UBND PHƯỜNG …
TRƯỜNG THCS …

ĐỀ THI MÔN NGỮ VĂN 9
Thời gian làm bài 120 phút, không kể thời gian phát đề

PHẦN 1: ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Đọc và trả lời câu hỏi:
(1)“ Con bị thương, nằm lại một mùa mưa
Nhớ dáng mẹ ân cần mà lặng lẽ
Nhà yên ắng, tiếng chân đi rất nhẹ,
Gió từng hồi trên mái lá ùa qua.
[…]
(2)Con xót lòng, mẹ hái trái bưởi đào
Con nhạt miệng, có canh tôm nấu khế
Khoai nướng, ngô bung, ngọt lòng đến thế
Mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà.
(3)Ba con đầu đi chiến đấu nơi xa
Tình máu mủ mẹ dồn con hết cả,
Con nói mơ những núi rừng xa lạ
Tỉnh ra rồi, có mẹ, hoá thành quê!
(Trích: Mẹ *, Bằng Việt, in trong Tác phẩm chọn lọc, Nxb Hội Nhà văn, Hà Nội, 2010)
(* Bài thơ Mẹ có lẽ được nhà thơ Bằng Việt sáng tác vào năm 1970, vào thời điểm ông tham gia
công tác ở chiến trường Bình Trị Thiên, với tư cách là một phóng viên chiến trường, tác giả bị
thương phải nằm lại trong ngôi nhà của một người mẹ. Cảm động trước tình cảm của những người
mẹ miền Nam nên ông đã sáng tác bài thơ Mẹ như một lời cảm ơn, tri ân người “mẹ” đặc biệt
này).
Câu1 (0,5 điểm): Văn bản trên sáng tác theo thể thơ nào?
Câu 2 (0,5 điểm): Tìm những hình ảnh người mẹ được khắc họa trong khổ thơ 1,2.
Câu 3 (1,0 điểm): Phân tích hiệu quả của biện pháp liệt kê trong đoạn thơ sau:
“Con xót lòng, mẹ hái trái bưởi đào
Con nhạt miệng, có canh tôm nấu khế
Khoai nướng, ngô bung, ngọt lòng đến thế
Mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà”.
Câu 4 (1,0 điểm): Em hiểu nội dung hai dòng thơ sau như thế nào?
Ba con đầu đi chiến đấu nơi xa
Tình máu mủ mẹ dồn con hết cả,
Câu 5 (1,0 điểm): Từ nội dung của bài thơ, Anh/ chị hãy trình bày suy nghĩ về trách nhiệm của bản
thân với công lao sinh thành của cha mẹ.
Phần II: LÀM VĂN (6.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm) Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) cảm nhận về hình tượng người mẹ trong đoạn
thơ ở phần đọc hiểu.
Câu 2 (4.0 điểm): Có ý kiến cho rằng: "Trong quá trình học tập thì tự học là con đường ngắn nhất
để dẫn đến thành công”. Từ ý kiến trên, em hãy viết bài văn bày tỏ quan điểm của mình về vấn đề
tự học của giới trẻ hiện nay.
*********** HẾT ************
(Học sinh không được sử dụng tài liệu. Giám thị coi thi không giải thích gì thêm).
HƯỚNG DẪN CHẤM

Môn thi: Ngữ văn 9
Phần Câu
Nội dung
I
ĐỌC HIỂU
1 VB được sáng tác theo thể thơ: Tám chữ
2 Người mẹ được thể hiện qua những hình ảnh:
+ Dáng ân cần, lặng lẽ
+ Tiếng chân đi rất nhẹ
+ Hái trái bưởi đào
+ Canh tôm nấu khế, khoai nướng, ngô bung.
3 - BPTT: Liệt kê (Trái bưởi đào, canh tôm nấu khế, khoai nướng, ngô bung)
- Hiệu quả:
+ Khắc sâu hình ảnh người mẹ cũng như tình thương, sự quan tâm rất chu đáo
của người mẹ đối với đứa con chiến sỹ.
+ Khiến câu thơ, đoạn thơ trở nên cụ thể, chân thực và giàu hình ảnh, giàu cảm
xúc, tăng giá trị biểu đạt
+ Tác giả thể hiện sự trân trọng ghi nhớ suốt đời mình tình cảm quân dân sâu
đậm và thiêng liêng mà người mẹ đã dành cho mình.
4 - Hai dòng thơ cho thấy hoàn cảnh gia đình thời chiến: ba người con lớn của
mẹ đều đang chiến đấu nơi xa. Vì vậy, mọi tình cảm yêu thương, chở che của
mẹ đều dồn hết vào người con- người chiến sĩ. Đồng thời gợi lên sự hi sinh
thầm lặng của người mẹ Việt Nam trong chiến tranh, chịu đựng mất mát
nhưng vẫn bền bỉ, giàu yêu thương.
- Tình cảm trân trọng biết ơn của người con- người chiến sĩ với mẹ.
5 - Nội dung: Đoạn thơ đã cho người đọc thấy được tình cảm sâu sắc, chân
thành mà da diết của người con- người chiến sĩ dành cho người mẹ hậu
phương khi bị thương trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
- Trách nhiệm của bản thân:
+ Biết ơn, kính trọng, yêu thương cha mẹ.
+ Cố gắng học tập, rèn luyện để cha mẹ vui lòng.
+ Sống ngoan ngoãn, biết quan tâm, phụ giúp cha mẹ những việc phù hợp.
+ Giữ gìn lối sống lành mạnh, không để cha mẹ lo lắng.
II
VIẾT
Câu Viết đoạn văn cảm nhận về hình tượng người mẹ được thể hiện trong đoạn
1 thơ ở phần đọc hiểu
a. Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận
Mở đoạn nêu được vấn đề, Thân đoạn triển khai được vấn đề, Kết đoạn khái
quát được vấn đề
b. Xác định đúng yêu cầu của đề: hình tượng người mẹ được thể hiện trong
đoạn thơ của bài thơ
c. Triển khai vấn đề nghị luận
HS có thể trình bày bài viết theo nhiều cách trên cơ sở đảm bảo những yêu cầu
sau:
Hình tượng người mẹ được nhà thơ tái hiện qua dòng hồi ức ngọt ngào, da
diết.
+ Người mẹ hiện lên với hình dáng ân cần mà lặng lẽ. Nó cho ta thấy được sự
lo lắng, tình yêu thương của người mẹ dành cho đứa con xa lạ: vì yêu thương,
lo lắng cho người con chiến sĩ, mẹ đã luôn bên cạnh để chăm lo, lại sợ đứa con
giật mình tỉnh giấc nên mẹ luôn lặng lẽ, bước chân cũng nhẹ nhàng.
+ Người mẹ còn tận tình lo cho người chiến sĩ từng bữa ăn. Sự quan tâm của
mẹ thật kịp thời, và luôn luôn làm sao để cho người con cảm thấy hài lòng
nhất: Con xót lòng, mẹ hái trái bưởi đào/ Con nhạt miệng, có canh tôm nấu
khế. Mọi thức ăn của nhà quê mà mẹ có, người mẹ đều dành cho đứa con xa

Điểm
4.0
0.5
0.5

1.0

1.0

1.0

6.0
2.0
0.25
0.25
1.0

lạ: khoai nướng, ngô bung. Chính tình thương của mẹ đã làm cho căn nhà ấm
áp, tình mẹ như bếp lửa, như ngọn khói sưởi ấm căn nhà, sưởi ấm lòng người
con mỗi sớm mai.
+ Dù người mẹ và người chiến sĩ mới chỉ gặp gỡ lần đầu, nhưng người mẹ đã
chăm sóc người chiến sĩ như người con ruột thịt của mình. Chính tình yêu
thương ấy đã làm cho người con cảm thấy như đang ở nhà của mình. Tình
thương của mẹ đã làm cho đất lạ hóa thành quê hương.
d. Chính tả, từ ngữ, ngữ pháp Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.
e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới
mẻ.
Câu Có ý kiến cho rằng: "Trong quá trình học tập thì tự học là con đường ngắn
2 nhất để dẫn đến thành công”. Từ ý kiến trên, em hãy viết bài văn bày tỏ quan
điểm của mình về vấn đề tự học của giới trẻ hiện nay.
a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát
được vấn đề
b. Xác định đúng yêu cầu của đề: Viết bài văn bày tỏ quan điểm của mình về
vấn đề tự học của giới trẻ hiện nay.
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
HS có thể trình bày bài viết theo nhiều cách trên cơ sở đảm bảo những yêu cầu sau:
I. MỞ BÀI:
1. Giới thiệu vấn đề
– Giới thiệu được ý kiến: “Trong quá trình học tập thì tự học là con đường
ngắn nhất để dẫn đến thành công.”
– Nêu vấn đề cần bàn luận: tầm quan trọng của tự học đối với giới trẻ hiện
nay.
– Khẳng định: Tự học giữ vai trò quyết định trong quá trình trưởng thành và
thành công của mỗi người.
II. THÂN BÀI:
1. Giải thích ý kiến (1,0 điểm)
- Tự học: là quá trình người học chủ động khám phá, tiếp thu và mở rộng kiến
thức bằng nỗ lực của bản thân.
- “Con đường ngắn nhất để dẫn đến thành công”: nhấn mạnh vai trò cốt lõi,
quyết định của tự học; ai biết tự học thì phát triển nhanh hơn và bền vững hơn.
2. Thực trạng – biểu hiện tự học của giới trẻ.
- Nhiều bạn chủ động đọc trước bài, tìm tài liệu, học trực tuyến.
- Biết lập kế hoạch học tập, ghi chép, tự kiểm tra kết quả.
- Tự học qua sách, Internet, video bài giảng, câu lạc bộ học thuật.
- Tuy nhiên, còn nhiều bạn lười tự học, phụ thuộc vào thầy cô, học vẹt, học
chống đối.
3. Vai trò, ý nghĩa của tự học
- Giúp hiểu sâu, nhớ lâu, học tập hiệu quả.
- Tạo năng lực tư duy độc lập, sáng tạo.
- Xây dựng tính kiên trì, ý thức trách nhiệm với bản thân.
- Giúp thích ứng thời đại 4.0 – tri thức thay đổi liên tục.
- Là yếu tố quyết định năng lực và thành công của mỗi cá nhân.
4. Ý kiến trái chiều
– Một số người cho rằng tự học khó, dễ học sai.
– Có bạn cho rằng chỉ cần nghe thầy cô giảng là đủ, không nhất thiết phải tự học.
– Tự học gây áp lực, mất thời gian.
5. Phản bác ý kiến trái chiều
– Tự học không phải là học một mình mà là chủ động tiếp thu có định hướng.
– Nếu biết phương pháp đúng, tự học sẽ giảm áp lực, tiết kiệm thời gian.
– Trong thời đại mới, nếu không tự học → tụt hậu.

0.25
0.25
4.0
0.25
0.25
3,0

6. Giải pháp giúp giới trẻ tự học hiệu quả (1,0 điểm)
1. Giải pháp từ phía bản thân học sinh
- Xây dựng kế hoạch học tập khoa học, phù hợp với khả năng và mục tiêu.
- Rèn thói quen tự giác, kiên trì; hạn chế lười biếng, trì hoãn.
- Tập trung khi học, biết ghi chép, đặt câu hỏi, tự ôn luyện và tự đánh giá kết quả.
- Chủ động tìm tài liệu, tận dụng công nghệ (video bài giảng, khóa học online)
một cách chọn lọc.
- Học đi đôi với thực hành, tránh học đối phó, học vẹt.
- Biết quản lý thời gian, cân bằng giữa học tập – giải trí để giữ tinh thần tích cực.
2. Giải pháp từ gia đình
- Tạo môi trường học tập yên tĩnh, thoải mái, giúp con tập trung.
- Quan tâm, động viên con rèn thói quen tự học thay vì ép buộc hay tạo áp lực
điểm số.
- Định hướng phương pháp học, cùng kiểm tra – giám sát hợp lý.
- Làm gương trong việc đọc sách, học hỏi hằng ngày, tạo nếp sống ham học
trong gia đình.
3. Giải pháp từ nhà trường
- Hướng dẫn học sinh phương pháp tự học hiệu quả: ghi chép, tìm tài liệu,
quản lý thời gian…
- Tăng cường hoạt động nhóm, dự án để học sinh chủ động khám phá, không
phụ thuộc hoàn toàn vào thầy cô.
- Phát triển thư viện mở, phòng học công nghệ, tài nguyên học tập trực tuyến.
- Đánh giá năng lực dựa vào quá trình, tránh áp lực thi cử khiến học sinh chỉ
học “đối phó”.
- Giáo viên làm người định hướng, gợi mở để học sinh tự tìm tòi thay vì giảng
giải một chiều.
4. Giải pháp từ xã hội
- Xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, hạn chế tin giả – nội dung độc hại
gây sao nhãng.
- Phát triển các nền tảng học tập số miễn phí hoặc giá rẻ cho học sinh.
- Tổ chức các cuộc thi, hội thảo, câu lạc bộ học thuật để khuyến khích tinh
thần học hỏi.
- Nêu gương những tấm gương tự học thành công để truyền cảm hứng cho giới trẻ.
- Nhà nước và các tổ chức hỗ trợ học sinh vùng khó khăn tiếp cận tri thức.
III. KẾT BÀI (1,0 điểm)
1. Khẳng định lại vấn đề: – Tự học là yếu tố quan trọng, quyết định thành
công trong học tập và cuộc sống.
2. Bài học và lời nhắn gửi: – Mỗi học sinh cần rèn luyện thói quen tự học
ngay từ bây giờ. Tự học là con đường bền vững để phát triển bản thân.
d. Chính tả, từ ngữ, ngữ pháp
0.25
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.
e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt 0.25
mới mẻ.(Những dẫn chứng liên hệ mới mẻ, tiêu biểu, có giá trị và tầm ảnh
hưởng lớn)
Tổng cộng
10.0