UBND …
TRƯỜNG THCS …
(Đề thi gồm 02 trang)

ĐỀ THI MÔN NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 Điểm)
Đọc văn bản sau:
HƯƠNG VỊ QUÊ NHÀ

“Con bây giờ thèm những bữa canh chua
Mà mẹ nấu trong ngày hè nắng cháy
Vị quê ơi, sao mà ngon đến vậy?
Đi suốt đời vẫn ngọt mãi trong tim ...
Cá chạch đồng cha bắt được, mẹ rim
Con học về đã thơm từ đầu ngõ
Đêm quê hương, theo cha con xách gió
Cánh đồng xa, xiêu vẹo ánh trăng gầy...
Đêm giêng hai, thầm lặng cánh vạc bay

Thương ao làng, những năm tháng tuổi
thơ
Theo chân anh, hỏi con tôm, con cá
Kho tương gừng sao mà ngon đến lạ?
Xa quê rồi, đọng mãi vị nồng cay ....
Canh cua đồng, mẹ nấu với rau đay
Thêm cà muối, vị quê thành nỗi nhớ
Quê hương ơi! Bao tâm tình tuổi nhỏ
Gọi con về ... thương nhớ một miền quê”

Trong cơn mưa kéo qua ngày giáp hạt
Chẳng thể quên những năm nhà đói khát
Để bây giờ vẫn khắc khoải trong mơ
2022

Vũ Tuấn – “Khúc ru quê” – NXB Hội nhà văn Việt Nam, năm

* Chú thích: Nhà thơ, nhà giáo Vũ Tuấn sinh năm 1977 quê ở xã Đỗ Xuyên,
huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ (nay là xã Liên Minh, tỉnh Phú Thọ). Những bài thơ
của ông chủ yếu viết về tình yêu quê hương, đất nước, về những kỉ niệm tuổi thơ,… với
giọng thơ nhẹ nhàng, đằm thắm, ngọt ngào.
Bài thơ “Hương vị quê nhà” khắc họa nỗi nhớ quê hương bằng những hình ảnh
chân thực, mộc mạc mà vô cùng sâu lắng, khiến bất cứ ai đọc lên cũng không khỏi bồi
hồi xúc động.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 Điểm) Văn bản trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 (0,5 Điểm) Tác giả đã nhắc đến hương vị của những món ăn nào?
Câu 3 (1,0 Điểm) Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ có trong câu thơ:
“Vị quê ơi, sao mà ngon đến vậy?
Đi suốt đời vẫn ngọt mãi trong tim ...”

Câu 4 (1,0 Điểm) Nêu chủ đề của bài thơ.
Câu 5 (1,0 Điểm) Hương vị mộc mạc của những bữa cơm quê và những tháng
ngày tuổi thơ bình dị luôn có sức lay động mạnh mẽ, đánh thức trong ta nỗi nhớ quê
hương tha thiết. Chính từ những ký ức thân thương ấy, mỗi người càng thấm thía hơn
trách nhiệm của mình với mảnh đất đã nuôi dưỡng tâm hồn. Em hãy trình bày suy nghĩ
về trách nhiệm của bản thân đối với quê hương, đất nước bằng đoạn văn từ 7-9 câu.
II. PHẦN VIẾT (6,0 Điểm)
Câu 1 (2,0 Điểm) Thời gian trôi qua, con người có thể đổi thay, nhưng hương vị
quê nhà vẫn còn đó, vẹn nguyên trong từng giấc mơ, từng hoài niệm. Em hãy viết đoạn
văn (khoảng 200) chữ phân tích nỗi nhớ quê hương của tác giả qua bài thơ “Hương vị quê
nhà”.
Câu 2 (4,0 Điểm) Ô nhiễm rác thải nhựa đang trở thành một vấn đề nhức nhối trên
phạm vi toàn cầu, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với môi trường sống và sức khỏe
con người. Em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày các giải pháp khả
thi để khắc phục tình trạng thải rác thải nhựa ra môi trường hiện nay.
-Hết-

UBND …
TRƯỜNG …
(Hướng dẫn chấm gồm 04 trang)

HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN

Phần Câu
Nội dung
I
ĐỌC HIỂU
1 Thể thơ tám chữ
2 Hương vị của những món ăn được tác giả nhắc đến trong bài
thơ: canh chua, cá chạch đồng rim, cá kho tương gừng, canh
cua đồng nấu với rau đay, cà muối.
(HS trả lời được hương vị của 1-3 món ăn cho 0,25 điểm; trả lời
đúng 4-5 hương vị món ăn cho điểm tối đa)
3 - BPTT ẩn dụ: “ngọt”
- Tác dụng:
+ Giúp người đọc hình dung một cách chân thực nhất cảm xúc
trong trái tim của tác giả, tình cảm sâu sắc của tác giả với
hương vị quê hương
+ Giúp người đọc cảm nhận được tình yêu, niềm tự hào, nỗi
nhớ về hương vị quê hương của tác giả
+ Giúp câu thơ gợi hình gợi cảm hơn, tăng sức hấp dẫn với
người đọc
Chủ đề của bài thơ: Bài thơ thể hiện những hoài niệm, nỗi nhớ
4 mong da diết của tác giả về quê hương. Qua đó thể hiện mong
muốn được quay trở về quê hương của tác giả.
- Nội dung: HS rút ra được trách nhiệm của mình đối với quê
hương, đất nước; có sự lí giải phù hợp:
+ Luôn biết ơn, trân trọng quê hương, đất nước bởi đó là nơi
5 nuôi ta khôn lớn thành người;
+ Không ngừng học tập, nỗ lực rèn luyện bản thân để sau này
góp một phần nhỏ bé xây dựng quê hương, đất nước.
+ Phát huy điểm mạnh của thế hệ trẻ: quảng bá về con người,
những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, những cảnh quan
tiêu biểu của quê hương đến bạn bè trong và ngoài nước.
…
- Hình thức: Đoạn văn, đảm bảo dung lượng 7-9 câu
(HS có thể rút ra được những trách nhiệm khác, nếu phù hợp
vẫn cho điểm)
II
VIẾT
1 Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nỗi nhớ quê
hương của tác giả qua bài thơ “Hương vị quê nhà” được
trích dẫn ở phần Đọc hiểu.
a. Xác định yêu cầu về hình thức, dung lượng đoạn văn:
Xác định đúng yêu cầu về hình thức, dung lượng đoạn văn
(khoảng 200 chữ). HS có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn
dịch, quy nạp, song song, phối hợp.
b) Xác định đúng vấn đề nghị luận: Nỗi nhớ quê hương của tác

Điểm
4,0
0,5
0,5

0,25
0,75

1,0
1,0

6,0
2,0
0,25

0,25

giả trong bài thơ “Hương vị quê nhà”
c) Đề xuất được hệ thống lí lẽ phù hợp để làm rõ vấn đề nghị 1,0
luận:
HS lựa chọn được các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ lí lẽ
và dẫn chứng trên cơ sở đảm bảo những yêu cầu sau:
- Nội dung
+ Giới thiệu tên tác phẩm, tác giả; khái quát nỗi nhớ của tác giả
+ Nỗi nhớ quê hương gắn với những kỉ niệm tuổi thơ, những
món ăn dân dã đậm đà hương vị quê nhà. Từ món ăn truyền
thống đến những âm thanh quen thuộc, tất cả đều gợi nhớ về
một nơi chốn không thể quên: nơi có bữa canh chua trong
những ngày hè nắng cháy, cá chạch đồng rim thơm từ đầu ngõ,
cá kho tương gừng thơm ngon đến lạ,…
+ Nỗi nhớ về những kỉ niệm tuổi thơ gắn với hình ảnh của mẹ,
cha. Chuỗi kí ức sống động bên mái ấm gia đình chính là điểm
tựa tinh thần của tác giả: những đêm trăng theo cha ra đồng,
tay xách giỏ, hình ảnh người mẹ tần tảo trong những ngày hè
nắng cháy, những năm tháng khó khăn,…
+ Nghệ thuật: Ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh và sắc thái biểu
cảm; hình ảnh thơ chọn lọc, giọng điệu nhẹ nhàng, tha thiết, giàu
chất trữ tình… Câu hỏi tu từ "Vị quê ơi, sao mà ngon đến vậy?"
thể hiện sự trân trọng, lưu luyến hương vị quê hương, thứ mà
dù đi xa con người vẫn không thể quên…
d. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, 0,25
liên kết câu trong đoạn.

2

e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có
cách diễn đạt mới mẻ.

0,25

Ô nhiễm rác thải nhựa đang là vấn nạn toàn cầu, đe doạ
nghiêm trọng đến môi trường. Hãy viết bài nghị luận
(khoảng 600 chữ) trình bày các giải pháp khả thi để khắc
phục tình trạng thải rác thải nhựa ra môi trường hiện nay.
a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài nghị luận xã hội, đảm
bảo dung lượng
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Suy nghĩ về vấn đề ô nhiễm rác thải nhựa trong trường học và
các gia đình
c. Viết được bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu:
Lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn
lí lẽ và dẫn chứng, trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố
cục ba phần của bài văn nghị luận xã hội. Thí sinh có thể triển
khai theo hướng:
c.1 Mở bài:
- Giới thiệu vấn đề: hiện tượng thải rác thải nhựa trong trường
học và các gia đình.
- Khẳng định tầm quan trọng, sự cần thiết của vấn đề cần giải

4,0

0,25
0,25

0,25

quyết.
c.2 Thân bài:
* Giải thích: Rác thải nhựa là các sản phẩm làm từ nhựa không
phân hủy hoặc phân hủy rất chậm trong môi trường tự nhiên.
Chúng bao gồm túi nilon, chai nhựa, hộp nhựa, ống hút nhựa,
đồ dùng một lần...
* Phân tích các khía cạnh của vấn đề:
HS có thể triển khai phân tích vấn đề theo nhiều khía cạnh
khác nhau. Sau đây là gợi ý:
+ Thực trạng của vấn đề cần giải quyết
Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, mỗi ngày
Việt Nam thải ra khoảng 28.000 tấn rác thải nhựa, trong đó chỉ
có khoảng 10% được tái chế. Phần lớn số còn lại bị chôn lấp
hoặc thải ra môi trường, gây ô nhiễm đất, nước, không khí và
đại dương.
+ Nguyên nhân của việc giải quyết vấn đề
- Nhiều người vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tác hại của rác
thải nhựa và chưa có thói quen phân loại, xử lý rác đúng cách.
- Việc quản lý rác thải nhựa ở nhiều nơi còn lỏng lẻo, thiếu các
biện pháp chế tài đủ mạnh.
- Các sản phẩm nhựa được sản xuất và tiêu thụ với số lượng
lớn, trong khi các giải pháp thay thế còn hạn chế.
+ Hậu quả của vấn đề nếu không được giải quyết
- Môi trường: Rác thải nhựa gây ô nhiễm đất, nước, không khí,
làm mất mỹ quan đô thị và nông thôn, phá hủy hệ sinh thái, đe
dọa sự đa dạng sinh học (tập trung vào môi trường tại nhà
trường, gia đình)
- Sức khỏe: Các chất độc hại trong nhựa có thể xâm nhập vào
cơ thể con người qua đường hô hấp, tiêu hóa, gây ra nhiều
bệnh nguy hiểm như ung thư, dị tật bẩm sinh, rối loạn nội tiết...
- Kinh tế: Ô nhiễm rác thải nhựa gây thiệt hại lớn cho ngành du
lịch, thủy sản và các ngành kinh tế khác.
Lưu ý: HS sử dụng lí lẽ và bằng chứng để làm sáng tỏ luận
điểm
+ Ý kiến trái chiều: Nêu các ý kiến trái chiều và thể hiện quan
điểm để phản bác hoặc mở rộng, bổ sung vấn đề. Phê phán
những quan điểm, những hiện tượng tiêu cực.
Ví dụ: Có ý kiến cho rằng giải quyết vấn nạn này là trách
nhiệm của các cơ quan quản lí. Tuy nhiên quan niệm này là
hoàn toàn sai lầm, mỗi người đều có trách nhiệm chung tay
bảo vệ môi trường.
* Đề xuất các giải pháp
- Giải pháp từ phía cá nhân học sinh:
+ Nâng cao nhận thức: Tìm hiểu tác hại của rác thải nhựa đối
với môi trường và sức khỏe con người.
+ Thay đổi hành vi: Hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần

0,5

1,0

1,0

(ống hút, cốc nhựa, túi ni-lông,...)
+ Tham gia tuyên truyền: Tham gia hoặc khởi xướng các chiến
dịch “nói không với rác thải nhựa” trong lớp, chi đội, liên đội.
- Giải pháp từ phía gia đình
+Giảm thiểu sử dụng sản phẩm nhựa: Ưu tiên dùng túi vải, làn
đi chợ, đồ dùng thủy tinh, inox thay cho đồ nhựa.
+ Phân loại rác tại nguồn: Phân loại rác thải nhựa riêng để tái
chế hoặc xử lý đúng cách.
+ Giáo dục con cái: Truyền dạy cho con thói quen bảo vệ môi
trường từ nhỏ qua hành vi cụ thể hằng ngày.
- Giải pháp từ phía nhà trường
+ Tuyên truyền – giáo dục: Lồng ghép giáo dục bảo vệ môi
trường vào các tiết học, sinh hoạt dưới cờ, hoạt động trải
nghiệm, tổ chức các cuộc thi vẽ tranh, viết thông điệp, sân
khấu hóa tuyên truyền bảo vệ môi trường.
+ Hạn chế rác thải nhựa trong căng-tin, nhà ăn, căng-tin học
đường, khuyến khích học sinh dùng bình cá nhân, hộp đựng
thức ăn thay cho đồ nhựa dùng một lần.
+ Triển khai phong trào xanh – sạch – đẹp: Gắn biển "Khu vực
không rác thải nhựa" ở lớp học, tổ chức hoạt động đổi rác lấy
quà, tái chế rác thành sản phẩm handmade.
+ Giải pháp từ phía xã hội – cộng đồng:
- Hoàn thiện pháp luật và thực thi nghiêm túc: Ban hành và
thực hiện quy định hạn chế sử dụng túi ni-lông, đồ nhựa khó
phân hủy.
+ Khuyến khích doanh nghiệp phát triển sản phẩm thân thiện
với môi trường: Bao bì sinh học, túi giấy, sản phẩm từ tre, nứa,
gỗ,...
+ Tăng cường truyền thông đại chúng: Đưa tin về tác hại của
rác thải nhựa và nêu gương cá nhân, tổ chức làm tốt trong bảo
vệ môi trường.
c.3 Kết bài:
- Đánh giá chung, khẳng định lại tính đúng đắn, ý nghĩa của
việc giải quyết vấn đề.
- Liên hệ và rút ra bài học cho bản thân
(Chấp nhận những giải pháp khác do học sinh đề xuất nhưng
cần đảm bảo đúng và thuyết phục; không cho điểm tối đa phần
giải pháp với những bài viết chỉ liệt kê giải pháp)
d. Diễn đạt: Bảo đảm chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng
Việt, liên kết câu trong đoạn văn
đ. Sáng tạo: Thể hiện được những suy nghĩ sâu sắc về vấn đề
nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.
TỔNG ĐIỂM
….Hết….

0,25

0,25
0,25
10,0