UBND …
TRƯỜNG THCS …
(Đề thi gồm 02 trang)

ĐỀ THI MÔN NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 Điểm)
Đọc văn bản sau:
MÙA THU MỚI
(Trích)

Yêu biết mấy, những dòng sông bát ngát

Yêu biết mấy, những con người đi tới

Giữa đôi bờ rào rạt lúa ngô non

Hai cánh tay như hai cánh bay lên

Yêu biết mấy, những con đường ca hát

Ngực dám đón những phong ba dữ dội

Qua công trường mới dựng mái nhà son!

Chân đạp bùn không sợ các loài sên!

Yêu biết mấy, những bước đi dáng đứng
Của đời ta chập chững buổi đầu tiên
Tập làm chủ, tập làm người xây dựng
Dám vươn mình cai quản lại thiên nhiên!
Nhà văn, 2001)

(Tố Hữu, in trong Thơ Tố Hữu: Từ ấy, Việt Bắc, Gió lộng, NXB Hội

* Chú thích:
Tố Hữu (1920-2000), tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành; quê ở: thành phố
Huế. Tố Hữu sớm giác ngộ cách mạng và hăng say hoạt động cách mạng. Con đường
thơ và con đường hoạt động cách mạng của ông có sự thống nhất, không thể tách rời.
Mỗi tập thơ của ông là một chặng đường cách mạng. Các tập thơ của Tố Hữu gồm:
“Từ ấy” (1937-1946), “Việt Bắc” (1946-1954), “Gió lộng” (1955-1961), “Ra trận”,
“Máu và hoa”…Thơ Tố Hữu là tấm gương phản chiếu tâm hồn một người chiến sĩ
cách mạng suốt đời phấn đấu, hi sinh vì tương lai tươi đẹp của dân tộc, cuộc sống
hạnh phúc của con người.
Bài thơ “Mùa thu mới” được sáng tác trong hoàn cảnh dân tộc Việt Nam vừa
giành thắng lợi trong kháng chiến chống thực dân Pháp, miền Bắc được giải phóng,
bước vào công cuộc tái thiết đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm) Văn bản trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 (0,5 điểm) Tác giả đã dành tình yêu cho những sự vật nào ở khổ thơ đầu?
Câu 3 (1,0 điểm) Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ được dùng trong
văn bản.
Câu 4 (1,0 điểm) Em hiểu như thế nào về dòng thơ “Tập làm chủ, tập làm
người xây dựng”?
Câu 5 (1,0 điểm) Từ nội dung văn bản trên, em hãy nêu suy nghĩ về tinh thần và
ý chí của con người Việt Nam trong hành trình xây dựng đất nước. (Trình bày suy nghĩ
bằng đoạn văn khoảng 5-7 câu).

II. PHẦN VIẾT (6,0 Điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Từ ngữ liệu phần Đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ)
phân tích hình ảnh con người mới trong công cuộc xây dựng đất nước được thể hiện trong
khổ thơ cuối văn bản “Mùa thu mới” của nhà thơ Tố Hữu.
Câu 2 (4,0 điểm)
Bạn có từng tưởng tượng rằng một ngày nào đó chúng ta sẽ không còn được uống
một li nước trong lành hay ngắm nhìn những dòng sông xanh biếc? Nước - nguồn sống
quý giá của nhân loại đang đứng trước nguy cơ bị huỷ hoại từng ngày. Ô nhiễm môi
trường nước là điều mỗi chúng ta không thể không quan tâm.
Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày những hành động mà các
bạn trẻ cần thực hiện trước thực trạng ô nhiễm môi trường nước hiện nay.
……Hết……

UBND …
TRƯỜNG THCS …
(Hướng dẫn chấm gồm 04 trang)

HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN

Phần Câu
Nội dung
Điểm
I
ĐỌC HIỂU
4,0
1 Thể thơ tám chữ
0,5
(HS trả lời đúng thể thơ được điểm tối đa, trả lời sai không
đánh giá điểm.)
2 Tác giả đã dành tình yêu cho những sự vật: dòng sông bát
0,5
ngát, lúa ngô non, con đường ca hát, công trường mới dựng
mái nhà son.
(HS trả lời đúng 4 sự vật cho điểm tối đa; trả lời được 2 sự vật cho
0,25 điểm ).
3 - BPTT điệp ngữ “yêu biết mấy”
0,25
- Tác dụng:
Nhấn mạnh tình cảm yêu quý, trìu mến, niềm tự hào, trân trọng 0,75
của nhà thơ dành cho quê hương, đất nước. Đồng thời thể hiện
ý chí, tinh thần trách nhiệm cống hiến kiến thiết xây dựng đất
nước…
- HS trả lời đúng ý 1 được 0,25 điểm; ý 2 trả lời đúng tác dụng
được 0,75 điểm, trả lời tương đối sát được 0,5 điểm, chung chung
được 0,25 điểm.
- HS không chỉ ra điệp ngữ hoặc xác định sai không đánh giá
điểm ý 1, ý 2 chung chung chỉ đánh giá 0,25 điểm.
Dòng thơ “Tập làm chủ, tập làm người xây dựng” thể hiện 1,0
4 khát vọng làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc đời và tinh thần
tự cường bắt tay vào công cuộc xây dựng đất nước sau chiến
tranh, có niềm tin vào sự đổi mới.
(HS trả lời đúng và sát ý nghĩa hình ảnh thơ cho điểm tối đa; trả lời
tương đối sát 0,5 điểm, chung chung 0,25 điểm).
HS có nhiều cách diễn đạt khác nhau (trả lời bằng 5-7 câu.)
1,0
Văn bản ngợi ca vẻ đẹp của con người lao động mới luôn lạc
quan, yêu lao động, có ý chí kiên cường dám đương đầu với
5 khó khăn thử thách để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Đảm bảo hình thức được 0,25 điểm.
- Nội dung: suy nghĩ đúng và sâu sắc được 0,5-0,75 điểm,
chung chung 0,25 điểm.
II
VIẾT
6,0
1 Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh con người 2,0
mới trong công cuộc xây dựng đất nước được thể hiện trong khổ
thơ cuối văn bản “Mùa thu mới” của nhà thơ Tố Hữu.
a) Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận văn học
0,25
- Cần có đủ các phần (mở đoạn, thân đoạn đoạn, kết đoạn.)
- Mở đoạn nêu được vấn đề, thân đoạn triển khai được vấn đề,

kết đoạn đánh giá khái quát được vấn đề.
b) Xác định đúng yêu cầu của đề: Hình ảnh con người mới 0,25
trong công cuộc xây dựng đất nước ở khổ cuối của văn bản
“Mùa thu mới” .
c) Triển khai đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:
1,0
Học sinh có nhiều cách diễn đạt, sáng tạo khác nhau, song về
cơ bản phải đạt được những yêu cầu sau:
- Mở đoạn: Giới thiệu tên tác phẩm, tác giả, vị trí đoạn trích;
khái quát hình ảnh con người mới trong khổ thơ cuối (tinh
thần lạc quan, ý chí kiên cường, khát vọng làm chủ thiên
nhiên, làm chủ cuộc đời).
- Thân đoạn:
+ Hình ảnh con người mới với vẻ mạnh mẽ, lạc quan, tràn đầy
sức sống. Khát vọng làm chủ, vươn mình được thể hiện rõ qua
hình ảnh “hai cánh tay như hai cánh bay lên”. Họ mang niềm
yêu đời, yêu lao động, sức mạnh tinh thần vượt qua khó khăn,
trở ngại.
+ Hình ảnh con người mới với ý chí kiên định, tinh thần dũng
cảm “ngực dám đón những phong ba dữ dội” và “chân đạp
bùn không sợ các loài sên”. Đó là niềm tin, niềm tự hào trước
vai trò làm chủ của con người trong công cuộc xây dựng đất
nước.
+ Nghệ thuật: Ngôn ngữ giàu sức gợi tả , nhịp điệu thơ hào
hùng sôi nổi, cảm hứng ca ngợi tôn vinh,…
- Kết đoạn: Khẳng định vẻ đẹp con người mới ở khổ cuối văn
vản “Mùa thu mới”, lạc quan, có khát vọng, ý chí làm chủ…
d) Chính tả, ngữ pháp, trình bày: Viết đúng chính tả, ngữ 0,25
pháp, trình bày đúng quy định.

2

e) Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu
sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận.
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày về những
hành động mà các bạn trẻ cần thực hiện trước thực trạng ô nhiễm
môi trường nước hiện nay.
a) Đảm bảo cấu trúc bài văn: nghị luận về một vấn đề đời
sống: Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề,
kết bài khái quát được vấn đề.

0,25

b) Xác định đúng yêu cầu của đề: Viết bài văn nghị luận
trình bày suy nghĩ về những hành động mà các bạn trẻ cần thực
hiện trước thực trạng ô nhiễm môi trường nước hiện nay.
c) Triển khai bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:
- Bài viết phải phân tích, làm sáng tỏ được vấn đề.
- Học sinh có nhiều cách diễn đạt, sáng tạo khác nhau, song về
cơ bản phải đạt được những yêu cầu sau:
1. Mở bài

0,25

4,0
0,25

0,25

- Giới thiệu vấn đề nghị luận: Những hành động giới trẻ cần
thực hiện trước thực trạng ô nhiễm môi trường nước hiện nay.
- Bày tỏ quan điểm đồng tình (không đồng tình).
2. Thân bài
a. Giải thích vấn đề
- Ô nhiễm môi trường nước là việc nước ở các sông, hồ, suối,
kênh rạch, nước ngầm,…chứa các chất độc hại nguy hiểm cho
sức khoẻ con người, động thực vật,…
b. Luận điểm 1: Phân tích, chứng minh vấn đề
- Lí do cần hành động.
Thực trạng ô nhiễm môi trường nước: Châu Á là khu vực ô
nhiễm nguồn nước cao nhất thế giới, phần trăm chất độc hại
cao gấp 3 lần chỉ số trung bình trên thế giới. Việt Nam là một
trong những nước có sự ô nhiễm nguồn nước nặng nề.
- Vai trò của nước đối với đời sống.
Nước là nguồn tài nguyên duy trì sự sống của con người và các
loài sinh vật trên trái đất và cũng ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc
sống của con người và vạn vật.
- Những hành động của thế hệ trẻ:
+ Cần tìm hiểu rõ nguyên nhân, hậu quả của ô nhiễm môi
trường nước, từ đó có trách nhiệm bảo vệ nguồn nước.
+ Cần tuyên truyền chia sẻ thông tin, kiến thức đến cộng đồng
xã hội để mọi người nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường
nước.
+ Chung tay tham gia các hoạt động công ích thu gom, xử lí
rác thải ở nơi có nguồn nước ô nhiễm.
+ Không ngừng học tập, phát triển khoa học công nghệ góp
phần bảo vệ nguồn nước.
….
(dẫn chứng về các hoạt động cụ thể bảo vệ nguồn nước)
* Luận điểm 2: Mở rộng, liên hệ
- Mở rộng:
+ Trân trọng bảo vệ nguồn nước là bảo vệ sức khoẻ cuộc sống
của mình và mọi người. Mỗi người có hành động khác nhau,
cần thấy được việc bảo vệ nguồn nước là thiết thực, cấp bách,
…
+ Phê phán những người quan niệm chỉ cần bảo vệ nguồn nước
nơi mình sống, thờ ơ với môi trường nước nơi công cộng,…
- Liên hệ:
+ Chia sẻ những việc làm, suy nghĩ của bản thân trong việc
bảo vệ nguồn nước.
+ Bài học cho mình và mọi người.
c. Kết bài
Khẳng định ý kiến về vấn đề nghị luận.
d) Chính tả, ngữ pháp, trình bày:
Viết đúng chính tả, ngữ pháp, trình bày đúng quy định.

0,5

1,5

0,5

0,25
0,25

Lưu ý: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả,
ngữ pháp.
e) Sáng tạo:
Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ
về vấn đề nghị luận.
….Hết….

0,25