UBND …
TRƯỜNG THCS …
(Đề thi có 03 trang)

ĐỀ MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút
(không kể thời gian phát đề)

A. ĐỀ KIỂM TRA
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản:
HƯƠNG HOA HOÀNG LAN
 
Những chồi xuân lặng lẽ nhú lên từ cành cây khô cằn. Chỉ mấy ngày sau, cả
cây hoàng lan đã khoác trên mình một màu xanh nõn nà. Một chiếc áo được dệt từ
hàng vạn, vạn chồi non. Trông cây hoàng lan thật đẹp nhưng cũng vô cùng giản
dị. Hà đẩy cánh cổng gỗ nặng trịch để bước vào vườn với bà. Cô bé ngước nhìn
cây hoàng lan, nó như một cậu anh cả trong vườn, to lớn, vững chắc…
- Bà ơi, cây hoàng lan này có lâu chưa bà?
Bà cười, tay bà vẫn cẩn thận gài những nhành cây nhót phủ đầy hoa trắng
ngà vào hàng rào:
- Nó có từ lâu lắm, hồi bằng các cháu, bà đã thấy nó to và cao như thế này
rồi. Bao năm trôi qua, cứ tưởng nó sẽ già đi, nhưng không, mỗi mùa xuân tới nó
lại trẻ trung như hồi nào.
- Bà ơi, thế bà có biết ai trồng nó không hả bà?
Bà lắc đầu:
- Hồi trước, bà cũng hỏi như cháu ấy, nhưng chẳng ai biết.
Hà đến bên cây hoàng lan, thân nó mốc thếch và nứt nẻ. Những chú kiến
đen hối hả leo cây. Từ trên cành cây cao, đôi chim sâu chuyền cành tíu tít.
- Cháu biết không, cứ mỗi dịp cây hoàng lan ra hoa thì cả vùng này thơm
nức…
- Bà ơi, bên kia sông có ngửi thấy hương của cây hoàng lan này không? Hà tò mò hỏi.
- Có chứ! Hương hoa lan còn bay xa hơn nữa cháu ạ.
- Xa nữa cơ ạ? Con sông rộng thế mà gió cũng đưa nó qua sông được bà
nhỉ…
Bà dừng tay, đôi mắt nhìn xa xôi:
- Hồi ông đi bộ đội, thư nào về ông cũng hỏi cây hoàng lan. Ông nhớ nó
lắm. Rồi ông bảo bà gửi cho ông mấy cánh hoa vàng của cây hoàng lan này.
- Bà có gửi cho ông không? - Hà chăm chú.

Bà gật đầu rồi dắt Hà vào nhà. Bà lần mở cái rương mây nhỏ trên đầu
giường và lấy ra mấy cánh hoa đã héo quắt queo và đen sẫm lại.
- Những cánh hoa này đấy cháu ạ. Các chiến sĩ trong đơn vị đã tìm thấy nó
ở dưới đáy ba lô của ông… Hà run run đỡ những cánh hoa hoàng lan từ trong tay
bà. Cô bé ngước đôi mắt tròn xoe nhìn lên ban thờ. Hà thấy bà cũng nhìn theo…
Bây giờ thì cô bé đã hiểu vì sao bà yêu quý cây hoàng lan và mảnh vườn này đến
thế. Những cánh hoa hoàng lan đã đen sậm trên tay Hà như vẫn còn phảng phất
hương thơm.
(Hương hoa hoàng lan, Nguyễn Phan Khuê, NXB Kim Đồng, 2024)
* Chú thích: Nhà báo, nhà văn Nguyễn Phan Khuê còn có bút danh Khuê
Phan hiện đang đảm nhiệm vị trí Tổng Biên tập Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi
đồng. Là một người yêu văn chương, dành nhiều tâm huyết cho sự nghiệp chăm
sóc, giáo dục và vun đắp những giá trị tinh thần cho nhiều thế hệ thiếu nhi măng
non, anh luôn thu xếp công việc để viết cho các bạn đọc nhỏ tuổi của mình.
Trước đây, Nguyễn Phan Khuê đã có những cuốn sách được xuất bản
như: Thiếu nữ bị lạc - tiểu thuyết in năm 1992; Đại uý tí hon - tập truyện thiếu nhi
in năm 1998; Quà của ông Ngoại - tập truyện thiếu nhi in năm 2011. Vừa mới đây,
Nhà xuất bản Kim Đồng đã chọn tập truyện ngắn Hương hoa hoàng lan của nhà
báo Phan Khuê để xuất bản, giới thiệu đến các bạn đọc nhỏ tuổi mê đọc sách và
yêu văn học.
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định ngôi kể của văn bản trên.
Câu 2. (0,5 điểm) Chỉ ra lời của nhân vật, lời người kể chuyện trong các câu văn
sau:
Bà cười, tay bà vẫn cẩn thận gài những nhành cây nhót phủ đầy hoa trắng
ngà vào hàng rào:
- Nó có từ lâu lắm, hồi bằng các cháu, bà đã thấy nó to và cao như thế này
rồi. Bao năm trôi qua, cứ tưởng nó sẽ già đi, nhưng không, mỗi mùa xuân tới nó
lại trẻ trung như hồi nào.
Câu 3. (1,0 điểm) Tóm tắt cốt truyện của văn bản trên.
Câu 4. (1,0 điểm) Nêu đặc điểm tính cách nhân vật bà trong đoạn trích sau:
Bà gật đầu rồi dắt Hà vào nhà. Bà lần mở cái rương mây nhỏ trên đầu
giường và lấy ra mấy cánh hoa đã héo quắt queo và đen sẫm lại.
- Những cánh hoa này đấy cháu ạ. Các chiến sĩ trong đơn vị đã tìm thấy nó
ở dưới đáy ba lô của ông… Hà run run đỡ những cánh hoa hoàng lan từ trong tay
bà. Cô bé ngước đôi mắt tròn xoe nhìn lên ban thờ. Hà thấy bà cũng nhìn theo…
Bây giờ thì cô bé đã hiểu vì sao bà yêu quý cây hoàng lan và mảnh vườn này đến
thế. Những cánh hoa hoàng lan đã đen sậm trên tay Hà như vẫn còn phảng phất
hương thơm.

Câu 5. (1,0 điểm) Thông điệp sâu sắc nhất em nhận được từ văn bản trên là gì? Vì
sao?
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật Hà trong truyện Hương
hoa hoàng lan của tác giả Nguyễn Phan Khuê ở phần Đọc hiểu.
Câu 2.(4 điểm) Thời gian gần đây, trào lưu hút thuốc điện tử phát triển nhiều nhất
là giới thanh thiếu niên.
Em hãy viết bài văn nghị luận ( khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ về
vấn đề trên và đề xuất giải pháp khắc phục.
ĐÁP ÁN- HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN
B. HƯỚNG DẪN CHUNG
Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của Đáp án - Hướng dẫn chấm để đánh
giá tổng quát bài làm của học sinh, tránh chỉ quan tâm ý mà cho điểm một cách
đơn thuần. Do đặc trưng của môn Ngữ văn, trên cơ sở bám sát biểu điểm và từng
bài làm cụ thể của học sinh, giám khảo chủ động, linh hoạt trong vận dụng tiêu chí
cho điểm đảm bảo sự công bằng, chính xác, khách quan cho học sinh.
Trong quá trình chấm, giám khảo tuyệt đối không áp đặt ý kiến chủ quan của
người chấm vào việc cho điểm bài thi. Tôn trọng và khuyến khích những bài làm
sáng tạo, độc đáo, giàu cảm xúc.
C. ĐÁP ÁN – HƯỚNG DẪN CHẤM
Câu
Nội dung
Phần I. ĐỌC HIỂU
*Mức tối đa (4,0 điểm): Học sinh trả lời được các yêu cầu sau:
Ngôi kể trong văn bản: ngôi thứ ba.
Câu 1 Hướng dẫn chấm:
(0.5đ) - Trả lời như đáp án: 0,5 điểm.
- Trả lời không đúng đáp án: 0,0 điểm.
Câu 2 + Lời của nhân vật:
(0.5đ)
- Nó có từ lâu lắm, hồi bằng các cháu, bà đã thấy nó to và cao như
thế này rồi. Bao năm trôi qua, cứ tưởng nó sẽ già đi, nhưng không,
mỗi mùa xuân tới nó lại trẻ trung như hồi nào.
+ Lời người kể chuyện:
Bà cười, tay bà vẫn cẩn thận gài những nhành cây nhót phủ đầy

Điểm
0.5

0.25

0.25

hoa trắng ngà vào hàng rào.
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời như đáp án: 0,5 điểm.
- Trả lời không đúng đáp án: 0,0 điểm.
Cốt truyện văn bản “Hương hoa hoàng lan” (Nguyễn Phan Khuê):

Câu 3
(1,0đ)

Câu 4
(1.0đ)

1.0

Câu chuyện kể về Hà cùng bà trong khu vườn có cây hoàng lan đã
gắn bó với gia đình từ rất lâu. Qua cuộc trò chuyện giữa hai bà
cháu, Hà biết cây hoàng lan không chỉ đẹp và tỏa hương mỗi độ
xuân về mà còn là kỉ vật thiêng liêng gắn với người ông đã hi sinh,
khi ông từng mang theo những cánh hoa hoàng lan trong ba lô lúc
đi bộ đội. Từ đó, Hà hiểu được vì sao bà yêu quý cây hoàng lan và
mảnh vườn ấy đến thế, bởi nơi đó lưu giữ tình yêu, nỗi nhớ và
những kỉ niệm sâu nặng của gia đình.
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời như đáp án hoặc tương đương như đáp án: 1,0 điểm.
- Trả lời đúng nhưng chưa đầy đủ: 0,75 điểm.
- Trả lời không đúng đáp án: 0,0 điểm.
- Đặc điểm tính cách nhân vật bà được thể hiện qua phương diện:
+ Hành động: Bà dắt Hà vào nhà, lần mở cái rương mây, lấy ra
mấy cánh hoa.

0.25

+ Lời nói: Những cánh hoa này đấy cháu ạ. Các chiến sĩ trong đơn
vị đã tìm thấy nó ở dưới đáy ba lô của ông.
...
- Tính cách của nhân vật bà:
+ Thủy chung, giàu tình nghĩa.
+ Giàu tình yêu thương gia đình.
+ Trân trọng quá khứ, coi trọng những giá trị tinh thần, những ký
ức gắn bó với gia đình.
...
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời như đáp án hoặc tương đương như đáp án: 1,0 điểm.
- Nêu được hai ý về đặc điểm tính cách nhân vật: 0,75 điểm.

0.75

Câu 5
(1.0đ)

- Nêu được một ý về đặc điểm tính cách nhân vật: 0,5 điểm.
- Nêu được một ý về đặc điểm tính cách nhân vật nhưng chưa đầy
đủ: 0,25 điểm.
- HS nêu được một thông điệp ý nghĩa nhất đối với bản thân.

0.25

Có thể theo hướng:
+ Hãy trân trọng tình cảm gia đình.
+ Nâng niu, trân trọng những những ký ức thân thuộc.
+ ……..

0.75

- HS lý giải hợp lý, thuyết phục.
Hướng dẫn chấm:
+ Đưa ra được thông điệp sâu sắc nhất: 0,25 điểm
+ Lí giải thuyết phục: 0,75 điểm
+ Lí giải chung chung: 0,25 điểm
+ Có cách diễn đạt khác phù hợp với chuẩn mực đạo đức, pháp luật
vẫn cho điểm tối đa
PHẦN II: VIẾT
Câu 1 Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật Hà trong
(2,0
truyện Hương hoa hoàng lan của tác giả Nguyễn Phan Khuê ở
điểm) phần Đọc hiểu.

2.0

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức, bố cục của đoạn văn

0.25

b . Xác định đúng yêu cầu về nội dung: phân tích nhân vật Hà trong
truyện Hương hoa hoàng lan của tác giả Nguyễn Phan Khuê.

0.25

c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu: học sinh có thể triển khai
theo nhiều cách để làm rõ yêu cầu của đề bài, bảo đảm hợp lý,
thuyết phục.

1.0

Có thể triển khai theo hướng:
- Mở đoạn: Giới thiệu khái quát về nhân vật Hà.
- Thân đoạn:
+ Nhân vật Hà sống trong vòng tay yêu thương của bà, lớn lên

cùng khu vườn và đặc biệt gắn bó với cây hoàng lan – nơi lưu giữ
biết bao kỷ niệm của gia đình.
+ Nhân vật Hà có những phẩm chất tốt đẹp như: sự ngây thơ, trong
sáng (thể hiện qua cách em tò mò, hồn nhiên đặt câu hỏi về cây
hoàng lan); tấm lòng hiếu thảo, tình cảm chân thành dành cho bà
(khi Hà lắng nghe, chăm chú theo dõi từng lời bà kể về cây hoàng
lan và ký ức của ông); biết trân trọng và rung động trước giá trị
tinh thần (cô bé nhận ra ý nghĩa của quá khứ, biết trân trọng những
cánh hoa hoàng lan đã khô héo nhưng chứa đựng bao yêu thương
của ông bà).
+ Vẻ đẹp nhân vật trong việc thể hiện chủ đề của tác phẩm: ca ngợi
tình cảm gia đình sâu nặng, thủy chung, sự trân trọng kỷ niệm và
vẻ đẹp giản dị của thiên nhiên.
- Kết đoạn: đánh giá khái quát về nhân vật.

Câu 2
(4.0đ)

d. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết
câu trong đoạn văn.

0.25

đ. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về nhân vật; có cách diễn
đạt mới mẻ.

0.25

Thời gian gần đây, trào lưu hút thuốc điện tử phát triển nhiều nhất là giới
thanh thiếu niên.
Em hãy viết bài văn nghị luận ( khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ
về vấn đề trên và đề xuất giải pháp khắc phục.
a. Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận xã hội: có đầy đủ
Mở bài, Thân bài, Kết bài. Mở bài giới thiệu được vấn đề nghị
luận. Thân bài làm sáng tỏ các luận điểm. Kết bài khẳng định lại
vấn đề, đưa ra được lời khuyên.
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Bàn về vấn đề hiện nay một
bộ phận học sinh đã và đang sử dụng thuốc lá điện tử và đề xuất
các giải pháp khắc phục
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh xác định đúng vấn đề nghị luận: 0,25 điểm
- Học sinh xác định sai vấn đề nghị luận: 0 điểm
c. Triển khai vấn đề nghị luận: Học sinh có thể triển khai theo
nhiều cách khác nhau nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận,
kết hợp giữa lí lẽ và dẫn chứng, đảm bảo các nội dung sau:
1. Mở bài: Dẫn dắt vấn đề nghị luận: Giới thiệu vấn đề cần nghị

0.25

0.25

3.0
0.5

luận và nêu quan điểm của bản thân về vấn đề.
2. Thân bài
- Giải thích:
+ Thuốc lá điện tử là thiết bị điện tử cầm tay, sử dụng pin để làm
nóng dung dịch điện tử và các chất hoá học khác. Thuốc lá điện tử
được hiểu là dạng mô phỏng theo hình dạng chức năng của thuốc
lá thông thường, không tạo khói mà tạo ra hơi luồng có mùi vị và
cảm nhận giống thuốc lá thật.
+ Thực trạng: Việc học sinh sử dụng thuốc lá điện tử đang trở
thánh một vấn đề ngày càng phổ biến hiện nay. Một số liệu khảo
sát cho thấy, có đến 90% người dùng thuốc lá điện tử đều ở lứa
tuổi dưới 18. Đa số đều bắt đầu bằng việc dùng thử cho biết, và sau
đó là nghiện nicotine. Điều đáng lưu ý là hầu hết học sinh đều biết
trường học là nơi cấm hoàn toàn việc hút thuốc lá điện tử nhưng
một số bạn vẫn cố tình rủ nhau lén lút sử dụng vào những giờ ra
chơi hoặc tan học. đây không chỉ còn là vấn đề cá nhân mà còn là
vấn đề của xã hội.
+ Nguyên nhân:

0.25

0,25

0.5

- Sự hiểu biết của em về tác hại của thuốc lá điện tử, dễ bị ảnh
hưởng bởi bạn bè quảng cáo, các em sử dụng thuốc lá điện tử như
một thú vui và nghĩ đó là cách thể hiện bản thân với các bạn cùng
trang lứa.
- Việc mua bán thuốc lá điện tử vẫn còn khá dễ dàng, bất chấp
những quy định cấm bán cho người dưới 18 tuổi, gia đình còn chưa
thật sự quan tâm, nhà trường chưa xử lí nghiêm ngặt…
+ Tác hại:
- Hút thuốc lá điện tử gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng đối với sức
khoẻ của học sinh. Đầu tiên chất nicotine trong thuốc lá điện tử gây
hại cho sự phát triển não bộ, gây suy giảm chức năng của vô số cơ
quan khác. Thậm chí, một số loại thuốc lá điện tử có thể chứa
thành phần nguy hiểm như chì, gây ung thư. Nó không chỉ ảnh
hưởng đến những người hút thuốc lá thụ động.
- Việc sử dụng thuốc lá điện tử còn ảnh hưởng đến tâm lí và hành
vi của các em, khiến các em dễ cáu gắt, hung hăng và có nguy cơ

0.5

sử dụng các chất gây nghiện khác.
- Ý kiến trái chiều và phản bác ý kiến đó: Một số ý kiến cho
rằng thuốc lá điện tử là biện pháp thay thế ít độc hại hơn thuốc lá
truyền thống. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng
thuốc lá điện tử không những không an toàn mà còn tiềm ẩn nhiều
rủi ro nghiêm trọng.
- Đề xuất giải pháp
+ Trước hết, cần nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá 0.25
điện tử.
Khi học sinh nhận thức được tác hại khôn lưởng thì sẽ thấy sợ và
tránh xa nó. Muốn vậy, nhà trường cần tổ chức các buổi toạ đàm,
hội thảo, chiếu phim tư liệu về tác hại của thuốc lá điện tử. Đồng
thời thầy cô có thể lồng ghép về tác hại của thuốc lá điện tử trong
các bài học trên lớp, liên hệ thực tiễn, lấy bằng chứng thiết thực
ngoài đời sống về những bạn học sinh hút thuốc lá và gây ra những
hậu quả nặng nề.
+ Thứ hai, gia đình cần quan tâm đến các con nhiều hơn. Khi
đó, các con cảm thấy được yêu thương, chia sẻ, các con sẽ tránh xa
các tệ nạn xã hội. Để làm được điều đó, cha mẹ cần trò chuyện,
tâm sự với con nhiều hơn để được hiểu được tâm lí, mong muốn
nguyện vọng, hay những áp lực mà các con phải chịu. Đồng thời
có biện pháp kịp thời khi phát hiện con có dấu hiệu hút thuốc lá
0.25
điện tử.
+ Cuối cùng, cần tăng cường quản lý, kiểm soát việc mua bán
và sử dụng thuốc lá điện tử. Điều này sẽ giảm thiểu đáng kể hiện
tượng học sinh hút thuốc lá điện tử vì không có cung thì cũng
không có cầu. Muốn vậy, các cơ quan chức năng tăng cường kiểm
tra, xử phạt nghiêm các cửa hàng bán
thuốc lá điện tử cho học sinh. Quy định rõ ràng và giám sát nghiêm
ngặt trong trường học, cấm mang theo hoặc sử dụng
thuốc lá điện tử. Đồng thời, hỗ trợ học sinh cai nghiện thuốc lá
điện tử, xây dựng môi trường sống lành mạnh, không khói thuốc.
* Kết bài: Khái quát vấn đề nghị luận và rút ra bài học cho bản 0.5
thân.
Hướng dẫn chấm:

- Học sinh triển khai được đầy đủ vấn đề nghị luận, lập luận chặt
chẽ, thuyết phục, lí lẽ xác đáng, dẫn chứng tiêu biểu: 2,75 - 3,0
điểm.
- Học sinh triển khai tương đối đầy đủ vấn đề nghị luận, lập luận
chặt chẽ, thuyết phục, lí lẽ xác đáng, dẫn chứng không tiêu biểu
2,0 - 2,5 điểm.
- Học sinh triển khai chưa đầy đủ vấn đề nghị luận, lập luận chưa
chặt chẽ, thuyết phục, lí lẽ chưa xác đáng, dẫn chứng không tiêu
biểu hoặc không có dẫn chứng: 1,0 - 1,75 điểm.
- Học sinh triển khai thiếu nhiều ý, chưa biết sắp xếp ý, chưa biết
lập luận, lí lẽ chưa xác đáng, không có dẫn chứng, : 0,5-0,75 điểm.
(GV linh hoạt, trân trọng các bài viết có sự sáng tạo trong diễn
đạt, trình bày ý tưởng, nhận thức, đánh giá vấn đề...để cho điểm
bài làm)
d. Chính tả, ngữ pháp
- Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt
- Không cho điểm nếu bài làm có trên 05 lỗi chính tả, ngữ pháp.
e. Sáng tạo: Học sinh có những cách suy nghĩ, cách nhìn mới mẻ
về vấn đề nghị luận, có cách sáng tạo trong viết câu, dựng đoạn, lời
văn sinh động hấp dẫn.
- HẾT-

0.25
0.25