_elon-musk-tu-uoc-mo-den-hanh-trinh-qua-giang-vao-dai-ngan-ha

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Nguyễn Văn Tuấn (trang riêng)
Ngày gửi: 07h:37' 03-02-2026
Dung lượng: 566.0 KB
Số lượt tải: 0
Nguồn:
Người gửi: Nguyễn Văn Tuấn (trang riêng)
Ngày gửi: 07h:37' 03-02-2026
Dung lượng: 566.0 KB
Số lượt tải: 0
Số lượt thích:
0 người
https://thuviensach.vn
a
https://thuviensach.vn
Mục lục
1. 1. Bữa tối cùng Elon
2. 2. Thế giới của Elon
3. 3. Những cuộc phiêu lưu ở châu Phi
4. 4. Thức tỉnh ở Canada
5. 5. Lần khởi nghiệp đầu tiên của Elon
6. 6. Những năm tháng ở Paypal
7. 7. Đàn chuột trong vũ trụ
8. 8. SpaceX phóng tên lửa… Đại loại như vậy
9. 9. Chạy điện
10. 10. Thung lũng Silicon học lái xe
11. 11. Roadster bị mắc kẹt
12. 12. Đau đớn, khổ sở và sống sót
13. 13. Vút bay!
14. 14. SpaceX trỗi dậy
15. 15. Sự trả thù của xe điện
16. 16. Khoảnh khắc iPhone của Tesla
17. 17. Tầm nhìn vĩ đại của Elon Musk
18. Lời kết
19. Những mốc sự kiện quan trọng trong cuộc đời Elon Musk
20. Lời cảm ơn
https://thuviensach.vn
1Bữa tối cùng Elon
“Anh có nghĩ tôi điên không?”
E
lon Musk chợt bật ra câu hỏi này khi chúng tôi sắp dùng xong bữa
tối tại một nhà hàng hải sản sang trọng ở Palo Alto, California. Tôi
tới đây trước, yên vị và biết Musk sẽ lại đến muộn như mọi khi.
Chừng 15 phút sau, Musk xuất hiện với chiếc quần bò hàng thiết kế,
áo sơ mi kẻ caro cùng đôi giày da.
Musk cao tầm 1m85 nhưng bất cứ ai gặp anh đều có cảm tưởng
anh còn cao hơn thế. Bờ vai anh rộng, cơ thể vạm vỡ và chắc nịch.
Những tưởng anh sẽ oai vệ bước vào phòng. Vậy mà kỳ thực anh
lại tỏ vẻ e dè. Anh hơi cúi người bước tới, bắt vội tay tôi rồi ngồi
xuống ghế. Phải mất mấy phút làm quen, anh mới cảm thấy thoải
mái hơn.
Musk mời tôi đi ăn tối để đàm phán. Mười tám tháng trước, tôi từng
ngỏ ý viết một cuốn sách về anh. Anh nhắn lại không đồng ý hợp tác
cũng như trả lời bất kỳ cuộc phỏng vấn nào. Lời khước từ thật nhói
buốt vào lúc đó nhưng lại khiến người phóng viên trong tôi miệt mài
làm việc hơn. Tôi dành một năm rưỡi đào bới các nguồn tin và
nghiên cứu tiểu sử đời Musk. Nhiều nhân viên cũ tại các công ty của
Musk như PayPal, Tesla Motors và SpaceX đồng ý chuyện trò.
Thêm nữa, tôi quen biết nhiều bạn bè Musk và họ có hàng tá
chuyện để chia sẻ.
Sau khi phỏng vấn khoảng 200 người, tôi lại được nghe giọng Musk
lần nữa. Anh gọi tới nhà tôi vào một tối nọ và quả quyết rằng chuyện
này chỉ có thể diễn ra theo một trong hai hướng: hoặc anh chặn tất
cả mọi người trò chuyện với tôi, hoặc anh sẽ giúp tôi thực hiện dự
án. Dĩ nhiên, tôi đáp mình thích lựa chọn thứ hai.
https://thuviensach.vn
Musk cho hay anh sẵn lòng hợp tác nếu được đọc cuốn sách trước
khi xuất bản và thêm thắt chú thích. Anh sẽ không thay đổi nội dung
bản thảo nhưng muốn có cơ hội sửa lại những điểm mà anh cho là
chưa thỏa đáng.
Tôi hiểu suy nghĩ đó đến từ đâu. Musk muốn kiểm soát câu chuyện
về đời anh. Anh là một nhà vật lý được đào tạo bài bản và ghét cay
ghét đắng các lỗi sai k thuật. Bất kỳ sai sót nào trong cuốn sách
cũng có thể giày vò anh hàng tháng, thậm chí hàng năm trời. Dẫu
hiểu rõ quan điểm đó song tôi vẫn không thể để anh đọc trước cuốn
sách. Một nhà báo phải có quyền tự do nghiên cứu đối tượng và
giới thiệu kết quả khám phá với thế giới mà không sợ bất kỳ ai giám
sát và cố gắng “bẻ cong” tác phẩm vì tư lợi. Bên cạnh đó, Musk có
phiên bản sự thật riêng và thường khác biệt cách nhìn của người
khác. Sau cùng, Musk có xu hướng đưa ra những câu trả lời dài
dòng ngay cả với các câu hỏi đơn giản và nghĩ rằng phần chú thích
sẽ dài hơn cả cuốn sách.
Bữa tối thịnh soạn này là cơ hội để chúng tôi bàn về tất cả những
vấn đề trên, tranh luận một chút và xem điều này sẽ dẫn cả hai tới
đâu.
Đầu bữa ăn, chúng tôi chuyện trò một hồi về những nhân vật cả hai
đều quen biết như doanh nhân nổi tiếng Howard Hughes và nhà
máy sản xuất xe điện Tesla. Hai mươi phút sau, bồi bàn ghé qua
chờ gọi món và Musk liền nhờ anh ta gợi ý các món hợp với chế độ
ăn kiêng của mình. Vào thời điểm đó, anh đang theo low-carb và cố
gắng tránh các món như mì ống, bánh mì hay đồ ngọt. Cuối cùng,
anh quyết định chọn vài miếng tôm hùm chiên rưới sốt mực đen.
Trước khi bước vào cuộc thương lượng, Musk bắt chuyện và cởi
mở theo phong cách nghiêm túc độc nhất vô nhị. Anh bộc lộ nỗi lo
sợ rằng Larry Page, người đồng sáng lập Google, có thể sẽ xây
dựng đội quân rô-bốt sở hữu trí thông minh nhân tạo có khả năng
hủy diệt nhân loại. “Tôi thực lo lắng về chuyện này.” Musk nói.
Tuy rất thân thiết và hiểu rõ Page thực tốt tính nhưng Musk vẫn
chẳng thể an lòng. Trên thực tế, chính điều đó lại là vấn đề. Bản
https://thuviensach.vn
chất tốt đẹp của Page khiến anh đinh ninh rằng máy móc sẽ mãi
tuân theo mệnh lệnh của con người. “Tôi không lạc quan như thế.”
Musk bộc bạch. “Anh ấy có thể vô tình sản xuất ra một thứ gì xấu
xa.”
Đồ ăn được đưa tới, Musk liền ngấu nghiến. Anh khiến đồ ăn biến
mất nhanh chóng chỉ với vài miếng ngoạm lớn. Muốn làm vui lòng
Musk và giữ anh có hứng chuyện trò, tôi chuyển cho anh miếng thịt
bò bít tết lớn từ đĩa mình. Kế hoạch thành công... được 90 giây.
Thịt. Miếng to. Hết sạch.
Phải mất một lúc tôi mới chuyển hướng được suy nghĩ của Musk từ
rô-bốt chiếm nhân loại sang cuốn sách. Ngay khi ấy, Musk lập tức
hỏi lý do vì sao tôi muốn viết về anh. Tôi đã chỉ chờ có thế. Tôi hào
hứng tuôn một bài diễn thuyết dự tính kéo dài 45 phút về tất cả
nguyên nhân tại sao Musk nên để tôi xâm nhập vào cuộc đời anh.
Và anh nên cho phép điều đó mà không có bất cứ kiểm soát nào.
Ngạc nhiên thay, chỉ vài phút sau, Musk ngắt lời tôi và đáp gọn lỏn:
“Được thôi!”
Bữa tối kết thúc bằng cuộc chuyện trò thoải mái và Musk cũng bỏ
luôn thực đơn ăn kiêng lành mạnh vì món tráng miệng hình kẹo
bông khổng lồ. Mọi chuyện đã được dàn xếp. Musk cho phép tôi trò
chuyện cùng các giám đốc trong công ty, bạn bè và gia đình anh.
Anh sẽ dùng bữa tối cùng tôi mỗi tháng một lần cho tới khi dự án
hoàn thành. Lần đầu tiên, Musk để một phóng viên nhìn sâu vào
bên trong thế giới của mình.
Chừng hai tiếng rưỡi sau khi chúng tôi bắt đầu, Musk đặt hai tay lên
bàn, rướn người đứng dậy rồi dừng lại. Anh nhìn xoáy vào tôi rồi
thốt ra một câu hỏi kỳ lạ: “Anh có nghĩ tôi điên không?” Câu hỏi ấy
khiến tôi nín lặng giây lát khi đang cố gắng định hình xem liệu đây
có phải là lời đánh đố hay không. Sau này, khi đã dành nhiều thời
gian bên Musk, tôi mới nhận ra rằng câu hỏi này dành cho anh
nhiều hơn là cho tôi. Tôi có nói gì cũng chẳng quan trọng. Musk
đang dừng lại lần cuối, tự hỏi thành tiếng liệu tôi có đáng tin không
và nhìn sâu vào mắt tôi để đưa ra phán quyết. Vài giây sau, chúng
https://thuviensach.vn
tôi bắt tay nhau rồi Musk vút đi trên chiếc xe sedan Tesla Model S
đỏ rực.
https://thuviensach.vn
2Thế giới của Elon
B
ẤT CỨ NGHIÊN CỨU NÀO VỀ ELON MUSK đều bắt nguồn từ trụ
sở công ty chế tạo tên lửa SpaceX tại Hawthorne, California – vùng
ngoại ô Los Angeles. Đó là nơi khách tham quan sẽ nhìn thấy hai
tấm áp phích Sao Hỏa khổng lồ treo cạnh nhau trên bức tường gần
văn phòng làm việc của Musk. Tấm bên trái mô tả Sao Hỏa hiện tại
– một tinh cầu đỏ, lạnh lẽo, trống không. Còn bên phải chỉ ra hình
ảnh tưởng tượng về Sao Hỏa – một lục địa xanh bao la được bao
quanh bởi các đại dương. Hành tinh này đã được làm ấm và biến
đổi cho phù hợp với sự sống của con người.
Musk muốn điều đó xảy ra. Biến loài người thành giống loài định cư
ngoài không gian là mục tiêu trọn đời anh. Anh muốn có một kế
hoạch dự phòng cho nhân loại phòng khi chuyện tồi tệ xảy đến với
Trái đất. Ví dụ như một tiểu hành tinh đột ngột đâm sầm vào Trái đất
hay đại dịch khủng khiếp xóa sổ sự sống của hàng t người hoặc
vấn nạn do chính con người gây ra như hiện tượng nóng lên toàn
cầu. “Tôi muốn chết với niềm tin về một tương lai tươi sáng dành
cho nhân loại.” Anh chia sẻ. “Nếu chúng ta có thể giải quyết vấn đề
năng lượng bền vững và đạt được bước tiến vượt bậc trên con
đường trở thành chủng loài đa tinh cầu với nền văn minh tự cường
được xây dựng trên một hành tinh khác, để đương đầu với kịch bản
tồi tệ nhất có thể xảy đến thì…” Anh dừng lại một lát rồi nói tiếp. “Tôi
nghĩ điều đó sẽ thực sự tuyệt vời.”
Nếu Musk nói hay làm điều gì nghe chừng phi lý thì đó là bởi dường
như ở một mức độ nào đó, chúng thật sự gần giống như vậy. Chính
bản tính sẵn sàng giải quyết những khó khăn không tưởng đã biến
anh thành thần tượng của Thung lũng Silicon, trung tâm tiến bộ
công nghệ hàng đầu nước M . Tại đây, những doanh nhân cùng
cấp như Larry Page nói về anh đầy kính trọng còn các doanh nhân
trẻ phấn đấu “để được như Elon”.
https://thuviensach.vn
Song bên ngoài Thung lũng Silicon, mọi người thường nhìn Musk
bằng con mắt ngờ vực. Họ nghĩ Musk chỉ là một tay giàu xổi nhờ
những chiếc xe điện phù phiếm, năng lượng mặt trời và tên lửa.
Tuy nhiên, vào đầu năm 2012, ngay cả những kẻ hồ nghi cũng bắt
đầu nhận thấy Musk đã đạt được những thành tựu thực sự. Công ty
nào của anh cũng đạt được những thành công chưa từng thấy.
Space X phóng một đầu tên lửa tiếp tế lên Trạm Không gian Quốc
tế ISS và đưa nó trở lại Trái đất an toàn. Còn Tesla Motors cung cấp
mẫu xe Model S, một chiếc sedan tuyệt đẹp chạy bằng điện khiến
ngành công nghiệp xe hơi sửng sốt tột độ. Musk cũng là chủ tịch
kiêm cổ đông lớn nhất của công ty năng lượng mặt trời SolarCity
đang ngày một phát triển. Chỉ trong vẻn vẹn vài thập k , Musk đã
đồng thời đạt được những tiến bộ vượt bậc trong cả ba lĩnh vực
công nghiệp: hàng không vũ trụ, xe hơi và năng lượng.
Thật khó tin rằng Hawthorne lại là căn cứ địa của tất cả những nỗ
lực, tham vọng cũng như tinh thần năng động đầy ấn tượng. Đó là
phần xấu xí của hạt Los Angeles với những tòa nhà xập xệ bao
quanh những tòa nhà còn xập xệ hơn. Nhưng lừng lững giữa đống
đổ nát ấy lại là một tòa nhà sáng trắng rộng 5,1 ha. Đó là trụ sở
chính của Space X.
Lần đầu tiên ghé thăm SpaceX, tôi được chứng kiến cảnh tượng
hàng trăm k sư và thợ cơ khí đang chế tạo đồng thời hàng loạt tên
lửa ngay từ những khâu đầu tiên. Cả nhà máy là một khu công
xưởng khổng lồ. Nằm gần cuối là khu giao nhận, nơi tập kết những
khối kim loại đồ sộ rồi chuyển tới các máy hàn cao tới hai tầng. Còn
bên kia là các k thuật viên bận áo choàng trắng đang chế tạo bo
mạch chủ, ra-đi-ô cùng nhiều thiết bị điện tử khác.
Những người khác làm việc trong một buồng kính đặc biệt, kín mít,
chế tạo đầu mang khí cụ khoa học cho tên lửa mang lên Trạm
Không gian Quốc tế. Một nhóm đàn ông xăm trổ, đầu đội khăn, mở
nhạc rock ầm ĩ đang quấn dây điện quanh các động cơ tên lửa.
Những thân tên lửa hoàn thiện được xếp thành hàng dài chờ
chuyển lên xe tải. Những tên lửa khác nằm ở khu vực khác của tòa
nhà đợi chờ sơn trắng. Thật khó có thể bao quát toàn bộ nhà máy
https://thuviensach.vn
cùng một lúc. Nhiều tên lửa đang chuyển động đều quanh đủ chủng
loại máy móc kỳ lạ.
Các công ty của Musk cũng đặt tại một số tòa nhà gần đó. Một tòa
nhà có mái cong, trông như nhà chứa máy bay. Đó chính là nơi
nghiên cứu, phát triển kiêm xưởng thiết kế của Tesla. Đó cũng là nơi
công ty chốt kiểu dáng của mẫu sedan Model S và dòng xe Model X
SUV sau đó. Ở bãi đỗ xe bên ngoài xưởng, Tesla đã xây dựng một
trong nhiều trạm sạc năng lượng cho các tài xế Los Angeles để họ
có thể sạc điện miễn phí.
Cuộc phỏng vấn đầu tiên của tôi với Musk diễn ra tại xưởng thiết kế
này, tôi phần nào nắm được cách trò chuyện cũng như hành xử của
anh. Anh tự tin nhưng đôi lúc lại tỏ ra nhút nhát và lúng túng. Anh
vẫn còn âm hưởng giọng Nam Phi và như giới k sư, anh thường
dừng lại tìm chính xác từ cần nói. Khi chuyện trò, anh cũng có xu
hướng dùng thuật ngữ k thuật nói về vấn đề k thuật chứ không
phải là những lời giải thích đơn giản. Musk mong bạn phải chú tâm
lắng nghe.
Những điều đó chẳng gây khó chịu bởi thực tế, Musk có tài kể
chuyện cười và rất cuốn hút. Có điều bất cứ cuộc trò chuyện nào
với người đàn ông này cũng mang lại cảm giác rõ ràng rằng chúng
có mục đích và gây áp lực. Musk không chuyện trò vô bổ.
Các doanh nhân thành danh thường có đội ngũ trợ lý vây quanh.
Nhưng Musk đa phần chỉ một mình di chuyển quanh SpaceX và
Tesla. Trong công ty của mình, Musk chẳng có gì giống anh chàng
len lén vào nhà hàng hôm nào. Anh là chủ nơi này và sải bước đầy
quyền uy.
Musk chuyện trò cùng tôi khi đang đi quanh tầng lầu chính của
xưởng thiết kế, kiểm tra các bộ phận và toàn bộ xe. Tại mỗi trạm,
nhân viên đổ xô ra gặp Musk và liến thoắng báo cáo thông tin. Anh
chăm chú lắng nghe, tiến hành xử lý và gật gù nếu hài lòng. Sau đó,
nhân viên tản ra chỗ khác và Musk di chuyển sang ổ thông tin tiếp
theo.
https://thuviensach.vn
Một hôm, Franz von Holzhausen, trưởng bộ phận thiết kế của Tesla
muốn Musk xử trí vấn đề bố trí chỗ ngồi cho dòng Model X. Khi họ
thảo luận, vài công nhân ghi chép lại. Rồi họ bước vào căn phòng
phía sau để nghe bài thuyết trình của các chuyên viên đến từ công
ty cung cấp phần mềm đồ họa cao cấp – những người đang gắng
thuyết phục Musk mua sản phẩm của họ.
Sau đó, Musk tiến về phía nguồn âm thanh ồn ào, náo động – một
khu nằm sâu trong xưởng thiết kế, nơi các k sư Tesla đang thiết kế
các bộ phận cho tòa tháp trang trí cao tới 9,1 m nằm bên ngoài trạm
sạc điện. “Có vẻ thứ này sẽ sống sót qua cơn bão cấp năm.” Musk
nói. “Hãy làm nó mảnh hơn một chút.” Cuối cùng, Musk và tôi lên
chiếc xe Model S màu đen của anh rồi phóng về trụ sở chính của
SpaceX. Anh thổ lộ nỗi lo lắng về thực trạng của ngành công nghệ
và mong muốn được chứng kiến nhiều người chế tạo máy móc,
thiết bị mang tính đột phá. “Tôi nghĩ có lẽ quá nhiều kẻ thông minh
đang theo đuổi lĩnh vực Internet, tài chính và pháp luật.” Musk nói
trên đường về. “Đó là một phần nguyên do tại sao chúng ta không
thấy nhiều phát minh mới”.
XỨ MUSK LÀ SỰ KHẢI HUYỀN. Đó là điều tôi tìm kiếm từ khi tới
San Francisco 15 năm trước với tư cách nhà báo.
San Francisco có một lịch sử lâu đời gắn liền với lòng tham. Nơi đây
trở thành thành phố sau khi cơn sốt vàng dấy lên, kéo theo hàng
nghìn, hàng nghìn người đua nhau đến thử sức và làm giàu nhanh
chóng. Kinh tế thịnh vượng rồi suy thoái như một nhịp điệu của nơi
này. Tới năm 2000, San Francisco lại sôi sục trong cơn sốt “bong
bóng dot-com”. Đại chúng bị cuốn vào ảo vọng làm giàu trong chớp
mắt nhờ Internet. Bạn có thể cảm nhận rõ rệt năng lượng từ thứ ảo
tượng chung này. Nó như thể tiếng rầm rì liên tục khiến cả thành
phố rung chuyển.
Bạn không cần phải làm ra sản phẩm khiến mọi người thèm muốn
mà chỉ cần nảy ra ý tưởng kinh doanh trên Internet để gọi vốn từ
các nhà đầu tư. Mục tiêu duy nhất là kiếm được càng nhiều tiền
càng tốt trong thời gian ngắn nhất bởi tất cả đều biết rằng cuối cùng
https://thuviensach.vn
sự thật sẽ được phơi bày và khoảng thời gian tuyệt vời sẽ chấm
dứt.
Ảo vọng làm giàu nhanh chóng nhờ Internet sụp đổ vào năm 2001
khiến San Francisco và Thung lũng Silicon lún sâu vào cơn suy
thoái trầm trọng. Ngành công nghệ không biết phải làm gì với chính
mình. Những nhà đầu tư đã mất bộn tiền không muốn bị coi là ngu
ngốc và phạm thêm bất cứ sai lầm nào nữa. Vì thế, họ quyết định
dừng đầu tư cho mọi dự án mạo hiểm mới. Giới doanh nhân ngừng
lôi kéo nhà đầu tư bằng các đề xuất sản phẩm táo bạo mà thay vào
đó là những thứ nhỏ nhặt, tầm thường mà họ nghĩ rằng sẽ đầy cuốn
hút trong thời kỳ bảo thủ này.
Các công ty và ý tưởng hình thành trong giai đoạn này là bằng
chứng cho bước thụt lùi về tiến bộ. Google xuất hiện và thực sự
phát đạt vào năm 2002 nhưng đó chỉ là ngoại lệ duy nhất. Từ đó
cho tới khi Apple ra mắt iPhone vào năm 2007, nơi đây là hoang
mạc của những công ty tẻ ngắt. Và các tân binh nổi bật tiến vào như
Facebook hay Twitter hiển nhiên không muốn giẫm vào vết xe đổ
của những bậc tiền bối như Hewlett-Packard, Intel, Sun
Microsystems trong việc chế tạo hàng hóa hữu hình và tuyển dụng
tới hàng chục nghìn công nhân trong quá trình phát triển. Mục tiêu
của những công ty thế hệ mới chuyển dịch từ chấp nhận rủi ro cao
và tạo ra ngành công nghiệp mới sang việc đưa ra các ứng dụng
đơn giản chiều lòng khách hàng để kiếm tiền quảng cáo trên
website. “Những bộ óc vĩ đại nhất của thế hệ tôi đang nghĩ cách
khiến mọi người ấn vào quảng cáo.” Jeff Hammerbacher, một k sư
đời đầu của Facebook, mỉa mai nói. “Thật tệ!”
Đáng ra, Musk cũng là một phần của sự trì trệ cũng như cách suy
nghĩ này. Năm 1995, anh nhảy vào cơn cuồng điên Internet. Sau đó,
vừa chân ướt chân ráo rời khỏi đại học, anh thành lập Zip2 – tiền
thân của Yelp. Công ty đầu tiên ấy nhanh chóng trở thành chiến tích
vẻ vang. Musk bỏ túi 22 triệu đô-la từ thương vụ bán lại Zip2 rồi dốc
gần như tất cả tiền bạc vào dự án tiếp theo, một công ty khởi nghiệp
mà sau này trở thành PayPal, dịch vụ tài chính trực tuyến nổi tiếng.
https://thuviensach.vn
Với tư cách là cổ đông lớn nhất của PayPal, Musk trở nên siêu giàu
khi eBay mua lại công ty với giá 1,5 t đô-la vào năm 2002.
Thay vì lượn lờ xung quanh Thung lũng Silicon và rơi vào trạng thái
rầu rĩ như những người đồng cấp, Musk quyết định chuyển tới Los
Angeles. Anh ném 100 triệu đô-la vào SpaceX, 70 triệu đô-la vào
Tesla và 10 triệu đô-la vào SolarCity. Đầu tư vào “cỗ máy xay tiền”
này có thể nhanh chóng khiến Musk tự tay hủy đi cơ nghiệp bạc
triệu của mình. Tất cả những công ty này đều được đánh giá là quá
mạo hiểm và khó nhằn. Hơn thế, Musk lại chế tạo ra những sản
phẩm hữu hình siêu phức tạp tại Los Angeles và Thung lũng Silicon,
hai trong số các thành phố đắt đỏ nhất thế giới. Điều này xảy ra tại
thời điểm mà nhiều người quả quyết rằng nước M không thể cạnh
tranh với các quốc gia như Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất hàng
hóa.
Tuy vậy, Musk đã thúc đẩy và biến sản xuất thành lợi thế chính của
công ty. SpaceX và Tesla gắng sức tự chế linh kiện thay vì chuyển
cho đối tác. Các công ty của Musk chấm dứt lối suy nghĩ về cách
thức hoạt động truyền thống trong ngành hàng không vũ trụ, xe hơi
và năng lượng mặt trời.
Với SpaceX, Musk đang tiến hành phóng vệ tinh cũng như các
khoang chở hàng lên vũ trụ bằng những quả tên lửa khổng lồ. Anh
cạnh tranh trực tiếp với những gã khổng lồ đang phục vụ quân đội
M , bao gồm các công ty hàng không như Lockheed Martin và
Boeing. Anh cũng đọ sức với nhiều quốc gia, đặc biệt là Nga và
Trung Quốc. SpaceX đã gây dựng tên tuổi như nhà cung cấp tên
lửa rẻ nhất trong ngành. Nhưng điều đó chưa đủ để giành chiến
thắng. Ngành kinh doanh vũ trụ đi kèm với với hàng loạt những vấn
đề chính trị phức tạp. Trong đó, công ty phải chiến thắng các nhà
lập pháp ở Washington, D.C. Và vì thế, Musk cần tăng cường học
hỏi về k năng thuyết phục.
SpaceX đang thử nghiệm phóng các tên lửa tái sử dụng có thể đưa
tàu chở hàng lên không gian và hạ cánh xuống bệ phóng cũ tại Trái
đất với độ chính xác tuyệt đối. Nếu công ty hoàn thiện k thuật này,
đó sẽ là một đòn mạnh giáng vào tất cả các đối thủ đồng thời đưa
https://thuviensach.vn
nước M trở lại vị thế hàng đầu trong lĩnh vực đưa hàng hóa và con
người lên vũ trụ. Bản thân Musk cũng hiểu rõ mối đe dọa này sẽ
khiến anh có vô số kẻ thù khốc liệt. “Danh sách những kẻ không
bận tâm tới việc tôi biến mất đang ngày một dài thêm.” Musk nói.
“Gia đình lo sợ người Nga sẽ ám sát tôi”.
Với Tesla Motors, Musk gắng sức cách mạng hóa phương thức sản
xuất và phân phối ô tô. Thay vì tập trung vào dòng xe hybrid chạy
bằng cả nhiên liệu xăng lẫn điện mà Musk coi là sự thỏa hiệp nửa
mùa, Tesla tạo ra các loại xe hơi dùng điện toàn phần khiến mọi
người phải thèm muốn và đẩy xa giới hạn của công nghệ.
Musk đã cấp vốn cho SolarCity, công ty lớn nhất trong lĩnh vực lắp
đặt tấm pin mặt trời cho hộ gia đình và doanh nghiệp. Đồng thời,
Musk cũng đề ra ý tưởng cho SolarCity và giữ chức chủ tịch. Trong
giai đoạn các doanh nghiệp công nghệ sạch thất bại với tần suất
đáng lo ngại, Musk đã xây dựng hai công ty thành công nhất thế
giới.
Đế chế của Musk với hàng chục nghìn công nhân cùng sức mạnh
thực sự đã đánh thức ba ngành công nghiệp và biến Musk trở thành
một trong những người giàu nhất thế giới với khối tài sản lên tới trên
10 t đô-la.
Chuyến thăm đầu tiên của tôi tới SpaceX đã hé lộ đôi điều về cách
Musk thực hiện tất cả những điều trên. Mục tiêu đưa nhân loại lên
Sao Hỏa nghe có vẻ dị thường nhưng lại chính là động lực thôi thúc
nhân viên của anh. Trên thực tế, nhân viên của cả ba công ty đều ý
thức rõ rằng họ đang cố gắng chinh phục những điều vĩ đại và điều
này giúp họ tiến lên mỗi ngày. Musk đặt ra những mục tiêu không
tưởng hay “bóc lột” nhân viên tới tận xương tủy, chỉ bởi anh đang cố
gắng... ừm... cứu loài người.
Musk tự tạo ra cho mình đời sống khác thường nhằm quản lý và
duy trì tất cả những nỗ lực trên. Một tuần bình thường của anh bắt
đầu trong căn biệt thự ở Bel Air, khu vực thượng lưu tại Los
Angeles. Vào thứ hai, anh làm việc cả ngày tại SpaceX. Đến thứ ba,
anh bắt đầu tại SpaceX rồi lên máy bay riêng và đáp xuống Thung
https://thuviensach.vn
lũng Silicon ở Nam California. Anh dành đôi ngày làm việc cho Tesla
ở trụ sở chính tại Palo Alto và nhà máy tại Fremont. Musk không có
nhà riêng ở Thung lũng Silicon nên thường lưu trú tại khách sạn hay
nhà bạn bè. Để đặt chỗ, trợ lý của Musk sẽ gửi email hỏi: “Còn
phòng cho một người không?” Nếu người bạn trả lời: “Còn!” Musk
sẽ thình lình xuất hiện trước cửa vào đêm muộn. Anh hay nghỉ tại
phòng dành cho khách nhưng đôi khi cũng đổ sụp luôn xuống ghế
sau khi đánh điện tử giải trí. Rồi anh quay trở lại Los Angeles và
SpaceX vào thứ năm.
Khi được hỏi làm thế nào anh có thể sống sót với lịch trình dày đặc
như vậy, Musk trả lời: “Tuổi thơ khắc nghiệt của tôi hẳn đã giúp ích.”
Musk chọn ngành công nghiệp mà nước M dường như đã bỏ rơi
như hàng không vũ trụ và xe hơi rồi tái tạo chúng thành thứ gì đó
mới mẻ, tuyệt vời. Trọng tâm của sự chuyển đổi này nằm ở k năng
lập trình phần mềm của Musk cùng khả năng áp dụng chúng vào
máy móc. Anh đã kết hợp nguyên tử – vật chất hữu hình – các bit –
mã code theo cách ít người nghĩ là khả thi và đạt được kết quả thực
ngoạn mục.
“Với tôi, Elon là ví dụ sáng chói cho cách Thung lũng Silicon có thể
tự đổi mới mình.” Edward Jung, k sư phần mềm kiêm nhà phát
minh nổi tiếng nói. “Chúng ta cần xem xét các mô hình khác nhau
trong việc chế tạo ra những sản phẩm dài hạn hơn về bản chất và
tích hợp nhiều công nghệ.” Sự tích hợp mà Jung đề cập tới – tức sự
hòa trộn giữa phần mềm, điện tử, vật liệu tiên tiến và năng lực tính
toán – dường như là biệt tài của Musk.
Và Musk đã dùng món quà trời phú ấy để tạo ra những cỗ máy đáng
kinh ngạc. Nhờ Musk, trong một thập k tới, người M có thể thức
giấc với những con đường cao tốc hiện đại nhất thế giới: một hệ
thống giao thông được vận hành bởi hàng ngàn trạm sạc năng
lượng mặt trời và di chuyển bằng xe điện. Khi đó, SpaceX có thể
phóng tên lửa mỗi ngày, đưa con người cùng mọi thứ tới hàng chục
môi trường sống mới ngoài không gian và chuẩn bị cho chuyến du
hành xa hơn lên Sao Hỏa. Thật khó để tưởng tượng ra những tiến
bộ trên nhưng ở một mức độ nào đó, dường như chúng chỉ có thể
https://thuviensach.vn
thành hiện thực khi có Musk. Như cô vợ cũ Justine của anh nhận
định: “Anh ấy làm những gì mình muốn và không ngừng cố gắng
một cách nghiêm túc. Đó là thế giới của Elon và tất cả chúng ta
sống trong thế giới ấy.”
https://thuviensach.vn
3Những cuộc phiêu lưu ở châu
Phi
L
ẦN ĐẦU TIÊN CÔNG CHÚNG biết tới Elon Reeve Musk vào năm
1984. Một tạp chí Nam Phi đã cho đăng mã nguồn trò chơi điện tử
do cậu nhóc 12 tuổi Musk thiết kế. Trò chơi không gian Balastar lấy
cảm hứng từ khoa học viễn tưởng, yêu cầu 167 dòng lệnh để chạy.
Thời bấy giờ, những người sử dụng máy tính đầu tiên phải gõ lệnh
để máy xử lý nhiều chương trình. Tron
a
https://thuviensach.vn
Mục lục
1. 1. Bữa tối cùng Elon
2. 2. Thế giới của Elon
3. 3. Những cuộc phiêu lưu ở châu Phi
4. 4. Thức tỉnh ở Canada
5. 5. Lần khởi nghiệp đầu tiên của Elon
6. 6. Những năm tháng ở Paypal
7. 7. Đàn chuột trong vũ trụ
8. 8. SpaceX phóng tên lửa… Đại loại như vậy
9. 9. Chạy điện
10. 10. Thung lũng Silicon học lái xe
11. 11. Roadster bị mắc kẹt
12. 12. Đau đớn, khổ sở và sống sót
13. 13. Vút bay!
14. 14. SpaceX trỗi dậy
15. 15. Sự trả thù của xe điện
16. 16. Khoảnh khắc iPhone của Tesla
17. 17. Tầm nhìn vĩ đại của Elon Musk
18. Lời kết
19. Những mốc sự kiện quan trọng trong cuộc đời Elon Musk
20. Lời cảm ơn
https://thuviensach.vn
1Bữa tối cùng Elon
“Anh có nghĩ tôi điên không?”
E
lon Musk chợt bật ra câu hỏi này khi chúng tôi sắp dùng xong bữa
tối tại một nhà hàng hải sản sang trọng ở Palo Alto, California. Tôi
tới đây trước, yên vị và biết Musk sẽ lại đến muộn như mọi khi.
Chừng 15 phút sau, Musk xuất hiện với chiếc quần bò hàng thiết kế,
áo sơ mi kẻ caro cùng đôi giày da.
Musk cao tầm 1m85 nhưng bất cứ ai gặp anh đều có cảm tưởng
anh còn cao hơn thế. Bờ vai anh rộng, cơ thể vạm vỡ và chắc nịch.
Những tưởng anh sẽ oai vệ bước vào phòng. Vậy mà kỳ thực anh
lại tỏ vẻ e dè. Anh hơi cúi người bước tới, bắt vội tay tôi rồi ngồi
xuống ghế. Phải mất mấy phút làm quen, anh mới cảm thấy thoải
mái hơn.
Musk mời tôi đi ăn tối để đàm phán. Mười tám tháng trước, tôi từng
ngỏ ý viết một cuốn sách về anh. Anh nhắn lại không đồng ý hợp tác
cũng như trả lời bất kỳ cuộc phỏng vấn nào. Lời khước từ thật nhói
buốt vào lúc đó nhưng lại khiến người phóng viên trong tôi miệt mài
làm việc hơn. Tôi dành một năm rưỡi đào bới các nguồn tin và
nghiên cứu tiểu sử đời Musk. Nhiều nhân viên cũ tại các công ty của
Musk như PayPal, Tesla Motors và SpaceX đồng ý chuyện trò.
Thêm nữa, tôi quen biết nhiều bạn bè Musk và họ có hàng tá
chuyện để chia sẻ.
Sau khi phỏng vấn khoảng 200 người, tôi lại được nghe giọng Musk
lần nữa. Anh gọi tới nhà tôi vào một tối nọ và quả quyết rằng chuyện
này chỉ có thể diễn ra theo một trong hai hướng: hoặc anh chặn tất
cả mọi người trò chuyện với tôi, hoặc anh sẽ giúp tôi thực hiện dự
án. Dĩ nhiên, tôi đáp mình thích lựa chọn thứ hai.
https://thuviensach.vn
Musk cho hay anh sẵn lòng hợp tác nếu được đọc cuốn sách trước
khi xuất bản và thêm thắt chú thích. Anh sẽ không thay đổi nội dung
bản thảo nhưng muốn có cơ hội sửa lại những điểm mà anh cho là
chưa thỏa đáng.
Tôi hiểu suy nghĩ đó đến từ đâu. Musk muốn kiểm soát câu chuyện
về đời anh. Anh là một nhà vật lý được đào tạo bài bản và ghét cay
ghét đắng các lỗi sai k thuật. Bất kỳ sai sót nào trong cuốn sách
cũng có thể giày vò anh hàng tháng, thậm chí hàng năm trời. Dẫu
hiểu rõ quan điểm đó song tôi vẫn không thể để anh đọc trước cuốn
sách. Một nhà báo phải có quyền tự do nghiên cứu đối tượng và
giới thiệu kết quả khám phá với thế giới mà không sợ bất kỳ ai giám
sát và cố gắng “bẻ cong” tác phẩm vì tư lợi. Bên cạnh đó, Musk có
phiên bản sự thật riêng và thường khác biệt cách nhìn của người
khác. Sau cùng, Musk có xu hướng đưa ra những câu trả lời dài
dòng ngay cả với các câu hỏi đơn giản và nghĩ rằng phần chú thích
sẽ dài hơn cả cuốn sách.
Bữa tối thịnh soạn này là cơ hội để chúng tôi bàn về tất cả những
vấn đề trên, tranh luận một chút và xem điều này sẽ dẫn cả hai tới
đâu.
Đầu bữa ăn, chúng tôi chuyện trò một hồi về những nhân vật cả hai
đều quen biết như doanh nhân nổi tiếng Howard Hughes và nhà
máy sản xuất xe điện Tesla. Hai mươi phút sau, bồi bàn ghé qua
chờ gọi món và Musk liền nhờ anh ta gợi ý các món hợp với chế độ
ăn kiêng của mình. Vào thời điểm đó, anh đang theo low-carb và cố
gắng tránh các món như mì ống, bánh mì hay đồ ngọt. Cuối cùng,
anh quyết định chọn vài miếng tôm hùm chiên rưới sốt mực đen.
Trước khi bước vào cuộc thương lượng, Musk bắt chuyện và cởi
mở theo phong cách nghiêm túc độc nhất vô nhị. Anh bộc lộ nỗi lo
sợ rằng Larry Page, người đồng sáng lập Google, có thể sẽ xây
dựng đội quân rô-bốt sở hữu trí thông minh nhân tạo có khả năng
hủy diệt nhân loại. “Tôi thực lo lắng về chuyện này.” Musk nói.
Tuy rất thân thiết và hiểu rõ Page thực tốt tính nhưng Musk vẫn
chẳng thể an lòng. Trên thực tế, chính điều đó lại là vấn đề. Bản
https://thuviensach.vn
chất tốt đẹp của Page khiến anh đinh ninh rằng máy móc sẽ mãi
tuân theo mệnh lệnh của con người. “Tôi không lạc quan như thế.”
Musk bộc bạch. “Anh ấy có thể vô tình sản xuất ra một thứ gì xấu
xa.”
Đồ ăn được đưa tới, Musk liền ngấu nghiến. Anh khiến đồ ăn biến
mất nhanh chóng chỉ với vài miếng ngoạm lớn. Muốn làm vui lòng
Musk và giữ anh có hứng chuyện trò, tôi chuyển cho anh miếng thịt
bò bít tết lớn từ đĩa mình. Kế hoạch thành công... được 90 giây.
Thịt. Miếng to. Hết sạch.
Phải mất một lúc tôi mới chuyển hướng được suy nghĩ của Musk từ
rô-bốt chiếm nhân loại sang cuốn sách. Ngay khi ấy, Musk lập tức
hỏi lý do vì sao tôi muốn viết về anh. Tôi đã chỉ chờ có thế. Tôi hào
hứng tuôn một bài diễn thuyết dự tính kéo dài 45 phút về tất cả
nguyên nhân tại sao Musk nên để tôi xâm nhập vào cuộc đời anh.
Và anh nên cho phép điều đó mà không có bất cứ kiểm soát nào.
Ngạc nhiên thay, chỉ vài phút sau, Musk ngắt lời tôi và đáp gọn lỏn:
“Được thôi!”
Bữa tối kết thúc bằng cuộc chuyện trò thoải mái và Musk cũng bỏ
luôn thực đơn ăn kiêng lành mạnh vì món tráng miệng hình kẹo
bông khổng lồ. Mọi chuyện đã được dàn xếp. Musk cho phép tôi trò
chuyện cùng các giám đốc trong công ty, bạn bè và gia đình anh.
Anh sẽ dùng bữa tối cùng tôi mỗi tháng một lần cho tới khi dự án
hoàn thành. Lần đầu tiên, Musk để một phóng viên nhìn sâu vào
bên trong thế giới của mình.
Chừng hai tiếng rưỡi sau khi chúng tôi bắt đầu, Musk đặt hai tay lên
bàn, rướn người đứng dậy rồi dừng lại. Anh nhìn xoáy vào tôi rồi
thốt ra một câu hỏi kỳ lạ: “Anh có nghĩ tôi điên không?” Câu hỏi ấy
khiến tôi nín lặng giây lát khi đang cố gắng định hình xem liệu đây
có phải là lời đánh đố hay không. Sau này, khi đã dành nhiều thời
gian bên Musk, tôi mới nhận ra rằng câu hỏi này dành cho anh
nhiều hơn là cho tôi. Tôi có nói gì cũng chẳng quan trọng. Musk
đang dừng lại lần cuối, tự hỏi thành tiếng liệu tôi có đáng tin không
và nhìn sâu vào mắt tôi để đưa ra phán quyết. Vài giây sau, chúng
https://thuviensach.vn
tôi bắt tay nhau rồi Musk vút đi trên chiếc xe sedan Tesla Model S
đỏ rực.
https://thuviensach.vn
2Thế giới của Elon
B
ẤT CỨ NGHIÊN CỨU NÀO VỀ ELON MUSK đều bắt nguồn từ trụ
sở công ty chế tạo tên lửa SpaceX tại Hawthorne, California – vùng
ngoại ô Los Angeles. Đó là nơi khách tham quan sẽ nhìn thấy hai
tấm áp phích Sao Hỏa khổng lồ treo cạnh nhau trên bức tường gần
văn phòng làm việc của Musk. Tấm bên trái mô tả Sao Hỏa hiện tại
– một tinh cầu đỏ, lạnh lẽo, trống không. Còn bên phải chỉ ra hình
ảnh tưởng tượng về Sao Hỏa – một lục địa xanh bao la được bao
quanh bởi các đại dương. Hành tinh này đã được làm ấm và biến
đổi cho phù hợp với sự sống của con người.
Musk muốn điều đó xảy ra. Biến loài người thành giống loài định cư
ngoài không gian là mục tiêu trọn đời anh. Anh muốn có một kế
hoạch dự phòng cho nhân loại phòng khi chuyện tồi tệ xảy đến với
Trái đất. Ví dụ như một tiểu hành tinh đột ngột đâm sầm vào Trái đất
hay đại dịch khủng khiếp xóa sổ sự sống của hàng t người hoặc
vấn nạn do chính con người gây ra như hiện tượng nóng lên toàn
cầu. “Tôi muốn chết với niềm tin về một tương lai tươi sáng dành
cho nhân loại.” Anh chia sẻ. “Nếu chúng ta có thể giải quyết vấn đề
năng lượng bền vững và đạt được bước tiến vượt bậc trên con
đường trở thành chủng loài đa tinh cầu với nền văn minh tự cường
được xây dựng trên một hành tinh khác, để đương đầu với kịch bản
tồi tệ nhất có thể xảy đến thì…” Anh dừng lại một lát rồi nói tiếp. “Tôi
nghĩ điều đó sẽ thực sự tuyệt vời.”
Nếu Musk nói hay làm điều gì nghe chừng phi lý thì đó là bởi dường
như ở một mức độ nào đó, chúng thật sự gần giống như vậy. Chính
bản tính sẵn sàng giải quyết những khó khăn không tưởng đã biến
anh thành thần tượng của Thung lũng Silicon, trung tâm tiến bộ
công nghệ hàng đầu nước M . Tại đây, những doanh nhân cùng
cấp như Larry Page nói về anh đầy kính trọng còn các doanh nhân
trẻ phấn đấu “để được như Elon”.
https://thuviensach.vn
Song bên ngoài Thung lũng Silicon, mọi người thường nhìn Musk
bằng con mắt ngờ vực. Họ nghĩ Musk chỉ là một tay giàu xổi nhờ
những chiếc xe điện phù phiếm, năng lượng mặt trời và tên lửa.
Tuy nhiên, vào đầu năm 2012, ngay cả những kẻ hồ nghi cũng bắt
đầu nhận thấy Musk đã đạt được những thành tựu thực sự. Công ty
nào của anh cũng đạt được những thành công chưa từng thấy.
Space X phóng một đầu tên lửa tiếp tế lên Trạm Không gian Quốc
tế ISS và đưa nó trở lại Trái đất an toàn. Còn Tesla Motors cung cấp
mẫu xe Model S, một chiếc sedan tuyệt đẹp chạy bằng điện khiến
ngành công nghiệp xe hơi sửng sốt tột độ. Musk cũng là chủ tịch
kiêm cổ đông lớn nhất của công ty năng lượng mặt trời SolarCity
đang ngày một phát triển. Chỉ trong vẻn vẹn vài thập k , Musk đã
đồng thời đạt được những tiến bộ vượt bậc trong cả ba lĩnh vực
công nghiệp: hàng không vũ trụ, xe hơi và năng lượng.
Thật khó tin rằng Hawthorne lại là căn cứ địa của tất cả những nỗ
lực, tham vọng cũng như tinh thần năng động đầy ấn tượng. Đó là
phần xấu xí của hạt Los Angeles với những tòa nhà xập xệ bao
quanh những tòa nhà còn xập xệ hơn. Nhưng lừng lững giữa đống
đổ nát ấy lại là một tòa nhà sáng trắng rộng 5,1 ha. Đó là trụ sở
chính của Space X.
Lần đầu tiên ghé thăm SpaceX, tôi được chứng kiến cảnh tượng
hàng trăm k sư và thợ cơ khí đang chế tạo đồng thời hàng loạt tên
lửa ngay từ những khâu đầu tiên. Cả nhà máy là một khu công
xưởng khổng lồ. Nằm gần cuối là khu giao nhận, nơi tập kết những
khối kim loại đồ sộ rồi chuyển tới các máy hàn cao tới hai tầng. Còn
bên kia là các k thuật viên bận áo choàng trắng đang chế tạo bo
mạch chủ, ra-đi-ô cùng nhiều thiết bị điện tử khác.
Những người khác làm việc trong một buồng kính đặc biệt, kín mít,
chế tạo đầu mang khí cụ khoa học cho tên lửa mang lên Trạm
Không gian Quốc tế. Một nhóm đàn ông xăm trổ, đầu đội khăn, mở
nhạc rock ầm ĩ đang quấn dây điện quanh các động cơ tên lửa.
Những thân tên lửa hoàn thiện được xếp thành hàng dài chờ
chuyển lên xe tải. Những tên lửa khác nằm ở khu vực khác của tòa
nhà đợi chờ sơn trắng. Thật khó có thể bao quát toàn bộ nhà máy
https://thuviensach.vn
cùng một lúc. Nhiều tên lửa đang chuyển động đều quanh đủ chủng
loại máy móc kỳ lạ.
Các công ty của Musk cũng đặt tại một số tòa nhà gần đó. Một tòa
nhà có mái cong, trông như nhà chứa máy bay. Đó chính là nơi
nghiên cứu, phát triển kiêm xưởng thiết kế của Tesla. Đó cũng là nơi
công ty chốt kiểu dáng của mẫu sedan Model S và dòng xe Model X
SUV sau đó. Ở bãi đỗ xe bên ngoài xưởng, Tesla đã xây dựng một
trong nhiều trạm sạc năng lượng cho các tài xế Los Angeles để họ
có thể sạc điện miễn phí.
Cuộc phỏng vấn đầu tiên của tôi với Musk diễn ra tại xưởng thiết kế
này, tôi phần nào nắm được cách trò chuyện cũng như hành xử của
anh. Anh tự tin nhưng đôi lúc lại tỏ ra nhút nhát và lúng túng. Anh
vẫn còn âm hưởng giọng Nam Phi và như giới k sư, anh thường
dừng lại tìm chính xác từ cần nói. Khi chuyện trò, anh cũng có xu
hướng dùng thuật ngữ k thuật nói về vấn đề k thuật chứ không
phải là những lời giải thích đơn giản. Musk mong bạn phải chú tâm
lắng nghe.
Những điều đó chẳng gây khó chịu bởi thực tế, Musk có tài kể
chuyện cười và rất cuốn hút. Có điều bất cứ cuộc trò chuyện nào
với người đàn ông này cũng mang lại cảm giác rõ ràng rằng chúng
có mục đích và gây áp lực. Musk không chuyện trò vô bổ.
Các doanh nhân thành danh thường có đội ngũ trợ lý vây quanh.
Nhưng Musk đa phần chỉ một mình di chuyển quanh SpaceX và
Tesla. Trong công ty của mình, Musk chẳng có gì giống anh chàng
len lén vào nhà hàng hôm nào. Anh là chủ nơi này và sải bước đầy
quyền uy.
Musk chuyện trò cùng tôi khi đang đi quanh tầng lầu chính của
xưởng thiết kế, kiểm tra các bộ phận và toàn bộ xe. Tại mỗi trạm,
nhân viên đổ xô ra gặp Musk và liến thoắng báo cáo thông tin. Anh
chăm chú lắng nghe, tiến hành xử lý và gật gù nếu hài lòng. Sau đó,
nhân viên tản ra chỗ khác và Musk di chuyển sang ổ thông tin tiếp
theo.
https://thuviensach.vn
Một hôm, Franz von Holzhausen, trưởng bộ phận thiết kế của Tesla
muốn Musk xử trí vấn đề bố trí chỗ ngồi cho dòng Model X. Khi họ
thảo luận, vài công nhân ghi chép lại. Rồi họ bước vào căn phòng
phía sau để nghe bài thuyết trình của các chuyên viên đến từ công
ty cung cấp phần mềm đồ họa cao cấp – những người đang gắng
thuyết phục Musk mua sản phẩm của họ.
Sau đó, Musk tiến về phía nguồn âm thanh ồn ào, náo động – một
khu nằm sâu trong xưởng thiết kế, nơi các k sư Tesla đang thiết kế
các bộ phận cho tòa tháp trang trí cao tới 9,1 m nằm bên ngoài trạm
sạc điện. “Có vẻ thứ này sẽ sống sót qua cơn bão cấp năm.” Musk
nói. “Hãy làm nó mảnh hơn một chút.” Cuối cùng, Musk và tôi lên
chiếc xe Model S màu đen của anh rồi phóng về trụ sở chính của
SpaceX. Anh thổ lộ nỗi lo lắng về thực trạng của ngành công nghệ
và mong muốn được chứng kiến nhiều người chế tạo máy móc,
thiết bị mang tính đột phá. “Tôi nghĩ có lẽ quá nhiều kẻ thông minh
đang theo đuổi lĩnh vực Internet, tài chính và pháp luật.” Musk nói
trên đường về. “Đó là một phần nguyên do tại sao chúng ta không
thấy nhiều phát minh mới”.
XỨ MUSK LÀ SỰ KHẢI HUYỀN. Đó là điều tôi tìm kiếm từ khi tới
San Francisco 15 năm trước với tư cách nhà báo.
San Francisco có một lịch sử lâu đời gắn liền với lòng tham. Nơi đây
trở thành thành phố sau khi cơn sốt vàng dấy lên, kéo theo hàng
nghìn, hàng nghìn người đua nhau đến thử sức và làm giàu nhanh
chóng. Kinh tế thịnh vượng rồi suy thoái như một nhịp điệu của nơi
này. Tới năm 2000, San Francisco lại sôi sục trong cơn sốt “bong
bóng dot-com”. Đại chúng bị cuốn vào ảo vọng làm giàu trong chớp
mắt nhờ Internet. Bạn có thể cảm nhận rõ rệt năng lượng từ thứ ảo
tượng chung này. Nó như thể tiếng rầm rì liên tục khiến cả thành
phố rung chuyển.
Bạn không cần phải làm ra sản phẩm khiến mọi người thèm muốn
mà chỉ cần nảy ra ý tưởng kinh doanh trên Internet để gọi vốn từ
các nhà đầu tư. Mục tiêu duy nhất là kiếm được càng nhiều tiền
càng tốt trong thời gian ngắn nhất bởi tất cả đều biết rằng cuối cùng
https://thuviensach.vn
sự thật sẽ được phơi bày và khoảng thời gian tuyệt vời sẽ chấm
dứt.
Ảo vọng làm giàu nhanh chóng nhờ Internet sụp đổ vào năm 2001
khiến San Francisco và Thung lũng Silicon lún sâu vào cơn suy
thoái trầm trọng. Ngành công nghệ không biết phải làm gì với chính
mình. Những nhà đầu tư đã mất bộn tiền không muốn bị coi là ngu
ngốc và phạm thêm bất cứ sai lầm nào nữa. Vì thế, họ quyết định
dừng đầu tư cho mọi dự án mạo hiểm mới. Giới doanh nhân ngừng
lôi kéo nhà đầu tư bằng các đề xuất sản phẩm táo bạo mà thay vào
đó là những thứ nhỏ nhặt, tầm thường mà họ nghĩ rằng sẽ đầy cuốn
hút trong thời kỳ bảo thủ này.
Các công ty và ý tưởng hình thành trong giai đoạn này là bằng
chứng cho bước thụt lùi về tiến bộ. Google xuất hiện và thực sự
phát đạt vào năm 2002 nhưng đó chỉ là ngoại lệ duy nhất. Từ đó
cho tới khi Apple ra mắt iPhone vào năm 2007, nơi đây là hoang
mạc của những công ty tẻ ngắt. Và các tân binh nổi bật tiến vào như
Facebook hay Twitter hiển nhiên không muốn giẫm vào vết xe đổ
của những bậc tiền bối như Hewlett-Packard, Intel, Sun
Microsystems trong việc chế tạo hàng hóa hữu hình và tuyển dụng
tới hàng chục nghìn công nhân trong quá trình phát triển. Mục tiêu
của những công ty thế hệ mới chuyển dịch từ chấp nhận rủi ro cao
và tạo ra ngành công nghiệp mới sang việc đưa ra các ứng dụng
đơn giản chiều lòng khách hàng để kiếm tiền quảng cáo trên
website. “Những bộ óc vĩ đại nhất của thế hệ tôi đang nghĩ cách
khiến mọi người ấn vào quảng cáo.” Jeff Hammerbacher, một k sư
đời đầu của Facebook, mỉa mai nói. “Thật tệ!”
Đáng ra, Musk cũng là một phần của sự trì trệ cũng như cách suy
nghĩ này. Năm 1995, anh nhảy vào cơn cuồng điên Internet. Sau đó,
vừa chân ướt chân ráo rời khỏi đại học, anh thành lập Zip2 – tiền
thân của Yelp. Công ty đầu tiên ấy nhanh chóng trở thành chiến tích
vẻ vang. Musk bỏ túi 22 triệu đô-la từ thương vụ bán lại Zip2 rồi dốc
gần như tất cả tiền bạc vào dự án tiếp theo, một công ty khởi nghiệp
mà sau này trở thành PayPal, dịch vụ tài chính trực tuyến nổi tiếng.
https://thuviensach.vn
Với tư cách là cổ đông lớn nhất của PayPal, Musk trở nên siêu giàu
khi eBay mua lại công ty với giá 1,5 t đô-la vào năm 2002.
Thay vì lượn lờ xung quanh Thung lũng Silicon và rơi vào trạng thái
rầu rĩ như những người đồng cấp, Musk quyết định chuyển tới Los
Angeles. Anh ném 100 triệu đô-la vào SpaceX, 70 triệu đô-la vào
Tesla và 10 triệu đô-la vào SolarCity. Đầu tư vào “cỗ máy xay tiền”
này có thể nhanh chóng khiến Musk tự tay hủy đi cơ nghiệp bạc
triệu của mình. Tất cả những công ty này đều được đánh giá là quá
mạo hiểm và khó nhằn. Hơn thế, Musk lại chế tạo ra những sản
phẩm hữu hình siêu phức tạp tại Los Angeles và Thung lũng Silicon,
hai trong số các thành phố đắt đỏ nhất thế giới. Điều này xảy ra tại
thời điểm mà nhiều người quả quyết rằng nước M không thể cạnh
tranh với các quốc gia như Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất hàng
hóa.
Tuy vậy, Musk đã thúc đẩy và biến sản xuất thành lợi thế chính của
công ty. SpaceX và Tesla gắng sức tự chế linh kiện thay vì chuyển
cho đối tác. Các công ty của Musk chấm dứt lối suy nghĩ về cách
thức hoạt động truyền thống trong ngành hàng không vũ trụ, xe hơi
và năng lượng mặt trời.
Với SpaceX, Musk đang tiến hành phóng vệ tinh cũng như các
khoang chở hàng lên vũ trụ bằng những quả tên lửa khổng lồ. Anh
cạnh tranh trực tiếp với những gã khổng lồ đang phục vụ quân đội
M , bao gồm các công ty hàng không như Lockheed Martin và
Boeing. Anh cũng đọ sức với nhiều quốc gia, đặc biệt là Nga và
Trung Quốc. SpaceX đã gây dựng tên tuổi như nhà cung cấp tên
lửa rẻ nhất trong ngành. Nhưng điều đó chưa đủ để giành chiến
thắng. Ngành kinh doanh vũ trụ đi kèm với với hàng loạt những vấn
đề chính trị phức tạp. Trong đó, công ty phải chiến thắng các nhà
lập pháp ở Washington, D.C. Và vì thế, Musk cần tăng cường học
hỏi về k năng thuyết phục.
SpaceX đang thử nghiệm phóng các tên lửa tái sử dụng có thể đưa
tàu chở hàng lên không gian và hạ cánh xuống bệ phóng cũ tại Trái
đất với độ chính xác tuyệt đối. Nếu công ty hoàn thiện k thuật này,
đó sẽ là một đòn mạnh giáng vào tất cả các đối thủ đồng thời đưa
https://thuviensach.vn
nước M trở lại vị thế hàng đầu trong lĩnh vực đưa hàng hóa và con
người lên vũ trụ. Bản thân Musk cũng hiểu rõ mối đe dọa này sẽ
khiến anh có vô số kẻ thù khốc liệt. “Danh sách những kẻ không
bận tâm tới việc tôi biến mất đang ngày một dài thêm.” Musk nói.
“Gia đình lo sợ người Nga sẽ ám sát tôi”.
Với Tesla Motors, Musk gắng sức cách mạng hóa phương thức sản
xuất và phân phối ô tô. Thay vì tập trung vào dòng xe hybrid chạy
bằng cả nhiên liệu xăng lẫn điện mà Musk coi là sự thỏa hiệp nửa
mùa, Tesla tạo ra các loại xe hơi dùng điện toàn phần khiến mọi
người phải thèm muốn và đẩy xa giới hạn của công nghệ.
Musk đã cấp vốn cho SolarCity, công ty lớn nhất trong lĩnh vực lắp
đặt tấm pin mặt trời cho hộ gia đình và doanh nghiệp. Đồng thời,
Musk cũng đề ra ý tưởng cho SolarCity và giữ chức chủ tịch. Trong
giai đoạn các doanh nghiệp công nghệ sạch thất bại với tần suất
đáng lo ngại, Musk đã xây dựng hai công ty thành công nhất thế
giới.
Đế chế của Musk với hàng chục nghìn công nhân cùng sức mạnh
thực sự đã đánh thức ba ngành công nghiệp và biến Musk trở thành
một trong những người giàu nhất thế giới với khối tài sản lên tới trên
10 t đô-la.
Chuyến thăm đầu tiên của tôi tới SpaceX đã hé lộ đôi điều về cách
Musk thực hiện tất cả những điều trên. Mục tiêu đưa nhân loại lên
Sao Hỏa nghe có vẻ dị thường nhưng lại chính là động lực thôi thúc
nhân viên của anh. Trên thực tế, nhân viên của cả ba công ty đều ý
thức rõ rằng họ đang cố gắng chinh phục những điều vĩ đại và điều
này giúp họ tiến lên mỗi ngày. Musk đặt ra những mục tiêu không
tưởng hay “bóc lột” nhân viên tới tận xương tủy, chỉ bởi anh đang cố
gắng... ừm... cứu loài người.
Musk tự tạo ra cho mình đời sống khác thường nhằm quản lý và
duy trì tất cả những nỗ lực trên. Một tuần bình thường của anh bắt
đầu trong căn biệt thự ở Bel Air, khu vực thượng lưu tại Los
Angeles. Vào thứ hai, anh làm việc cả ngày tại SpaceX. Đến thứ ba,
anh bắt đầu tại SpaceX rồi lên máy bay riêng và đáp xuống Thung
https://thuviensach.vn
lũng Silicon ở Nam California. Anh dành đôi ngày làm việc cho Tesla
ở trụ sở chính tại Palo Alto và nhà máy tại Fremont. Musk không có
nhà riêng ở Thung lũng Silicon nên thường lưu trú tại khách sạn hay
nhà bạn bè. Để đặt chỗ, trợ lý của Musk sẽ gửi email hỏi: “Còn
phòng cho một người không?” Nếu người bạn trả lời: “Còn!” Musk
sẽ thình lình xuất hiện trước cửa vào đêm muộn. Anh hay nghỉ tại
phòng dành cho khách nhưng đôi khi cũng đổ sụp luôn xuống ghế
sau khi đánh điện tử giải trí. Rồi anh quay trở lại Los Angeles và
SpaceX vào thứ năm.
Khi được hỏi làm thế nào anh có thể sống sót với lịch trình dày đặc
như vậy, Musk trả lời: “Tuổi thơ khắc nghiệt của tôi hẳn đã giúp ích.”
Musk chọn ngành công nghiệp mà nước M dường như đã bỏ rơi
như hàng không vũ trụ và xe hơi rồi tái tạo chúng thành thứ gì đó
mới mẻ, tuyệt vời. Trọng tâm của sự chuyển đổi này nằm ở k năng
lập trình phần mềm của Musk cùng khả năng áp dụng chúng vào
máy móc. Anh đã kết hợp nguyên tử – vật chất hữu hình – các bit –
mã code theo cách ít người nghĩ là khả thi và đạt được kết quả thực
ngoạn mục.
“Với tôi, Elon là ví dụ sáng chói cho cách Thung lũng Silicon có thể
tự đổi mới mình.” Edward Jung, k sư phần mềm kiêm nhà phát
minh nổi tiếng nói. “Chúng ta cần xem xét các mô hình khác nhau
trong việc chế tạo ra những sản phẩm dài hạn hơn về bản chất và
tích hợp nhiều công nghệ.” Sự tích hợp mà Jung đề cập tới – tức sự
hòa trộn giữa phần mềm, điện tử, vật liệu tiên tiến và năng lực tính
toán – dường như là biệt tài của Musk.
Và Musk đã dùng món quà trời phú ấy để tạo ra những cỗ máy đáng
kinh ngạc. Nhờ Musk, trong một thập k tới, người M có thể thức
giấc với những con đường cao tốc hiện đại nhất thế giới: một hệ
thống giao thông được vận hành bởi hàng ngàn trạm sạc năng
lượng mặt trời và di chuyển bằng xe điện. Khi đó, SpaceX có thể
phóng tên lửa mỗi ngày, đưa con người cùng mọi thứ tới hàng chục
môi trường sống mới ngoài không gian và chuẩn bị cho chuyến du
hành xa hơn lên Sao Hỏa. Thật khó để tưởng tượng ra những tiến
bộ trên nhưng ở một mức độ nào đó, dường như chúng chỉ có thể
https://thuviensach.vn
thành hiện thực khi có Musk. Như cô vợ cũ Justine của anh nhận
định: “Anh ấy làm những gì mình muốn và không ngừng cố gắng
một cách nghiêm túc. Đó là thế giới của Elon và tất cả chúng ta
sống trong thế giới ấy.”
https://thuviensach.vn
3Những cuộc phiêu lưu ở châu
Phi
L
ẦN ĐẦU TIÊN CÔNG CHÚNG biết tới Elon Reeve Musk vào năm
1984. Một tạp chí Nam Phi đã cho đăng mã nguồn trò chơi điện tử
do cậu nhóc 12 tuổi Musk thiết kế. Trò chơi không gian Balastar lấy
cảm hứng từ khoa học viễn tưởng, yêu cầu 167 dòng lệnh để chạy.
Thời bấy giờ, những người sử dụng máy tính đầu tiên phải gõ lệnh
để máy xử lý nhiều chương trình. Tron
 









Các ý kiến mới nhất