UBND XÃ …

ĐỀ THI MÔN:NGỮ VĂN

TRƯỜNG THCS …

Thời gian làm bài 120 phút, không kê thời gian phát đề

(Đề thi gồm 02 trang)

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm): Đọc văn bản sau.
CẢM ƠN ĐẤT NƯỚC
(Huỳnh Thanh Hồng*)
(1)Tôi chưa từng đi qua chiến tranh
(4)Thời gian qua
Chưa thấy hết sự hy sinh của bao người ngã Xin cảm ơn đất nước
xuống
Bom đạn mấy mươi năm vẫn lúa reo, sóng hát
Thuở quê hương còn gồng gánh nỗi đau.
Còn vọng vang với những câu Kiều
Trong từng ngần ấy những thương yêu
(2)Tôi lớn lên từ rẫy mía, bờ ao
Tiếng mẹ ru hời
Thả cánh diều bay
Điệu hò thánh thót
Lội đồng hái bông súng trắng
Mang hình bóng quê hương tôi lớn thành
Mẹ nuôi tôi dãi dầu mưa nắng
người
Lặn lội thân cò quãng vắng đồng xa.
(5)Đất nước của tôi ơi!
(3)Tôi lớn lên từ những khúc dân ca
Vẫn sáng ngời như vầng trăng vành vạnh.
Khoan nhặt tiếng đờn kìm
(Dẫn theo:https://www.thivien.net)
Ngân nga sáo trúc
Đêm Trung thu say sưa nghe bà kể
Chú Cuội một mình ngồi gốc cây đa.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm). Văn bản trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 (0,5 điểm). Chỉ ra những hình ảnh gắn với hành trình “lớn lên” của “tôi” trong đoạn
(2).
Câu 3 (1,0 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong 2 câu thơ:
Đất nước của tôi ơi!
Vẫn sáng ngời như vầng trăng vành vạnh.
Câu 4 (1,0 điểm). Em hiểu như thế nào về nội dung những dòng thơ sau:
Thời gian qua
Xin cảm ơn đất nước
Bom đạn mấy mươi năm vẫn lúa reo, sóng hát
*

Chú thích:
Huỳnh Thanh Hồng (1964 – 2007) quê ở Vĩnh Long, là hội viên Hội Nhà báo, hội viên Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh
Vĩnh Long, là một gương mặt văn nghệ được nhiều người yêu mến với những vần thơ nồng nàn tình yêu quê hương xứ sở.
Anh thổi vào những bài thơ của mình một men say rất lạ, dễ chạnh lòng, sâu lắng và cũng rất đỗi tự hào về quê hương, đất
nước, một đất nước chịu nhiều đau thương mà vẫn quật cường, với những tấm lòng bình dị, thủy chung.
Bài thơ Cảm ơn Đất nước trích trong tập Bến quê (NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, 2006) là một tác phẩm tiêu biểu
cho phong cách nghệ thuật thơ Huỳnh Thanh Hồng.

2

Câu 5 (1,0 điểm). Từ lời tâm sự của tác giả trong dòng thơ “Mang hình bóng quê hương tôi
lớn thành người”, em hãy trình bày (Khoảng từ 7- 10 dòng) suy nghĩ về mối quan hệ giữa quê
hương và hành trình trưởng thành của mỗi con người.
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm).
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận của em về cảm xúc, tâm trạng của
nhân vật trữ tình trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
Câu 2 (4,0 điểm).
Tuổi trẻ là khoảng thời gian đẹp đẽ nhất của đời người, khi con người tràn đầy nhiệt
huyết, đam mê và khát vọng. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn dễ bị ảnh hưởng bởi những cám
dỗ, bởi tuổi trẻ thường chưa đủ kinh nghiệm và khả năng kiểm soát bản thân.
Hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ của em về vấn đề:
Tuổi trẻ cần làm gì để vượt qua cám dỗ?
—— Hết——
Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh: ………………………………………; Số báo danh: ………………

3

HDC MÔN: NGỮ VĂN 9
(Hướng dẫn chấm có: 04 trang)
Phầ
n
I

Câ
u
1
2
3

4

5

II

1

Nội dung
ĐỌC HIỂU

Thể thơ Tự do
Những hình ảnh gắn với hành trình “lớn lên” của “tôi” trong đoạn (2): rẫy mía, bờ
ao, cánh diều bay, bông súng trắng, Mẹ - dãi dầu mưa nắng/ Lặn lội thân cò
quãng vắng đồng xa.
-Biện pháp tu từ có trong hai dòng thơ trên : So sánh: “sáng ngời như vầng
trăng”, nhân hóa: “Đất nước của tôi ơi!”
-Tác dụng:
+Làm câu thơ gợi hình, gợi cảm, tăng sức diến đạt.
+Nhờ biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa thể hiện tình yêu tha thiết và vẻ đẹp
vĩnh hằng của đất nước.
+ Qua đó ta thấy tác giả là người có tâm hồn nhạy cảm, tình yêu quê hương đất
nước sâu sắc.

Điể
m
4,0
0,5
0,5
0,5
0,5

- Ba dòng thơ bộc lộ lòng biết ơn của tác giả đối với đất nước - một đất nước dù 1,0
trải qua bao năm tháng thăng trầm vẫn luôn tươi đẹp, vững bền. Qua biện pháp
tu từ nhân hóa, tác giả bày tỏ niềm xúc động vì bom đạn của chiến tranh qua
mấy chục năm dài vẫn không giết chết được sức sống của cây cỏ, thiên nhiên,
không làm mất đi được tinh thần lạc quan và sức vươn dậy của con người Việt
Nam.
- Lời cảm ơn chân thành mà sâu sắc trong ba dòng thơ cho thấy tình yêu, niềm
tin và lòng tự hào của nhà thơ về vẻ đẹp, sức sống của quê hương, đất nước.
- Câu thơ “Mang hình bóng quê hương tôi lớn thành người” là sự chia sẻ và cũng là 1,0
lời nhắn nhủ đầy chân thành, sâu sắc của tác giả. Với ông, quê hương là chiếc nôi
nuôi dưỡng tâm hồn, tình cảm, lắng đọng, bồi đắp những giá trị thiêng liêng
giúp“tôi lớn thành người”.
- Suy nghĩ về mối quan hệ giữa quê hương và hành trình trưởng thành của mỗi
con người:
Có thể theo hướng: Quê hương có vai trò quan trọng với hành trình trưởng thành
của mỗi con người, bất cứ ai muốn thực sự “lớn thành người” cũng cần biết yêu
quý, trân trọng những giá trị cội nguồn. Đó là một trong những tiền đề quan
trọng để chúng ta có được sự trưởng thành thực sự, trở thành một hạt nhân để
góp phần xây dựng đất nước, quê hương thêm giàu đẹp…
VIẾT
6,0
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận của em về cảm xúc,
tâm trạng của nhân vật trữ tình trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn
0,25
Bảo đảm yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn. Thí
sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, móc xích
hoặc song hành.

4

2

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:
Cảm nhận về cảm xúc, tâm trạng của nhân vật trữ tình trong văn bản ở phần Đọc
hiểu.
c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu:
Lựa chọn các thao tác phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng trên cơ
sở đảm bảo các nội dung sau:
* Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, vấn đề nghị luận.
* Cảm nhận.
Những cảm xúc, tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ chính là lời Cảm
ơn Đất nước được cất lên từ những rung cảm sâu sắc của tác giả khi suy ngẫm
về đất nước, quê hương trong tương quan với hành trình khôn lớn, trưởng thành
của chính bản thân mình.
- Bài thơ thể hiện rất xúc động, chân thực sự gắn bó, biết ơn, trân trọng của tác
giả với đất nước, quê hương qua việc gợi lên hình ảnh của một đất nước bình dị,
gần gũi nhưng cũng cao cả, thiêng liêng: Rẫy mía bờ ao, cánh diều, bông súng
trắng, lúa reo sóng hát, khúc dân ca, tiếng đàn kìm, ngân nga sáo trúc, tiếng mẹ
ru, câu Kiều… Tác giả xúc động sâu sắc khi cảm nhận được rằng: Dù qua bao
năm tháng chiến tranh với bao hi sinh, mất mát, đau thương nhưng vẻ đẹp, sự
sống, những giá trị vật chất, tinh thần của đất nước vẫn trường tồn.
- Bài thơ cũng là lời Cảm ơn Đất nước vì đã cho mình được sống trong những
không gian bình dị, trong tình yêu thương và sự chăm sóc của những người thân
yêu, trong những giá trị văn hóa tinh thần cao đẹp, để từ đó Mang hình bóng quê
hương tôi lớn thành người.
(HS phân tích, diễn giải ngắn gọn để làm rõ những ý trên)
* Đánh giá:
- Bài thơ thể hiện tình yêu, sự tự hào, trân trọng và biết ơn của tác giả với đất
nước, đồng thời, cũng là lời nhắc nhở mỗi người hãy nuôi dưỡng trong mình
những cảm xúc thiêng liêng, cao đẹp ấy.
- Cảm xúc, tâm trạng của nhân vật trữ tình được thể hiện qua hình thức nghệ thuật
đặc sắc: Thể thơ tự do; ngôn ngữ, hình ảnh giản dị, gợi cảm; các biện pháp nghệ
thuật như nhân hóa, so sánh, liệt kê… được sử dụng một cách sáng tạo; giọng điệu
trữ tình sâu lắng, thiết tha…
d. Diễn đạt
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn
văn.
đ. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.
Hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ của em
về vấn đề: Tuổi trẻ cần làm gì để vượt qua cám dỗ?
a. Bảo đảm bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận
Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng (khoảng 500 chữ) của bài văn nghị
luận.
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận
Vấn đề: Tuổi trẻ cần làm gì để vượt qua cám dỗ?
c. Viết bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu:
Lựa chọn các thao tác phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng trên cơ
sở đảm bảo các nội dung sau:
MỞ BÀI: Giới thiệu vấn đề nghị luận.
THÂN BÀI

0,25
1,0

0,25
0,25
4,0
0,25
0,5
2,5

5

1. Giải thích.
Cám dỗ là những điều hấp dẫn, lôi cuốn khiến con người dễ dàng bị thu hút, chi
phối, chạy theo những thú vui trước mắt mà quên đi giá trị lâu dài. Trong xã hội
hiện đại, cám dỗ tồn tại dưới nhiều hình thức: lối sống hưởng thụ, sử dụng chất
kích thích, mê mải trong thế giới ảo, hay chạy theo danh vọng và tiền bạc bằng
mọi giá.
Vượt qua cám dỗ là tỉnh táo, không dễ dàng bị chi phối bởi những sự hấp dẫn
nhất thời, không chính đáng đó. Đây là một thách thức không nhỏ, đòi hỏi tuổi
trẻ phải có quyết tâm và những giải pháp cụ thể để thực hiện.
2. Bàn luận.
a. Thực trạng tuổi trẻ và những cám dỗ hiện nay.
Trong xã hội hiện đại, cám dỗ bủa vây tuổi trẻ dưới nhiều hình thức, và thực
trạng này đang trở nên đáng báo động: Nhiều bạn trẻ dành hàng giờ đồng hồ trên
các nền tảng như Facebook, TikTok, Instagram, quên mất nhiệm vụ học tập và
phát triển bản thân. Thậm chí, không ít trường hợp bị lôi cuốn vào nội dung độc
hại hoặc thông tin sai lệch; Một bộ phận thanh niên chạy theo lối sống hưởng
thụ, thích khoe mẽ qua việc mua sắm xa xỉ, tiệc tùng hoặc tham gia vào các hoạt
động thiếu lành mạnh; Không ít bạn trẻ rơi vào việc sử dụng chất kích thích,
chơi game online đến mức nghiện ngập, hoặc tham gia các nhóm hội tiêu cực;
Nhiều bạn trẻ không có mục tiêu rõ ràng, sống theo kiểu "đến đâu hay đến đó."
Chính sự thiếu định hướng này khiến họ dễ bị lôi cuốn bởi những thú vui tạm
thời, quên đi ý nghĩa lâu dài của cuộc sống.
b. Tác hại của cám dỗ đối với tuổi trẻ.
Những cám dỗ không lành mạnh có thể gây nên nhiều hệ lụy tiêu cực đối với lối
sống, nhân cách và sự phát triển của giới trẻ: Làm mất đi thời gian quý báu của
tuổi trẻ, thời điểm vàng để học tập, rèn luyện và phát triển bản thân; Lạm dụng
mạng xã hội, nghiện game hay sử dụng chất kích thích ảnh hưởng nghiêm trọng
đến sức khỏe thể chất và tinh thần; Chạy theo những lối sống buông thả khiến
nhiều bạn trẻ đánh mất giá trị đạo đức, dễ dãi với bản thân, không còn ý chí và
tinh thần trách nhiệm; Sự lạm dụng công nghệ hoặc sống ích kỷ, buông thả
khiến mối quan hệ giữa người trẻ với gia đình, bạn bè và cộng đồng dần trở nên
xa cách, lạnh nhạt…
Bởi vậy, vượt qua cám dỗ có ý nghĩa to lớn, không chỉ giúp mỗi người trẻ bảo
vệ bản thân mà còn tạo nền tảng vững chắc để phát triển nhân cách, rèn luyện ý
chí và hướng tới một tương lai thành công.
c. Giải pháp giúp tuổi trẻ vượt qua cám dỗ
- Để vượt qua cám dỗ, tuổi trẻ cần rèn luyện bản lĩnh và xây dựng cho mình
những nguyên tắc sống vững chắc:
+ Xác định mục tiêu và lý tưởng sống rõ ràng: Khi có mục tiêu, con người sẽ dễ
dàng tập trung vào những điều quan trọng, bỏ qua những thứ không cần thiết.
+ Rèn luyện ý chí và kỷ luật bản thân: Ý chí là sức mạnh giúp chúng ta vượt qua
khó khăn và cám dỗ. Kỷ luật bản thân giúp mỗi người kiểm soát hành động, tập
trung vào những điều cần làm.
+ Trang bị kiến thức và kỹ năng sống: Kiến thức là công cụ quan trọng giúp
chúng ta phân biệt đúng sai, hiểu rõ hậu quả của hành động. Các kỹ năng sống
như quản lý thời gian, giao tiếp, và giải quyết vấn đề cũng giúp tuổi trẻ tự tin
hơn trước cám dỗ.
+ Xây dựng môi trường sống tích cực: Một môi trường tích cực với những người
bạn tốt, những hoạt động lành mạnh sẽ là "lá chắn" giúp mỗi người trẻ tránh xa
những ảnh hưởng tiêu cực.

6

+ Nhận thức và đối mặt với sai lầm: Sai lầm là một phần không thể tránh khỏi
trong cuộc sống. Quan trọng là nhận ra và sửa chữa kịp thời để không bị cám dỗ
lấn át thêm lần nữa.
- Sự quan tâm, hỗ trợ của gia đình, nhà trường, xã hội: Sự quan tâm, lắng nghe,
và định hướng đúng đắn từ cha mẹ sẽ giúp con cái vượt qua nhiều thử thách;
Nhà trường cần giáo dục kỹ năng sống, giúp học sinh hiểu rõ tác hại của cám dỗ
và cách vượt qua. Các hoạt động ngoại khóa và phong trào đoàn thể cũng là môi
trường tốt để học sinh phát triển tích cực; Cần tạo dựng một môi trường xã hội
lành mạnh, giảm thiểu những yếu tố tiêu cực, đồng thời lan tỏa những tấm
gương sáng về lối sống tích cực để tuổi trẻ noi theo.
3. Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác.
- Phê phán, mở rộng: Phê phán những người dễ dàng bị chi phối bởi những
cám dỗ không lành mạnh dẫn đến sự suy thoái, xuống cấp về nhân cách, lối
sống; Cần biết vượt qua những cám dỗ đều theo chiều hướng tiêu cực, không
lành mạnh nhưng cũng cần có hứng thú, đam mê với những lối sống, những giá
trị tích cực, có sức lan tỏa, biến đó thành động lực phát triển bản thân.
- Trao đổi với quan điểm trái chiều: Một số ý kiến cho rằng cám dỗ có thể là cơ
hội để tuổi trẻ rèn luyện bản lĩnh và trưởng thành hơn. Tuy nhiên, nếu không đủ
ý thức và kiểm soát, cám dỗ dễ khiến họ trượt dài trong sai lầm và mất đi cơ hội
quý báu. Do đó, việc tránh xa cám dỗ và rèn luyện bản thân vẫn là cách tốt nhất
để bảo vệ tương lai.
- Bài học: Nhận thức được tầm quan trọng của việc biết vượt qua cám dỗ và nỗ
lực thực hiện nó bằng những ứng xử, hành động cụ thể.
KẾT BÀI
Lưu ý: Thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với
chuẩn mực đạo đức và pháp luật; Bài làm cần có sự kết hợp giữa lí lẽ và dẫn
chứng một cách phù hợp.
d. Diễn đạt
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.
đ. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.
Tổng điểm
……………………….. HẾT ………………………

0,25
0,5
10,0