UBND XÃ …
TRƯỜNG THCS …

ĐỀ THI MÔN: Ngữ Văn 9
Thời gian làm bài 120 phút, không kê thời gian phát đề

(Đề thi gồm 02 trang)

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
NHỮNG DÒNG CHỮ DIỆU KỲ
Ngày ấy, cu Minh còn bé xíu, chưa đi học. Tôi rất quý nó, vì nhà nó có cả một thư
viện nhỏ. Ba nó là thầy giáo dạy văn trên tỉnh. Cuối tháng, ông mới về nhà nghỉ một
hai hôm. Mỗi lần về, ba nó mang theo cả một cặp toàn sách và báo. Khi ba nó đi khỏi
là tôi lò dò tìm đến. Chao ôi toàn truyện là truyện! Tôi đọc ngốn ngấu, quên cả ăn
cơm. Còn cu Minh thì cứ dửng dưng như không có gì. Cũng phải thôi, vì nó đã biết
đọc chữ gì đâu. Tôi bỗng thấy thương nó vô cùng. Vậy mà mỗi khi tôi gọi vào để đọc
cho nghe thì nó cứ nhấp nha nhấp nhổm đứng ngồi không yên.
Chiều mùa hè, bọn trẻ chúng tôi mỗi đứa đều có một cánh diều để thả. Thằng
Minh rất thích chơi diều. Nó thích nhất là chiếc diều của thằng Hải, vì chiếc diều đó
luôn bay cao nhất và đẹp nhất. Chiều hôm ấy, tôi thấy Minh xoắn lấy Hải. Và hôm sau
đã thấy Minh cầm chiếc diều đó trên tay. Lạ thật! Hải có cho ai cái gì đâu? Khi tôi hỏi
Minh, thì nó toét miệng cười:
– Em đổi cho anh ấy cuốn truyện ngoài bìa có vẽ mấy chú lùn với cô công chúa
đấy!
– Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn! – Tôi kêu lên tiếc rẻ.
– Gạ mãi anh ấy mới đổi đấy!
Nhìn cánh diều trên trời cao, tôi thấy tức thằng Minh quá. Nhưng truyện là của
nhà nó chứ có phải của tôi đâu!
Vài ngày sau, bọn chúng tôi chuyển sang chơi phi máy bay. Những chiếc máy bay
được gấp bằng đủ các loại giấy. Tôi thấy Minh vui lắm. Quả thật những chiếc máy
bay của nó to và đẹp lạ lùng. Mỗi khi lao lên trời nó lượn rất lâu rồi mới đậu xuống
đất. Bây giờ thì giải nhất thuộc về Minh rồi. Nó vừa cười vừa mang những chiếc máy
bay đến khoe tôi. Hóa ra Minh đã xé những tờ báo để gập máy bay.
Tôi nhìn nó quát lên:
– Mày biết những tờ báo này in gì không hả?
Nó xị mặt rồi cũng cáu lại với tôi:
– Em không thích truyện, mà chỉ thích những chiếc máy bay này thôi!
– Rồi về ba mày sẽ cho mày một trận cho mà xem!
Tuần ấy ba Minh về và nó bị mấy roi quắn đít thật. Nó khóc tấm tức nói với tôi:
– Sách báo thì có chơi được đâu mà ba cứ bắt em giữ cơ chứ!
– Là vì như thế này…
Tôi kéo nó ngồi xuống và kể cho nó nghe những câu chuyện mà tôi đã đọc được
trong những quyển sách, những quyển báo ở nhà nó. Chuyện về những chú lùn tốt
bụng, nàng công chúa xinh đẹp, những cung điện, lâu đài dát vàng dát bạc…Tôi thấy
đôi mắt Minh sáng lên. Có lẽ nó không tin rằng từ những dòng chữ dày xít bé xíu kia
tôi đã nhìn thấy tất cả những điều lung linh đó.
– Đến tuổi rồi, em phải chịu khó học đọc, học viết đi, rồi em cũng sẽ tự đọc được
những câu chuyện hay, tự mình nhìn thấy những hoàng tử công chúa, tự mình phiêu
lưu với những con sóng trên biển khơi hay tự mình cất cao đôi cánh trên bầu trời bao

la mà không cần anh dẫn đi nữa…
Minh gật đầu. Và từ bữa đó, hôm nào tôi cũng đến nhà nó, tìm những cuốn truyện
hay nhất trên giá sách đọc cho nó nghe. Tất nhiên là chính tôi rất mê những câu
chuyện trong ấy…
(Nguyễn Phan Khuê (2024), Cún bông chăm học, NXB báo Thiếu niên tiền phong
và Nhi Đồng)
Chú thích: Nhà văn Nguyễn Phan Khuê sinh năm 1971, là người con của quê
hương miền quan họ thuộc làng Mão Điền, xã Mão Điền, huyện Thuận Thành, tỉnh
Bắc Ninh. Từ thuở nhỏ, cậu bé Nguyễn Phan Khuê đã được cha mình – nhà thơ
Nguyễn Phan Hách tặng cho cả một “gia tài quý giá” – đó là một kệ sách đặt trang
trọng trong ngôi nhà nhỏ của gia đình. Và rồi chính những trang sách quý – những hạt
giống lành ấy đã chắp cánh cho cậu bé Phan Khuê tiếp tục viết nên những trang sách
của đời mình.
Thực hiện các yêu cầu/Trả lời các câu hỏi:
Câu 1 (0,5 điểm). Đoạn trích được kể theo ngôi thứ mấy?
Câu 2 (0,5 điểm). Xác định lời của người kể chuyện và lời của nhân vật trong hai câu
sau:
– Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn! – Tôi kêu lên tiếc rẻ.
Câu 3 (0,5 điểm). Xét về cấu tạo ngữ pháp, câu văn sau thuộc loại câu gì?
Tôi rất quý nó, vì nhà nó có cả một thư viện nhỏ.
Câu 4 (1,0 điểm). Em hiểu gì về lời tâm sự, trò chuyện của nhân vật “tôi” với Minh:
Đến tuổi rồi, em phải chịu khó học đọc, học viết đi, rồi em cũng sẽ tự đọc được những
câu chuyện hay, tự mình nhìn thấy những hoàng tử công chúa, tự mình phiêu lưu với
những con sóng trên biển khơi hay tự mình cất cao đôi cánh trên bầu trời bao la mà
không cần anh dẫn đi nữa…
Câu 5 (1,5 điểm). Từ nội dung câu chuyện, em hãy đề xuất cách đọc sách hiệu quả
(trình bày trong khoảng 7- 10 dòng).
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm).
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp của nhân
vật “tôi” trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
Câu 2 (4,0 điểm).
William James từng bày tỏ: Chúng ta không cười vì chúng ta hạnh phúc –
chúng ta hạnh phúc vì chúng ta cười.
Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ của em về vấn
đề: Là một người trẻ tuổi, em nghĩ nên làm gì để xây dựng cho mình một lối sống tích
cực?
—— Hết——

UBND XÃ …
TRƯỜNG THCS …

HDC ĐỀ THI MÔN: Ngữ Văn 9

Thời gian làm bài 120 phút, không kê thời gian phát đề
(Đề thi gồm 05 trang)

Phần Câ
Nội dung
u
I
ĐỌC HIỂU
1 Ngôi kể: ngôi thứ nhất
2 - Lời của người kể chuyện: Tôi kêu lên tiếc rẻ.
- Lời của nhân vật: Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn!
3 Xét về cấu tạo ngữ pháp, câu văn “Tôi rất quý nó, vì nhà nó có cả một thư
viện nhỏ.” thuộc loại câu ghép.
- Lời tâm sự, trò chuyện của nhân vật “tôi” là lời khuyên Minh rằng việc học
đọc và viết là một bước quan trọng trong cuộc sống, giúp mở ra thế giới rộng
lớn với những câu chuyện kỳ diệu, những chuyến phiêu lưu mà mỗi người
có thể tự mình khám phá. Nhân vật “tôi” mong muốn Minh nhận thức được
4 giá trị của việc học, bởi chỉ khi tự học, Minh mới có thể tự mình trải nghiệm
và hiểu được những điều thú vị mà sách mang lại mà không cần người khác
phải dẫn dắt.
- Lời tâm sự ấy còn cho thấy tình cảm thân thiết của nhân vật “tôi” và Minh
cùng tình yêu, niềm trân trọng của nhân vật “tôi” đối với những giá trị diệu
kì của sách. Qua đó, tác giả nhắc nhở chúng ta chăm chỉ đọc sách để tự
khám phá bầu trời bao la của tri thức, làm giàu vốn hiểu biết của bản thân.
- Nội dung câu chuyện: Câu chuyện “Những dòng chữ diệu kỳ” cho ta thấy
tình yêu, niềm say mê, trân trọng của nhân vật “tôi” đối với sách. “Sách là
kho tàng tri thức của nhân loại”, sách mở ra một thế giới diệu kỳ. Vì vậy mỗi
chúng ta hãy rèn thói quen đọc sách và tìm cho mình cách đọc sách hiệu quả
- Nội dung câu chuyện gợi cho em nghĩ đến những cách đọc sách hiệu quả:
+ Xác định mục đích đọc sách.
+ Chọn loại sách phù hợp với lứa tuổi và sở thích của bản thân.
+ Rèn luyện kĩ năng tập trung khi đọc sách.
5
+ Vận dụng các phương pháp, kĩ thuật đọc sách nhanh.
+ Thiết lập thời gian đọc sách.
+ Duy trì thói quen đọc sách mỗi ngày.
+ Vận dụng những gì đã đọc trong sách vào thực tế.
…
II
VIẾT
1 Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp
của nhân vật “tôi” trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn
Bảo đảm yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, móc
xích hoặc song hành.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Vẻ đẹp của nhân vật “tôi” trong
đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu:
Lựa chọn các thao tác phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng trên

Điểm
4,0
0,5
0,5
0,5
1,0

0,5

1,0

6,0
0,25

0,25
1,0

cơ sở đảm bảo các nội dung sau:
* Mở đoạn: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, vấn đề nghị luận.
* Thân đoạn:

“Nhân vật là linh hồn của một tác phẩm. Tác giả thông qua nhân vật – đứa con tinh
thần của mình mà truyền tải mọi thông điệp mong muốn đến với người đọc, người
nghe.” Nhân vật “tôi” trong đoạn trích truyện “Những dòng chữ diệu kỳ” của nhà
văn Nguyễn Phan Khuê đã cho ta thấy rõ điều đó. Nhân vật “tôi” là người yêu

quý, say mê, nâng niu sách.
- Vẻ đẹp của nhân vật “tôi”:
+ Nhân vật “tôi” là người yêu quý, say mê, nâng niu sách:
++ Khi đến nhà Minh, nhìn thấy ngôi nhà như một cái thư viện nhỏ, nhân
vật “tôi” đã phải thốt lên “Chao ôi toàn truyện là truyện!”. Câu cảm thán
cho thấy niềm hân hoan, vui mừng của “tôi”, nhìn thấy sách là như thấy một
người bạn thân thiết.
++ Khi đọc sách, nhân vật “tôi” đọc “ngốn ngấu, quên cả ăn cơm”. Hành
động ấy nói lên niềm say mê mãnh liệt của “tôi” với sách. Nhân vật “tôi” đã
bị thế giới trong sách hấp dẫn đến nỗi quên đi hết mọi thứ xung quanh.
++ Khi Minh đổi sách lấy diều, lấy báo gấp máy bay nhân vật “tôi” đã rất
tức giận. Sự tức giận đó xuất phát từ chính sự nâng niu, trân trọng sách. Sách
là thứ quý giá hơn hết thảy mọi trò chơi con trẻ.
+ Nhân vật “tôi” là người giàu tình yêu thương, biết quan tâm, sống có trách
nhiệm với người khác.
++ Khi cu Minh chưa biết đọc, không thích ngồi nghe đọc sách, “tôi”
thấy thương nó vô cùng. Đó là tình thương hết sức chân thật của một người
anh với đứa em thân yêu.
++ Khi cu Minh không biết giữ gìn, trân trọng sách, “tôi” đã tâm sự, trò
chuyện với Minh về những điều kì diệu của sách để Minh nhận ra tầm quan
trọng của sách vở, của tri thức.
++ Nhân vật “tôi” thường xuyên đọc sách cho Minh nghe để Minh thêm
yêu sách và cũng là để thoả niềm đam mê của mình.
- Nghệ thuật thể hiện nhân vật “tôi”:
Nhân vật được khắc họa qua một cốt truyện đơn giản mà cuốn hút. Ngôi
kể thứ nhất, điểm nhìn từ nhân vật “tôi” không chỉ đem lại sự gần gũi mà
còn giúp người đọc dễ dàng đồng cảm với nhân vật “tôi” với những cung
bậc cảm xúc. Cách dựng tình huống trong truyện rất tự nhiên, không gượng
ép. Nhân vật chủ yếu được khắc họa qua lời kể, hành động và suy nghĩ.
Ngôn ngữ trong truyện đơn giản, gần gũi. Các chi tiết nghệ thuật tiêu biểu
càng làm sáng rõ vẻ đẹp của nhân vật tôi với bởi những nét phẩm chất đáng
quý để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng người đọc
* Kết đoạn
- Nhân vật “tôi” để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng người đọc bởi những nét
phẩm chất đáng quý.
- Qua nhân vật “tôi”, nhà văn đề cao vai trò, giá trị của sách đồng thời khơi
dậy niềm đam mê và khả năng tự khám phá của thế hệ trẻ qua việc đọc sách.
d. Diễn đạt
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong 0,25
đoạn văn.
đ. Sáng tạo
0,25

2

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.
William James từng bày tỏ: Chúng ta không cười vì chúng ta hạnh
phúc – chúng ta hạnh phúc vì chúng ta cười.
Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ của
bản thân về vấn đề: Là một người trẻ tuổi, em nghĩ nên làm gì để xây
dựng cho mình một lối sống tích cực?
a. Bảo đảm bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận
Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng (khoảng 500 chữ) của bài văn
nghị luận.
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Những việc người trẻ tuổi nên làm để
xây dựng cho mình một lối sống tích cực.
c. Viết bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu:
Lựa chọn các thao tác phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng trên
cơ sở đảm bảo các nội dung sau:
MỞ BÀI: Giới thiệu vấn đề nghị luận.
Nếu ví cuộc sống là một bức tranh muôn màu muôn vẻ thì chắc hẳn ở đó sẽ
có màu xanh của niềm tin, hi vọng, có sắc đỏ của tình cảm yêu thương, có
sắc tím của sự thủy chung, gắn bó. Và thật may mắn khi trong bức tranh ấy
còn có sắc hồng của tinh thần lạc quan với một lối sống tích cực.
THÂN BÀI
1. Giải thích
- Ý kiến “Chúng ta không cười vì chúng ta hạnh phúc– chúng ta hạnh phúc
vì chúng ta cười” đề cập đến vai trò của tinh thần lạc quan, của lối sống tích
cực trong việc đem lại niềm hạnh phúc cho con người.
- Lối sống tích cực là cách sống lạc quan, yêu đời, luôn nhìn nhận mọi việc
theo hướng tích cực, chủ động tìm kiếm giải pháp cho khó khăn và không
ngừng học hỏi, hoàn thiện bản thân. Người có lối sống tích cực thường có
thái độ sống lành mạnh, biết yêu thương và chia sẻ với mọi người xung
quanh.
2. Bàn luận
a. Thực trạng
Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, nhiều học sinh đang phải đối mặt với
áp lực học tập, thi cử, sự kỳ vọng của gia đình và xã hội… Khi đó, người trẻ
tuổi có thể sẽ rơi vào bi quan, chán nản, thậm chí là tuyệt vọng nếu không có
thái độ sống tích cực. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách xây dựng cho
mình lối sống này.
b. Nguyên nhân
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc người trẻ tuổi không biết cách xây dựng
lối sống tích cực.
- Thiếu kĩ năng sống, không có niềm tin vào bản thân, luôn lo lắng, sợ hãi.
- Giáo dục hiện nay chưa chú trọng đầy đủ đến việc trang bị cho học sinh các
kỹ năng sống cần thiết như kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng quản lý cảm
xúc, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng tư duy phản biện...
- Gia đình chưa thực sự quan tâm, thấu hiểu và tạo cho con em mình động
lực, niềm lạc quan vào cuộc sống.
c. Vì sao người trẻ tuổi cần phải xây dựng lối sống tích cực?
- Lối sống tích cực giúp mỗi người có được sức mạnh tinh thần để đối mặt
với những thử thách.

4,0

0,25
0,25

0,5

0,25

0,25

0,25

0,25

- Trong những thời điểm khó khăn, người có lối sống tích cực sẽ không dễ
dàng bỏ cuộc mà sẽ tìm cách vượt qua, lấy đó làm kinh nghiệm và bài học.
- Lối sống tích cực còn giúp chúng ta phát triển mối quan hệ tốt đẹp với
những người xung quanh.
- Người sống tích cực thường mang đến sự vui vẻ, hòa đồng, thân thiện,
khiến người khác cảm thấy thoải mái khi ở bên.
- Hơn nữa, khi ta sống tích cực, sức khỏe tinh thần và thể chất của ta cũng
được cải thiện, tạo điều kiện cho một cuộc sống tràn đầy năng lượng và hạnh
phúc.
0,5
d. Giải pháp- Những việc người trẻ tuổi nên làm để xây dựng cho mình
một lối sống tích cực
- Chủ động rèn luyện tư duy tích cực: Luôn nhìn nhận mọi việc theo hướng
tích cực, tìm kiếm cơ hội trong khó khăn; thay đổi cách diễn đạt, sử dụng
những từ ngữ tích cực; tập trung vào những điều tốt đẹp, tránh suy nghĩ tiêu
cực.
- Xây dựng mục tiêu và kế hoạch cụ thể: Xác định mục tiêu rõ ràng, cụ thể,
có thể đo lường được; lập kế hoạch chi tiết để đạt được mục tiêu, chia nhỏ
mục tiêu thành các bước nhỏ; theo dõi tiến độ thực hiện kế hoạch và điều
chỉnh khi cần thiết.
- Rèn luyện thói quen sống lành mạnh: Ăn uống khoa học, đủ chất để có sức
khỏe thể chất tốt; tham gia các câu lạc bộ để tinh thần minh mẫn, từ đó học
tập và làm việc hiệu quả hơn.
- Nuôi dưỡng các mối quan hệ tích cực: Dành thời gian cho gia đình, bạn bè,
tham gia các hoạt động xã hội; lắng nghe, chia sẻ, giúp đỡ người khác; tránh
xa những mối quan hệ tiêu cực, không lành mạnh.
…
(Dẫn chứng minh họa)
0,5
3. Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác.
- Phê phán, mở rộng:
+ Phê phán những người nhìn nhận mọi việc với con mắt tiêu cực hoặc
không biết cách xây dựng lối sống tích cực. Họ sẽ gặp trở ngại lớn trong
cuộc sống vì có niềm tin vào khả năng của bản thân và những điều tốt đẹp
trong cuộc đời.
+ Sống tích cực nhưng không đồng nghĩa với ảo tưởng, không có nghĩa là
phớt lờ hay trốn tránh những thực tế khắc nghiệt, mà là biết nhìn nhận mọi
vấn đề một cách khoa học để giải quyết một cách hiệu quả.
- Trao đổi với quan điểm trái chiều: Có ý kiến cho rằng, tuổi trẻ là để tận
hưởng, không nên quá đặt nặng vấn đề lối sống. Tuy nhiên, lối sống tích cực
không có nghĩa là lúc nào cũng phải nghiêm túc, căng thẳng. Ngược lại, nó
giúp chúng ta tận hưởng cuộc sống một cách trọn vẹn hơn, biết trân trọng
những điều tốt đẹp xung quanh.
- Bài học nhận thức và hành động: Nhận thức được tầm quan trọng của
việc xây dựng lối sống tích cực. Người trẻ cần chủ động xây dựng cho mình
lối sống tích cực.
0,25
- Liên hệ bản thân.
Bản thân em đã từng trải qua giai đoạn mất phương hướng, chán nản.
Nhờ sự động viên của gia đình và bạn bè, em đã dần tìm thấy niềm vui trong
học tập và cuộc sống. Em nhận ra rằng, lối sống tích cực có quan trọng đòi

hỏi mỗi người trẻ cần phải kiên trì rèn luyện.
KẾT BÀI
Xây dựng một lối sống tích cực là điều vô cùng quan trọng đối với
mỗi học sinh. Nó không chỉ giúp chúng ta có một cuộc sống hạnh phúc, ý
nghĩa mà còn góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn. Hãy bắt đầu từ
những việc nhỏ nhất, từ thay đổi suy nghĩ, hành động của chính mình để lan
tỏa nguồn năng lượng tích cực đến mọi người xung quanh.
Lưu ý: Thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp
với chuẩn mực đạo đức và pháp luật; Bài làm cần có sự kết hợp giữa lí lẽ và
dẫn chứng một cách phù hợp.
d. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết
văn bản.
đ. Sáng tạo:Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt
mới mẻ.
Tổng điểm

0,25

0,25
0,25
10,0