu hỏi. Dù ở trên bàn rượu với bạn học hay với người lạ, tôi đều
được nhờ tư vấn. Quả thật làm bố mẹ là công việc không hề dễ
dàng chút nào. Khi nuôi trẻ, ta không ngừng gặp phải những vấn
đề đau đầu. Một số người còn lo lắng cho tôi. Họ cho rằng ngày
nào cũng bị những câu hỏi đeo bám thì sẽ rất mệt mỏi. Đôi lúc tôi
cũng cảm thấy rã rời nhưng đa phần tôi không hề cảm thấy mệt
mỏi quá nhiều. Một bác sĩ như tôi có trách nhiệm tư vấn những gì
mình biết, tôi luôn mong những lời khuyên đó có ích đối với các
bố các mẹ.
Nhưng vấn đề là thời gian. Nhiều lúc tôi không thể trả lời đầy đủ
tất cả câu hỏi. Có những phụ huynh đã chờ đợi rất lâu ở bên ngoài
hội trường để chờ tư vấn, tôi cũng cảm thấy rất áy náy nếu phải
rời đi. Nếu tư vấn qua radio thì trong 10 tình huống cũng chỉ có
thể chọn 1 để trả lời trọn vẹn. Chỉ cần nghĩ tới những bất an, buồn
phiền mà các bố các mẹ chất chứa trong các câu hỏi chưa được trả
lời tôi lại thấy nặng nề.
Có lẽ vì vậy mà tôi đã cảm thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều sau khi
hoàn thành cuốn sách này. Cuốn sách này chỉ là phương tiện
truyền đạt những tâm tư của bố mẹ này tới bố mẹ khác nhưng dù
sao cũng là một nguồn động viên nhỏ bé tới các bố các mẹ đang
chìm trong tâm trạng lo lắng. Ngay lúc này đây cũng có biết bao
nhiêu ông bố bà mẹ đang mỏi mệt trên con đường nuôi dạy con
đầy chông gai bế tắc. Tôi chân thành hi vọng rằng cuốn sách này,

7

tuy còn nhiều thiếu sót nhưng cũng sẽ trở thành sợi chỉ đỏ dẫn
các bố các mẹ tới con đường đúng đắn, thoát khỏi hoàn cảnh khó
khăn.

8

Phần 01
ĐỂ TRỞ THÀNH CHA MẸ TỐT?
…

C

ha mẹ không phải là những người có thể khiến con thay
đổi “ngay lập tức” mà là người nỗ lực đến cùng khiến con
chịu thay đổi. Bởi vậy nên chúng ta không được bỏ cuộc.
Một câu hỏi lật lại, phải chăng chấp nhận con là cứ để mặc con?
Không. Điều đó có nghĩa là bố mẹ cần phải nhìn xa hơn, đặt cược
cả cuộc đời mình để giúp đỡ con một cách bền bỉ và có kế hoạch rõ
ràng hơn.
Sẽ không tốt nếu bạn cứ chăm chăm dạy dỗ con quá mức. Sức
mạnh của những người làm cha mẹ chính là ở sự kiên trì lâu bền.
Con người không dễ dàng thay đổi nhưng sự kiên trì có thể đẩy lùi
mọi trở ngại. Việc thúc ép dạy dỗ quá mức sẽ làm đổ vỡ “mối quan
hệ mật thiết giữa cha mẹ và con”, động lực to lớn nhất để thay đổi
con người. Hãy nhớ rằng, chúng ta có thể tạo ảnh hưởng cho con
trong một thời gian dài.

9

TÔI KHÔNG MUỐN LÀM MẸ
NỮA

C

âu hỏi: Tôi có hai con, một bé gái 30 tháng tuổi và một bé trai
9 tháng tuổi. Bản thân tôi có rất nhiều vấn đề khi làm mẹ.
Dường như tôi đang trút mọi stress (căng thẳng thần kinh) lên
đầu bọn trẻ. Mỗi khi hai đứa mở miệng là lại cãi lời tôi “Con không
thích, không làm”, chúng cũng không chịu ngủ mà liên tục cáu giận,
nếu tôi định tắt tivi khi chúng cứ dán mắt trước màn hình thì chúng
sẽ khóc lóc nói “Con ghét mẹ!”. Những lúc đó, tôi không thể kiềm chế
nổi cơn giận dữ trào dâng trong người và mắng cho chúng một trận.
Thậm chí có lúc tôi đã nghĩ, hay mình cứ bỏ quách “chức danh người
mẹ” vĩ đại này đi.
Tập trung vào những giây phút hạnh phúc bên con
Việc nuôi con thật vất vả phải không các mẹ? Chỉ nhìn vào mấy
dòng ngắn ngủi ở trên cũng đủ khiến chúng ta đau lòng. Dù rằng
là mẹ nhưng chúng ta không thể chỉ chăm chăm vào thiên chức
của người mẹ. Trước khi là mẹ, ta cũng đã từng là một cá thể
riêng, là một người vợ, là con gái của cha mẹ chúng ta, là nhân
viên công ty nữa. Những mối căng thẳng ập đến trong cuộc sống
không thể kể hết. Đôi lúc căng thẳng dồn nén khiến ta khó có thể
chống chọi. Nhưng ngay cả trong những thời khắc ấy, các con
cũng chỉ biết đến cha mẹ mà thôi. Dù mệt mỏi đến mấy chúng ta
vẫn phải gắng gượng chăm lo, dạy bảo, dỗ dành bọn trẻ.
Những lúc như vậy, giá như con mình cũng biết ý mà nghe lời
như “con nhà người ta” thì tốt biết mấy? Nhưng lũ nhóc ấy như
thể được gắn loại cảm biến nào đó mà mỗi khi chúng ta rơi vào
trạng thái không tốt thì chúng lại càng làm loạn hơn. Sự nhẫn nại
của những người làm cha mẹ sẽ đạt đến cực điểm và cạn kiệt.
Công cuộc nuôi dạy con thật vất vả làm sao. Bởi vậy nên bạn mới

10

nói muốn bỏ cuộc phải không? Thế nhưng con của chúng ta lại
chính là những người yêu thương chúng ta nhất trên đời. Con
luôn cần cha mẹ và không thể sống thiếu cha mẹ. Chính vì cha mẹ
mệt mỏi nên các con cũng cảm thấy không vui và làm loạn. Các
con chính là tấm gương phản chiếu tâm trạng thực của cha mẹ.
Khi bạn cảm thấy mệt mỏi, hãy cứ nghỉ ngơi một chút. Các mẹ
đừng lúc nào cũng gắng sức để uốn nắn bọn trẻ, muốn dạy dỗ
cũng phải đúng thời điểm. Khi nào tâm trạng bạn thoải mái thì
mới có thể dạy bảo con. Hãy cứ cố chịu đựng lũ trẻ cho tới thời
điểm đó. Bạn hãy thử ôm đứa con đang ngủ vào lòng, thật ấm áp
phải không nào. Khi đó chắc chắn bạn sẽ cảm thấy được an ủi rất
nhiều. Chúng ta cần liên tục làm những việc vui vẻ với con. Hãy
nghĩ tới những việc khiến tâm trạng trở nên vui vẻ khi ở cạnh con
và thực hành. Khi đó chúng ta sẽ có thêm sức mạnh và vững lòng
nuôi dạy con.
Bây giờ là giả định ngược lại. Nếu chúng ta vì mệt mỏi mà bực dọc
rồi quát mắng con, con vẫn không chịu nghe lời sẽ khiến ta buộc
phải đánh con. Ngay cả khi làm như vậy liệu con có chịu nghe lời
không? Có thể chúng sẽ có vẻ sợ sệt mà tạm thời nghe lời lúc đó,
nhưng rồi sẽ lại đâu vào đó. Rốt cuộc chỉ có cha mẹ sẽ thấy hối
hận mà thôi. Vốn dĩ trẻ con là như vậy. Nếu đánh mắng thì trong
giây lát chúng sẽ tỏ vẻ như chịu nghe lời nhưng sau đó sẽ càng
ngang bướng hơn. Đây là kết quả nhất quán của nhiều cuộc thử
nghiệm nghiên cứu về trẻ nhỏ. Tôi đưa ra chuyện này không phải
chỉ vì nghĩ tới vấn đề nhân quyền của trẻ. Đây vốn là một sự thật
khoa học đã được kiểm chứng.
Khi sợ hãi, trẻ sẽ không làm gì cả. Chính nỗi sợ hãi đã khiến chúng
không nhúc nhích. Nhưng vấn đề là ta phải đưa ra hành động
thay thế đúng đắn để trẻ không tiếp tục lặp lại hành động tiêu cực
về sau. Nếu không muốn trẻ xem tivi thì phải cho chúng chơi búp
bê, nếu muốn các bé làm anh/chị không đánh em thì phải giúp bé
giải quyết những khó chịu về em bằng cách khác. Vì bị cha mẹ
mắng nên ngay lúc đó con sẽ không hành động tiêu cực. Nhưng
nếu không gợi ý cho con một hành động đúng đắn khác để thay
thế thì ngay khi quên nỗi sợ, con sẽ lại tiếp tục hành động tiêu cực
ban đầu.

11

Như vậy hướng con đến hành động thay thế tích cực chính là chìa
khóa giải quyết vấn đề. Chúng ta nên làm thế nào? Có hai cách:
Thứ nhất, hành động thay thế đó có lợi cho trẻ. Nếu trẻ thấy chơi
búp bê thú vị hơn xem tivi thì tự nhiên trẻ sẽ bớt để ý đến tivi.
Thứ hai, chỉ cần con yêu quý người gợi ý hành động thay thế là
được. Tuy chưa chắc con thực sự thích hành động thay thế đó
nhưng vì được cha mẹ, những người con yêu thương định hướng
nên con sẽ nhìn và làm theo.
Khi trẻ nhận ra hành động thay thế có lợi cho mình thì vấn đề sẽ
trở nên đơn giản hơn. Tuy nhiên nhiều khi sẽ rất khó để trẻ ngay
lập tức làm theo hành động chúng ta gợi ý. Cho dù có biết hành
động đó sẽ tốt cho mình đi chăng nữa thì trẻ cũng sẽ không làm
theo nếu ngay lập tức không được thấy hành động đó có gì thú vị.
Vì vậy, cha mẹ cần làm thế nào để khiến con có hứng thú. Trẻ
không làm theo hành động đó vì cho rằng nó đúng đắn mà trẻ
làm theo bởi trẻ sẽ nghe lời người nào đối xử tốt với trẻ, người mà
trẻ yêu quý. Khi đã thực sự tin tưởng và coi cha mẹ là điểm tựa thì
dù cha mẹ không bảo, con vẫn sẽ tự làm để cha mẹ vui lòng.
***
Bây giờ phải làm những gì? Điều đầu tiên là phải cải thiện quan hệ
với con. Con không chịu ăn, mất nhiều thời gian mới chịu ngủ,
không làm ngay khi mẹ bảo cũng đâu có gì là quá tệ? Chăm sóc
một đứa trẻ mới 30 tháng tuổi đâu phải là việc đi làm công ty mà
phải nhất thiết đúng yêu cầu. Đương nhiên sau này con sẽ làm tốt
mọi thứ cả thôi. Nhưng để con có thể làm được tốt như vậy, trước
tiên vẫn phải cải thiện quan hệ giữa hai mẹ con. Hãy nghĩ theo
hướng tích cực hơn rằng chỉ cần “miễn con không chết đói là
được, con không làm gì được cũng được, không sao cả, mình cần
tập trung dành thời gian tận hưởng khoảnh khắc hạnh phúc cùng
con”.
Lúc đầu sẽ khá vất vả nhưng dần dần, từng chút một, con sẽ
chuyển biến theo chiều hướng cha mẹ mong muốn. Chắc chắn chỉ
cần trải qua một tháng thì quan hệ giữa hai mẹ con sẽ tốt hơn rất
nhiều so với trước đây, sẽ hạnh phúc hơn rất nhiều so với khi mẹ
hay nổi nóng và đánh con. Không còn nổi giận với con, chắc chắn

12

mẹ cũng cảm thấy hạnh phúc hơn. Và sau đó sẽ là những ngày rất
tươi sáng. Con sẽ thay đổi theo cách mẹ mong muốn.
Cha mẹ không phải là những người có thể thay đổi con “ngay lập
tức”. Nhưng cha mẹ chính là những người dành thời gian và nỗ lực
đến tận lúc cuối cùng để giúp con thay đổi. Hiện nay mối quan hệ
giữa cha mẹ - con cái không thực sự tốt đẹp, trẻ cũng không
ngoan ngoãn vâng lời những hãy thay đổi phương hướng dần
dần. Bạn hãy bỏ đi suy nghĩ cố chấp rằng “Nhất định phải như
này”. Hãy dồn mọi cố gắng để đến gần con và trở nên hạnh phúc.
Đó chính là điều cần làm ngay lúc này.
Tôi thường gửi lời động viên tới những ông bố bà mẹ đang trải
qua thời gian khó khăn bằng câu nói của Thủ tướng Anh Winston
Churchill như sau “Nếu bạn đang băng qua địa ngục thì hãy cứ đi
tiếp”. Khi nuôi dạy trẻ, sẽ có những lúc chúng ta có cảm giác
chẳng khác nào địa ngục. Nhưng những giây phút đó không phải
là mãi mãi. Bạn tuyệt đối đừng dừng bước. Nếu dừng lại chúng ta
sẽ bị lửa địa ngục nuốt gọn và sẽ còn đau đớn hơn nữa. Hãy kiên
trì, tập trung vào công việc đang làm. Rồi sẽ đến lúc thời gian
nuôi dạy trẻ gian nan này kết thúc. Khi đó bạn sẽ cười mà nói rằng
“A, khi đó mệt thật đấy. Nhưng cũng khá là vui”.
Câu hỏi phụ: Tôi như đang bị trầm cảm vì những căng thẳng khi nuôi
dạy con. Tôi thấy bản thân mình thật đáng sợ, tới mức như đánh mất
cả lý trí khi nổi nóng với con.
…
Đó có thể là những khó khăn liên quan tới việc nuôi dạy trẻ nhưng
cũng có thể là chứng trầm cảm do những nguyên nhân hoàn toàn
không liên quan. Vì trầm cảm là căn bệnh phổ biến, có tới 15%
phụ nữ từng mắc chứng bệnh này một lần trong đời. Căn bệnh
này có thể phát sinh do căng thẳng cao độ, nhưng ngay cả khi
không hề căng thẳng nghiêm trọng, trầm cảm vẫn có thể xảy ra
do sự thay đổi của hormone, yếu tố di truyền, bệnh lý khác trên cơ
thể. Khi bị trầm cảm, sẽ rất khó để chống lại sự căng thẳng mà
bình thường bạn dễ dàng vượt qua. Vì vậy rất khó để xác định bạn
bị trầm cảm do căng thẳng hay do trầm cảm kéo đến khiến bạn
căng thẳng.

13

Dù nguyên nhân nghiêng về hướng nào thì điều quan trọng ở đây
là bạn phải tích cực khắc phục tình trạng này. Chứng trầm cảm ở
người mẹ sẽ gây trở ngại lớn tới sự phát triển khỏe mạnh của con.
Trẻ con đương nhiên sẽ trở nên bất an và dễ dàng bị trầm cảm
giống mẹ. Theo kết quả nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ các em bé sống
với người mẹ bị trầm cảm gặp vấn đề về thần kinh ở giai đoạn dậy
thì cao gấp 4 lần so với các em bé bình thường. Điều này không
chỉ ảnh hưởng tới tính cách, tình cảm mà còn ảnh hưởng tới năng
lực học tập của trẻ.
Tất nhiên lý do điều trị bệnh trầm cảm không phải chỉ vì con trẻ
mà còn vì chính cuộc sống quý giá của bạn. Bạn hãy ăn uống điều
độ, ngủ và thức dậy đúng giờ, vận động nhẹ nhàng, giãi bày, tâm
sự với người nào đó mà bạn có thể chia sẻ, tự động viên mình khi
có suy nghĩ tiêu cực, tự khích lệ mình suy nghĩ một cách thoải
mái… đó chính là những cách khắc phục chứng trầm cảm đơn
giản nhất.
Khi bạn bị căng thẳng trầm trọng trong việc nuôi dạy coi, đừng
nhất nhất cố gắng làm theo những dự định trước đó mà hãy cố
gắng bỏ qua những gì có thể bỏ qua, hoặc chỉ thực hiện một phần
nào đó để giảm bớt áp lực cho bản thân. Hãy để đầu óc thanh thản
với ý nghĩ rằng những gì chưa làm được bây giờ ta vẫn có thể bổ
sung vào một lúc khác khi tình hình tốt hơn. Trong trường hợp
dù đã tự nhắc nhở, động viên mình mà vẫn không có hiệu quả,
hãy tìm tới sự trợ giúp của chuyên gia tâm lý. Cũng như cơ thể,
nếu tâm hồn gặp bất ổn mà để lâu dẫn đến mãn tính hoặc trầm
trọng thì việc chữa trị sẽ gặp khó khăn và mất nhiều thời gian
hơn. Mong rằng bạn sẽ nhờ tới sự trợ giúp tích cực và giải quyết
mọi khó khăn trước khi quá muộn.

14

TÔI LIÊN TỤC MẮNG MỎ VÀ
ĐỐI XỬ THÔ BẠO VỚI CON

C

âu hỏi: Tôi là người mẹ thường xuyên gặp rắc rối với đứa con
trai 11 tuổi của mình. Không biết có phải giữa cha mẹ và con
cái cũng tồn tại thứ gọi là “cung hợp” hay không, tôi ít gặp
vấn đề với con gái 10 tuổi nhưng mọi hành động, lời nói của đứa con
trai duy nhất lại luôn trái ý tôi, khiến tôi phiền lòng và không thể
chịu nổi.
Thật ra, con trai tôi cũng không làm sai chuyện gì to tát. Nhưng cứ
mỗi khi con làm sai chuyện gì nhỏ nhặt hoặc hành động trái ý là tôi
lại lớn tiếng mắng mỏ và đánh con. Chính tôi cũng không hiểu nổi
những lời nói và hành động của mình. Khi khoảng thời gian đó qua
đi và tôi bình tĩnh trở lạ tôi hết sức xấu hổ về lời nói và hành động
thô bạo của mình nhưng rồi tình huống tương tự lại vẫ xảy ra. Cứ
như vậy, con trai tôi bị tổn thương và trở nên có khuynh hướng bạo
lực. Nếu cứ thế này sẽ vô cùng nghiêm trọng, tôi phải làm thế nào
đây?
Trước tiên người mẹ hãy nhìn lại tổn thương trong lòng mình
Tại sao mình lại đối xử thô bạo với đứa con mình dứt ruột sinh ra?
Làm gì có chuyện đó? Thật ra có khá nhiều trường hợp cha mẹ
bạo lực với con mình. Thật sự có rất nhiều ông bố bà mẹ có thể bỏ
qua hành động sai trái của con người khác nhưng lại không thể dễ
dàng chấp nhận sai trái của con mình. Đó chính là bởi cha mẹ coi
con cái cũng chính là bản thân mình.
Càng những ông bố bà mẹ theo đuổi chủ nghĩa hoàn hảo lại càng
có khuynh hướng như vậy và trong các con thì bố mẹ luôn cư xử
nghiêm hơn với con cả. Có nhiều cha mẹ, nhất là các bà mẹ, họ
thường coi con đầu là một phần của chính mình. Họ không nghĩ

15

rằng con cái là những thực thể hoàn toàn độc lập. Tuy đã cắt dây
rốn từ lâu nhưng cha mẹ vẫn luôn coi con cái là một phần cơ thể
được kết nối với mình bởi sợi dây vô hình.
Vấn đề là những ông bố bà mẹ này lại coi con là thước đo của chủ
nghĩa hoàn hảo hơn là dành tình yêu thương cho con. Khi con
làm sai cũng chính là ảnh hưởng tới thể diện của cha mẹ. Phần
lớn những người khi con nhỏ không được cha mẹ đánh giá cao,
thường xuyên bị chỉ trích sẽ giữ nỗi hổ thẹn ở một nơi sâu kín
trong tâm hồn. Họ đã tiếp nhận thái độ cha mẹ dành cho mình
như vậy đó.
Trạng thái cảm xúc này dần khiến họ nghĩ rằng “Bản thân mình
có rất nhiều vấn đề”, và luôn có thái độ cố gắng để khắc phục vấn
đề, đó chính là chủ nghĩa hoàn hảo. Họ sẽ nghĩ rằng mình phải
hoàn hảo, hoặc nếu không thể hoàn hảo thì ít nhất cũng phải
giảm tối đa các vấn đề thì mới được người khác công nhận, mới có
thể tồn tại trên cõi đời này. Vì vậy những người có xu hướng hoàn
hảo sẽ nỗ lực hết mình để có thể trở nên hoàn hảo. Thế nhưng,
trên thế gian này, đâu có gì là hoàn hảo, rốt cuộc mọi cố gắng đó
sẽ chuyển thành thất bại và sự thất bại lại càng khiến người đó
thấy mặc cảm. Đó là một vòng luẩn quẩn không thể thoát ra.
Nỗi hổ thẹn này không chỉ làm khổ bản thân mình khi bạn còn trẻ
mà khi bạn trở thành cha mẹ, nó còn hướng đến cả con cái của
bạn. Những cha mẹ có tính hay mặc cảm sẽ không thể để yên khi
con làm sai. Người bố, người mẹ sẽ cho rằng con đang làm xấu
mặt mình và chỉ thấy rằng con đang có vấn đề. Sau đó họ sẽ nôn
nóng muốn khắc phục thật nhanh những vấn đề đó. Tất cả chúng
ta đều thấy thật khó để ghét bỏ cái sai của bản thân mình nhưng
lại rất dễ dàng chỉ trích và tấn công cái sai của người khác. Cha mẹ
thường thấy rất rõ lỗi sai của con, tới mức không thể tin rằng con
lại không tự nhận ra cái sai của mình. Vì vậy họ dễ dàng nói
những lời thô lỗ với con và nhìn con bằng ánh mắt coi thường.
Thực ra trong nội tâm của những ông bố bà mẹ này tồn tại rất
nhiều sự tổn thương. Những tổn thương do lời nói, hành động từ
cha mẹ của họ thậm chí đã ngấm vào máu của họ. Qua những
cuộc trò chuyện tư vấn tâm lý tôi nhận thấy các ông bố bà mẹ

16

cũng không hiểu nổi tại sao mình lại thể hiện thái độ, lời nói như
vậy với con. Đó chính là bộc phát của sự phẫn nộ, giận dữ chôn
giấu kỹ trong tâm hồn mà người đó không ý thức được. Đó là khi
“đứa trẻ bị tổn thương” ẩn náu trong tâm hồn cha mẹ đột ngột
trỗi dậy.
Một “đứa trẻ” từng không thể chịu nổi sự xấu hổ sẽ tiếp tục không
thể chịu nổi sự hổ thẹn này, nó giận dỗi và thể hiện cơn giận ra
ngoài bằng những lời nói, hành động thô bạo hướng đến chính
đứa con của mình. Vốn dĩ tâm trạng không thoải mái phải được
thể hiện ra ngoài bằng lời nói nhưng cũng giống như những đứa
trẻ khác chỉ biết khóc và giận dỗi, đứa trẻ bên trong chúng ta chỉ
biết run rẩy, thu mình lại vì bất an dẫn đến hành động theo cảm
xúc mà lấn át cả lý trí.
Muốn thoát khỏi vấn đề này, điều quan trọng nhất là chúng ta
phải nhìn nhận lại đứa trẻ trong nội tâm của mình và an ủi nó.
Bạn hãy nhìn lại thời điểm mình bị tổn thương và tự khích lệ bản
thân rằng “đó quả là thời gian thật mệt mỏi”. Làm như vậy, đứa
trẻ trong chúng ta sẽ bước qua được nỗi đau mà trưởng thành.
Qua thời gian này, cha mẹ sẽ chiến thắng được các vết thương
lòng và trở nên mạnh mẽ hơn, khi cha mẹ trở nên “khỏe mạnh về
mặt tinh thần” thì những lời nói, hành động tiêu cực hướng đến
con cũng tự động giảm dần mà không cần tới bất kỳ sự cố gắng
nào. Tất nhiên quá trình tự điều trị này không hề dễ dàng. Nhưng
bạn hãy không ngừng nhìn lại mình. Tại sao mình phải xấu hổ về
chính bản thân mình? Có thật sự tồn tại của mình là đáng xấu hổ
hay không? Có thật là bản thân mình có quá nhiều vấn đề hay
không? Hãy suy nghĩ thật kỹ càng.
Tôi thường khuyên những ông bố bà mẹ gặp phải vấn đề này bằng
cách dùng “Liệu pháp cái ghế”. Bạn hãy đặt hai chiếc ghế cạnh
nhau, một chiếc ghi là “ghế chửi mắng mình”, một chiếc là “ghế
chỉ nói lời tốt đẹp với mình” sau đó lần lượt ngồi lên từng chiếc và
tự suy nghĩ. Trong tình huống này, có nhiều người rơi nước mắt
và hết sức đau khổ. Vì họ nhận ra rằng khi ngồi trên chiếc ghế tự
mắng mình, họ có quá nhiều điều để nói nhưng lại không thể thốt
lên lời nào khi ngồi trên chiếc ghế còn lại. Họ dần cảm thấy rằng
bản thân mình có quá nhiều suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực trong

17

khi lại r