UBND …
TRƯỜNG THCS…

ĐỀ THI MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề

(Đề thi gồm có 02 trang)
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:

BÀ ỐM
Loan tưởng bà nội chỉ bị cảm cúm sơ sơ. Thế mà chiều hôm ấy, Loan đi học
về, giật mình thấy mẹ rơm rớm nước mắt bảo bố và bác Xuân đã cáng bà đi cấp
cứu ở bệnh viện huyện. Suốt đêm, mẹ và Loan ít ngủ, thương bà, lo cho bà.
Hôm sau, bố ở huyện về, báo tin bà đã tỉnh, không có gì đáng ngại nữa. Bà
dặn Loan phải chăm học, nhớ cho mái mơ ăn thêm rau (nó thích ăn rau lắm) và
nhốt riêng con gà ri ra, kẻo nó hay bị con gà khác bắt nạt, tội nghiệp nó.
Ôi, mới vắng bà có mấy ngày mà đàn gà cứ ngơ ngác cả ra. Bà chăm chúng
nó thế thảo nào! Còn Loan thì nhìn vào đâu, sờ vào cái gì cũng thấy thiếu bà. Cái
bình vôi ăn trầu của bà kia. Cái chổi bà thường luôn tay quét. Cái rế, cái nồi, cái
rổ bát, bao giờ cũng chùi cũng xếp gọn gàng. Đến cây cối ngoài vườn cũng nhớ
bà, các ngọn mướp cứ ngóc đầu lên chờ đợi được bàn tay tưới tắm. Cái giường bà
nằm mà trống vắng buồn thiu, con cóc ở trong gầm cũng như sốt ruột, cứ nhẩy ra
rồi lại nhẩy vào.
Vì phải đi thi, Loan không lên huyện thăm bà được. Nó chọn đúng mười quả
trứng gà tươi nhất, do con gà mái hoa của nó đẻ - gửi bố mang đi biếu bà. Nó
không quên viết gửi bà mấy chữ:
Bà yêu quý của cháu.
Bà cứ yên tâm chữa bệnh, mẹ cháu mải làm đồng, cháu tưới vườn và chăm
đàn gà đúng như lời bà dặn. Cháu làm bài thi tốt lắm, bà ạ.
Cháu Loan của bà.
Trong thư nó không nói gì về mười quả trứng nó đã gửi biếu bà cả. Nó vốn là
đứa trẻ tế nhị.
Hôm ấy đúng ngày chủ nhật, bố đón bà ở bệnh viện huyện về. Bà còn xanh
lắm, tay phải chống gậy, nhưng bà cười từ ngoài sân cười vào. Loan chạy ra ôm
lấy bà, giụi đầu vào ngực áo bà, khóc òa lên. Bà xoa xoa tóc Loan mắng yêu:
- Bố mày! Bà có chết đâu mà khóc! Nín đi, bà cho quà đây...
Loan nắm lấy tay bà, dắt bà vào giường. Bà bảo bố đưa cho bà cái bị. Bà xếp
ra hai quả cam, sáu quả chuối và năm quả trứng gà. Bà bảo:
- Đây bà thưởng cho.... Nín đi, nín đi nào!...
Loan ngước nhìn bà, khúc khích cười, nhưng miệng nó cười, mà mắt thì vẵn
khóc. Vì nó biết bà đã dành dụm không ăn hết trứng và các thứ quà của nó cùng
mọi người gửi biếu bà. Bà ơi, cháu yêu bà, cháu thương bà quá!
(Trích Những truyện hay viết cho thiếu nhi, Vũ Tú Nam (*),
NXB Kim Đồng, năm 2019, tr 215-217)

(*) Vũ Tú Nam (1929 - 2020) được xem là cây bút gạo cội, một cây đa cây
đề thành công trong làng văn Việt Nam ở cả hai lĩnh vực, viết cho người lớn và trẻ
em. Ông viết cả truyện ngắn, ký và thơ nhưng sở trường là truyện ngắn. Những
áng văn của ông đẹp, giàu cảm xúc, cô đọng được viết nên từ chính tấm lòng yêu
quý và trân trọng thế hệ trẻ. Năm 2001 là một trong những nhà văn được trao
tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học và nghệ thuật.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm). Văn bản trên được kể theo ngôi thứ mấy?
Câu 2 (0,5 điểm). Xét về cấu tạo, câu văn“Bà cứ yên tâm chữa bệnh, mẹ cháu mải
làm đồng, cháu tưới vườn và chăm đàn gà đúng như lời bà dặn” là kiểu câu gì?
Câu 3 (1,0 điểm). Tìm từ ngữ miêu tả tâm trạng của Loan khi biết tin bà ốm. Qua đó,
giúp em hiểu gì về Loan?
Câu 4 (1,0 điểm). Hành động “xoa xoa tóc Loan” và câu mắng yêu: “Bố mày! Bà
có chết đâu mà khóc! Nín đi, bà cho quà đây...” của bà giúp em nhận ra điều gì ở
người bà?
Câu 5 (1,0 điểm). Qua truyện ngắn, em rút ra những bài học nào trong cách cư xử
với người thân trong gia đình?
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật Loan trong văn
bản phần Đọc hiểu.
Câu 2 (4,0 điểm). Trong thời đại công nghệ số, mạng xã hội đã trở thành một phần
quen thuộc trong đời sống học sinh. Em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ)
trình bày các giải pháp làm thế nào để học sinh sử dụng mạng xã hội thông minh và
tránh xa các ảnh hưởng tiêu cực?
——— Hết———
Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

Họ và tên thí sinh: ………………………………… Số báo danh: ………………….

UBND …
TRƯỜNG THCS …

HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG NĂM HỌC 2025-2026

MÔN: NGỮ VĂN

(Hướng dẫn chấm gồm có 06 trang)
Phần Câu
Nội dung
Điểm
I
ĐỌC HIỂU
4,0
1 Văn bản trên được kể theo ngôi thứ ba
0,25
2 Xét về cấu tạo, câu văn“Bà cứ yên tâm chữa bệnh, mẹ cháu
0,5
mải làm đồng, cháu tưới vườn và chăm đàn gà đúng như lời
bà dặn” là câu ghép.
3 - Những từ ngữ miêu tả tâm trạng của Loan khi biết tin bà ốm 1,0
Loan ít ngủ, thương bà, lo cho bà
- -> Qua đó ta thấy Loan là một cô bé giàu tình cảm và rất yêu
thương bà
4 - Hành động “xoa xoa tóc Loan” và câu mắng yêu: “Bố 1,0
mày! Bà có chết đâu mà khóc! Nín đi, bà cho quà đây...” của
bà thể hiện tình yêu thương bao la, sự bao dung và tinh thần
lạc quan của người bà dành cho Loan.
- Trước hết, hành động "xoa xoa tóc Loan" là một cử chỉ âu
yếm, đầy yêu thương. Cái xoa đầu ấy như muốn dỗ dành
Loan, giúp cháu bớt lo lắng, đồng thời cũng thể hiện sự gắn
bó thân thiết giữa hai bà cháu.
- Bên cạnh đó, lời mắng yêu của bà: "Bố mày! Bà có chết
đâu mà khóc!" mang một nét hóm hỉnh, giản dị nhưng thấm
đẫm yêu thương. Dù tuổi cao, sức yếu, nhưng bà vẫn giữ
tinh thần lạc quan, luôn nghĩ cho cháu trước tiên.
- Không những thế, lời “Nín đi, bà cho quà đây...” còn cho
thấy tấm lòng hi sinh, vị tha của bà. Dù mới xuất viện, sức
khỏe chưa hồi phục hoàn toàn, nhưng điều đầu tiên bà nghĩ
đến không phải là bản thân mà là niềm vui của Loan.
-> Qua hành động và lời nói ấy, ta cảm nhận được một
người bà giàu tình cảm, nhân hậu, bao dung, luôn yêu
thương và che chở cháu hết mực. Đó cũng là biểu tượng cho
vẻ đẹp của tình cảm gia đình ấm áp, thiêng liêng trong cuộc
sống
- Truyện ngắn Bà ốm của Vũ Tú Nam đã mang đến cho 1,0
5 người đọc những bài học sâu sắc về tình cảm gia đình, trong
đó bài học có ý nghĩa nhất là cách cư xử với người thân.
+ Truyện giúp ta hiểu rằng tình cảm gia đình là điều thiêng
liêng, cần được gìn giữ và trân trọng.
+ Hiểu được điều đó, chúng ta cần chủ động bày tỏ tình cảm
với người thân, quan tâm đến họ từ những điều nhỏ bé nhất,
như giúp đỡ ông bà, cha mẹ trong công việc hằng ngày, hỏi
han sức khỏe hay dành thời gian trò chuyện, chia sẻ. Đồng
thời, ta không nên thờ ơ, vô tâm với những người thân yêu,

II
1

bởi tình cảm gia đình không thể duy trì nếu thiếu đi sự quan
tâm, chăm sóc từ cả hai phía.
- Đây là những bài học có ý nghĩa bởi chúng giúp ta nhận
thức sâu sắc hơn về giá trị của tình thân. Một xã hội tốt đẹp
được xây dựng từ những gia đình hạnh phúc, nơi tình yêu
thương luôn được trân trọng và gìn giữ.
VIẾT
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích
nhân vật Loan trong tác phẩm “Bà ốm” của nhà văn Vũ
Tú Nam ở phần Đọc hiểu.
1. Đảm bảo yêu cầu về hình thức, bố cục của đoạn văn
2. Xác định đúng yêu cầu về nội dung: Phân tích đặc điểm
nhân vật Loan ” trong văn bản “Bà ốm” (tác giả Vũ Tú
Nam)
3. Triển khai vấn đề cần nghị luận
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách để làm rõ tích đặc
điểm của nhân vật Loan, bảo đảm hợp lí, thuyết phục, phù
hợp với văn bản. Có thể triển khai theo hướng:
a. Mở đoạn
- Giới thiệu truyện “Bà ốm” của Vũ Tú Nam
- Giới thiệu nhân vật cần phân tích: Loan là một cô bé giàu
tình yêu thương, hiếu thảo và tinh tế.
b. Thân đoạn
* Loan là cô bé hiếu thảo, yêu thương bà sâu sắc
- Loan dành cho bà một tình cảm chân thành, tha thiết, biểu
hiện qua nỗi lo lắng và sự quan tâm khi bà ốm.
- Khi bà bị đưa đi bệnh viện, Loan luôn dõi theo, lo lắng và
nhớ nhung bà trong từng sự vật quen thuộc trong nhà.
- Bằng chứng: Nghe tin bà vào viện, “suốt đêm, mẹ và Loan
ít ngủ, thương bà, lo cho bà”. Loan thấy thiếu bà trong từng
đồ vật: bình vôi, cái chổi, cái rế, cái giường… mọi thứ đều
gợi nỗi nhớ bà. Khi bà về, Loan “chạy ra ôm lấy bà, giụi đầu
vào ngực áo bà, khóc òa lên”, chứng tỏ tình yêu và niềm vui
sướng vỡ òa khi được gặp lại bà.
* Loan là cô bé tinh tế, biết suy nghĩ và giàu lòng nhân
hậu
- Không chỉ yêu bà, Loan còn là một đứa trẻ rất tinh tế, biết
quan tâm bằng những hành động lặng lẽ.
- Loan luôn làm theo lời bà dặn, gửi quà cho bà nhưng
không khoe khoang; em hiểu và trân trọng sự hy sinh của bà.
- Bằng chứng: Vì bận thi, Loan không lên thăm bà nhưng đã
“chọn đúng mười quả trứng gà tươi nhất” để gửi biếu bà.
Trong thư, em không nhắc đến quà mình gửi: “Nó vốn là
đứa trẻ tế nhị.” Khi thấy bà mang về những quả trứng và hoa
quả để “thưởng”, Loan hiểu bà đã dành dụm đồ mọi người

6,0
2,0
0,25
0,25
1,0

2

biếu để mang về cho cháu, khiến em xúc động: “miệng nó
cười, mà mắt thì vẫn khóc.”
* Nhà văn Vũ Tú Nam đã xây dựng nhân vật Loan chủ yếu
qua diễn biến tâm lý và hành động, từ những chi tiết nhỏ
như nhớ đến từng vật dụng của bà, chăm sóc đàn gà, cho đến
khoảnh khắc òa khóc khi gặp lại bà. Chính nhờ những yếu tố
đó, Loan hiện lên là một cô bé hiếu thảo, yêu thương gia
đình và giàu lòng trắc ẩn.
c. Kết đoạn
- Khẳng định lại: Loan là một cô bé giàu tình cảm, hiếu thảo
và tinh tế, để lại nhiều thiện cảm đẹp trong lòng người đọc.
- Câu chuyện nhắc nhở mỗi người biết quan tâm, yêu thương
những người thân yêu.
3. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp
tiếng Việt.
4. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận,
có cách diễn đạt mới mẻ, sáng tạo.
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày về các
giải pháp: học sinh cần làm thế nào để sử dụng mạng xã
hội thông minh và tránh xa các ảnh hưởng tiêu cực?”
1. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận về một
vấn đề cần giải quyết. Mở bài nêu được vấn đề, thân bài
triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề
2. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: trình bày các giải
pháp làm thế nào để sử dụng mạng xã hội thông minh và
tránh xa các ảnh hưởng tiêu cực?
3. Triển khai vấn đề nghị luận
HS có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng
tốt các thao tác, lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lý lẽ và dẫn
chứng đảm bảo các yêu cầu sau:
a. Mở bài
- Trong thời đại công nghệ số, mạng xã hội đã trở thành một
phần quen thuộc trong đời sống của học sinh.
- Bên cạnh những lợi ích, mạng xã hội cũng tiềm ẩn nhiều
ảnh hưởng tiêu cực.
- Vì vậy, học sinh cần có những giải pháp phù hợp để sử
dụng mạng xã hội một cách thông minh, an toàn và hiệu
quả.
b. Thân bài
* Giải thích vấn đề
Sử dụng mạng xã hội thông minh là việc sử dụng các nền
tảng mạng xã hội một cách có ý thức, có chọn lọc, biết kiểm
soát thời gian và nội dung tiếp nhận, đồng thời bảo vệ bản
thân khỏi những thông tin sai lệch, độc hại và các hình thức

0,25
0,25
4,0
0,25
0,25

0,25

0,25

lừa đảo, xâm hại trên mạng.
* Phân tích vấn đề
- Thực trạng
Theo khảo sát của Bộ Thông tin và Truyền thông năm 2023,
98% học sinh từ 12 đến 17 tuổi sử dụng mạng xã hội hàng
ngày. Trong đó, 75% sử dụng hơn 2 giờ mỗi ngày. Điều này
cho thấy mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu
trong cuộc sống của học sinh…
- Nguyên nhân
+ Áp lực đồng trang lứa: Học sinh thường có xu hướng sử
dụng mạng xã hội để theo kịp bạn bè, không muốn bị bỏ lại
phía sau.
+ Thiếu kiến thức và kỹ năng: Nhiều học sinh chưa được
trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để sử dụng mạng xã
hội một cách an toàn và hiệu quả.
+ Sự hấp dẫn của mạng xã hội: Các nền tảng mạng xã hội
được thiết kế để thu hút người dùng với những nội dung giải
trí, thông tin đa dạng và tính năng tương tác cao…
- Tác hại
+ Ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần: Sử dụng
mạng xã hội quá nhiều có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe
như cận thị, béo phì, mất ngủ, lo âu, trầm cảm.
+ Giảm sút kết quả học tập: Mạng xã hội có thể làm học sinh
sao nhãng việc học, giảm khả năng tập trung và ghi nhớ.
+ Nguy cơ bị lừa đảo, xâm hại: Học sinh dễ trở thành nạn
nhân của các hình thức lừa đảo, xâm hại tình dục, bạo lực
mạng…
* Giải pháp giải quyết vấn đề
- Xác định mục tiêu sử dụng mạng xã hội:
+ Trước khi sử dụng bất kỳ nền tảng mạng xã hội nào, học
sinh cần tự đặt ra câu hỏi: "Mình sử dụng mạng xã hội để
làm gì?". Việc xác định mục tiêu rõ ràng sẽ giúp các bạn tập
trung vào những nội dung hữu ích, tránh lãng phí thời gian
vào những thông tin không cần thiết.
+ Học sinh có thể sử dụng các ứng dụng quản lý thời gian để
giới hạn thời gian sử dụng mạng xã hội mỗi ngày.
+ Khi có mục tiêu rõ ràng, học sinh sẽ có động lực để tìm
kiếm và tiếp cận những thông tin, kiến thức phù hợp với nhu
cầu của mình. Điều này không chỉ giúp các bạn sử dụng
mạng xã hội hiệu quả hơn mà còn tránh được việc bị cuốn
vào những nội dung tiêu cực, không lành mạnh.
+ Theo một nghiên cứu của Đại học Stanford, những người
sử dụng mạng xã hội với mục đích học tập, kết nối với bạn
bè và gia đình có xu hướng cảm thấy hạnh phúc và hài lòng
hơn so với những người sử dụng mạng xã hội một cách thụ

0,25

0,25

0,25

1,25

động.
- Lựa chọn thông tin một cách cẩn trọng:
+ Không phải mọi thông tin trên mạng xã hội đều đáng tin
cậy. Học sinh cần tỉnh táo trước những thông tin chưa được
kiểm chứng, những lời đồn đại, tin giả. Hãy tìm hiểu thông
tin từ nhiều nguồn khác nhau, đối chiếu và kiểm chứng
trước khi tin và chia sẻ.
+ Học sinh có thể sử dụng các công cụ kiểm tra tính xác
thực của thông tin như Google Fact Check, Snopes, hay các
trang web của các tổ chức uy tín.
+ Việc tiếp nhận thông tin một cách cẩn trọng giúp học sinh
tránh bị lừa đảo, tránh bị ảnh hưởng bởi những thông tin sai
lệch, đồng thời hình thành thói quen tư duy phản biện, một
kỹ năng quan trọng trong thời đại thông tin.
+ Theo một báo cáo của Trung tâm Pew Research, gần 60%
người dùng mạng xã hội ở Mỹ đã từng gặp phải tin giả trên
các nền tảng này.
- Bảo vệ thông tin cá nhân
+ Học sinh không nên chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân
trên mạng xã hội. Cần cẩn trọng khi cung cấp thông tin cho
các ứng dụng, trang web không rõ nguồn gốc. Hãy sử dụng
mật khẩu mạnh và thay đổi mật khẩu thường xuyên.
+ Học sinh có thể sử dụng các phần mềm quản lý mật khẩu
để tạo và lưu trữ mật khẩu an toàn.
+ Việc bảo vệ thông tin cá nhân giúp học sinh tránh bị đánh
cắp thông tin, tránh bị quấy rối, lừa đảo trên mạng.
+ Theo một nghiên cứu của Microsoft, có tới 95% vụ rò rỉ
dữ liệu là do lỗi của người dùng.
- Xây dựng mối quan hệ lành mạnh trên mạng xã hội:
+ Hãy kết bạn với những người có ảnh hưởng tích cực đến
mình, những người chia sẻ những thông tin hữu ích, những
giá trị tốt đẹp. Tránh xa những người có hành vi tiêu cực,
những người thường xuyên đăng tải những nội dung bạo lực,
phản cảm.
+ Môi trường mạng xã hội mà học sinh tham gia có ảnh
hưởng rất lớn đến tâm lý và hành vi của các bạn. Việc xây
dựng mối quan hệ lành mạnh giúp học sinh có thêm động
lực để học tập, phát triển bản thân.
+ Theo một nghiên cứu của Đại học Oxford, những người có
nhiều bạn bè tích cực trên mạng xã hội có xu hướng hạnh
phúc và khỏe mạnh hơn.
+…
* Mở rộng vấn đề:
- Không thể phủ nhận mạng xã hội đem lại nhiều tiện ích
cho đời sống những nó chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay

0,25

thế đời sống thực.
- Sử dụng mạng xã hội thông minh thể hiện bản lĩnh, khả
năng làm chủ bản thân của học sinh.
- Học sinh cần chủ động chọn lọc nội dung để mạng xã hội
phục vụ cho học tập và phát triển bản thân…
c. Kết bài
- Sử dụng mạng xã hội thông minh là một kỹ năng quan
trọng mà mỗi học sinh cần phải có trong thời đại số. Bằng
cách áp dụng các giải pháp trên, học sinh có thể tận dụng tối
đa lợi ích của mạng xã hội và tránh xa những ảnh hưởng tiêu
cực.
- Hãy để mạng xã hội trở thành công cụ hỗ trợ chúng ta
trong học tập, phát triển bản thân và kết nối với thế giới,
thay vì trở thành một trở ngại. "Hãy là người làm chủ công
nghệ, đừng để công nghệ làm chủ bạn."
4. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp
tiếng Việt, liên kết văn bản.
5. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận,
có cách diễn đạt mới mẻ, sáng tạo
Tổng điểm
----------------------HẾT---------------------

0,25

0,25
0,25
10,0